ông Putin, mà nhiều người coi là <em>"tiếng nói bên
trong"</em> của thủ tướng Nga đương nhiệm và là ứng viên
tổng thống trong cuộc bầu cử ngày 4 tháng 3 sắp tới, lại
vừa làm cho giới trí thức Nga giật mình kinh ngạc... vì lời
nói <em>"hơi"</em> không bình thường của ông ta. Ngoài những
lời khen ngợi ông chủ của mình đã xây dựng ở nước Nga
một thứ <em>"tham nhũng văn minh"</em>(!) nào đó (thế đấy,
một con người trung thực đã khen ngợi thành tựu chủ yếu và
duy nhất của vị ứng viên tổng thống của mình như vậy),
ông trưởng ban vận động, trong một cuộc trả lời phỏng
vấn, đã ngỏ ý khuyên ông chủ của mình:<em> "Tôi muốn
khuyên ông ta đừng dựa vào giới trí thức liberal. Nói chung.
vÌ giới này thực ra có tính phản bội. Chính là bộ phận trí
thức mà Lenin đã gọi là không phải trí não của quốc gia, mà
là... cứt.</em> (trong nguyên bản tiếng Nga, từ mà Lenin dùng là
"gavno", một từ mà nhiều từ điển không ghi vì quá thô
bỉ, chỉ có thể dịch là "cứt" mới chính xác – NMC).
<em>Ở nước ta có giới trí thức chân chính, phải dựa vào
giới ấy"</em>.
Điều ngộ nghĩnh là sau gần 100 năm kể từ cuộc đảo chính
tháng Mười năm 1917, mà trong cuộc vận động bầu cử tổng
thống ở nước Nga hậu xô-viết, đề tài đấu tranh giai cấp
lại là vấn đề mạnh như vậy – cuộc đấu tranh giữa giai
cấp công nhân chết dở với giai cấp sáng tạo sống dở. Vấn
đề mà đồng chí Govorukhin đặt ra thật là nghiêm trọng! Có
thể nói là vấn đề đẵm máu! Thật thế!
Từ việc tiêu diệt các vị tu sĩ, linh mục và giới trí thức
ở nước Nga xô-viết bắt đầu cuộc khủng bố đỏ mà Lenin
đã tiến hành, rồi được Stalin tiếp tục và mở rộng dẫn
đến tai họa có tính di truyền. Và kết quả là cho đến nay
ở nước Nga, không chỉ <em>"mỗi bà nấu bếp đều có thể
điều hành quốc gia"</em> (đây là lời của Lenin: <em>"phải
làm cho mỗi bà nấu bếp đều có thể điều hành quốc
gia"</em> – NMC), nhưng những người cầm lái chính quyền
dường như chẳng còn ai khác, ngoài những bà nấu bếp giả
trí thức!
Để nói rõ cái ý tưởng của mình về giới trí thức liberal
<em>"phản bội"</em> và giới trí thức khác <em>"chân
chính"</em>, Govorukhin viện dẫn đến Lenin. Mặc dù Lenin làm
cách mạng, còn Govorukhin và ứng viên tổng thống của ông ta
thì lại muốn muôn năm ổn định. Đây là nguyên văn câu viết
trong thư của Lenin gửi Maxim Gorki ngày 15 tháng 9 năm 1919:
<em>"Lực lượng trí tuệ của công nhân và nông dân ngày càng
lớn lên và củng cố trong cuộc đấu tranh để lật đổ giai
cấp tư sản và bọn tay sai của chúng, bọn trí thức, bọn tôi
tớ của tư bản tưởng mình là trí não của quốc gia. Thực ra
đó không phải là trí não, mà là cứt".</em>
Nói chung, cái thói quen so sánh trí não con người với cái chất
gì đó rất nặng mùi, có tính nổi loạn và thù địch, vốn
có từ thời Lenin ở chính quyền xô-viết, giờ đây cái thói
quen đó lại ngày càng tăng trưởng. Và, trong ý nghĩa đó, Putin
hoàn toàn kế thừa truyền thống xô-viết. Nhưng trong vấn đề
này, điều quan trọng không chỉ là lập trường của chính
quyền, mà chủ yếu là vấn đề có hay không có giới trí
thức ở nước Nga. Có thể là từ những thành phần còn rớt
lại của những trí thức xô-viết và những người mới hình
thành ở thời hậu xô-viết đang cố làm cho sự tồn tại của
mình ở nước Nga có ý nghĩa và rồi sẽ sinh ra một cái gì
đấy như là giới trí thức. Nhưng trong bất kỳ trường hợp
nào thì Govorukhin cũng không nên lo lắng: <strong>dù có muốn
lắm đi nữa, Putin chẳng thể nào dựa được vào giới trí
thức liberal hay giới trí thức nào khác. Vì dấu hiệu chắc
chắn, hầu như là duy nhất của người trí thức ở nước Nga
ngày nay là lánh xa một cách có ý thức với chính quyền hiện
nay.</strong> Và, trái lại,<strong> bất kỳ một sự ủng hộ nào
cho chính quyền hiện nay cũng sẽ tự động loại trừ người
đó ra khỏi hàng ngũ trí thức</strong>, bất kể người đó đã
có đóng góp nào về văn hóa hay địa vị xã hội của anh ta
như thế nào.
Trình bày những thuộc chất của những người trí thức mới
thì thật là phức tạp. Nhưng cách dễ dàng hơn là nhắc lại
câu nói nổi tiếng của viện sĩ Dmitri Likhachev:
<strong><em>"Không thể nào giả vờ làm người trí thức
được"</em></strong>. Nghĩa là người trí thức bao giờ cũng
chân chính, người đó không vờ vịt gì hết, người rất ít
dùng mặt nạ để che giấu ý tưởng và hành động, mà người
ta hay dùng trong cuộc sống thường ngày. Tất nhiên, đó là con
người hay tự mỉa mai, tự phản tỉnh, ước mơ tự do nội
tâm và biết xấu hổ. Người đó có thể thừa nhận sai lầm
và nhược điểm của mình. Cố nhiên, con người như vậy với
những đặc tính như vậy, trong chính quyền hay gần chính
quyền, chỉ là <em>"con quạ trắng"</em>. Chính vì thế,
những Putin, những Chavez, những Mubarak thì nhiều vô kể, mà
Vaclav Havel chỉ có một mà thôi.
Người trí thức không thể là mối nguy cơ cho một chính quyền
có trách nhiệm nào, vì lòng hám quyền lực và ý muốn thay
đổi chế độ hiện có bằng bạo lực, về nguyên tắc, là
không phù hợp với tính chất trí thức. Vì vậy, khi nhân danh
chính quyền (mà Govorukhin là trưởng ban vận động bầu cho
Putin, tức là người thể hiện quan điểm, nếu không phải là
của Putin thì cũng là của bộ tham mưu bầu cử của ông ta)
chia giới trí thức thành trí thức <em>"phản bội"</em> và
<em>"chân chính"</em> thì điều đó nêu rõ tính chất của
chính quyền đó như thế nào.
Những người trí thức có sứ mệnh nào đó đối với nước
Nga ngày nay không? Có một sứ mệnh: <strong>làm cho nước Nga
tỉnh lại</strong>, từ này gần với ý nghĩa về y học.
Trên đây, chúng tôi lược thuật lại bài báo mới đăng trên
tờ "Gazeta" (Báo) dưới tựa đề <em>"Người trí thức
chống lại Putin".
</em>
Chúng tôi xin nói thêm vài điều.
Cách đây không lâu, trên Đàn Chim Việt có đăng <a
href="http://nguyendinhdang.wordpress.com/2012/02/01/lenintogorky/">toàn
văn bức thư của Lenin gửi Maxim Gorki</a> ngày 15 tháng 9 năm 1919
qua lời dịch từ tiếng Nga (in trong bộ Lenin toàn tập, t.31, tr.
48-49) của bạn Nguyễn Đình Đăng. Xin thành thật hoan nghênh
bạn Nguyễn ĐÌnh Đăng chẳng những đã dịch đúng mà còn kèm
theo những chú giải đầy đủ giúp bạn đọc hiểu được
hoàn cảnh và thời điểm Lenin viết bức thư đó.
Cái thói quen của Lenin khinh thường trí thức được truyền
từ lãnh tụ này đến lãnh tụ khác trong phong trào cộng sản
quốc tế, trong đó Việt Nam chúng ta. Có lãnh tụ thì huỵch
toẹt nói công khai, như Mao Trạch Đông, có người thì im ỉm
không nói nhưng vẫn hành xử theo kiểu Leninism và Maoism. Hậu
quả như thế nào, tưởng không cần phải nói nữa, Điều kỳ
quái là ở thế kỷ 21 này, trong thời đại điện tử và thông
tin, trong nước Nga hậu xô-viết này đã 20 năm không có
<em>"chuyên chính vô sản"</em>, ai cũng tưởng là đã trải
qua những ác mộng kinh hoàng dưới thời toàn trị của các
lãnh tụ cộng sản thì người ta phải tỉnh lại, vì ai cũng
đã từng biết những khủng khiếp của <em>"chuyên chính vô
sản"</em> đã gây ra cho giới trí thức và cho các dân tộc,
kể cả dân tộc Nga, và chắc là không ai còn muốn như thế
nữa, thế mà ngày nay, trưởng ban vận động bầu cho thủ
tướng Nga, ứng viên tổng thống (mà nhiều người cho ông
trưởng ban này là <em>"tiếng nói bên trong"</em> của vị
ứng viên Putin), lại lục trong <em>"di sản"</em> của Lenin
cái <em>"của quý"</em> tởm lợm và thối hoắc này đem ra
làm <em>"vũ khí"</em> đánh...những người dân chủ liberal!
Đây là một dấu hiệu chẳng lành để cảnh báo những ai còn
mơ hồ về ông Putin. Thế nhưng, với tình hình nước Nga hiện
nay, ông tổng thống tương lai không thể hành động theo cách
của những bậc thầy Lenin, Stalin...của ông ta được, trước
hết vì xã hội dân sự Nga đã ra đời và ngày càng trưởng
thành, người dân còn nhớ những khổ đau dưới chế độ toàn
trị trước đây – đó là những điều không thể đảo
ngược. Hơn nữa, thời đại ngày nay đã đổi khác – kẻ
độc tài khó mà tồn tại được. Vả lại, nước Nga dù muốn
hay không vẫn đang bị ràng buộc bởi những mối quan hệ chính
trị, kinh tế, ngoại giao, văn hóa... với châu Âu, Hoa Kỳ và
thế giới nói chung... làm cho kẻ độc tài khó hoành hành
được như ý muốn.
Cho nên, những kẻ đi ngược dòng Lịch sử sẽ không tránh
khỏi bị Lịch sử đánh đổ.
Ngày 19.2.2012
<strong>Nguyễn Minh Cần</strong>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/11702), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét