Trang web Văn Chương Việt (www.vanchuongviet.org) thực ra đăng tải
rất nhiều tác giả xuất sắc, có rất nhiều bài hay, chỉ
cần tận tâm, chăm chú đọc có thể bổ sung vô số kiến
thức cho mình hàng ngày. Thông qua đấy, còn định hình được
chân dung các tác giả.
Ví dụ gặp <a
href="http://www.vanchuongviet.org/index.php?comp=tacgia&action=detail&id=2067">Nguyễn
Viện.</a>
Chắc lại một dáng hình thu gọn trong chiếc ghế tựa, hai tay
tỳ hai mép ghế, nhìn ra đường hay lướt xung quanh đều với
vẻ hết sức bình thản, tưởng rằng lặng lẽ, nhưng không
phải, bởi nếu gợi đến anh, anh sẽ ngước đôi mắt nhìn mi
và cười, nụ cười thật hiền, lúc đó đôi mắt bình thản
bỗng thoắt hiện lên bao nét tươi vui trong trẻo.
Mi sẽ ngỡ ngàng nhìn tác giả của những truyện ngắn, truyện
dài, thơ, văn phong dữ dằn trần trụi, ẩn dụ ma quái nhức
nhối và ngỡ ngàng tự hỏi: LÀ anh ta?.
Trở về laptop tìm đọc Nguyễn Viện, ngẫm nghĩ rồi lại tự
nhủ: ừ, đúng là anh ta!
Bởi con người Nguyễn Viện và văn của Nguyễn Viện là một
sự nhất quán.
Đến mức gặp anh lần thứ nhất, đôi bên không biết nói gì
nhiều với nhau sau những câu xã giao vô thưởng vô phạt, tôi
đã tự thấm thía thêm một nhận định riêng của mình: cái
bọn chữ nghĩa tốt nhất chỉ nên đọc nhau!
Gặp anh vài lần nữa, để nhận ra nét trong trẻo vui tươi con
trẻ trong nụ cười và ánh mắt của anh khi cười, cho dù vẫn
tiết kiệm lời như thế, nhưng Nguyễn Viện bắt đầu để
lại trong tôi một cảm giác: con người này là MỘT với văn
phong của anh, thứ văn phong trực tiếp và trong suốt như một
tia ánh sáng.
Con người Nguyễn Viện thanh thản nên văn của anh quằn quại,
một thứ quằn quại tự thân như của một tín đồ ngoan đạo
hành xác mong chuộc tội lỗi tổ tiên đã phạm, thứ tội lỗi
dường như chả liên quan gì đến mình.
Nguyễn Viện sống trong một thời đại, nói theo ngôn ngữ của
Hamvas Béla <em>"Một thế gian tha hóa của tinh thần bị vật
chất hóa"</em>, thời đại của các loại chủ nghĩa đem con
người ra làm vật thử nghiệm trong những không gian sống khép
kín, và vì vậy con người bất hạnh hơn bao giờ hết.
<em>Thế là thêm một ngày qua
Tôi không làm gì được nó
Mặc dù tôi đã cầm con dao trên tay
Mặc dù tôi đã gầm gừ suốt mấy chục năm nay
Không phải tôi để sổng nó trên bãi rác ngập ngụa thời gian
với những cái xác thối
Không phải tôi không thể chạm vào nó
Nhưng bàn tay tôi với một con dao nhọn sắc
Đã không thể cử động được</em>
<em>Ngôn ngữ của tôi
Linh hồn của tôi
Bị nó cầm giữ</em>
<em>Đối mặt nó từng giây
Tay tôi đã quàng vai nó nhưng không thể bóp được cổ nó
Bởi sự can đảm của tôi
Khí phách của tôi
Bị nó cầm giữ</em>
<em>Tôi không thể chờ nó tự chết
Cũng như tôi không thể chờ nó giải thoát mình
Bởi vì nó chỉ có thể chết bằng cách bị giết
Cũng như nó không bao giờ tự giải thoát</em>
<em>Giờ đây tôi biết tôi không thể giết được nó
Nhưng nếu bạn cũng muốn giết nó như tôi thì nó phải chết
Cho dù nó đã là một con ma
Cho dù chúng ta đang bị cầm giữ</em>
(Tôi bị cầm giữ bởi một con ma - Nguyễn Viện)
……………………………………
Đọc một số bài viết của <a
href="http://www.vanchuongviet.org/index.php?comp=tacgia&action=detail&id=2504">Vũ
Ngọc Anh</a>.
Tác giả này có một giọng văn êm đềm như một dòng sông
chảy liu điu giữa trưa hè nóng bỏng, nhưng nếu mải mê
hưởng cái thâm trầm sâu sắc mà kín đáo từ nước mát của
dòng sông lâu quá, đôi lúc sẽ …hốt hoảng sững lại như
vừa bị nước té lên đầu (không hiểu từ đâu?)
Định thần lại ta sẽ cười phá lên vui sướng: Vũ Ngọc Anh
có lối viết hài hước bất thình lình như thế đấy!
<div class="special_quote">Thiên thần hộ mệnh thì thầm với
Fabian, đằng sau lưng gã:
<em>"Cẩn thận, Fabian ơi! Có lệnh truyền là con sẽ chết
vào cái giây phút nào con thốt lên tiếng trưởng lão."</em>
<em>"Trưởng lão?"</em> Fabian, kinh ngạc, hỏi.
Và gã chết.</div>
Vũ Ngọc Anh còn dịch nữa, dịch rất điêu luyện,
rất…triết, tuy đối với tôi đôi khi từ ngữ hơi khó hiểu.
Tất nhiên, tôi đâu phải dân học triết ra. Nhưng vẫn cố
gắng GIẢI NGHĨA cho những gì đã đọc được:
<div class="special_quote"><em>Nếu Brahman chỉ là một trừu tượng
phi nhân cách, vĩnh viển phản nghịch lại sự kiện sờ sờ
hiện sinh cụ thể của chúng ta, thì huỷ thể đúng là cùng
đích của công việc; mà tình yêu, niềm vui và lương tâm tự
nội cũng phải bước vào con đường kết toán ấy.</em>
(Yếu cương và mặc tưởng - Shi Aurobindo. Vũ Ngọc Anh
dịch)</div>
Đời sống không có Mục Đích mà có Ý Nghĩa chính bởi đích
của cùng của đời sống là sự hủy diệt (trong đó có cả
tình yêu, niềm vui và lương tâm)
Đời sống là một công thức toán học: giải mã mối LIÊN HỆ
cho một số trừu tượng tinh thần để đi đến số KHÔNG và
cùng lúc là một NIỀM VUI tự thân của kẻ sở hữu nó (CON
NGƯỜI) khi <em>"ngất ngây lịm hồn vào uy lực sáng tạo không
ngừng của riêng mình."</em>
Ý tưởng là LỰC sinh ra thế giới và niềm vui là CHẤT sinh ra
ý tưởng: Ở đây nêu rõ niềm vui được sống, được làm
người.
Niềm vui được sống ấy thể hiện như thế nào: vô thức là
sự tăm tối, đau khổ và tuyệt vọng nội thân là niềm vui đi
lánh mình để khi quay trở lại bằng cách này cách khác (niềm
vui tìm cái vô vàn của hình thức thể hiện?).
Từ điều này có thể thấy tính vô tận và vĩnh cửu của sự
sống (Thượng đế, hay vũ trụ hay Chúa, hay chính là con
người).
<em>"Maya là trò đùa, thiên biến vạn hóa, từ trạng thái này
sang hình trạng khác vô lượng thể hiện không cùng."</em> (Yếu
cương và mặc tưởng - Shi Aurobindo. Vũ Ngọc Anh dịch)
Thượng đế nghiêng về tạo vật, con người nghiêng về thần
thánh: mối tương quan bất diệt giữa hữu hạn và vô hạn,
giữa hữu hình và vô hình, giữa vật chất và tinh thần.
<div class="special_quote"><em>Trong con người, nhiên tính đáo thành
ý thức cho mình để làm cú nhảy vọt khá cao vào sở hữu
chủ của nó. Chính sở hữu chủ này không biết thế và nhiên
tính ức chế nó như đời sống và giác quan thảy đều chiếm
hữu nó rồi phủ nhận nó và ngay cả khi phủ nhận là lúc
đời sống và giác quan kiếm tìm nó. Nhiên tính không nhận
biết Thượng Đế chỉ vì nó không tự nhận ra mình. Khi nó
tự nhận ra mình, nó sẽ khám phá ra cái niềm vui hiện thể
tinh tuyền.</em>
<em>Thoạt tiên con người kiếm tìm một cách mù lòa cái bản
vị thần tính của nó mà nó chẳng biết chính khi nó đi tìm;
bởi vì điểm xuất phát của nó là sự tăm tối của nhiên
tính vật chất và ngay cả khi nó bắt đầu nhìn thấy, nó cũng
còn bị mù lâu lắm bởi cái ánh sáng trong nó rực lên chóa
loà. Trời cũng chỉ đáp lại một cách mơ mơ hồ hồ bằng
cách thử tách của Ngài; Ngài lại tìm thấy sự mù lòa của
con người và lấy làm vui như đang nhìn bàn tay đứa bé sờ
soạn mầm mò về phía mẹ nó.Thượng đế và thiên nhiên như
đôi cô cậu chơi trò tình ái. Họ cút bắt, rượt nhau để
tìm nhau, để đuổi nhau rồi để tóm được nhau. </em>
(Yếu cương và mặc tưởng - Shi Aurobindo. Vũ Ngọc Anh
dịch)</div>
Tuyệt!
khi nào con người nhận ra mình là ai trong cái cuộc đời này,
chỉ lúc đó mới hiểu niềm VUI được sống, còn nếu không
chỉ biết đến Khổ Đau và Sợ hãi.
Giá mà Vũ Ngọc Anh dịch nhiều triết hơn nữa nhỉ?
……..
Đọc <a
href="http://www.vanchuongviet.org/index.php?comp=tacgia&action=detail&id=2469">Nguyễn
Quỳnh.</a>
Tôi ghi lại một số nhận xét về tác giả cực kỳ <em>"đặc
thù"</em> này
1. Về cách viết tiếng Việt của Nguyễn Quỳnh.
Mới đọc rất <em>"nghịch"</em> mắt, bởi cảm giác thiếu
hoặc lạ, hoặc…rối bời với những phụ âm hoặc bị cắt
hoặc đổi, nhưng đọc quen, thật lạ: có cảm giác văn bản
tiếng Việt của Nguyễn Quỳnh làm cho tiếng Việt nhẹ hẳn
đi, mang lại cảm giác về trọng lượng, nghĩa là thoát hơn,
dễ hơn và nghĩa…vẫn thế.
2. Cách viết có gạch nối(-): lúc đầu không ai để ý đến
điều này, nhưng nếu đọc kỹ ý đồ của tác giả, thấy
rất có lý. Như một kẻ chưa biết tý gì về tiếng Việt,
học từ có gạch nối như vậy rất dễ phân biệt, cả về
nghĩa lẫn hình thức của từ trong ngữ pháp. Có vẻ đây là
một cách tân rất độc đáo theo kiểu Nguyễn Quỳnh với
tiếng Việt (mặc dù tác giả cho rằng đã đọc và học tập
từ cách viết của tiếng nước khác).
Nhưng Nguyễn Quỳnh sẽ vấp phải một khó khăn lớn là văn
bản tiếng Việt hiện nay chưa viết như vậy, thậm chí đại
đa số người Việt Nam sẽ không hiểu tại sao lại viết như
thế? nghĩa là gì? Bởi vậy câu hỏi đặt ra là: Bao giờ sẽ
có cuộc cải cách trong tiếng Việt? Có cần thiết hay không?
Trong lúc đó những người vẫn <em>"dám"</em> viết theo cải
cách của chính mình như Nguyễn Quỳnh quả là việc làm
<em>"nghi ngờ"</em> đầy…tính thuyết phục.
3. Về bản dịch <a
href="http://www.vanchuongviet.org/index.php?comp=tacpham&action=detail&id=16647">Nguồn
sống và Thời gian của M. Heidegger</a> của Nguyễn Quỳnh:
A. Nguồn sống/Bản thể là khái niệm bao trùm, phổ quát mà
Nguyễn Quỳnh viết hoa để phân biệt với nguồn sống/bản
thể không viết hoa (chỉ các cơ cấu, các vấn đề, và mọi
sự phù sinh).
Theo cách hiểu của tôi, đối chiếu với việc đọc và dịch
Hamvas Béla từ tiếng Hung tôi thấy có thể dịch như sau những
khái niệm của M. Heidegger mà vẫn giữ nguyên ý nghĩa như
Nguyễn Quỳnh muốn diễn tả:
- Nguồn sống/Bản thể (SEIN) dịch là: SỰ SỐNG
- Cái-đang-có –mặt-ở-ngay-kia/hữu thể dịch là: ĐỜI SỐNG
- cái-đang-có-mặt dịch là: HIỆN THỰC CÓ THẬT (trong ý nghĩa
thời gian của sự sống) Kể cả khái niệm
Lẽ-sống-ở-ngay-kia cũng mang ý nghĩa này.
B. Biện chứng pháp và Hiện tượng luận:
Đọc phần phân tích này của Nguyễn Quỳnh hiểu rõ ràng hơn
rất nhiều về (cái gọi là) vòng biện chứng của Hegel, nhìn
thấy rõ hạn chế của cách nhìn biện chứng duy vật, khi không
giải quyết được sử tính trong nghiên cứu triết học.
Có lẽ thời đại hiện nay bế tắc vì chính là thời của
chủ nghĩa duy vật biện chứng?
Từ xuất phát điểm này M.Heidegger đưa ra lý thuyết thời gian:
là một khoảnh khắc của SỰ SỐNG, là HIỆN THỰC CÓ THẬT,
là LỊCH SỬ
Thực ra:
Hamvas Béla tìm cội nguồn sự bế tắc của thời đại mình
bằng cách xem xét ngược dòng lịch sử, và thấy: trước thời
kỳ LỊCH SỬ đã từng có 600 năm phát triển của nhân loại
qua một số nền văn minh chính như: Hy lạp, Ai cập, Trung quốc,
Tây tạng, Ấn độ, Peru… Hamvas Béla đã tìm thấy (cái gọi
là) SỰ SỐNG của vũ trụ này qua công cuộc tìm về TRUYỀN
THỐNG.
Như vậy các triết gia khác nhau ở các quốc gia khác nhau, nhưng
đều tìm thấy một mệnh đề chung khi nghiên cứu SIÊU HÌNH
HỌC để tìm ra SỰ SỐNG
C. Bài nghiên cứu của Nguyễn Quỳnh cho thấy ngay khái niệm
TRUYỀN THỐNG trong triết học của thời lịch sử đã bị thu
hẹp, khép kín như thế nào, chẳng khác nào khái niệm lịch
sử, mất hẳn sử tính của Sự sống.
Hamvas Béla đã quan niệm rất đúng về TRUYỀN THỐNG khi quay
lại với SỰ SỐNG qua triết học cả ĐÔNG PHƯƠNG lẫn TÂY
PHƯƠNG
Có thể nói Hamvas Béla có những phần độc đáo hơn rất
nhiều so với các triết gia Tây phương khi ông quay lại vũ trụ
phương Đông trong những TRUYỀN THỐNG xa xưa nhất của loài
người như: Ấn độ (Vêda) Trung quốc (Đạo) Tây tạng và Ai
cập (Tử thư) hoặc Hy lạp (Siêu hình học)
D. Định nghĩa về LOGOS trong bài nghiên cứu của Nguyễn Quỳnh:
phải nói là rất…lý tính (vì bắt nguồn từ các triết gia
Tây Âu chăng?).
M.Heidegger cho rằng logos là một thứ nguyên lý (princípium). Gọi
như vậy là hạn chế phạm vi và tác động của logos.
Hamvas Béla giải quyết việc định nghĩa Logos có vẻ nhẹ nhõm
hơn rất nhiều qua tinh thần của Veda, và Đạo của phương
Đông.
Hamvas cho rằng: Logos không phải là một lý thuyết mà là một
động lực tạo hóa tâm linh. Diễn đạt theo ngôn ngữ của
Heraclaitos: Logos là lửa của sự sống mà thế gian cháy rực
trong đó
Không phải vô cớ triết học Tây Âu (được gọi là sản
phẩm tinh thần của thời gian lịch sử) có những triết gia
như M. Heidegger vượt qua thời đại của chính họ, khi tư
tưởng của họ <em>"mon men"</em> quay lại với một cái gì đó
xa hơn sự hạn chế của thời đại ấy, nghĩa là bị cắt ra
khỏi sử tính của SỰ SỐNG.
Cuối cùng tất yếu của sự giác ngộ siêu phàm của các
<em>"vĩ gia"</em> là quay về với Tổng Hợp Luận - mang tính
chất Hermetikus - là phương pháp phù hợp nhất để nghiên cứu
phổ quát Truyền thống văn hóa Đông - Tây?
<strong>Nguyễn Hồng Nhung</strong>
(Budapest. 2012-06-13)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13103), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét