src="http://anhbasam.files.wordpress.com/2012/04/thein-sein-400x266.jpg?w=340&h=226"
/></center>
Khó có thể tưởng tượng một sự thay đổi chiến thuật nào
kịch tính hơn. Chưa đầy 5 năm trước, quân đội Myanmar, còn
được gọi là Tatmadaw, đã "đón chào" những lời kêu gọi
thay đổi của dân chúng bằng dùi cui và súng đạn, khét tiếng
với sự đè bẹp "cuộc Cách mạng Áo Cà Sa" một cách tàn
bạo. Nhưng cuối tuần vừa qua, những người trong bộ quân
phục ka-ki đã làm người ta chú ý bởi sự vắng mặt của họ
trong suốt cuộc bầu cử, được xem là tương đối tự do,
dường như đã giúp bà Aung San Suu Kyi và các ứng cử viên khác
của Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ (NLD) giành được ghế
trong quốc hội.
Tuy nhiên, sẽ ngây thơ khi cho rằng định chế từng nắm quyền
lực tuyệt đối trong suốt nửa thế kỷ qua, giờ đây lại
ngoan ngoãn chấp nhận vai trò đứng bên lề so với phe dân chủ
Myanmar. Giới quân sự Myanmar vẫn là diễn viên chính trong các
vấn đề quốc gia, quá trình cải cách chỉ có thể thành công
nếu giới quân sự Myanmar được tạo cảm giác rằng, họ cũng
có khả năng trở thành một trong những kẻ chiến thắng trong
quá trình chuyển đổi của đất nước. Điều này có hai ý
nghĩa: giới quân sự Myanmar phải được đền bù cho sự mất
mát quyền lực chính trị; và chính quyền dân sự phải biết
kiềm chế, tránh vượt qua bất kỳ lằn ranh đỏ nào được
vạch ra bởi giới lãnh đạo quân sự.
Nếu nền kinh tế Myanmar sẵn sàng cất cánh với nhịp độ như
một số nhà kinh tế hiện đang dự đoán, thì việc "trả
nợ" cho giới quân sự không có gì khó khăn. Ngân sách quốc
gia Myanmar công bố trong tháng 3 bao gồm khoản tăng lương trên
quy mô lớn dành cho quân đội: đó là động cơ tốt cho giới
quân sự chóp bu gắn bó với chính quyền của tổng thống Thein
Sein, đặc biệt nếu xét theo điều kiện và mức lương tồi
tệ mà quân đội Myanmar hiện đang phải chịu đựng. Không kém
phần quan trọng so với ngân sách quốc phòng chính thức chính
là những hoạt động kinh doanh mạo hiểm "ngoài sổ sách"
mà quân đội Myanmar tham gia. Các hoạt động kinh doanh này thậm
chí sẽ trở nên sinh lợi nhiều hơn khi nền kinh tế quốc gia
bắt đầu mở cửa. Và nếu những tiền lệ tại Indonesia là
điều có thể noi theo, việc nhắm mắt làm ngơ trước những
kế hoạch kiếm tiền đầy mờ ám này sẽ là điều dù không
muốn, nhưng phải chấp nhận đối với chính phủ theo khuynh
hướng cải cách trong ngắn hạn đến trung hạn.
Trong khi lôgic của một cuộc đảo chính quân sự thường rất
dễ hiểu, thì lôgic nguyên nhân vì sao một chính quyền quân
sự lại chọn đường lối từ bỏ quyền lực, là một điều
phức tạp hơn rất nhiều. Các học giả phải mất hàng năm
nữa để dựng nên một bức tranh hoàn chỉnh, lý giải tại sao
công cuộc cải cách được cởi trói và giải phóng bất ngờ
đến như vậy ở Myanmar, sau rất nhiều thập niên bị giới
quân đội ngăn chặn.
Tuy nhiên, trong lúc giới quân sự Myanmar rõ ràng đã nhìn nhận
nhu cầu cần phải từ bỏ độc quyền chính trị, nhưng người
ta không hề nghi ngờ rằng phe quân sự vẫn muốn giữ lại
một số ảnh hưởng chính trị. Như tướng Min Aung Hlaing, tổng
tư lệnh quân đội, từng tuyên bố trong thời gian trước khi
cuộc bầu cử bổ sung diễn ra, rằng "thực hiện nhiệm vụ
đối với nền chính trị quốc gia" vẫn là một trong những
ưu tiên của quân đội Myanmar. Do đó, nỗ lực tách quân đội
Myanmar ra khỏi chính trị có vẻ là điều nhạy cảm hàng đầu
cần tránh trong số những lằn ranh đỏ, ít nhất trong vài năm.
Vấn đề nào khác có thể khiêu khích giới quân sự, khiến
họ phải tạm ngưng tiến trình dân chủ hóa của Myanmar? Quy mô
nhỏ của cuộc bầu cử bổ sung gần đây – chỉ vỏn vẹn có
45 ghế quốc hội được đưa ra cho các đảng tranh cử, trong
tổng số 664 ghế ở Thượng viện và Hạ viện – rõ ràng
không đủ để gây ra một sự phản ứng của quân đội. Một
tỷ lệ thấp đến mức khó chấp nhận.
Tuy vậy, cuộc tổng tuyển cử vào năm 2015 có thể là câu
chuyện hoàn toàn khác. Một chiến thắng vang dội của NLD –
kết cục rất có khả năng xảy ra, như đã thấy qua kết quả
cuộc bầu cử bổ sung – có thể kích hoạt sự tái lập màn
đảo chính như năm 1990, trừ phi giới quân sự được bảo
đảm chắc chắn về sự định hình trong tương lai của Myanmar
và chỗ đứng của quân đội trong tiến trình đó. Những gì
giới quân đội Myanmar chắc chắn không thể chấp nhận là sự
thua trận trong tay kẻ thù mà họ đã và đang chiến đấu ròng
rã suốt 50 năm – cụ thể là các lực lượng, trong thế giới
quan của họ, muốn làm tan rã đất nước Myanmar. Bằng tất
cả năng lực cải cách của mình, đương kim tổng thống Thein
Sein, trước đây từng là một vị tướng, có lẽ cũng chia sẻ
cách nhìn này.
Do vậy, có thể không cần đặt câu hỏi về việc Aung San Suu
Kyi và đảng NLD của bà được phép nắm quyền mà lại thiếu
sự tác động, làm cho giới quân sự tin tưởng vào chương
trình nghị sự của NLD. Điều này bao trùm lên các vấn đề:
đàm phán với các nhóm sắc tộc thiểu số, vai trò chính trị
trong tương lai của quân đội, bảo đảm các nhân vật của
chế độ cũ và gia đình họ sẽ không bị truy tố, và có thể
còn nhiều lời hứa khác không dễ chịu chút nào. Khi bà Aung
San Suu Kyi chuẩn bị tranh cử vào quốc hội, dư luận có rất
nhiều nghi ngờ rằng, liệu mức độ tin cậy nào đó có tồn
tại giữa bà và phe quân đội hay không. Bà còn ba năm để xây
dựng nhiều nhịp cầu, hay mạo hiểm lâm vào một cuộc chiến
thảm khốc với một lực lượng quân sự đang có cảm giác
bất an và mất đi sự kiểm soát sau kỳ bỏ phiếu hồi cuối
tuần qua.
Nguồn: <a
href="http://the-diplomat.com/flashpoints-blog/2012/04/03/can-burmas-military-let-go/">The
Diplomat</a>
Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2012
Bản tiếng Việt © Nguyễn Tâm
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12233), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét