phủ đã yêu cầu Ngân hàng Nhà nước (NHNN) sớm công bố giảm
lãi suất. NHNN hiện nay là một cơ quan ngang bộ, trực thuộc
Chính phủ nên việc Thủ tướng ra lệnh cho NHNN thoạt trông là
chuyện đương nhiên. Nhưng nếu nhìn từ góc cạnh quy luật
thị trường, Thủ tướng có nên can thiệp vào lãi suất một
cách trực tiếp như thế? Nói rộng ra, ai là người có thẩm
quyền quyết định lãi suất trong nền kinh tế?
Ở các nước khác, việc tăng giảm lãi suất là do ngân hàng
trung ương quyết định, dựa trên cung cầu thị trường và
định hướng kiềm chế lạm phát trong thời gian tới. Họ làm
điều đó không vì sức ép từ Bộ Tài chính hay từ người
đứng đầu chính phủ. Và nên nhớ, ngân hàng trung ương các
nước cũng không tự động ra lệnh tăng, giảm lãi suất như
một mệnh lệnh hành chính được. Họ tác động lên lãi suất
bằng các công cụ như tái cấp vốn, tái chiết khấu, bơm hút
tiền trong lưu thông… Các mẩu tin như FED cắt giảm lãi suất
thêm 0,5 điểm phần trăm là loại tin dễ gây hiểu nhầm.
Người ta thường nói đến một ngân hàng trung ương độc lập
như một mô hình mà NHNN cần vươn tới. NHNN cần độc lập
tương đối với Chính phủ không phải là chuyện hình thức;
nó sát sườn với các vấn đề của nền kinh tế như kiểm
soát lạm phát, tạo sân chơi bình đẳng cho các doanh nghiệp…
Chẳng hạn, mong muốn của Chính phủ luôn là làm sao tốc độ
tăng trưởng kinh tế được duy trì ở mức cao nhằm tạo công
ăn việc làm cho xã hội. Ngược lại, nhiệm vụ quan trọng
hàng đầu của NHNN là ổn định giá trị đồng tiền. Nếu
NHNN không độc lập, ắt sẽ phải tuân theo chỉ đạo của
Chính phủ, phát hành tiền cho ngân sách chi tiêu bất kể sức
ép lên lạm phát.
Hay, để ưu ái cho các doanh nghiệp nhà nước, Chính phủ hoàn
toàn có thể yêu cầu một NHNN thiếu tính độc lập chỉ đạo
các ngân hàng thương mại cho vay với doanh nghiệp nhà nước
này, khoanh nợ với doanh nghiệp nhà nước kia. Dĩ nhiên hậu
quả có thể là những khoản nợ xấu mà về sau sẽ có hại
đối với an toàn của hệ thống ngân hàng, đi ngược lại
một nhiệm vụ khác của NHNN.
Trong thực tế, đã có nhiều ví dụ minh họa cho sự dằn co
giữa lợi ích chung và lợi ích riêng mà NHNN phải đối diện.
Chẳng hạn, gần đây báo chí đưa tin Bộ trưởng Nông nghiệp
và Phát triển nông thôn đã đề nghị NHNN chỉ đạo các ngân
hàng thương mại cho phép các doanh nghiệp chế biến, xuất
khẩu điều được gia hạn các khoản vay cũ đến hạn phải
trả của năm 2011 - 2012 thêm sáu tháng, đồng thời hạ lãi
suất cho các khoản vay này theo mặt bằng lãi suất hiện hành.
Nếu NHNN làm theo đề nghị này, tức đã tạo ra một sự bất
bình đẳng giữa các doanh nghiệp, vi phạm nguyên tắc kinh doanh
của các ngân hàng.
Sẽ có rất nhiều người hưởng lợi từ việc giảm lãi suất
như người chơi chứng khoán, các công ty địa ốc… Tiền lệ
này sẽ khiến họ gây sức ép lên Chính phủ để Chính phủ
yêu cầu giảm lãi suất, có lợi cho họ. Giảm lãi suất có
khả năng làm lạm phát, loại thuế đánh lên người nghèo,
lại có dịp bùng phát nhưng người nghèo không phải là nhóm
lợi ích có tiếng nói ảnh hưởng mạnh lên quyết sách của
Chính phủ.
Thiết nghĩ để thị trường vận hành theo đúng quy luật, cũng
nên sử dụng các biện pháp, dù mang tính hình thức, nhưng hạn
chế được những mặt trái của việc NHNN thiếu tính độc
lập. Thủ tướng có thể yêu cầu NHNN giảm lãi suất nhưng
bằng cách phát ra tín hiệu và yêu cầu NHNN sử dụng các công
cụ và biện pháp điều hành để đạt được lãi suất mục
tiêu mong muốn. Các công cụ và biện pháp này phải đi liền
với các công cụ và biện pháp hóa giải ở góc độ chính
sách tài khóa để hạn chế khả năng lạm phát quay trở lại,
nắn dòng chảy của đồng vốn vào đúng địa chỉ cần
hướng đến để việc giảm lãi suất đạt hiệu quả cao
nhất chứ không phải tạo dư địa hưởng lợi cho một nhóm
lợi ích nào cả.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12025), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét