nuôi ở các tỉnh phía Nam, trong đó có chất tạo nạc cho lợn,
vẫn đang gieo rắc nỗi bất an cho người dân cả nước và
khiến cho ngành chăn nuôi một phen khốn đốn.
Không phải chỉ đến khi Bộ trưởng Cao Đức Phát lên tiếng
"tuyên chiến" với hành vi mà ông gọi là "tội ác" đó,
người ta mới nhận ra đây là hành động vô đạo đức cần
bị lên án và trừng trị. Hiện tượng này thực ra đã xuất
hiện và được cảnh báo từ lâu nhưng do việc xử lý thiếu
nghiêm minh nên nó mới được thể bùng phát đến mức độ
kinh hoàng như báo chí đã nêu trong thời gian qua. Rõ ràng, chính
sự lỏng lẻo của pháp luật đã ngầm "khuyến khích" hành
vi vi phạm pháp luật, thậm chí trong trường hợp này nó còn
khiến người ta sẵn sàng vượt qua cả những ranh giới đạo
đức mà xã hội vốn đề cao.
Thực tế là trong xã hội vi mô (gia đình, nhóm bạn bè, hay câu
lạc bộ nhỏ) các quy tắc đạo đức truyền thống (những quy
tắc phi cưỡng bách, vốn hình thành tự phát giữa các thành
viên của nhóm) đủ khả năng chi phối hành vi của các thành
viên tới một mức độ đáng kể: chẳng ai lại muốn người
thân hay bạn bè của mình ăn phải thứ thịt siêu nạc độc
hại do mình tạo ra đó cả. Tuy nhiên, cũng chính những con
người ấy lại sẵn sàng bán những thứ sản phẩm độc hại
này cho những người mà mình không quen biết trên thị trường.
Ở đây, các quy tắc đạo đức truyền thống (cụ thể là quy
tắc không làm điều gì có hại cho người khác) đã không đủ
sức điều chỉnh hành vi của các chủ thể trong xã hội vĩ mô
ở tầm quốc gia, nơi mà con người vẫn thường giao dịch với
những người lạ mặt, và người ta buộc phải viện đến
pháp luật, những quy tắc mang tính cưỡng bách vốn ra đời và
được áp đặt thông qua một quy trình chính trị, để điều
chỉnh hành vi của con người. Và một khi mà pháp luật cũng
bất lực nốt thì sự bùng phát của những "tội ác" như
trên là thực tế không tránh khỏi.
Theo nhà lý thuyết pháp lý nổi tiếng người Mỹ gốc Áo Hans
Kelsen (1881-1974), pháp luật thể hiện bản chất đạo đức, nó
liên quan đến cách thức mà cộng đồng cần hành xử sao cho
có đạo đức. Pháp luật buộc người ta phải hành xử có
đạo đức với những người mà mình không quen biết. Khi một
hệ thống pháp luật dung dưỡng cho những hành vi phi đạo
đức như đã nói ở trên, hệ thống pháp đó rõ ràng là
thiếu đạo đức. Hậu quả là những hành vi "tội ác" như
Bộ trưởng Cao Đức Phát lên án sẽ ngày càng nhiều và đạo
đức xã hội ngày càng suy đồi.
Một khi pháp luật không còn đủ sức điều chỉnh hành vi
giữa các chủ thể trong xã hội vĩ mô và hành vi "tội ác"
cứ thế ngày một nhân lên thì chính các quy tắc đạo đức
truyền thống vốn chi phối quan hệ giữa người với người
trong xã hội vi mô cũng bị ảnh hưởng tiêu cực: Một người
đã vì tiền mà sẵn sàng cung cấp cho xã hội những sản phẩm
nguy hại như lợn siêu nạc thì rồi đến một lúc nào đó
chính đồng tiền cũng sẽ chi phối anh ta trong mối quan hệ
với người thân hay bạn bè của mình, biến anh ta thành một
con người hoàn toàn khác so với trước. Và đến lúc ấy thì
đạo đức xã hội đã suy thoái tới mức độ trầm trọng
rồi.
Xã hội sẽ rơi vào hỗn loạn một khi tinh thần thượng tôn
pháp luật là một khái niệm xa lạ với người dân, bởi nếu
thiếu thái độ tuân thủ tự phát thì vào bất cứ thời
điểm nào bộ máy chính quyền cũng chỉ có thể áp đặt
nhiều lắm là từ 3 đến 7% toàn bộ quy chuẩn pháp lý thông
qua hình thức cưỡng bách thôi. Từ đó người ta có thể dễ
dàng trả lời được câu hỏi là điều gì đang xẩy ra trên
đất nước chúng ta khi mà ông Phó Chi cục trưởng Chi cục Thú
y Đồng Nai nhận xét: "Ngành thú y không thể canh từng ông
bán thuốc, bán cám, bán thịt mà cần sự góp sức của nhiều
cấp"; còn ông Giám đốc Công an Tiền Giang lại phát biểu:
"Một mình công an thì làm sao xuể. Công an lấy đâu ra người
để canh bắt từng người vi phạm pháp luật."
Chắc chắn, cả ngành thú y lẫn ngành công an đều không thiếu
người. Thứ mà hai ngành này đang thiếu chung với bộ máy công
quyền quá ư cồng kềnh ở Việt Nam hiện nay chính là tinh
thần thượng tôn pháp luật, từ người lãnh đạo cao nhất
của hệ thống chính trị cho đến nhân viên thừa hành công
vụ cấp thấp nhất; phần lớn họ chỉ biết lợi dụng quyền
lực mà pháp luật trao cho vì lợi ích cá nhân. "Thượng bất
chính, hạ tắc loạn", một khi người lãnh đạo không gương
mẫu thì cấp dưới sẽ noi theo và dần dần chính những
người chịu trách nhiệm bảo vệ và thực thi pháp luật lại
khiến cho người dân nhiễm thói quen khinh nhờn pháp luật, trong
khi lẽ ra họ phải góp phần quyết định để hình thành nên
ý thức tuân thủ pháp luật trong nhân dân. Rõ ràng, hệ thống
pháp luật hiện hành chính là nguyên nhân trực tiếp khiến cho
đạo đức xã hội – vốn dĩ là nền móng của xã hội –
đang ngày càng xuống cấp và dung chứa những mầm mống tai
hại cho những bất ổn xã hội trong tương lai./.
L. A. H.
Tác giả gửi trực tiếp cho BVN.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12160), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét