Trong buổi họp báo sau khi bế mạc kỳ họp thứ năm Đại hội
đại biểu nhân dân toàn quốc khóa XI ngày 14-3-2012, Ôn Gia Bảo
nhấn mạnh phải có những cải cách chính trị "khẩn cấp"
ở thượng tầng Nhà nước để Đảng cộng sản Trung Quốc có
thể tiếp tục phát triển và làm tốt vai trò lãnh đạo…
<h2>"Bộ Lại"</h2>
Liệu có phải đó là những cải cách trong cơ chế bổ nhiệm
nhân sự? Liệu có phải đó sẽ là cuộc nội soi cần thiết
để phẫu thuật những "lỗi thiết kế" của cơ quan đặc
trách nhân sự Đảng với tên gọi chính thức là Ban tổ chức
trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc?... Tại Trung Quốc, Ban
tổ chức trung ương là một trong những cơ quan quan trọng và
bí mật nhất. Trụ sở của nó tại Bắc Kinh là một tòa nhà
không đề bảng, cách Thiên An Môn khoảng 1 km về phía Tây,
dọc đại lộ Trường An. Trong danh bạ, không bao giờ có số
điện thoại của trụ sở Ban tổ chức trung ương. Tất cả
cuộc gọi từ máy điện thoại bàn trong tòa nhà Ban tổ chức
trung ương cho điện thoại di động đều luôn hiển thị một
dãy số 0. Cách duy nhất để người dân bên ngoài liên lạc
với Ban tổ chức trung ương tại Bắc Kinh là gọi đến số
12380 và luôn nghe được câu trả lời ghi âm sẵn với nội dung
đồng ý cho người gọi phản ánh bất kỳ vụ việc nào liên
quan "vấn đề tổ chức cán bộ Đảng" ở cấp quận trở
lên. Từ đầu năm 2009, website Ban tổ chức trung ương đã ra
đời, cũng hỗ trợ "dịch vụ tiếp dân" tương tự. Trong
cùng thời gian, Ban tổ chức trung ương bổ nhiệm một phát
ngôn viên. Tuy nhiên, trong sáu tháng đầu làm việc, viên này
không "phát" một từ nào ra bên ngoài...
Định nghĩa rằng đó là cơ quan nhân sự Đảng là chưa đầy
đủ đối với Ban tổ chức trung ương Đảng cộng sản Trung
Quốc. Để dễ liên tưởng bằng cách so sánh với một hình
ảnh tưởng tượng bên Mỹ, có thể hình dung rằng đó là một
ban giám sát việc bổ nhiệm toàn bộ nội các Hoa Kỳ, toàn bộ
thống đốc bang lẫn phó thống đốc, toàn bộ thị trưởng
các thành phố lớn, toàn bộ người đứng đầu các cơ quan
pháp chế liên bang, các vị tổng giám đốc điều hành tập
đoàn GE, ExxonMobil, Wal-Mart và khoảng 50 công ty khác lớn nhất
Mỹ, toàn bộ chánh án Tối cao pháp viện, các tổng biên tập
<em>New York Times</em>, <em>Wall Street Journal</em> và <em>Washington
Post</em>, các giám đốc đài truyền hình và hệ thống truyền
hình cáp, chủ tịch Đại học Yale, Harvard và nhiều đại học
lớn khác, giám đốc các tổ chức nghiên cứu độc lập chẳng
hạn Viện Brookings và Heritage Foundation. Không chỉ vậy, tiến
trình bổ nhiệm luôn được thực hiện sau những cánh cửa
đóng chặt, và việc bổ nhiệm luôn được công bố mà chẳng
bao giờ kèm theo giải thích. Tại Bắc Kinh, Bộ chính trị
quyết định việc bổ nhiệm những vị trí quan trọng nhất
nhưng Ban tổ chức trung ương là người gác cổng mà tất cả
ứng cử viên buộc phải đi ngang trước khi có thể chính thức
tiếp nhận nhiệm sở. Nói cách khác, Ban tổ chức trung ương
hoạt động với mô hình gần giống với Bộ Lại ngày xưa,
nơi có quyền xem xét và bổ nhiệm quan viên, với người đứng
đầu là Lại bộ thượng thư. Tất nhiên việc so sánh Bộ Lại
với Ban tổ chức trung ương là một khiên cưỡng vì Bộ Lại
thời phong kiến không thể tổ chức tốt bằng bộ máy Ban tổ
chức trung ương của Đảng cộng sản Trung Quốc, với mức
độ hoạt động nhịp nhàng và tầm "quán xuyến" bao phủ
rộng đến tận cùng triệt để.
Luôn nắm trong tay hồ sơ cán sự Đảng, Ban tổ chức trung
ương phối hợp với Ban phòng chống tham nhũng trung ương để
có thể kiểm tra chéo bất kỳ dấu hiệu hủ hóa và suy thoái
tư cách đạo đức nào trong hàng ngũ Đảng, ít nhất theo lý
thuyết là vậy. Cùng lúc, Ban tổ chức trung ương cũng kiểm
soát chặt chẽ hồ sơ đảng viên ở các cấp địa phương. Có
thể thấy tầm mức uy thế Ban tổ chức trung ương như thế
nào, qua việc chứng kiến nhiều nhân vật cao cấp đều từng
kinh qua ghế trưởng ban Ban tổ chức trung ương, từ Đặng
Tiểu Bình, Hồ Diệu Bang, đến Tăng Khánh Hồng. Và khi tái
đắc cử nhiệm kỳ hai cuối năm 2007, Chủ tịch-Tổng bí thư
Hồ Cẩm Đào cũng củng cố ghế lãnh đạo bằng việc đưa
một nhân vật trung thành thuộc cánh hẩu (Lý Nguyên Triều) lên
chức Trưởng ban Ban tổ chức trung ương.
<h2>Mũ chuồn, áo thụng, thẻ bài ngà…</h2>
Bởi sự bao trùm trong chức năng bổ-bãi nhiệm nhân sự
của Ban tổ chức trung ương (và dưới đó là các ban cán sự
đảng bộ từng ngành, ban tổ chức cán bộ tỉnh ủy-quận
ủy, ban tổ chức cán bộ đảng ủy đại học-bệnh viện-cơ
quan cấp sở…) nên cơ chế "đầu mối" này cuối cùng đã
dẫn đến nhiều hệ quả tai hại. Các vụ mua quan bán tước
xảy ra ngày càng phổ biến và trầm trọng, thậm chí ngoài
tầm kiểm soát. Bên ngoài hoạt động nhân sự thuần túy của
Ban tổ chức trung ương là một thị trường mua bán "ghế"
nhộn nhịp. Giá trị của cái thị trường "tổ chức cán
bộ" đã thể hiện ở vụ án tại Tứ Xuyên năm 2007, khi một
gã giả danh cán bộ Ban tổ chức cán bộ đã đòi mức phí
với "giá sỉ" lên đến (tương đương) 63.000 USD để lo
một chiếc "ghế đẹp" cho tay viên chức địa phương.
Kinh điển hơn là trường hợp Mã Đích – một vụ án chấn
động với những tình tiết mà Bao Công tái thế cũng phải
nghiêng mình bái phục. Thời còn làm phó thị trưởng Mẫu Đơn
Giang (thuộc Hắc Long Giang) cuối thập niên 1980, Mã Đích và
vợ chẳng bao giờ dám bật đèn khi trở về nhà sau ngày làm
việc, bởi cứ thấy đèn trong nhà Mã Đích còn sáng là dân
làng còn đứng xếp hàng để biếu quà. Hôm nọ, một viên quan
địa phương nói nhỏ với Mã: "Ông không ăn mà sống được
à? Nếu ông không nhận quà, quần chúng sẽ nghĩ ông không tin
họ, không gần gũi họ. Ông cứ nhìn người khác mà xem, họ
ăn, họ uống, họ đi matxa… Nếu ông là một tay chỉ huy cô
độc, làm sao ông có thể làm việc được…?". Thế rồi
ngày kia, Mã Đích bị dân "bỏ rơi" thật. Ông thất cử
trong một cuộc bầu cử địa phương. Nhiều năm sau, năm 2000,
Mã Đích đã nghiệm được bài học quan trọng chốn quan
trường. Ông đã chi cực đậm để mua chiếc ghế bí thư thị
trấn Tuy Hóa, với số tiền khổng lồ trả "trọn gói" một
lần gồm hơn 100.000 USD cho mụ trưởng ban tổ chức tỉnh ủy
Hắc Long Giang. Mã Đích cũng trở nên lọc lõi trong nghề hơn.
Ông không đưa trực tiếp tại nhà riêng mà trao gói tiền cho
mụ trưởng ban tổ chức khi đương sự đang nằm viện. Ai dám
nói đó là tiền hối lộ? Đó là khoản "hỗ trợ viện
phí" cho bà trưởng ban tổ chức cán bộ tỉnh ủy Hắc Long
Giang!
Khi về nhận nhiệm sở tại Tuy Hóa, Mã Đích đã trình diễn
một màn ra mắt ấn tượng. Tháng 10-2000, ông cho triệu tập
viên chức địa phương để cùng xem bộ phim tài liệu mang tựa
Giáo huấn cảnh cáo đích nói về một viên chức tham nhũng tên
Hồ Trường Thanh ở Giang Tây (họ Hồ bị kết tội nhận hối
lộ tương đương 5 triệu USD, là viên chức cấp tỉnh đầu
tiên bị tử hình kể từ thập niên 1950). Kết thúc buổi
chiếu, họ Mã đăng đàn thuyết giảng về sự trong sạch
guồng máy Đảng, về việc cán bộ phải làm gương và nghiêm
túc chấp hành điều lệ Đảng, rằng công bộc của dân thì
phải sống và làm việc theo pháp luật, đảng viên thì phải
"uy vũ bất năng khuất" trước cám dỗ vật chất thì như
vậy mới đáng là "thị chi vị đại trượng phu"!... Tuy
nhiên, chỉ trong hai năm, Mã Đích đã trở thành "đầu lĩnh"
một đường dây chuyên mua bán "ghế", với một qui trình
khép kín hoàn hảo và chỉn chu. Vào trước thời điểm họ Mã
cùng hàng chục người khác bị bắt năm 2002, công tố viên cho
biết, khoảng 265 viên chức - tức khoảng ½ cán bộ viên chức
được bổ nhiệm bởi Ban tổ chức cán bộ dưới quản lý
của cơ quan đảng bộ Tuy Hóa - đều thuộc thành phần mua
hoặc bán "ghế"!
Tài khoản của "Mã gia gia", được cậu con trai ở Bắc Kinh
đứng tên mở, đã chứa đến 20 triệu tệ chỉ trong ba năm.
Điều khiến người ta tiếp tục bàng hoàng là trấn Tuy Hóa
còn có vô số những "tiểu Mã Đích" khác. Lâm Cương chẳng
hạn, một viên chức đã chi 300.000 tệ để mua chiếc ghế bí
thư đảng tại một quận nhỏ. Với dân số 330.000, cái vùng
mà Lâm Cương cai quản là một xứ "chó ăn đá, gà ăn
sỏi", nơi hàng ngàn thiếu niên không có tiền đi học, nơi
hàng chục ngàn công nhân bị thất nghiệp triền miên và là
nơi khoảng 3.500 hộ khẩu thiếu đói trầm trọng. Trong hai năm
trước khi Lâm Cương bị bắt, kinh tế địa phương trở nên
xơ xác như những chiếc áo rách đùm rách đụp của người
dân. Thuế bị thiệt hại đến gần 30%. Tương tự "Mã đại
ca" ở "bên trên", "dưới này" "Lâm tiểu đệ" cũng
kiếm cơm bằng "nghề" chạy "ghế". Một công tố viên
cho biết, "Lâm Cương đã bỏ ra 300.000 tệ để mua ghế và
chỉ trong hai năm, hắn đã kiếm được 5 triệu tệ. Lãi 1.500%!
Liệu trên đời này có nghề nào hốt bạc ngon lành hơn thế
nữa?"…
Mạnh Kim
(còn tiếp)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12271), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét