Alan Phan - Những hỏa mù trong canh bạc

<div class="special_quote">Cái giá phải trả là sự khốn đốn
của mọi người ngoài cuộc.</div>

Gần đây tôi từ chối không nhận làm diễn giả cho nhiều
hội thảo về tài chánh hay kinh tế vì tôi nghĩ rằng các thân
hữu trong đám khán thính giả có lẽ biết nhiều hơn tôi về
thực trạng hàng ngày của nền kinh tế xứ này. Họ phải
đối diện với sự thật và phải tìm giải pháp cụ thể cho
cá nhân, nhân viên và khách hàng; vài lý thuyết hay vài câu
khích lệ không giúp họ được gì. Trong khi đó, đám chuyên gia
trên tháp ngà như tôi thì lại tùy thuộc vào những số liệu
vô cùng mâu thuẫn của nhiều cơ quan công và tư để phân tích
và tìm kết luận. Rác đầu vào, rác đầu ra. Dị ứng với
rác, tôi nghĩ im lặng là thái độ hợp thời.

Lấy những thảo luận về tái cấu trúc ngân hàng làm thí dụ.
Tôi tin rằng ngay cả Ngân Hàng Nhà Nước (NHNN) cũng không nắm
rõ con số nợ xấu thực sự của các ngân hàng thương mại.
Ông Thống Đốc vừa tuyên bố là khoảng 10% dư nợ thì vài
ngày sau đó, con số thống kê của NHNN là 4.6% . Trong khi đó,
Fitch Rating đưa ra con số 13% chưa tính nợ xấu từ các doanh
nghiệp nhà nước (chỉ Vinashin và Vinalines đã tổng cộng đến
6 tỷ USD). Một tư liệu của một ngân hàng tư nhân cho một
ước tính không kiểm chứng được là 27%.

Lập một công ty mua bán nợ xấu mà không biết số nợ là bao
nhiêu; rồi chưa chắc là bán cho ai với giá như thế nào, thì
chỉ có các đầu óc siêu việt mới dám kinh doanh kiểu này.

Một yếu tố khác không ai rõ là tính thanh khoản của hệ
thống ngân hàng thương mại. Có nhiều xếp hạng 1, 2, 3, 4 gì
đó, nhưng NHNN chi viện thường trực nên thứ hạng có thể
thay đổi theo ngày theo giờ. Chánh sách khoanh giãn nợ vừa ban
hành làm bức tranh mờ tối thêm. Rồi lượng tiền 300 ngàn tỷ
NHNN vừa bơm ra đã chạy về đâu? Nếu dùng để mua nợ xấu
thì lập thêm một công ty mua bán nợ xấu phải chăng là để
hợp thức hóa số tiền đã sử dụng hay là một thủ thuật
khác cho dòng tiền chạy quanh và biến mất?

Một câu hỏi khác là NHNN có biện pháp và khả năng điều tra
những sở hữu chéo của các cổ đông lớn kiểm soát ngân
hàng và các công ty con của họ? Những tin đồn trên mạng
Internet nêu đích danh những chủ ngân hàng rút ruột ngân hàng
của mình (thực sự là OPM của khách hàng) và của nhà nước
bằng những giao dịch "ảo" (tôi cho anh vay, anh cho thằng B
vay, thằng B cho thằng C vay, rồi C quay lại cho tôi vay). Cứ
mỗi lần tiền đổi tay, chúng ta lại thu thêm một số tiền
phí và hoa hồng. Sau một hồi, khi tiền hết thì ngân hàng mất
thanh khoản; nhưng may thay, đã có NHNN nhẩy vào mua các nợ
xấu. Một công ty công cộng nhỏ ở Mỹ (các blue chips thì
chắc chắn không dám) mà xoay tiền lối này qua các giao dịch
chéo giữa những đối tác sẽ bị huýt còi và điều tra ngay.



Khi Cơ Quan Dự Trữ Liên Bang Mỹ (Federal Reserve) in tiền để
cứu viện qua các gói QE 1, QE 2 hay Twist, họ phải được sự
chấp thuận của Quốc Hội qua những cuộc điều trần trực
tiếp chiếu trên các mạng truyền thông đại chúng. Ngược
lại, tôi có cảm giác là các quan chức và chuyên gia VN cố
tình đưa ra những con số rất đối nghịch với mục đích làm
rối mù thực tại, khiến không ai có thể rút ra một kết
luận chính xác hay hợp lý. Càng nhiều phân tích bình luận,
càng dễ làm người quan tâm lạc lối và cuối cùng quay qua
đọc các bài hay các hình ảnh về siêu sao hay đại gia, dễ
hiểu hơn.

Một cách giữ niềm tin khác cho khách hàng (người dân, nhà
đầu tư nội ngoại, cơ quan thẩm định, các mạng truyền
thông…) là sự thẳng thắn trả lời những tin đồn và đưa
ra bằng chứng về sự sai lầm của những tin đồn này. Nếu
tin đồn đúng thì phải công nhận và đưa ra các giải pháp
cụ thể cho công chúng tường tận. Giấu diếm che đậy chỉ
làm tin đồn lạm phát và tiếng nói chánh thức của nhà nước
bị nghi ngờ và chế diễu.

Hiện nay, tin đồn lớn nhất trong giới tài chánh là dư nợ
nhiều ngân hàng phần lớn là cho các công ty con của các cổ
đông lớn vay. Số nợ của một vài cá nhân còn cao hơn dư nợ
của nhiều ngân hàng nhỏ và khi NHNN chi viện, tiêu chí nào đã
được dùng để bơm tiền?

Bất cứ ai truy tìm trên Net cũng đều biết về các tin đồn
này. Một cuộc họp báo về các tin đồn sẽ gây dựng niềm
tin nơi công chúng nhiều hơn là các cuộc điều trần tại
quốc hội.

Do đó, khi các bạn BCA hỏi tôi về tình hình hiện tại hay dự
đoán tương lai về nền kinh tế này, hay về các tin đồn trên
mạng, tôi im lặng vì thực sự tôi không "biết" hay
"đoán" được gì. Nếu đây là ý định của những vị
lãnh đạo và nhóm lợi ích, thì các hỏa mù họ tung ra đã
thành công. Kế hoạch nhiễu thông tin này tạo nên một "bất
ổn" (uncertainty) khiến các thành phần kinh tế "bất
động" và những người trong cuộc (insiders) có thể lợi
dụng tình thế để thâu tóm, khởi động hay đầu cơ rất
hiệu quả.

Cái giá phải trả là sự khốn đốn của mọi người ngoài
cuộc.

Alan Phan

_________________________________


<h2>Mạnh Quân - Lỏng lẻo hệ thống giám sát tài chính Việt
Nam</h2>


Từ trường hợp Công ty Chứng khoán Sacombank có một câu hỏi
rất lớn được đặt ra về hiệu quả hoạt động thực sự
của hệ thống giám sát tài chính hiện nay, nhất là trong các
lĩnh vực: tài chính, ngân hàng, chứng khoán.

Mấy ngày qua, các nhà đầu tư chứng khoán bị sốc khi Công ty
Chứng khoán Sacombank công bố số lỗ khủng khiếp: 788 tỷ
đồng. Trong khi trước đó, giai đoạn 2007-2010, công ty này
được cho là có lợi nhuận khá cao hàng năm từ vài chục
đến vài trăm tỷ đồng mỗi năm. Công ty này cho biết, có
số lỗ trên là do chi phí lãi vay và dự phòng quá cao, gần
1.000 tỷ đồng- trong khi doanh thu chỉ đạt 953,28 tỷ đồng. Cho
nên, nếu tính gộp toàn bộ lãi SBS làm ra từ 2007 đến 2010
cũng chỉ bằng hai phần ba khoản thua lỗ của năm 2011.

Từ trường hợp thua lỗ của Công ty Chứng khoán Sacombank và
một số ví dụ trước đây ở những doanh nghiệp niêm yết
báo cáo trước thì lãi, báo cáo sau thì lỗ... có một câu hỏi
rất lớn được đặt ra về hiệu quả hoạt động thực sự
của hệ thống giám sát tài chính hiện nay, nhất là trong các
lĩnh vực: tài chính, ngân hàng, chứng khoán.

Thực tế, hệ thống giám sát tài chính hiện nay là dày đặc,
khác nào "thiên la địa võng". Chúng ta có Ủy ban Giám sát tài
chính quốc gia, có thanh tra của Ngân hàng Nhà nước để thanh
tra, giám sát chuyên ngành về ngân hàng; có thanh tra của Ủy ban
Chứng khoán nhà nước, có bộ máy Thanh tra Chính phủ và Kiểm
toán Nhà nước cũng thường xuyên thanh tra, kiểm toán các ngân
hàng. Dưới các địa phương cũng có các cơ quan thanh tra, giám
sát trực thuộc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh, thành phố,
thanh tra các cấp... Ngay tại nhiều ngân hàng, tổ chức tín
dụng...cũng đều đã có các ban bệ kiểm sát, thanh tra nội
bộ.

Thế nhưng để xảy ra những vụ việc như tại Công ty Chứng
khoán Sacombank rồi tình trạng hoạt động yếu kém của một
số ngân hàng gần đây như Habubank.. để rồi phải sắp xếp,
sáp nhập nếu không có thể dẫn tới đổ bể; tình trạng nợ
xấu tăng nhanh trong hệ thống ngân hàng... thì rõ ràng, hệ
thống giám sát tài chính đó, tuy là tầng tầng, lớp lớp và
trên thực tế, cũng đã triển khai khá nhiều hoạt động thanh
tra, giám sát thường xuyên và đột xuất nhưng vẫn không nắm
chắc, phát hiện sớm những yếu kém, bất cập, những tín
hiệu nguy hiểm từ nhiều ngân hàng, tổ chức tài chính, các
công ty chứng khoán...

Có nhiều lý do để giải thích cho sự "bất cập" ấy. Ít
nhất là về khung khổ thể chế để thực hiện thanh tra, giám
sát. Có thể thấy, khung khổ chính sách, thể chế về hoạt
động ngân hàng, tài chính, chứng khoán... đã được nhanh
chóng xây dựng và hoàn thiện dần nhưng hiện còn có thiếu
vắng rất nhiều điểm tựa.

Điều có thể thấy ngay là hiện nay, còn hàng loạt văn bản
rất quan trọng để hướng dẫn thực hiện Luật Ngân hàng Nhà
nước và Luật Thanh tra còn chậm ban hành như nghị định về
tổ chức hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng; nghị định
về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và
hoạt động ngân hàng; thông tư về trình tự, thủ tục thanh
tra, giám sát ngân hàng; thông tư về hệ thống quản lý rủi ro
trong hoạt động ngân hàng....

Một số chuyên gia về tài chính, ngân hàng cũng đã đưa ra
nhận định là hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng hiện
nay tuy đã thực hiện được thường xuyên nhưng phương pháp
thanh tra, giám sát hiện nay chưa phù hợp với chuẩn mực quốc
tế vì mới chỉ thanh tra, giám sát tuân thủ chứ chưa áp dụng
rộng rãi hình thức thanh tra, giám sát rủi ro nên hiệu quả
của hoạt động thanh tra, giám sát không cao. Hoạt động thanh
tra, giám sát vẫn chủ yếu tập trung vào rủi ro an toàn vi mô
của từng tổ chức tín dụng trong khi cơ sở pháp lý về thanh
tra, giám sát rủi ro an toàn vĩ mô chưa được ban hành và
không được thực hiện trên thực tế.

Cũng có thể dễ dàng nhận thấy, phạm vi thanh tra, giám sát
ngân hàng hiện nay chưa được toàn diện, chưa được thực
hiện trên cơ sở hợp nhất nên chưa xác định đúng tính
chất, mức độ rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động của các tổ
chức tín dụng. Một vấn đề đáng nói là hiện nay, cơ quan
thanh tra giám sát ngân hàng không có quyền thực hiện thanh tra,
giám sát các công ty con, công ty liên kết của tổ chức tín
dụng hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán, bảo hiểm nên
chưa có cơ sở đánh giá chính xác thực trạng hoạt động kinh
doanh của tổ chức tín dụng.

Hệ thống các cơ quan thanh tra, giám sát hiện nay có thể nói
đã là đầy đủ nhưng cũng dễ nhận thấy, sự phối hợp
trong hoạt động của các cơ quan thanh tra, giám sát các tổ
chức tài chính, ngân hàng...chưa hiệu quả. Cơ chế song trùng
lãnh đạo đối với thanh tra, giám sát ngân hàng tại Ngân hàng
nhà nước chi nhánh tỉnh, thành phố không phát huy được vai
trò, trách nhiệm của cơ quan thanh tra, giám sát của Ngân hàng
Nhà nước chi nhánh địa phương nên có nhiều vụ việc, đơn
vị không được kiểm tra, thanh tra.

Một vấn đề đáng chú ý nữa, theo một số chuyên gia về tài
chính, ngân hàng thì hiện nay, hoạt động thanh tra, giám sát
ngân hàng của Việt Nam còn yếu do chưa đáp ứng được yêu
cầu của 25 nguyên tắc cơ bản về giám sát ngân hàng hiệu
quả của ủy ban Basel.

Theo đánh giá của tổ chức CIDA trong khuôn khổ dự án hợp
tác về cải cách ngân hàng Việt Nam mới đây, hoạt động
giám sát ngân hàng của Việt Nam mới chri đáp ứng được 6/25
nguyên tắc của Basel (gồm nguyên tắc 4-chuyển đổi sở hữu
ngân hàng; nguyên tắc 5-sáp nhập ngân hàng; nguyên tắc 6: tỷ
lệ bảo đảm an toàn vốn tối thiểu; nguyên tắc 10-giới hạn
cấp tín dụng với khách hàng lớn; nguyên tắc 14: rủi ro thanh
khoản; nguyên tắc 17: kiểm toán, kiểm soát nội bộ).

Còn nhiều vấn đề nữa như: việc quản lý, sử dụng nhân
sự thực hiện thanh tra, giám sát; hiệu quả hoạt động thanh,
kiểm tra tại chỗ, tình trạng phân tán, chia cắt... trong hoạt
động thanh tra...tất cả dẫn đến thực tế là bộ máy tổ
chức thanh tra, giám sát tài chính hiện nay tuy đã đủ lớn
nhưng còn lỏng lẻo, kém hiệu quả. Cho nên, riêng việc hoàn
thiện thể chế, tổ chức hoạt động thanh tra, giám sát tài
chính là một việc đầu tiên, quan trọng nhất cần phải thực
hiện để hoạt động thanh tra, giám sát hệ thống tài chính
của Việt Nam đi vào bài bản, nề nếp.

<a
href="http://blog.yahoo.com/_JZXZAHPXGRMY4VFUTPJHDX24S4/articles/785338">Theo
blog Mạnh Quân</a>

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13256), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!