Năm 2006, phát biểu trước Ban phòng chống tham nhũng trung ương,
Tổng bí thư Hồ Cẩm Đào đã nêu trực tiếp tội lạm quyền
của nhiều viên chức Đảng dẫn đến xáo trộn xã hội và
tạo ra phản kháng quần chúng. "Cái quả bom nổ chậm ấy
chôn trong xã hội có thể dẫn đến loạt vụ nổ, đưa đến
bất ổn đồng thời làm tê liệt bộ máy nhà nước" – Hồ
Cẩm Đào nói…
<h2>Thế giới của những "hắc y lang"</h2>
Việc lợi dụng là "người của Đảng" và lạm dụng chức
quyền nhờ Đảng mà có, nhiều năm qua, đã trở thành vấn
đề cực kỳ bức xúc tại Trung Quốc. Tham nhũng ngày càng tinh
ma quỷ quyệt trong khi nhà nước ngày càng khó khăn trong việc
"bắt ấn trừ tà". Cuối thập niên 1990, khi gần như toàn
bộ chính quyền phố cảng Hạ Môn (Phúc Kiến) bị mafia (Lại
Xương Tinh) mua đứt để, trong nhiều năm, chuyển số hàng lậu
khổng lồ trị giá hơn 6 tỉ USD vào Hoa lục đã đủ khiến
thiên hạ bàng hoàng, thì một thập niên sau, "trình độ"
tham nhũng đã "tiến hóa" kinh khủng và mức độ "ăn"
hối lộ đã "tiến bộ" hơn vạn lần. Chỉ vài tháng trong
năm 2009, phóng viên Trung Quốc đã làm việc mệt nghỉ khi
tường thuật loạt vụ tham nhũng chấn động cả nước: từ
vụ chánh văn phòng ban quản lý đường sắt ở Ürümqi (tức
Ô Lỗ Mộc Tề, thủ phủ Tân Cương) biển thủ 3,6 triệu USD;
vụ một viên chức bậc trung ở Thượng Hải nhận hối lộ 1
triệu USD và bị tịch biên số bất động sản bất minh trị
giá gần 6 triệu USD; vụ một bí thư thuộc một trấn nhỏ
gần Thành Đô (Tứ Xuyên) bị tử hình tội ăn hối lộ 2,5
triệu USD; vụ sếp công an ở một thị trấn nghèo nhất Quảng
Đông bị phát hiện cất giấu 4,4 triệu USD tiền mặt trong
nhà; đến vụ phó thị trưởng Tô Châu (Giang Tô) có "biệt
tài" độc đáo đến độ có thể "nuốt" "một phát
một" gần 12 triệu USD - lập một kỷ lục mà bọn máu mặt
"trong giới" hẳn phải ganh tỵ!
Thế cho nên, khi phó thị trưởng Bắc Kinh Lưu Chí Hoa bị kết
án tháng 8-2008 tội nhận hối lộ khoảng 1 triệu USD, công dân
mạng Bắc Kinh đã mỉa mai viết rằng "Ăn có nhiêu đó mà
gọi là ăn hối lộ sao được!", "Ông này nên được xếp
vào hàng viên chức trong sạch", "Xin hãy thả ổng ra
ngay"… Thế cho nên, Vương Minh Cao, người dẫn đầu nhóm
nghiên cứu tình trạng quốc nạn tham nhũng, đã gọi những
"quan chi phụ mẫu" hiếm hoi sót lại là những đối tượng
"không bình thường" có thể xếp vào nhóm (bị mắc phải)
"thanh quan chứng hậu quần" (<em>hội chứng viên chức
sạch</em>). Lương viên chức nhà nước Trung Quốc không được
công bố nhưng một số phát biểu trước công chúng đã tiết
lộ phần nào thu nhập chính thức của họ. Năm 2007, khi tiếp
một giáo sư đại học và được nghe than rằng ông này chỉ
kiếm được không đến 13.000 USD/năm, bà Trần Chí Lập (lúc
đó là Ủy viên Quốc vụ viện đặc trách giáo dục-khoa
học-thể thao) đã quay sang diễn đàn hỏi Bộ trưởng khoa
học-kỹ thuật Từ Quan Hoa rằng lương của ông bao nhiêu. Họ
Từ đáp, xin thưa là khoảng 1.350 USD/tháng. Bà Trần cũng hồi
lại, của tôi thì chừng 1.450 USD/tháng... Có thể thấy lương
chính thức của cán bộ cao cấp nhà nước cũng chỉ kha khá;
và như vậy, thật khó có thể tưởng tượng với đồng lương
bí thư Trùng Khánh mà "đồng chí" Bạc Hy Lai có thể cho
cậu con trai Bạc Qua Qua học tại Harvard với mức học phí
khoảng 70.000 USD/năm.
Tuy nhiên, như một doanh nhân bị bỏ tù tội hối lộ đã nói,
"mỗi viên chức Trung Quốc đều có ba bộ cuộc sống –
cuộc sống với công chúng, cuộc sống riêng tư và cuộc sống
bí mật". Người ta gọi số đông trong bọn họ là thành
phần "hắc lĩnh bang" – nhóm người (mặc áo) <em>cổ cồn
đen</em>. Xe của họ màu đen. Thu nhập của họ được giấu
kín. Cuộc sống của họ được ẩn sâu. Việc làm của họ
được che đậy. Tóm lại, mọi thứ liên quan họ đều được
che giấu, như một "hắc y lang" (người mặc đồ đen) đứng
trong bóng tối của màn đêm đen kịt...
<h2>Tại sao tham nhũng vẫn nhởn nhơ?</h2>
Tại Trung Quốc, "tiểu yêu" tham nhũng thường tung hoành
"thả cửa" ngay chính ở những khu vực thuộc quản lý nhà
nước, nơi có nhiều không gian cho các quan chức hủ hóa
"biến thế" lộng quyền và tham ô, chẳng hạn: hải quan,
thuế vụ, địa ốc, hạ tầng… Những vị trí trong cơ
quan-bộ máy nhà nước, do vậy, thu hút nhiều đơn xin việc
nhất vào năm 2008 không phải là Bộ ngoại giao hay Bộ tài
chính. Trong 10 cơ quan nhà nước được đánh giá là "hot"
nhất, tám đã thuộc về những vị trí liên quan cục thuế
tỉnh (đặc biệt Quảng Đông) và hai thuộc về cục hải quan
(Thượng Hải và Thâm Quyến). Và trong 10 cơ quan nhà nước bị
đánh giá "hẻo" nhất (đơn xin việc ít nhất) là thuộc về
các cục thống kê hay đại loại. Rõ ràng, người ta "vào nhà
nước" chủ yếu để "kiếm cơm" và vào Đảng chủ yếu
để củng cố khả năng kiếm cơm. Đảng đã bị lợi dụng
để trục lợi, một cách không thương tiếc.
Tại Trung Quốc, cơ quan chịu trách nhiệm chính về chống tham
nhũng là Ủy ban kiểm tra kỷ luật trung ương ("Trung Quốc
cộng sản đảng trung ương kỷ luật kiểm tra ủy viên hội")
với nhân sự khiêm tốn 800 người tại trụ sở trung ương.
Trợ giúp Ủy ban kiểm tra kỷ luật trung ương là những
cục-ban ở cấp tỉnh, cấp quận; trong các tập đoàn nhà
nước và ở tất cả cơ chế thuộc tổ chức Đảng. Về lý
thuyết, việc giám sát cán bộ được thực hiện với qui trình
chặt chẽ, bằng việc cài cắm "quần chúng" ở mọi ngóc
nghách để giúp phát hiện và tố cáo kịp thời, hầu triệt
tiêu mọi biểu hiện, hành vi tham ô hối lộ. Tổng biên tập
một tờ báo ở Thượng Hải cho biết, trong vụ tai tiếng tham
ô bất động sản liên quan bí thư Trần Lương Vũ, ông đã
được rỉ tai rằng trong tòa soạn mình có một "quần
chúng" làm việc cho cục kiểm tra kỷ luật thành ủy nhưng
ông không thể biết đó là ai. "Có thể là tay lao công hay
thậm chí là tay phó tổng biên tập" – ông kể… Về qui
trình, Ủy ban kiểm tra kỷ luật trung ương cùng các "phản
tham cục" (cục phòng chống tham nhũng) trực thuộc địa
phương được phép xử lý mạnh tay, bằng luật "song quy"
("shuanggui"), tức đối tượng tình nghi có thể bất ngờ
bị bắt bí mật song song tiến trình điều tra (chứ không phải
điều tra xong mới bắt). Trong thời gian bị tạm giam, đương
sự tuyệt đối bị cấm liên lạc với bên ngoài, kể cả gia
đình...
Việc sử dụng "quần chúng" chỉ điểm cùng hình thức
"thư tố cáo" hoặc "đơn kêu cứu" nặc danh tỏ ra khá
hiệu quả nhưng đồng thời cũng có mặt trái. Trong nhiều
trường hợp, các phe nhóm đấu đá quyền lực đã sử dụng
lá bài "quần chúng tố cáo" để triệt hạ nhau. Ngoài ra,
người ta còn "xử" chiêu "rò rỉ nội bộ" hoặc tạo
tập trung chú ý bằng việc (ẩn danh) tuồn hồ sơ cho báo chí
(ở Hong Kong, các website tiếng Hoa ở nước ngoài…) để đánh
động dư luận ngược trở về Trung Nam Hải. Cao tay ấn hơn,
các đối thủ còn áp dụng hình thức tung ra tiểu thuyết hình
sự với nội dung dễ khiến liên tưởng đến viên chức cụ
thể nào đó. Quyển <em>Thiên nộ - phản tham cục tại hành
động</em> (Trời đất nổi giận – khi Cục chống tham nhũng ra
tay; ra mắt năm 1997) là một ví dụ. Trong <em>Thiên nộ</em>,
người ta chứng kiến cảnh cậu ấm cưng của bí thư Bắc Kinh
"phong lưu công tử" như thế nào, đục khoét ngân sách để
sống xa hoa ra sao và còn "chia ngọt sẻ bùi" đám bồ nhí
với chính bố mình. Trước khi <em>Thiên nộ</em> bị thu hồi,
người ta đã kịp biết tay bí thư trong quyển "tiểu thuyết
hình sự" thật ra chẳng ai khác hơn là hình ảnh tái hiện
của Trần Hy Đồng, Ủy viên Bộ chính trị kiêm bí thư Bắc
Kinh, người mà một năm sau đã bị xử 16 năm tù, trong khi cậu
"công tử" Trần Tiểu Đồng bị "hạn" 12 "niên". Nếu
không có bàn tay đen nào đó trong bóng tối dựng "tuồng
tích" kịch bản rồi làm đạo diễn, <em>Thiên nộ</em> -
đụng trực tiếp đến một ủy viên Bộ chính trị - ngay từ
đầu đã khó có thể lọt khỏi cửa kiểm duyệt của nhà
xuất bản…
Được trang bị công cụ với một bộ máy được thiết kế
hoạt động ăn khớp từ trên xuống dưới nhưng vì sao chống
tham nhũng tại Trung Quốc mãi trầy trật? Vấn đề ở chỗ,
không hẳn tham nhũng đã tiến hóa tinh vi đến mức luật pháp
bó tay mà thật ra là cơ chế quản lý còn nhiều kẽ hở để
tham nhũng lợi dụng rồi phát triển thành "hệ thống". Trong
vài trường hợp, tham nhũng đã được hình thành thông qua
những cấu kết bí mật. Trong vụ Mã Đích chẳng hạn. Hồi
đương chức, tay bí thư trấn Tuy Hóa (Hắc Long Giang) này đã
cấu kết với thị trưởng Tuy Hóa Vương Thẩm Y, dù hai người
vốn chẳng ưa nhau, trong việc "cắt" Tuy Hóa thành nửa đôi
để chia làm địa bàn "khai thác", trong dự án lót vỉa hè
cho trung tâm thị trấn! Không chỉ "ăn đồng chia đủ" việc
chấm mút ngân sách công trình, hai người còn tranh nhau tận thu
bằng cách "nã" tiền doanh nghiệp và người dân thuộc
"địa bàn" mình, khi cùng áp dụng cái chính sách gọi là
"nhà nước và nhân dân cùng làm". Những kẻ nằm trong
"hệ thống" như bộ đôi Mã-Vương không ít. Và khi còn có
thể "sống" với nhau được, họ sẽ bưng bít cho nhau hoặc
làm ngơ giả bộ không biết. Đến lúc trở thành đối thủ
sống còn cho chiếc ghế chính trị, những tình tiết tham nhũng
của đối phương sẽ bất ngờ bị "quần chúng" phát hiện
và tố cáo cho Đảng, với bộ hồ sơ dày cộm cùng những
bằng chứng không thể mở mồm…
Mạnh Kim
(còn tiếp)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12279), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét