src="http://vov.vn/avatar.aspx?ID=107146&at=0&ts=306&lm=634450443103630000"
/></center>
<center><em>Con người còn thích mùi đồng
Kẹt xe, kẹt cả những dòng tư duy
Sinh ra đủ thứ sức ì
Suy ra tất cả cũng vì tiền thôi.</em></center>
Chưa bao giờ ùn tắc giao thông trở thành vấn đề nóng bỏng
như hiện nay. Và dân chúng ở đô thị vô cùng phấn khởi khi
thấy tân Bộ trưởng Bộ giao thông Đinh La Thăng vừa nhậm
chức đã tuyên chiến ngay với nạn ùn tắc giao thông.
Về nguyên lý, trước khi đưa ra giải pháp cần tìm hiểu xem
đâu là nguyên nhân của kẹt xe hiện nay và trong tương lai kẹt
xe sẽ diễn biến như thế nào dựa trên khuynh hướng phát
triển phương tiện và giao thông công cộng ra sao? Phải đưa ra
được khung chiến lược và hành động cụ thể để phát
triển bền vững (trong đó có mục tiêu giảm kẹt xe) giao thông
đô thị trước mắt và lâu dài.
Nhìn ra thế giới, có một vài trường hợp thành công trong
việc chống kẹt xe (họ kẹt ô tô, còn ta chủ yếu kẹt xe
máy) bằng cách đánh phí xe cá nhân đi vào trung tâm thành phố
như của Singapore và London. Qua thử nghiệm, họ rút ra kết
luận là càng xây và mở rộng đường, càng kẹt xe vì người
sử dụng sẽ tăng lên. Ở London hay Singapore, mỗi lần đi xe
vào trung tâm đều bị đặt dưới sự kiểm soát của hệ
thống tín hiệu tự động và bị đánh thuế mỗi lần đi qua.
Trái lại, thành phố Newyork không giải quyết bằng cách này
được vì dân chống không chịu bỏ phiếu thông qua. Ở thành
phố NY hiện nay Chính phủ Mỹ còn thu nhỏ đường phố, cố
tình tạo khó khăn cho người đi xe hơi để họ phải đi xe
buýt, xe điện ngầm và tạo ra sự tiện lợi cho đi xe công
cộng. Chẳng hạn chỉ cần 1 vé tháng, có thể chuyển từ
phương tiện này sang phương tiện khác, đi bao nhiêu lần trong
ngày và trong tháng cũng được mà không phải trả tiền thêm.
Bangkok và Jakarta cũng đề xuất đánh phí xe cá nhân không
dưới 5 lần (đưa ra cả Quốc hội họp) nhưng đều thất
bại. Lý do chính trị (được lobby bởi giới sản xuất kinh
doanh xe hơi) chỉ là một phần, mà nguyên nhân chủ yếu phần
lớn là dân phản đối vì chưa tạo được phương tiện giao
thông công cộng thay thế có chất lượng.
Ở Việt Nam, kẹt xe do nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu là hạ
tầng đường bộ quá yếu kém. Theo nghiên cứu của Ts Vũ Anh
Tuấn, Viện Nghiên cứu chính sách giao thông Nhật Bản, hệ
thống đường bộ của Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh còn
xa mới có khả năng phục vụ đi lại bằng xe hơi cá nhân bởi
vì mật độ đường trên diện tích đất đô thị và mật
độ đường trên dân số chỉ bằng 1/5 và 1/10 (thậm chí 1/20)
các chỉ số tương đương của một thành phố ở Mỹ, Âu Châu
trung bình. Kết cấu mạng lưới bị mất cân bằng do thiếu
đường thứ cấp là đường đấu nối vào các trục đường
trục chính, kết nối các đường trục chính với nhau có tác
dụng giảm tải cho trục chính trong giờ cao điểm. Bởi vậy,
bất kỳ sự gia tăng nhỏ nào về sở hữu và sử dụng xe hơi
đều tạo ra một áp lực cực lớn lên hạ tầng đường hiện
tại. Nói như vậy không có nghĩa là chúng ta phải cố gắng
mở rộng đường, xây mới để đạt chỉ tiêu chất lượng
như của Mỹ. Điều đó là không tưởng bởi vì nước ta,
đất chật, mật độ dân cư đã quá đông, cực kỳ khó giải
phóng mặt bằng và nếu có làm được thì cũng cực kỳ tốn
kém. Hà Nội từng có những con đường nổi tiếng vì đắt
nhất thế giới!
Giải pháp chống kẹt xe là tiếp tục hoàn thiện việc đấu
nối các đường trục chính (hướng tâm) và các đường vành
đai, một số đường thứ cấp nhưng lại là trọng yếu để
nâng cao tính kết nối của mạng đường. Về lâu dài, các
thành phố lớn cũng không nên hy vọng nhiều vào giải pháp này
vì dân số tiếp tục gia tăng, nhu cầu đi lại tăng theo.
Đương nhiên sở hữu và sử dụng phương tiện cá nhân cũng
tăng theo nếu như không có phương tiện giao thông công cộng
thay thế có chất lượng và việc kiểm soát hạn chế phương
tiện yếu kém, buông lỏng.
Trong bối cảnh hạ tầng đường xá yếu kém, chất lượng giao
thông công cộng tồi, thì chính xe máy là cứu cánh "hiệu quả"
cho việc giảm kẹt xe ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh.
Một làn xe máy (3,6m) có thể vận chuyển được tối đa 8000
hành khách/giờ, gấp 6 lần làn xe ô tô (1500 hành khách/giờ), 2
lần làn xe buýt thường (4000 hành khách/giờ) và sấp xỉ làn
xe buýt nhanh (9000 hành khách /giờ).
Từ thực tế đó, chúng ta cũng không nên hy vọng rằng việc
phát triển mạng lưới xe buýt thường có thể giúp cắt giảm
kẹt xe đáng kể. Chỉ có phát triển tầu điện công suất
vận chuyển (35000 hành khách /giờ) và xe buýt nhanh mới là cứu
cánh lâu dài cho việc giảm kẹt xe.
Giải pháp nào đưa ra cũng có "đụng chạm" trong bài
toán "được-mất" cho nên phải tổ chức thăm dò lấy ý
kiến người dân vì quyền lợi chung của cả cộng đồng. Trong
khi chờ phát triển các hệ thống giao thông công cộng, có thể
tham khảo kinh nghiệm cần hạn chế sử dụng ô tô thông qua
chính sách kiểm soát gắt gao bãi đỗ xe ô tô, thu phí gửi xe
tương đối cao. Đây là giải pháp dễ thực hiện nhất, hiệu
quả nhất mà nhiều nước trên thế giới đã áp dụng như
Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc, Đức,... bởi nó "đánh " vào
cả việc sở hữu và sử dụng xe. Không khai báo bãi đỗ từ
trước thì không được quyền đăng ký xe, không có chỗ gửi
xe ở điểm muốn đến thì khỏi phải đi xe ô tô. Nếu phí
gửi xe đắt quá thì người ta sẽ nghĩ đến phương tiện khác
như xe máy, xe buýt hay tầu điện sau này. Hà Nội, thành phố
Hồ Chí Minh nên triển khai giải pháp này trước tiên để thí
điểm, thăm dò ý kiến người dân trước khi muốn thực hiện
việc đánh phí kẹt xe ở trung tâm.
Thách thức lâu dài đối với xe máy chính là vấn đề an toàn.
Cho dù có tăng cường xử phạt kết hợp tuyên truyền giáo
dục nâng cao ý thức tham gia giao thông thì xe máy vẫn là
phương tiện nguy hiểm nhất vì bản chất thiết kế của xe.
Đài Loan là nước quản lý an toàn giao thông xe máy có thể nói
là tốt nhất thế giới nhưng tỷ lệ người chết trên dân
số luôn duy trì ở mức cao của thế giới bởi tỷ lệ sở
hữu, sử dụng xe máy quá cao (gần 800 xe/1000 dân) mặc dù thu
nhập đầu người đạt trên 22.000 USD/năm.
Như vậy, phải giảm dần sử dụng xe máy thông qua phát triển
giao thông công cộng nhanh, có sức chở lớn, thuận tiện để
hấp dẫn người đi xe máy. Đồng thời có lộ trình chính sách
hạn chế dần việc sử dụng xe máy. Ví dụ, dọc các trục
giao thông chính nơi đã bố trí tuyến giao thông công cộng nhanh
thì phải hạn chế hoặc cấm lưu thông xe máy thông qua luật,
thể chế. Xe máy và xe đạp sẽ dùng để di chuyển đến các
nhà ga tầu điện, bến xe buýt nhanh hoặc dùng đi các quãng
đường ngắn như đi chợ, đón con, đi làm gần nhà.
Trước khi giao thông công cộng phát triển, cần tập trung
quản lý nâng cao an toàn xe máy. Chuyển đổi công nghệ từ xe
máy chạy xăng sang xe đạp/xe máy điện (e-bike) là một giải
pháp đầy tiềm năng để cắt giảm ô nhiễm, sử dụng nhiên
liệu hóa thạch và nâng cao an toàn. Đó chính là khung chiến
lược và hành động cụ thể để phát triển bền vững (trong
đó có mục tiêu giảm kẹt xe) giao thông đô thị trước mắt
và lâu dài.
Hơn nửa năm rồi sau những tuyên bố hùng hồn của Bộ
trưởng Đinh La Thăng, sau những thử nghiệm quyết liệt của
Bộ Giao thông đề xuất và chủ trì, tình hình trật tự giao
thông ở 2 đô thị lớn nhất nước là Hà Nội và thành phố
Hồ Chí Minh vẫn không cải thiện đuợc là bao. Kể cũng bất
công nếu đổ lỗi hết cho ngành giao thông! Càng không thể quy
trách nhiệm cho một mình bộ trưởng Thăng vì xem ra ông cũng
đến hồi "bó tay"chấm com! Vậy để cho công bằng, xin có
lời đỡ cho ông "Cái gì đến sẽ phải đến, vấn nạn kẹt
xe bây giờ có nguyên nhân sâu xa từ sự thiếu quy hoạch đồng
bộ phát triển đô thị, tức là chúng ta bị "kẹt" tư duy
trong tổ chức, quản lý đời sống đô thị. Kẹt cứng như
vậy, không thể đổ hết phí vào đầu người dân (chỉ làm
mất lòng dân) mà phải gỡ từ từ, nóng vội thì càng thêm
kẹt mà thôi."
<center>"<em>Phí xe, đánh thử mà xem
Thì xe vẫn cứ đua chen đầy đường
Bởi vì hai chữ kỷ cương
Cơ quan còn nát, ngoài đường dễ sao
Biết bao điều luật nốc ao
Biết bao quy định rơi vào hư không
Xe máy chất lượng còn tồi
Cầu đường xuống cấp kịp thời sửa ngay
Xe công cộng lo đủ đầy
Ta xi đừng để dắt dây khắp đuờng
Quản phương tiện, quản cầu đường
Và nghiêm minh luật thoáng đường giao thông</em>"</center>
Tô Văn Trường
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12273), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét