trói", "cởi trói" hơn nữa từ hệ thống công bộc và
công dân đã và đang tiếp tục vang lên. Không gian thích ứng
cho sự phát triển đòi hỏi phải được nới rộng sau khi
Việt Nam đã hội nhập đầy đủ vào thế giới. Tại một
cuộc hội thảo phân quyền giữa trung ương và địa phương
được tổ chức ở thành phố Hồ Chí Minh ngày 17/12/2008, ông
Châu Minh Tỷ, Giám đốc Sở Nội vụ thành phố Hồ Chí Minh,
nêu:
"Phải nhìn nhận rằng hơi hám tư duy bao cấp còn mang nặng
dấu ấn trong các văn bản, cái gì Nhà nước cũng thích suy
nghĩ thay cho dân, trên suy nghĩ và làm thay cho dưới…. làm
triệt tiêu mọi nguồn trí tuệ và tiềm năng của nhân dân".
<h2>Cái gì Nhà nƣớc cũng thích suy nghĩ thay dân?</h2>
Theo cách diễn giải của ông Tỷ thì lỗi tư duy này là hệ
lụy của cơ chế điều hành quan liêu bao cấp đã nhiều năm
đè nặng lên miền Bắc từ năm 1954 và cả nước từ sau
30/4/1975.
Trên cương vị là Giám đốc Sở, buộc lòng công bộc Tỷ
phải diễn giải như vậy, không thể khác đi được. Đổ lỗi
cho hệ điều hành quan liêu trong quá khứ, ông Tỷ gọi là
"hơi hám tư duy bao cấp" đã từng gây ra hậu quả nặng nề
cho đất nước, dân tộc thì ai cũng có thể nói được, không
hề hấn gì.
Dẫu sao, ý kiến của ông Tỷ đáng được khích lệ, bởi ông
là một trong những chức sắc đã giám lên tiếng chỉ ra cho
mọi người chủ thể đang tạo ra những vướng mắc, kìm hãm
sự phát triển của đất nước. Nhà nước thích suy nghĩ thay
dân mà ông Tỷ nêu ra, thực chất là sự áp đặt, phi dân
chủ.
Từ "thích" mà ông Tỷ sử dụng rất đắt, có nội hàm
nhạy cảm. Phải chăng dân không "thích" tham gia ý kiến về
các vấn đề của đất nước, Nhà nước phải "thích"
giùm? Điều này, ông Tỷ không đặt ra, nhưng mọi người đều
hiểu. Trên thực tế, Nhà nước chưa tạo mọi điều kiện
để cho người dân được bày tỏ thái độ "thích" hay
không bàn luận việc nước, quyền được nói của người dân
còn nhiều hạn chế.
Có nhiều vấn đề dân chưa được biết, chưa kịp suy nghĩ
thì Nhà nước đã quyết định. Quy luật một chiều, tưởng
chừng vận động êm xuôi trong nhiều thập kỷ qua, nay xem ra
không còn phù hợp, sự cố liên tục xuất hiện, thách thức
chủ thể điều hành xã hội. Nhu cầu được "cởi trói",
cởi trói nhiều hơn trở nên bức bách trên hầu hết các lĩnh
vực, giới, ngành và địa phương trong cả nước. Chỉ cần đi
sâu phân tích không gian phát triển của hai lực lượng quan
trọng bậc nhất trong tiến trình hội nhập là trí thức và
lớp trẻ, chúng ta sẽ thấy tầm quan trọng của nhu cầu
được "cởi trói".
Cách đây hơn 600 năm, Nguyễn Trãi đã giúp vua Lê viết nhiều
văn bản tha thiết kêu gọi nhân tài trong thời kì chống giặc
Minh. Thời đó, dù "nhân tài như lá mùa thu" nhưng cũng quy
tụ được và làm nên sức mạnh phi thường.
Đây là bài học lớn về đãi ngộ nhân tài, điều quan trọng
nhất là sự trân trọng. Một trong những nguyên nhân khiến
Chính phủ của ông Hồ Chí Minh đã thành công với sách lược
thu hút người tài là do biết trọng dụng trí thức.
Việc các nhân sỹ không phải là đảng viên Việt Minh được
giữ các cương vị cao trong Chính phủ lúc bấy giờ như cụ
Huỳnh Thúc Kháng (Bộ trưởng Nội vụ), Phan Anh (Bộ trưởng
Quốc phòng) đã thu hút được nhiều người tài trong nước và
ngoài nước về tham gia kháng Pháp thành công. Với thế hệ
trẻ, nhu cầu "cởi trói" cho những ước mơ thời nào cũng
tràn đầy sức sống.
Nắm bắt được nhu cầu này, ngày 15-11 vừa qua, Nhà văn hóa
Thanh niên thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Đại học FPT,
nhóm Doanh nhân toàn cầu (GEW) và Nhà xuất bản Trẻ đã tổ
chức chương trình Café kết nối, tạo lập ra nhiều khu vực
viết ý tưởng cho học sinh, sinh viên.
Hôm đó, Nhà văn hóa thanh niên gần như được phủ kín bởi
những mảnh giấy thể hiện của các bạn sinh viên. Từng đề
tài, từ biến đổi khí hậu, nghèo đói, bình đẳng giới
hoặc gần gũi nhất là vấn đề sống khỏe… đều nhận
được nhiều ý kiến đóng góp đến mức chính các thành viên
ban tổ chức cũng giật mình.
Lần đầu tiên, lớp trẻ Việt Nam đã được sống với tinh
thần tôn vinh doanh nhân toàn cầu (GEW) trong chuỗi hoạt động
của chương trình Café kết nối Khơi nguồn ý tưởng. Đánh
giá chương trình, đại sứ Anh, ông Mark A. G. Kent, khẳng định:
"Các bạn trẻ Việt Nam làm việc rất tốt.. Việc đưa
chương trình này đến với giới trẻ là một việc làm thiết
thực. Tôi tin, ý tưởng mà các bạn trẻ viết ra hôm nay sẽ
là khởi nguyên của những công trình mang thương hiệu Việt Nam
trong tương lai không xa".
Chủ tịch Tập đoàn Daewoo Kim Woo Choong từng khẳng định:
"Tuổi trẻ chính là ước mơ và lịch sử thuộc về những
người biết ước mơ". Thế hệ trẻ Việt Nam thừa ước mơ
và nhiệt huyết. Đó là hiện thực đáng quý, Nhà nước và
các thế hệ đi trước cần trân trọng, chắp cánh cho họ.
Trong bối cảnh mà sự cạnh tranh là vấn đề sống còn như
hiện nay, nếu Nhà nước và những người đi trước khi đã
thành công, chịu ngoảnh lại, chịu mở đường cho ước mơ
của người trẻ thì chắc chắn, họ sẽ có động lực để
biến những ý tưởng, hoài bão của mình thành hiện thực.
Đó cũng là thông điệp mà GEW toàn cầu cũng như những người
thực hiện chương trình này hướng đến. Mới đây, Đảng CSVN
đã ban hành Nghị quyết về công tác Trí thức và Thanh niên.
Giá như, trước khi ra quyết định, Đảng lắng nghe ý kiến
đề đạt, nguyện vọng và những nhu cầu bức bách của hai
lực lượng quan trọng này qua các diễn đàn, hoặc lấy ý
kiến trực tiếp chẳng hạn, tin rằng nghị quyết sẽ có sức
sống hơn. Nhưng tiếc thay, lần này Đảng lại tiếp tục
"thích" suy nghĩ thay cho họ.
Với những vẫn đế bức bách của xã hội đang diễn ra cũng
vậy, Nhà nước tiếp tục suy nghĩ thay dân. Đơn cử như việc
đào đường, lập hàng trăm "lô cốt" trên 25 con đường ở
thành phố Hồ Chí Minh, gây tổn hại về vật chất và tinh
thần của người dân, ảnh hưởng đến sản xuất và kinh doanh
mà báo chí đã nhiều lần lên tiếng.
Hay việc lớn hơn như mở rộng địa giới Hà Nội; chiến
lược chuyển đổi cơ cấu kinh tế tăng dần tỷ trọng sản
xuất công nghiệp và dịch vụ, định giá đền bù giải tỏa
đất nông nghiệp; chiến lược giáo dục chẳng hạn, nếu nhân
dân được tham gia, tình hình sẽ khác đi, lượng người khiếu
kiện kéo dài tại nhiều địa phương, sự lo lắng về giáo
dục của người dân chắc chắn sẽ giảm đi rất nhiều so
với thực tế.
<h2>Cái gì trên cũng nghĩ và làm thay cho dưới?</h2>
Sau hơn 20 năm Đổi mới, tình hình kinh tế, chính trị và xã
hội đã khác xa thời quan liêu, bao cấp mà vẫn còn não trạng
này thì đáng ngại quá. Bài học lấy dân làm gốc, mở rộng
và phát huy dân chủ từ cơ sở của Đảng Cộng sản Việt Nam
sau hàng thập niên Đổi mới chỉ là sáo rỗng?
Chẳng lẽ tấm gương người đảng viên, thiếu tướng Kim
Ngọc (1917 – 1979), cố Bí thư tỉnh ủy Vĩnh Phú hết lòng vì
dân, "cha đẻ của khoán hộ"mà người ta quen gọi là
"khoán mười", "cha đẻ của đổi mới trongnông nghiệp"
ở Việt Nam không còn giá trị?
"Khoán Mười" đã được chiêm nghiệm, từ một đảng viên
bị Trung ương kỹ luật vì giám "xé rào" từ những năm 60,
sau gần 10 năm qua đời, ông Kim Ngọc (tên thật là Kim Văn
Nguộc) mới được tôn vinh, dựng tượng nơi quê nhà.
Sau khi chiến tranh chấm dứt, trung tướng Trần Độ (tên thật
là Tạ Ngọc Phách) chuyển sang dân sự, làm Thứ trưởng Bộ
Văn hóa, kiêm Phó Ban Tuyên huấn Trung ương, phụ trách văn hóa
và văn nghệ.
Ở chức vụ này, ông đã soạn nghị quyết số 5, củng cố
tiến trình cởi mở văn hóa trong thời kỳ Đổi Mới, thực
chất là kiến nghị "cởi trói" hoạt động cho văn hóa, văn
nghệ. Đồng thời, ông cũng là công dân đầu tiên làm đơn xin
lập báo tư nhân.. Sau khi ý kiến của ông không nhận được
sự ủng hộ của cấp trên, ông trở thành nhà bất đồng
chính kiến với Đảng Cộng sản Việt Nam, bị khai trừ khỏi
đảng khi đã có 58 tuổi đảng và qua đời năm 2002. Chức vụ
cao nhất của ông lúc bị khai trừ là Phó Chủ tịch Quốc hội
khóa 7.
Và gần đây, dư luận tỏ ra bất bình lý do cách chức Tổng
biên tập báo Đại đoàn kết của Ban Tuyên giáo Trung ương
đối với ông Lý Tiến Dũng. Nếu chỉ vì quyết định cho
đăng tải trên mặt báo Đại đoàn kết thư kiến nghị liên
quan đến quảng trường Ba Đình của Đại tướng Võ Nguyên
Giáp mà ông Lý Tiến Dũng bị cách chức thì dư luận lo ngại
là có căn cứ.
Quy luật một chiều, chỉ có trên mới được nghĩ và làm thay
dưới, dưới không có quyền phát huy sáng tạo, tiếp tục ngự
trị trong tư duy lãnh đạo cấp cao. Bất luận ai , nếu "xé
rào" sẽ lãnh hậu quả.
<h2>Bài học cho hôm nay</h2>
Từ thực tế nêu trên cho thấy, ông Châu Minh Tỷ là người
đã có cái nhìn thấu đáo hệ lụy nguy hiểm của "hơi hám
tư duy bao cấp" là sự triệt tiêu mọi nguồn trí tuệ và
tiềm năng của nhân dân. Sứ mạng của Trí thức, Thanh niên,
hệ thống công bộc, những nhà bất đồng chính kiến, dân
chủ và các tầng lớp nhân dân cần lên tiếng kiến nghị Nhà
nước hãy lắng nghe ý kiến nhân dân, "cởi trói" và cởi
trói nhiều hơn nữa để phát huy nội lực đang tiềm ẩn trong
nhân dân nhằm canh tân đất nước.
Chỉ có như vậy, Nhà nước mới đảm đương được vai trò
thuyền trưởng đưa đất nước từ những dòng sông nhỏ chạy
ra đại dương mênh mông, dân tộc Việt Nam sớm hóa Rồng, sánh
vai cùng các cường quốc khắp năm châu.
© 2009 TCPT
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12288), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét