chỉ xem một hai hình "mát mẻ" cắt ra từ thuở nào. <em>Paul
Krugman</em> là nhân vật nổi tiếng nhưng ở hướng hoàn toàn
khác, ông là nhà kinh tế đoạt giải Nobel năm 2008 và là cây
bút bình luận ăn khách của tờ New York Times. Vậy mà Playboy,
tờ báo chuyên đăng hình các cô ăn mặc kiểu Eva lại đi
phỏng vấn Paul Krugman về những vấn đề kinh tế của Mỹ và
thế giới!
Thật ra, bởi hình ảnh trên Playboy bắt mắt quá nên nhiều
người không biết chứ tờ tạp chí này vẫn đăng những tác
phẩm rất nghiêm túc của những nhà văn tên tuổi, những bài
phỏng vấn nhiều nhân vật "mũ cao, áo rộng", kể cả Jimmy
Carter lúc ông này ra tranh cử tổng thống Mỹ.
Tuy vậy, cách Playboy dẫn dắt câu chuyện và lối Paul Krugman
trả lời một tờ báo không chuyên về kinh tế rất đáng để
nghiên cứu, học hỏi. Tác giả bài phỏng vấn là Jonathan
Tasini, cũng là một nhân vật đặc biệt, chuyên viết về các
vấn đề lao động, kinh tế, từng ra tranh cử ghế Thượng
nghị sĩ, từng làm chủ tịch Liên đoàn Nhà văn quốc gia. Từ
nhiều giờ trò chuyện với Krugman ở nhiều địa điểm, Tasini
mới viết lại thành bài phỏng vấn với văn phong cố ý đơn
giản, dùng từ phổ thông, lập luận dễ hiểu để phù hợp
với độc giả rất đa dạng của Playboy.
Chẳng hạn, mở đầu, người phỏng vấn "giả vờ" hỏi:
"<em>Dường như tháng nào cũng có người tranh cãi nhau chúng ta
đang ở trong cơn suy thoái (recession) hay cuộc khủng hoảng
(depression). Thế chúng ta đang suy thoái hay khủng hoảng? Hay là
một thứ gì khác?</em>"
Hỏi như thế là để chẩn đoán tình hình thực tế của kinh
tế Mỹ, chứ không phải nhằm đi vào thêm một cuộc tranh cãi
khác về hai từ "suy thoái" (GDP sụt giảm hai quý liên tục
hay thất nghiệp tăng 1,5% trong vòng 12 tháng) hay "khủng
hoảng" (GDP giảm trên 10% hay suy thoái quá 3 năm). Cho nên
Krugman trả lời, bất kể những loại định nghĩa nói trên,
rằng suy thoái đã chính thức chấm dứt vào tháng 6-2009 lúc
nhiều thứ như sản xuất công nghiệp, GDP bắt đầu hồi phục
nhưng nước Mỹ vẫn đang ở trong tình trạng khủng hoảng. Lý
do ông đưa ra cũng là những hình ảnh người đọc Playboy có
thể kiểm chứng: đã bốn năm nay nước Mỹ chịu cảnh tỷ
lệ thất nghiệp cao, khó kiếm việc làm, tính ra cứ 7 người
thì có 1 người thất nghiệp, sinh viên giỏi mới ra trường
không kiếm được việc làm...
Dễ thấy là sau phần này, cả người hỏi lẫn người trả
lời ắt phải đi tới kết luận, dân Mỹ đang gánh chịu cảnh
khổ mà lẽ ra không cần phải gánh nếu nhà làm chính sách
chịu làm đúng theo bài bản. Bài bản đó, theo cách ví von dễ
hiểu của Krugman, là giả thử có người ngoài hành tinh xuống
tấn công nước Mỹ, dân Mỹ phải tập trung chống cự, thì
chỉ trong vòng 18 tháng, nạn thất nghiệp sẽ biến mất. Chủ
trương của Krugman là chính quyền đổ tiền vào các công trình
hạ tầng để kích cầu việc làm, những việc còn lại tự
chúng sẽ được giải quyết.
Cũng vì để phục vụ một loại độc giả đa dạng, người
hỏi nhảy từ đề tài này sang đề tài khác miễn sao các câu
hỏi cũng là thắc mắc của nhiều độc giả Playboy. Từ câu:
"<em>Có phải nước Mỹ đang trở thành một nền cộng hòa
chuối?</em>" (để nói về tình trạng bất bình đẳng trong thu
nhập, sự bất lực của hệ thống chính trị khi đi tìm sự
đồng thuận trong chính sách kinh tế…) đến câu "<em>Thế
còn vai trò của Wall Street?</em>" (để nói về lòng tham, sự
lừa dối của giới tài chính). Ở đây, Krugman cũng là bậc
thầy dùng hình ảnh ví von để thuyết phục người đọc. Ông
nói, tình hình cũng tương tự chuyện cá cược theo kiểu dân
tài chính thuyết phục người dân, ngửa tôi ăn, còn sấp thì
người khác thua nhé. Cách ví von đó xuất hiện khá thường
xuyên, chẳng hạn, khi được hỏi về vai trò của phong trào
"Chiếm lấy Phố Wall" vì nhiều người chê trách rằng phong
trào này không có một thông điệp rõ ràng, Paul Krugman nói
ngắn gọn, "Chiếm lấy Phố Wall" đã đóng đẹp vai trò
của nó vì chúng ta không cần những bản đề xuất gồm 10
điểm, chúng ta cần có ai đó tuyên bố hoàng đế đang ở
truồng!
Nổi tiếng là người tấn công Bush liên tục trên báo New York
Times, ngày nay Krugman lại xoay qua tấn công Obama. Với Playboy,
ông nhận xét thẳng: "Obama là loại người phò chính
thống". Tức là nếu loại bỏ phong cách nói chuyện rất hấp
dẫn của Obama, nếu không bị chinh phục bởi logich hình thức
của Obama, cái đọng lại là những quan điểm rất ôn hòa,
cẩn trọng, theo lối khôn ngoan của một chính khách lão luyện.
Đó là bởi Krugman cho rằng để thoát khỏi khủng hoảng, cần
chi tiêu nhiều hơn nữa: "Chúng ta đang có những công nhân
ngồi không, có kỹ năng và sẵn sàng làm việc, chúng ta có nhà
máy đang để không". Cho nên không cần kêu gọi thắt lưng
buộc bụng, chia sẻ sự hy sinh một cách hình thức. Krugman chủ
trương chuyện bất bình đẳng trong thu nhập, cứ để đó
giải quyết sau, bây giờ là lúc kích cầu bằng mọi cách để
thoát khủng hoảng trước đã.
Rõ ràng những vấn đề kinh tế phức tạp vẫn có thể diễn
đạt bằng từ ngữ đơn giản, những khái niệm dắt dây như
công đoàn, lương thưởng giám đốc, thuế má vẫn có thể
giải thích bằng những minh họa ai cũng có thể nhận ra. Chẳng
lạ gì nhiều người cho rằng Paul Krugman là một trí thức công
khi ra sức làm cho công chúng hiểu điều ông tin vào và muốn
nói ra. Còn người ta có nghe theo ông hay không lại là điều
khác nữa. Ví dụ, đối với Hy Lạp, Ý, ông cho rằng các
nước này phải in thật nhiều tiền để giải quyết vấn đề
trong ngắn hạn cho nên sự tan vỡ của khối sử dụng đồng
euro, những nước như Hy Lạp phải chia tay với đồng euro là
có khả năng xảy ra.
Góc nhìn của Krugman làm người phỏng vấn cuối cùng phải
thốt lên: "Chẳng lạ gì người ta gạt ông sang bên là loại
người quá bi quan". Dù sao tháng Ba này sẽ có nhiều người
mua Playboy mà không ngại ngùng che giấu vì họ sẽ bảo, tôi mua
để đọc bài phỏng vấn Paul Krugman!
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/11751), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét