src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg7kZve3LSwMahF0YIOLtMj_oHUlW7RxDPo45-1nxxHl1qzWESx_1CW1CfPtE61Spb6yZwifoaqrHbiXsF7PH5wUigeBITt3C_DYH4IBe0Zs70iLbpacyIfGbhg32mCnReI9vwC-uQX8g/s320/Myanmar.jpg"
/></center>
Tại cố đô Pagan xứ Miến Điện (Myanmar), giữa hàng chục
ngàn bảo tháp, ngôi tháp Manuha có một sự tích đặc biệt. Vua
Anawrahta trị vì vương quốc Pagan hùng mạnh nhất trong thời
đó đã quy y đạo Phật theo truyền thống Bắc Tông. Ông yêu
cầu Manuha, một vị vua người Môn ở phía Nam phải thần phục
và cống tiến tam tạng kinh điển Nam Tông; nhưng không toại
nguyện. Anawrahta tấn công, bắt Manuha cầm tù, vẫn đối đãi
như hàng vương giả. Mấy năm sau Manuha đã xin phép Anawrahta cho
mình xây một bảo tháp mới làm nơi thiền định và được
chấp thuận. Ngày nay du khách vào thăm di tích Bảo Tháp Manuha
tại Pagan được chiêm ngưỡng một tượng Phật nằm rất
đẹp. Nhưng ai cũng phải ngạc nhiên là gian phòng bên trong ngôi
tháp quá nhỏ, pho tượng Phật như bị bó chặt giữa mấy bức
tường kín bưng.
Năm 1059 Vua Anawrahta được mời tới khánh thành ngôi bảo tháp,
ông bước vào, chắc cũng phát sinh cảm giác đó. Và ông hiểu
ngụ ý của Manuha: Phật cũng như người ta, không thể sống
trong tù ngục, không được tự do.
Tổng thống Thein Sein chắc còn nhớ và muốn bắt chước bài
học của vua Anawrahta, cho nên ông cũng bắt đầu thả các tù
nhân của ông, 60 triệu dân Myanmar, cho họ được sống tự do
hơn. Cuối tuần qua, dân Miến Điện đã bỏ phiếu bầu bổ
túc 45 ghế đại biểu quốc hội. Họ thật sự được tự do
chọn lá phiếu, cho nên đảng đối lập Liên minh Dân tộc Dân
chủ (National League for Democracy, NLD) thắng hầu hết các đơn
vị; trong đó có bà Aung Sang Suu Kyi. Đảng NLD thắng cả 4 ghế
đại biểu ở thủ đô mới lập Naypyitaw, là nơi hầu hết dân
cư là công chức lãnh lương chính phủ, và gia đình họ. Nếu
chính quyền Thein Sein giả dối vì còn nuôi tham vọng kéo dài
chế độ độc tài quân phiệt thì khó có kết quả như vậy.
Dân Myanmar như đã sống lại. Người ta reo hò mừng rỡ. Tại
trụ sở đảng NLD, vào buổi tối Chủ Nhật nóng bức, các
thanh niên nhẩy múa ngoài đường, đầu tóc họ cũng nhuộm
mầu mè như giới trẻ khắp nơi. Các nhà sư đứng ngắm mỉm
cười, tay phe phẩy cái quạt. Nhiều gia đình mang theo cả con
nhỏ đến ăn mừng: Dân Chủ đã thắng Độc Tài!
Đây là lần thứ ba dân dân Myanmar đi bầu trong nửa thế kỷ.
Năm 1962 các tướng lãnh đã cướp chính quyền, dẫn cả nước
đi theo một thứ Chủ nghĩa Xã hội bế tắc, như các nước xã
hội chủ nghĩa khác. Năm 1990 họ cho dân bỏ phiếu lần đầu,
và đảng NLD đã thắng lớn, chiếm 59% số phiếu bầu và 392
trong số 485 ghế đại biểu; mặc dù bà Suu Kyi đã bị bắt
giam từ năm trước. Bà từng sống ở ngoại quốc nhiều năm,
chỉ về nước năm 1988 để trông nom mẹ già đang bệnh nặng.
Đứng trước cảnh nghèo đói và áp bức do chế độ độc tài
gây ra cho dân, bà quyết định ở lại cùng đồng bào đứng
lên đòi tự do dân chủ. Bà bị giam cầm hơn 15 năm; chính
quyền mặc cả sẽ trả tự do nhưng bà phải đi ngoại quốc,
bà từ chối. Cứ như thế, chính quyền quân phiệt tiếp tục
cai trị Myanmar với một guồng máy tham nhũng và những chính
sách ngu dốt, bất lực thêm 20 năm nữa, trong khi đảng NLD bị
cấm hoạt động, các người lãnh đạo bị bắt giam. Dưới
chế độ độc tài dân Myanmar không có tự do báo chí, không
được tự do hội họp; bị cả thế giới văn minh tẩy chay,
nhóm người cầm quyền chỉ trông cậy Trung Quốc ủng hộ. Năm
2010, Tướng Thein Sein cởi bỏ áo lính, trở thành vị tổng
thống "dân sự" đầu tiên. Chính quyền tổ chức bàu cử
lần thứ nhì, nhưng đảng NLD tẩy chay không dự vì bà Suu Kyi
vẫn bị cấm tranh cử.
Thein Sein đã bầy tỏ thiện chí dân chủ hóa bằng nhiều
bước, để thuyết phục phe đối lập và thế giới là tiến
trình dân chủ hóa là một sự thực, chứ không phải chỉ có
bề ngoài để được các nước Tây phương bãi bỏ phong tỏa
kinh tế. Ông đã trả tự do cho bà Suu Kyi và các lãnh tụ đối
lập. Cho báo chí được tự do, ngưng kiểm soát cả internet.
Làm luật cho dân được phép biểu tình; công nhân được phép
đình công, và được tự do thành lập công đoàn. Mỗi bước
của chính quyền Thein Sein được bà Suu Kyi và các nước Tây
phương đáp lại bằng hành động hợp tác tương ứng.
Từ năm ngoái, Myanmar bắt đầu sống trong một không khí chính
trị mới, trong tinh thần tin cậy và hợp tác. Bà Suu Kyi xứng
đáng là người lãnh đạo khi thẳng thắn và thành tâm cộng
tác với những kẻ đã giam cầm mình. Bà nói với các đồng
chí đã bị tù đầy: "Chúng ta không thể quên quá khứ. Nhưng
không nên chỉ nhớ về quá khứ để nuôi hận thù." Bà công
nhận trong chính quyền quân phiệt cũng "có những người
muốn làm điều có ích lợi cho quốc gia." Không phải ai trong
bọn họ cũng muốn dân chủ hóa, "Nhưng trong phong trào dân
chủ có phải ai cũng muốn cộng tác với họ đâu? Đó là
điều bình thường trong chính trị."
Thái độ ngay thẳng, chân thành và đức độ của bà Suu Kyi là
nền tảng giúp cho dân tộc Myanmar bắt đầu xây dựng dân
chủ. Điều gì đã khiến bà sẵn lòng cộng tác với một chế
độ đã bỏ tù mình và đàn áp dân như vậy? Vì bà không sợ
hãi. Năm 1990, Suu Kyi đã viết một bài chính luận: Tự do không
sợ hãi.
Suu Kyi nhìn lại các đồng bào của mình, bà nói: Người dân
Miến Điện nào cũng biết có bốn con đường lầm lạc, a-gati.
Thứ nhất là Chanda-gati, sai lầm do lòng Tham. Dosa-gati do Sân
hận. Moga-gati do ngu si. Nhưng tai hại nhất là sai lầm vì Sợ:
Bhaya-gati. (Bốn đường tà này cũng tương tự "Bốn mũi tên
độc" trong truyền thống Bắc Tông: Tham, Sân, Si và Mạn). Suu
Kyi ca ngợi Thánh Gandhi: Cống hiến lớn lao nhất của Gandhi cho
dân tộc ông là khơi dậy tấm lòng không sợ hãi. Gandhi đã
tìm học lại truyền thống Ấn Độ, và nhận ra, "Thiên
khiếu lớn nhất của một cá nhân hay một dân tộc … là
abhaya, tấm lòng không sợ hãi."
Áp dụng vào hoàn cảnh dân tộc Miến Điện đang chịu cách áp
bức, bất công, bà nói: "Chúng ta có thể đều có những hạt
giống không sợ hãi, nhưng đáng quý hơn nữa là có được
tấm lòng can đảm nhờ rèn tập, không để cho lòng sợ hãi chi
phối các hành vi của mình… Trong một chế độ từ chối
không công nhận các quyền căn bản của con người, sợ hãi
dễ trở thành một thói quen bình thường. Tai hại nhất là
người ta che đậy lòng sợ hãi của mình, biến thành một thái
độ thường tình, có khi lại coi là khôn ngoan. Người ta sẽ
chê bai những người dũng cảm là khờ dại, là liều lĩnh, khi
họ biểu lộ những hành động can đảm, dù nhỏ nhặt, để
bảo vệ phẩm giá con người và lòng tự trọng."
Suu Kyi ca ngợi các sinh viên biểu tình trong những năm 1988, 89,
vì họ muốn xã hội phải có luật pháp công bằng. "Pháp
luật công bình không phải chỉ ngăn không cho người dân bị
đối xử oan ức. Chúng còn giúp nuôi dưỡng một xã hội trong
đó mọi người có thể được hưởng những điều kiện căn
bản tối thiểu để bảo vệ phẩm giá con người …" Cuộc
cách mạng quan trọng nhất, Suu Kyi nói, là một cuộc cách mạng
tinh thần; do "Một cuộc cách mạng nếu chỉ nhắm thay đổi
các chính sách và định chế chính trị để cải thiện đời
sống vật chất thì khó thành công đích thực."
Cuộc cách mạng mà Suu Kyi theo đuổi đang bắt đầu. Đảng
cầm quyền của các vị tướng và tướng về hưu vẫn chiếm
đa số trong quốc hội gồm 664 ghế; trong đó hiến pháp giành
một phần tư số đại biểu cho các ông tướng chọn. Đảng
NLD sẽ đóng vai đối lập với một số ghế rất nhỏ. Nhưng
đây vẫn là một thắng lợi. Không riêng gì cho bà Suu Kyi mà
cho toàn thể 60 triệu dân. Bước đầu tiên trên tiến trình
dân chủ hóa đã thành công. Ba năm nữa, quốc hội sẽ được
bầu lại, và lúc đó hy vọng sẽ dân chủ hóa thực sự.
Một điểm đáng khen ngợi phe các tướng lãnh là họ đã ý
thức được là không thể nào kéo dài chế độ độc tài mãi
mãi. Khi ngay ở thế giới Á Rập cách mạng cũng bùng lên thì
phong trào dân chủ sẽ còn lan rộng mãi. Họ nhận ra quyền
lợi của chính họ và gia đình họ chỉ được bảo đảm lâu
dài nếu mọi người Miến Điện được sống trong một xã
hội với luật pháp công bằng. Mà muốn được như vậy, chỉ
có một cách là mở con đường xây dựng một thể chế dân
chủ tự do.
Giới quân phiệt cũng chỉ thay đổi thái độ dưới áp lực
của dân chúng biểu tình chống Trung Quốc. Trung Quốc đã lôi
kéo được chính quyền quân phiệt rơi vào quỹ đạo của họ.
Các công ty Trung Quốc tha hồ khai thác mỏ, rừng, đá quý của
Myanmar. Họ mở các hải cảng và quân cảng trong vùng vịnh
trông qua Ấn Độ. Họ khai thác dầu, khí của Myanmar, lại
đặt ống dẫn dầu kéo qua xứ này để chuyên chở dầu nhập
cảng từ Trung Đông và Phi châu về thẳng Vân Nam, khỏi qua eo
biển Malacca. Dân Myanmar bất mãn đã đặt bom phá đập thủy
điện Myitsone vào tháng 10 năm 2010. Năm sau, chính quyền quân
phiệt phải đình chỉ dự án trị giá 3.6 tỷ đô la này, để
chứng tỏ họ biết chiều theo ý dân. Đó cũng là một tín
hiệu đưa ra để được bà Suu Kyi tin tưởng rằng họ cũng là
những người yêu nước. Chế độ quân nhân ở Myanmar tuy cũng
đàn áp dân nhưng họ không phá hủy nền văn hóa cổ truyền.
Các lãnh tụ quân phiệt vẫn đi lễ chùa, cùng dường chư
tăng, chứ họ không tôn thờ một chủ nghĩa duy vật ngoại lai
nào. Vì vậy, người ta còn sẵn lòng tin nhau.
Nhưng điều đáng lo ngại là hiện nay cả diễn trình dân chủ
hóa tùy thuộc vào hai cá nhân. Bà Suu Kyi đã 66 tuổi, mới bị
xỉu ba lần trong thời gian đi vận động tranh cử. Ông Thein
Sein cũng 67 tuổi, đang bị bệnh tim. Vì hai người này tin ở
thiện chí và tình yêu nước của người kia, cho nên mọi việc
tiến hành tốt đẹp. Nếu một trong hai người qua đời trong
năm, ba năm sắp tới thì không biết con đường dân chủ hóa
sẽ ra sao? Trong hàng ngũ tướng lãnh vẫn có những người bảo
thủ, ngoan cố. Như Suu Kyi nói năm 1990: "Không phải quyền
hành làm người ta thối nát, mà là lòng sợ hãi. Những người
đang nắm quyền sợ mất quyền. Những người đang run sợ
trước cường quyền cũng bị nỗi sợ làm đồi trụy." Cho
nên, bà công nhận: "Con đường trước mặt còn đầy khó
khăn. Con đường dân chủ hóa sẽ rất dài."
Xây dựng một đất nước là con đường rất dài. Vào thế
kỷ thứ 11, Vua Anawrahta đã hòa giải với Vua Manuha. Sau đó
sắc dân dựng lên vương quốc Pagan, gốc Tầy Thái từ Vân Nam
tới, đã chung sống hòa hợp với dân Môn, một sắc tộc Nam Á
vốn chung gốc rễ với người Khmer, người Mã Lai (và một
phần cả người Việt Nam thời cổ). Họ đã xây dựng một
nền văn minh mới, tổng hợp các thành tựu của nhiều giống
dân, tất cả cùng theo Phật Giáo Nam Tông, tạo thành dân tộc
Miến Điện sau này. Tương lai dân tộc Miến Điện trong thế
kỷ 21 sẽ là con đường dân chủ hóa. Đường còn xa, nhưng
chắc họ không sợ, vì đã có một nền tảng tinh thần vững
chắc.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12236), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét