Trước và sau vụ lật đổ Bạc Hy Lai, Ôn Gia Bảo và Tập Cận
Bình liên tục lên tiếng về sự cần thiết chỉnh đốn Đảng
và bộ máy chính trị. Những phát biểu có vẻ thời sự này
thật ra chẳng phải mới. Nó chẳng khác nào là đoạn băng ghi
âm được phát lại. Sự hủ hóa trong Đảng cộng sản Trung
Quốc cũng chẳng vì những phát biểu như vậy mà trở nên tử
tế hơn, bất chấp nó có thể đe dọa sinh mạng chính trị
dẫn đến sự sụp đổ thể chế cai trị. Trong một phát biểu
gần đây, Tập Cận Bình nói rằng "những tệ nạn nảy sinh
trong đảng là do thiếu lý tưởng, sa đọa, vô nguyên tắc và
vô trách nhiệm đã xâm nhập mọi cấp đảng viên", rằng
ngày càng phổ biến hiện tượng nhiều người vào Đảng
chẳng phải "để chiến đấu đến giọt máu cuối cùng cho
chính nghĩa cộng sản mà để được hưởng đặc quyền đặc
lợi". Tuy nhiên, cái sự "hư" trong Đảng cộng sản Trung
Quốc đã trở thành hệ thống mất rồi; và việc chữa trị
những ung nhọt trong cơ thể Đảng thật ra là vô kế khả thi,
bởi đơn giản người ta chẳng bao giờ đủ can đảm thọc con
dao mổ đến nguồn gốc thật sự của căn bệnh. Nguồn gốc
của nó là gì? Thử xem vài cuộc nội soi căn nguyên vấn đề,
theo những gì được kể trong <em>The Party: The Secret World of
China's Communist Rulers</em> (NXB Penguin 2011) của nhà báo Úc Richard
McGregor (cựu chánh văn phòng Bắc Kinh của tờ <em>Financial
Times</em>)…
<h2>"Tiếng gọi" của Đảng</h2>
Hãy bắt đầu từ một phần cơ chế hoạt động. Trên bàn làm
việc của lãnh đạo khoảng 50 công ty-tập đoàn nhà nước,
giữa mớ bừa bộn dây nhợ của dàn vi tính, ảnh gia đình
cùng nhiều vật dụng thường gặp trong văn phòng hiện đại
của một tổng giám đốc điều hành, người ta thấy có một
chiếc điện thoại đỏ. Bất luận lúc nào chiếc điện thoại
đỏ reo, những người trong phòng đều như muốn thót tim và
lập tức chạy nhào đến nghe. Bằng mọi giá, cuộc gọi từ
chiếc điện thoại đỏ phải được trả lời. Nó không là
chiếc điện thoại bình thường. Mỗi chiếc đều chỉ có bốn
số bấm. Nó được kết nối với những chiếc tương tự cũng
theo "hệ bốn số" nằm trong hệ thống bảo mật tương tự.
Tại Trung Quốc, chiếc điện thoại đỏ "bốn số" là một
vật được nhiều người thèm thuồng lẫn kinh sợ. Với các
vị chủ tịch hoặc tổng giám đốc điều hành tập đoàn nhà
nước hàng đầu, dù ai cũng sẵn trong tay thiết bị liên lạc
hiện đại, cái "cỗ máy đỏ" – một "thuật từ" khác
ám chỉ chiếc điện thoại đặc biệt – là dấu hiệu cho
thấy họ đã đến, đã hiện diện, đã bắt đầu có quyền
sinh quyền sát, không chỉ đối với ban lãnh đạo tập đoàn
mà cả với bộ máy Đảng và chính quyền.
Người được tiếp cận "cỗ máy đỏ" hiển nhiên không là
nhân vật xoàng. Nó được dành cho những vị trí tương đương
cấp thứ trưởng trở lên. Chiếc điện thoại đỏ có mặt
khắp Bắc Kinh, ở những văn phòng viên chức cấp cao; trên bàn
các ngài bộ trưởng và thứ trưởng, trong phòng những vị
tổng biên tập thuộc hệ thống cơ quan báo chí tuyên truyền,
trong góc làm việc của các chủ tịch tập đoàn nhà nước...
Tất cả hệ thống điện thoại và fax thuộc "cỗ máy đỏ"
đều được mã hóa bảo mật để không chỉ tránh sự nghe
trộm của tình báo nước ngoài mà còn nhằm ngăn cản sự
đột nhập của bất kỳ ai ngoài cơ chế-hệ thống Đảng ngay
tại Trung Quốc. Việc sở hữu "cỗ máy đỏ" có nghĩa
người đó đã hoàn toàn có đủ tư cách thành viên của một
hội kín gắn kết cực dính, chịu trách nhiệm điều hành toàn
bộ đất nước Trung Quốc, quản lý một lượng người bằng
1/5 dân số thế giới. Trong thế giới hiện đại, chẳng thiếu
những hệ thống tinh hoa nắm quyền bính hoặc có ảnh hưởng
thật sự trong bóng tối hậu trường, chẳng hạn những vị
"quí tộc" tốt nghiệp Trường quốc gia hành chính Paris tại
Pháp, hay "nhóm Todai" (xuất thân từ khoa luật Đại học
Tokyo) tại Nhật, hoặc "câu lạc bộ Gymkhana" gồm những
người được ăn học và đỗ đạt bên Anh ở Ấn Độ. Mỹ
thì có Hội Ivy (dân tốt nghiệp tại một trong tám viện đại
học danh tiếng trong đó có Cornell, Harvard, Princeton, Yale…).
Tuy nhiên chẳng nhóm nào trong các hội trên đủ tư cách "xách
dép" cho Đảng cộng sản Trung Quốc. Với Đảng cộng sản
Trung Quốc, hệ thống tổ chức của họ đã được nâng lên
một cấp độ hoàn thiện mới, độc đáo hơn, được cụ thể
hóa ở hình ảnh chiếc "cỗ máy đỏ". Với "cỗ máy
đỏ", Đảng cộng sản Trung Quốc có thể quán xuyến vai trò
lãnh đạo và kiểm soát mọi thứ, từ trung ương xuống địa
phương, từ văn phòng chính phủ xuống các tập đoàn, từ Trung
Nam Hải đến các cơ quan-tổ chức Trung Quốc ở hải ngoại…,
với cấp độ hiệu quả đến mức gần như hoàn hảo. Cũng
chính bởi yếu tố quyền lực vô hình, chiếc điện thoại
đỏ đã biến hóa với nhiều công năng, ngoài chức năng liên
lạc và nhận-truyền chỉ thị. Một thứ trưởng từng cho
biết, hơn ½ cuộc gọi nhận được từ chiếc điện thoại
đỏ của ông là những yêu cầu từ giới chức cấp cao, với
nội dung đại loại "Này, anh có thể xếp được một chỗ
cho thằng nhỏ nhà tôi/con nhỏ nhà tôi/thằng bé cháu
tôi/thằng bạn của tôi… được không?". Còn nữa, vào thời
trước khi có điện thoại di động, giới chủ ngân hàng đầu
tư vốn có nhiều mối hữu hảo rộng nhưng không thể "giao
thiệp" được với giới chức lãnh đạo chóp bu đã thường
"mượn" chiếc điện thoại đỏ trong văn phòng mà họ đang
ghé đến (khi ngài "chưởng quản" trong phòng đi vắng) để
gọi trực tiếp đến một khách hàng tiềm năng…
<h2>Vào Đảng để làm gì?</h2>
Đảng cộng sản Trung Quốc thế kỷ 21 không như thời khai
dựng của Mao Trạch Đông, khi Đảng thâm nhập và cài cắm vào
quần chúng. Bây giờ, đủ mọi thành phần đều có thể có
mặt trong Đảng. Về hình thức, Đảng đã thay đổi phong cách.
Với yêu cầu dân chủ ngày càng cao và điều này thể hiện qua
ý kiến của những người trong lẫn ngoài Đảng – theo Chu
Thụy Kim (cựu Phó tổng <em>Nhân Dân nhật báo</em> và cựu
Tổng biên tập <em>Giải Phóng nhật báo</em>) – cho nên,
"thời của cá nhân cai trị đã kết thúc". Với vô số thay
đổi xã hội trong một thập niên qua, Đảng cũng bắt đầu
thay đổi dung nhan. Từng được chiếm đa số với thành phần
công nông (gần ½ cho đến cuối năm 1978), Đảng bây giờ có
sự hiện diện của lực lượng ưu tú, từ sinh viên đến doanh
nhân giàu có. Trong thực tế, đó là nguồn cung cấp nhân lực
phát triển nhanh nhất của Đảng, với tỉ lệ gia nhập tăng
đến 255% và 113% (theo thứ tự tương ứng), từ năm 2002 đến
2007. Nhiều người háo hức vào Đảng bởi họ thấy rõ những
khoản "lãi" mà tư cách đảng viên mang lại. Một sinh viên
Đại học Thanh Hoa tên Nghê Hàn Vi nói: "Với nhiều sinh viên
như tôi, việc trở thành đảng viên là dấu chỉ của sự
xuất sắc. Hơn nữa, nếu vào Đảng, anh sẽ có nhiều cơ hội
kiếm được việc làm tốt trong bộ máy nhà nước". "Bọn
nước ngoài cứ ra rả rằng Đảng đã mang lại vô số sai lầm
và có lẽ sẽ sụp đổ vài năm nữa nhưng thầy tôi thì nói
"Đừng đánh giá thấp sức mạnh của Đảng. Chủ tịch và
các vị trong bộ máy chính phủ trung ương thật là vô cùng anh
minh. Họ có thể dùng quyền lực và chính sách để kiểm soát
toàn bộ đất nước" – nhận xét thêm của Hoàng Hoành
Phương, sinh viên Đại học Nhân Dân.
Bất luận thế nào, Đảng cộng sản Trung Quốc cũng đang
khuyếch trương. Để thu hút doanh nghiệp tư nhân gia nhập,
Đảng đã đưa ra những "khích lệ" cụ thể bằng tiền
mặt, theo cách như nhiều công ty phương Tây áp dụng hình thức
bán hàng đa cấp! Tại Tam Hương trấn thuộc thành phố Trung
Sơn (Quảng Đông), đảng ủy địa phương đã đưa ra gói
thưởng tổng cộng 5 triệu tệ (khoảng 16,4 tỉ VNĐ) cho các
đơn xin vào Đảng – hình thức mà sau đó được áp dụng
khắp Trung Quốc. Có nơi, những dân làng nào lập ra đảng ủy
vốn chưa từng hiện diện trong một công ty tư nhân sẽ được
thưởng 5.000 tệ (16,4 triệu VNĐ). Khắp Trung Quốc, giờ đây
những người như doanh nhân Chu Bồi Côn không ít. Hồi mở công
ty bất động sản tại Nam Trung Quốc năm 1994, Chu chẳng bao
giờ nghĩ đến việc thành lập cái gọi là tổ chức đảng
ủy. Thế rồi, trước sự nghi kỵ ngày càng lan rộng, Chu phải
lập ra và phát triển "cơ sở Đảng" bên trong bộ máy quản
trị công ty. Giờ đây, Chu nói về Đảng với sự kính trọng
đặc biệt và xem Đảng là yếu tố tối quan trọng cho các
mối quan hệ mình cần cũng như cho sự mở rộng và phát triển
doanh nghiệp. "Thành công vĩ đại nhất của Đảng là khả
năng thích nghi với thay đổi môi trường" – Chu hứng khởi
nói – "Tất cả những người giỏi nhất bây giờ đều
nhập Đảng".
Có lẽ "khả năng thích nghi với thay đổi môi trường" như
cách nói của Chu Bồi Côn là việc khoác thêm lớp áo truyền
thống. Một trong những ví dụ là sự hồi sinh văn hóa Khổng
Tử – người từng bị Mao xem là biểu tượng của "phong
kiến hủ lậu" bởi những luận điểm "lạc hậu" đại
loại "Quân tử sở tính nhân nghĩa lễ trí" (Quân tử phải
biết tu thân và hiểu thấu đáo lễ nghĩa). Có thể nói sự
"tiến hóa" của Đảng với khả năng nâng cấp lên những
phiên bản mới đã mang lại sức mạnh tập quyền cho Đảng
cộng sản Trung Quốc. Bàng Trữ – một học giả thuộc Viện
khoa học-xã hội Trung Quốc, một trong những người cầm ngọn
cờ đầu cho cuộc chiến bảo vệ Đảng đến cùng – nói
rằng, nếu không có một bộ máy lãnh đạo trung ương mạnh,
"nhiều địa phương sẽ đòi độc lập và phong ba sẽ xảy
ra", rằng "bí mật của bộ máy nhà nước Trung Quốc là ông
vua luôn kiểm soát tất cả những cái mũ ("sở hữu đích
mạo tử do hoàng đế"). Ông ấy có thể lấy đi hoặc đặt
vào. Tôi không nghĩ phần này trong hệ thống sẽ bao giờ thay
đổi"…
Mạnh Kim
(còn tiếp)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12267), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét