Lê Anh Hùng - Thân phận “cử tri” và “Đại biểu Nhân dân” ở Việt Nam

<div class="rightalign">"<em>Dân hai lăm triệu ai người lớn
Nước bốn nghìn năm vẫn trẻ con.</em>"
Tản Đà</div>

Trước tình trạng thu hồi đất nông nghiệp vô tội vạ rồi
đền bù rẻ mạt trên khắp các tỉnh thành ở Việt Nam mà
không một tổ chức dân cử nào lên tiếng bảo vệ quyền lợi
cho họ, người ta dễ nhận thấy thân phận rẻ rúng của
những cử tri nông dân trên một đất nước có tới hơn 70%
dân số sống ở nông thôn, những người đã bầu lên đủ
kiểu đại diện chính trị cho mình trong một chính thể tự
xưng là "của dân, do dân và vì dân". Thậm chí, ngay cả khi
người nông dân bị cướp trắng thành quả lao động như
trường hợp gia đình anh Đoàn Văn Vươn ở Hải Phòng mà vẫn
không có một vị "đại biểu nhân dân" nào do họ bầu lên
bày tỏ thái độ bênh vực quyền lợi của họ, từ đại
biểu HĐND xã cho đến vị ĐBQH quyền uy đầy mình là đương
kim Thủ tướng.

Ở các quốc gia phát triển, mặc dù chính phủ của họ luôn
hô hào "tự do thương mại" và đặt ra những đòi hỏi cao
về mức độ mở cửa thị trường đối với các nước đang
phát triển khi đàm phán các hiệp định thương mại đa phương
hay song phương, song nông dân của họ vẫn luôn nhận được
nhiều ưu ái, thể hiện qua các chính sách bảo hộ nông nghiệp
dưới những hình thức đa dạng và tinh vi, bất chấp thực tế
nông dân chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong cơ cấu dân
số của họ. Ở những nước đang phát triển và theo chế độ
dân chủ như Thái Lan chẳng hạn, tiếng nói của người nông
dân luôn được chính phủ lắng nghe và phản ứng tích cực.
Lý do là vì ở những quốc gia đó, nhân dân nói chung và
người nông dân nói riêng được hưởng đầy đủ các quyền
tự do chính trị, trong đó có quyền lựa chọn người đại
diện đích thực của mình trong bộ máy chính quyền. Tuy những
chính sách bảo hộ như thế thường nhuốm màu chính trị (chủ
nghĩa dân tuý hay chủ nghĩa bảo trợ) chứ không phải vì lý do
kinh tế và không một cuốn sách giáo khoa kinh tế nào lại cổ
vũ cho chính sách bảo hộ thương mại, song điều này càng cho
chúng ta thấy rõ thực tế rằng chính phủ chỉ thực sự là
"của dân, do dân và vì dân" khi người dân nắm quyền
định đoạt vận mệnh chính trị của nó thông qua những lá
phiếu bầu cử dân chủ.

<center><img
src="http://www.boxitvn.net/wp-content/uploads/2012/02/image0055.jpg"
/></center>
<center><em>Nông dân Thanh Hóa xuống ruộng ngày
3/2/2012</em></center>
Ở Việt Nam thì ngược lại, nhân dân nói chung và người nông
dân nói riêng xem ra chẳng là "cái vé" gì cả. Điển hình
là các đơn kiến nghị, thỉnh nguyện thư đủ kiểu của nhân
dân gửi các vị lãnh đạo, các cơ quan nhà nước nhưng hầu
như chẳng bao giờ được hồi âm. Vô số bài viết trên các
trang báo đã chỉ ra sự bất cập của những chính sách về
nông nghiệp – nông dân – nông thôn, song tất cả rồi cũng
lần lượt rơi vào im lặng chứ hầu như không tạo ra được
một sự biến chuyển đáng kể nào. Đơn giản là với cơ chế
"Đảng cử, dân bầu" suốt hàng chục năm qua, các "cử
tri" ở Việt Nam gần như chẳng có chút ảnh hưởng gì tới
sinh mệnh chính trị của các vị "quan cách mạng" cả.

Trong một hệ thống mà Đảng "lãnh đạo tuyệt đối và toàn
diện", tiếng nói của "nhân dân" hiếm khi được đếm
xỉa tới, và tầng lớp "quan cách mạng" từ cấp nhỏ nhất
đến cấp cao nhất đều lấy phương châm "dựa vào nhau mà
sống" để tồn tại. Các cuộc bầu cử Quốc hội hay HĐND
các cấp đều có tỷ lệ cử tri đi bầu đạt gần 100% dù
trên thực tế tình trạng thường gặp là một người đi bầu
cho cả nhà. Do không có cạnh tranh chính trị nên các con số
liên quan đến bầu cử thường bị phù phép, bởi chẳng có
chủ thể độc lập nào giám sát thực hư của những con số
đó. Quả thực, ngay cả lá phiếu của cử tri, "tiếng nói
tập thể" đáng kể nhất của nhân dân, mà còn bị vô hiệu
hoá như thế thì còn trông mong gì ở những "tiếng nói" lẻ
tẻ khác? Vụ việc ngày 22/5/2011, một người dân ở Cà Mau
trên đường đi chợ đã nhặt được <a
href="http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/444487/Mot-nguoi-dan-nhat-duoc-85-phieu-bau-cu.html">85
phiếu bầu cử HĐND xã có đóng dấu đỏ</a> (hợp lệ) khiến
dư luận một phen ồn ỹ nhưng rồi lại nhanh chóng rơi tõm vào
sự im lặng quen thuộc của nhà chức trách, hay loạt bài "<a
href="http://vn.360plus.yahoo.com/phanthehai2003?page=12">Chuyện đồng
chí Minh Nhớp</a>" của nhà báo Phan Thế Hải về trò hề
"bầu cử Quốc hội" ở Hà Tĩnh một thời, mới chỉ cho
chúng ta thấy phần nổi nhỏ xíu của tảng băng khổng lồ
thôi.

Mỗi kỳ "tiếp xúc cử tri" theo quy định của pháp luật,
các vị "đại biểu nhân dân" thường chỉ tiếp xúc với
các "đại cử tri" quen mặt và đã được chính quyền sở
tại "sàng lọc" kỹ để khỏi đưa ra những câu "hỏi
xoáy". Các vị "đại biểu nhân dân" cũng chẳng cần phải
bận tâm nhiều về điều đó, bởi họ làm "đại biểu nhân
dân" chủ yếu là do "tổ chức phân công", do "cấp uỷ
bố trí", hơn là do nhân dân lựa chọn và gửi gắm thông qua
những lá phiếu dân chủ. Và do được cấp uỷ "phân công"
hay "bố trí" như thế nên một khi trở thành "đại biểu
nhân dân", họ cũng nhất nhất "quán triệt" theo chỉ đạo
của lãnh đạo Đảng các cấp. Câu chuyện do <a
href="http://www.boxitvn.net/bai/31175">nguyên ĐBQH Nguyễn Minh Thuyết
kể</a> về Nghị quyết điều chỉnh địa giới hành chính thủ
đô Hà Nội và các tỉnh mà Quốc hội thông qua ngày 29/5/2008
là một minh chứng điển hình: "Khi thăm dò dự án mở rộng
Thủ đô, tôi nhớ có 226 phiếu thuận và 226 phiếu chống.
Nhưng khi biểu quyết thì tỷ lệ lên tới 92,9% tán thành." Rõ
ràng ở đây chỉ có ba khả năng sau xảy ra: (i) các vị ĐBQH
này đích thị là những "con rối", (ii) họ biết "lá
phiếu" hay "nút bấm" của mình luôn ở trong "tầm
ngắm" nên sau khi đã được "chỉ đạo" họ đành phải
"quán triệt" (bởi một lẽ đơn giản là trong cái gọi là
"Nhà nước pháp quyền XHCN" ở VN thì mỗi "công dân"
đều là một "tù nhân dự khuyết"), và (iii) con số kia lại
bị "phù phép" như đã nói ở trên. "Nhà dột từ nóc",
"quyền lực tuyệt đối thì tha hoá tuyệt đối" – thiết
tưởng chẳng có gì đáng phải "băn khoăn" ở đây cả.

Chắc chắn là nhiều vị đại biểu nhân dân, đặc biệt là
Đại biểu Quốc hội, rất muốn lên tiếng trước những vấn
đề nóng bỏng của đất nước hay những bức xúc của cử
tri, đơn giản là chẳng ai muốn bị liệt vào hàng "nghị
gật" hay "nghị vỗ tay" cả. Ngặt nỗi, bản thân họ cũng
chỉ có "quyền" thực hiện vai trò của <a
href="http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/408336/Dai-bieu-Quoc-hoi-chi-nhu-%E2%80%9Cong-buu-dien%E2%80%9D.html">một
"ông bưu điện"</a> là tiếp nhận đơn thư của nhân dân và
đóng dấu "kính chuyển" cho các cấp chính quyền rồi ngồi
chờ câu trả lời theo kiểu được chăng hay chớ thôi. Những
đơn thư chứa chất bao nỗi niềm của nhân dân cứ thế lòng
vòng một hồi rồi về lại nơi xuất phát. Bên cạnh đó,
những vấn đề lớn của đất nước thì thường bị dán nhãn
"nhạy cảm" và được lãnh đạo Đảng các cấp "định
hướng" hay "quán triệt" cho các "đại biểu nhân dân".
Bởi thế cho nên giữa lúc bao vấn đề cấp thiết của đất
nước đang nổi lên cùng với nhiều bức xúc của dư luận
(vụ Tiên Lãng, lạm phát, suy thoái, hiện tượng xe máy cháy
hàng loạt, v.v.) mà chẳng thấy tiếng nói của Quốc hội ở
đâu thì việc một vị Phó Chủ nhiệm Uỷ ban của Quốc hội
lên tiếng <a
href="http://www.eva.vn/lang-sao/vns-got-talent-dai-bieu-quoc-hoi-len-tieng-c20a91140.html">gần
như tức thời trước bức thư "cầu cứu"</a> của một cô
bé 15 tuổi trong cuộc thi trên truyền hình mang tên "Vietnam's
Got Talent" lại càng dễ khiến người ta cảm thấy sao mà lạc
lõng và bi hài, để rồi cả nước lại được một phen bàn ra
tán vào. Chợt nhớ câu thơ của thi sĩ Tản Đà hồi đầu thế
kỷ trước:

<em>Dân hai lăm triệu ai người lớn
Nước bốn nghìn năm vẫn trẻ con.</em>

Xem ra ở Việt Nam không chỉ "cử tri" mà ngay cả "Đại
biểu Quốc hội" tại "cơ quan quyền lực nhà nước cao
nhất" cũng "biết thân biết phận" của mình. Thôi thì lo
chuyện trẻ con cũng là một phận sự cao cả ở đời vậy,
nhất là ở cái đất nước "bốn nghìn năm vẫn trẻ con"
này thì còn có khối chuyện kiểu như thế. Những chuyện
"quốc gia đại sự" khác thì đã có lãnh đạo Đảng và
"bạn" lo hết cho rồi còn gì: nào là <a
href="http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2011/09/110916_vn_china_xi_jinping.shtml">phải
quán triệt "ba kiên trì"</a> (kiên trì hiệp thương hữu
nghị, kiên trì nhìn vào đại cục, kiên trì bình đẳng cùng
có lợi) như "bạn" đã phán này, nào là <a
href="http://cpv.org.vn/cpv/Modules/News/NewsDetail.aspx?co_id=30257&cn_id=509136">không
để bị "Tây hoá", "tha hoá" và "thoái hoá"</a> như
"bạn" đã dạy này… Ôi ViệtNam, bao giờ Người mới lớn
nổi đây?!./.

L. A. H.

Tác giả gửi trực tiếp cho BVN.

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12037), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét