cách đoạn tuyệt với các lý tưởng của Cách mạng – Chủ
nghĩa Tư bản lặng lẽ bước vào. Nhà thờ Công giáo muốn
tăng tốc lần mở cửa của đất nước này, Giáo Hoàng Benedikt
sẽ đến thăm vào tuần sau.</strong></em>
Chiếc Audi của Juan Pérez là một chiếc hai chỗ ngồi màu xanh
với một cái băng ghế giả da. Hành khách phải chịu thiếu
túi khí và dây an toàn. Chỉ bốn cái vòng ở cần điều khiển
là khiến cho người ta nhớ đến biểu tượng của thương
hiệu ô tô đấy.
<center><img src="http://danluan.org/files/u1/sub02/image001_22.jpg"
width="499" height="426" alt="image001_22.jpg" /></center>
<center><em>Đường phố trong Havanna. Ảnh: Der Spiegel</em></center>
"Ông có thích chiếc Audi của tôi không?", Pérez hỏi và đạp
mạnh xuống cái bàn đạp của chiếc xích lô ông ấy. Ông ấy
mơ có một chiếc A4 với máy điều hòa nhiệt độ và vành
bánh xe nhôm.
Từ một năm nay, Pérez làm việc cho chính mình, chính phủ đã
cho phép ông trở thành doanh nhân nhỏ. Ông có thu nhập tính ra
là 300 euro, chỉ là bây giờ ông ấy phải "trả thuế, đó là
vấn đề duy nhất". Nơi đỗ của ông nằm ở đầu của Calle
Neptuno trong Havanna. Xe xích lô, xe gắn máy, những chiếc taxi cũ
kỹ từ thời tiền Cách mạng và Lada nhà nước bấm còi giành
nhau từng xăngtimét nhựa đường, hơi xăng ở trong không khí.
"Neptuno" bắt đầu ở đại lộ Prado trong trái tim của thủ
đô, nó dẫn cho tới trường đại học trong Vedado, khu phố
của giới trung lưu trước kia. Cửa hàng nhỏ, xưởng thợ thủ
công, nhà hàng và quán cà phê dọc theo hai bên đường.
Nhưng Neptuno không phải là một con đường bình thường, nó là
một phòng thí nghiệm cho các cuộc thử nghiệm mà Tổng thống
Raúl Castro đã ra chỉ thị cho mười một triệu người dân
Cuba. Cuối cùng, nhưng không kém phần quan trọng, vùng này phải
chứng tỏ liệu dự án nhiều tham vọng của ông ấy có thành
công hay không: Raúl muốn kết hợp nền kinh tế nhà nước với
những cải cách mang tính kinh tế thị trường để biến đổi
Cuba trở thành một Việt Nam của vùng Caribbean.
Castro vẫn loại bỏ khả năng mở cửa về chính trị: việc cho
phép các nhóm đối lập hoạt động giống như một sự "hợp
pháp hóa các đảng phái của Chủ nghĩa Đế quốc", ông ấy
cảnh báo trên hội nghị của Đảng Cộng sản vào cuối tháng
1.
Người Cuba cho tới nay vẫn hoài công hy vọng được tự do đi
lại, chính phủ không động chạm đến các bộ luật về di
trú. Các cựu chiến binh cách mạng của thời đầu vẫn còn có
quyền lực, tuổi trung bình trong Bộ Chính trị là trên 70. Và
những người chống chính phủ vẫn còn bị đàn áp như trước
đây.
Nhưng trên lĩnh vực kinh tế có những điều bất thình lình
lại có thể, những cái trước đây là không thể. Vì phải
cắt giảm chi phí nên nhà nước vừa mới sa thải 500.000 nhân
viên. Họ bây giờ được phép mở cửa hàng và cơ xưởng thủ
công, bán hộ ở, ô tô và rau cải tự trồng hay tự chạy xe
xích lô như Pérez. Con số các nhà máy tí hon đã tăng gấp đôi
lên tròn 350.000 trong vòng một năm. Tuy vậy, vẫn còn chưa thể
nói về doanh nghiệp cỡ trung hay tập đoàn trong tay tư nhân.
<center><img src="http://danluan.org/files/u1/sub02/image003_14.jpg"
width="500" height="354" alt="image003_14.jpg" /></center>
<center><em>Người bán bánh dạo. Ảnh: Der Spiegel</em></center>
Ít nhất là: khi Giáo hoàng Benedikt đến thăm hòn đảo ba ngày
trong tuần tới, ông ấy sẽ trải qua một "Cuba khác", tờ "Nuevo
Herald" ở Miami nhận định, tờ báo hầu như không hề che dấu
thiện cảm dành cho Cuba. Raúl Castro đã cho phép "mở rộng các
hoạt động kinh tế tư nhân rộng lớn nhất dưới thời của
chính quyền Cộng sản".
Chuyến đến thăm của Đức Giáo hoàng không chỉ là để chăm
sóc linh hồn cho tròn năm triệu người Cuba Công giáo, nó cũng
có chiều chính trị. Sau chuyến viếng thăm đầu tiên của Giáo
hoàng trước đây 14 năm, nhà thờ Công giáo Cuba có những quan
hệ tốt hơn thấy rõ với chính phủ. Vị khách thời đó,
Johannes Paul II, và lãnh tụ cách mạng Fidel Castro đã thông hiểu
nhau ngay lập tức.
Năm 2006, sau khi mang bệnh Fidel đã rút lui ra khỏi tất cả các
chức vụ chính trị. Người em Raúl, người bây giờ điều
khiển chính phủ, không để cho sợi dây liên mạc với vatican
bị cắt đứt. Nhà thờ đã làm môi giới cho vụ thả tự do
các từ chính trị, cả hai bên, bất đồng chính kiến cũng như
chính phủ, đều đánh giá cao nhà thờ như một đối tác đối
thoại.
Đường lối cải cách của Raúl cũng được nhà thờ ủng hộ:
"Quá trình đó là không thể đảo ngược lại được", Hồng Y
Jaime Ortega của Havanna khẳng định và yêu cầu chính phủ hãy
tăng tốc mở cửa.
Cuba vẫn còn phải chịu đựng sự quản lý kinh tế tồi tệ
của chính mình và sự cấm vận kinh tế của Hoa Kỳ. Nhưng
đất nước này đã từ lâu không còn phụ thuộc vào láng
giềng to lớn ở phương Bắc nữa. Dầu hạ giá đến từ
Venezuela, Brazil giúp 480 triệu euro để xây cảng Mariel ở gần
Havanna, ở đấy, một vùng kinh tế đặc biệt sẽ thành hình
theo gương mẫu Trung Quốc.
Có lẽ là chính phủ Xã hội Chủ nghĩa chẳng bao lâu nữa cũng
sẽ khai thác được một nguồn thu nhập mới nhờ vào sự giúp
đỡ của nước ngoài: Cuba tìm dầu trước bờ biển của mình.
Chuyên gia Mỹ đã lo ngại về việc đó cho tới mức một nhóm
người Mỹ đã kiểm tra hết sức cẩn thận tính an toàn của
một giàn khoan dầu Trung Quốc mà Cuba sử dụng – do cấm vận
kinh tế mà người Mỹ không được phép cung cấp thiết bị
của mình cho người Cuba.
Cho tới nay, hưởng lợi từ lần bùng nổ của Cuba trước hết
là người Âu, người Mỹ La tinh, người Canada và người Trung
Quốc: "Người Cuba trả tiền đúng hẹn, bằng tiền mặt và
ngoại tệ", một doanh nhân người Đức nói, người sống ở
Havanna từ nhiều năm nay.
(Còn tiếp)
<em><strong>Jens Glüsing
Phan Ba dịch từ Der Spiegel 12/2012</strong></em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12121), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét