Dân Luận: Hoàng Xuân Phú - Nhân vụ Tiên Lãng bàn về công vụ

<a
href="http://www.anninhthudo.vn/Phap-luat/Hai-Phong-Cuoc-cuong-che-da-duoc-canh-bao-se-co-do-mau/431874.antd">Tiếng
nổ ở Tiên Lãng ngày 5/1/2012</a> đã làm chấn động bốn
phương, quá đủ để thức tỉnh những ai còn có thể thức
tỉnh. Nó buộc những người có lương tri phải suy nghĩ, để
trả lời câu hỏi: Vì sao lại có kết cục bi thảm như vậy?
Sẽ còn bi thảm hơn nếu những người cầm quyền không rút ra
bài học hợp lý để xử lý đúng vụ này.

Một số người đòi nghiêm khắc xử lý ông Đoàn Văn Vươn và
những người liên quan về tội chống người thi hành công vụ.
Nhiều người tin rằng gia đình ông Vươn là nạn nhân của
cường hào ác bá thời nay, nhưng cũng nghĩ là họ không thể
tránh khỏi bị trừng phạt vì đã chống người thi hành công
vụ. Ngày 10/1/2012 Viện Kiểm sát Nhân dân Thành phố Hải Phòng
đã phê chuẩn quyết định của Cơ quan Cảnh sát điều tra
Công an Thành phố Hải Phòng, khởi tố bị can đối với ông
Đoàn Văn Vươn và 3 người thân về tội giết người, đồng
thời khởi tố vợ và em dâu ông Vươn về tội chống người
thi hành công vụ.

Hai tiếng "công vụ" cứ lặp lại, vang lên như tiếng chuông
dồn dập trong buổi chiều tà, khi cái ác hoành hành, nhân danh
công vụ để ức hiếp dân lành, khiến tâm hồn bất an, lương
tri bứt rứt. Vì vậy tôi phải gạt bao việc cần kíp sang một
bên để viết bài này.

Công vụ là gì? Bách khoa toàn thư mở Wikipedia viết rằng:
"Công vụ là một hoạt động do công chức nhân danh nhà
nước thực hiện theo quy định của pháp luật và được pháp
luật bảo vệ nhằm phục vụ lợi ích của nhân dân và xã
hội." Nội dung này cũng phù hợp với cách giải nghĩa trong
Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam.

Rõ ràng, công vụ phải là việc
công, do công chức nhân danh nhà nước thực hiện.
Nếu lợi dụng chức quyền để triển khai những việc nhằm
trục lợi cho bản thân, không nhằm phục vụ lợi
ích của nhân dân và xã hội, thì không thể ngụy biện là
công vụ. Những kẻ nhân danh chính quyền để chiếm đất của
dân rồi giao cho người khác để kiếm chác những khoản tiền
tham nhũng, thì không còn đủ tư cách xưng danh công chức để
ra lệnh hay thi hành công vụ.

Công vụ phải có lý do rõ ràng
và minh bạch. Lấy đất của dân, lúc thì bảo là
<a
href="http://vnexpress.net/gl/phap-luat/2012/01/goc-nhin-doi-lap-ve-chu-dam-tom-bi-cuong-che/">do
hết hạn thuê</a>, lúc thì viện cớ <a
href="http://vnexpress.net/gl/xa-hoi/2012/01/khu-vuc-dat-cuong-che-o-hai-phong-se-lam-san-bay/">xây
dựng sân bay</a>, lúc lại ngụy biện là
<a
href="http://vnexpress.net/gl/xa-hoi/2012/01/cuong-che-dam-tom-ong-vuon-de-dam-bao-cong-bang/">để
đảm bảo công bằng</a>. Mỗi lúc tung ra một lý do
khác nhau, để che dấu cái mục đích xấu xa, thì chỉ thể
hiện thói dối trá đã ăn sâu vào xương tủy, đã di căn từ
đầu đến chân, chứ không thể biện hộ được lý do công
vụ.

Công vụ thì phải chính
danh, phải có những người đủ thẩm quyền ra
lệnh, thi hành và chịu trách nhiệm. Phá nhà của dân, rồi trơ
trẽn vu khống cho <a
href="http://giaoduc.net.vn/Xa-hoi/Pho-chu-tich-TP-Hai-Phong-Nha-ong-Vuon-bi-dan-buc-xuc-ma-pha/98478.gd">nhân
dân bức xúc nên phá</a>, thì không thể gọi là
chính danh. Việc cho công chức giả danh dân thường hoặc huy
động thành phần bất hảo để giải tán biểu tình, ngăn cản
khiếu kiện hay đàn áp ai đó là không chính danh. Việc
<a
href="http://xuandienhannom.blogspot.com/2011/08/khan-cap-khan-cap-ubnd-tp-ha-noi-lai-ra.html">dùng
một thông báo không ai dám ký</a> làm bình phong để
đàn áp người biểu tình yêu nước là không chính danh. Công an
mặc thường phục để rình bắt những người vi phạm quy tắc
giao thông cũng không chính danh. Đang lái xe trên đường, thấy
người mặc thường phục rượt đuổi, thì lấy gì để đảm
bảo rằng đấy không phải là cướp? Ngay cả trong trang phục
công an còn khó phân biệt được kẻ xấu, người ngay, huống
chi là mặc thường phục. Vậy mà lại bắn vào đùi người đi
đường chỉ vì không chịu dừng xe (theo đòi hỏi của công an
giả dân), thật là ngang ngược hết mức.

Thi hành công vụ thì phải thực
hiện đúng mục tiêu. <a
href="http://vietnamnet.vn/vn/xa-hoi/56918/hai-phong-thua-nhan-cuong-che--qua-tay-.html">Quyết
định thu hồi đất một nơi, lực lượng cưỡng chế lại
tiến vào hành sự trên một mảnh đất khác, hoàn toàn không
nằm trong khu vực bị thu hồi, và đập phá nhà dân trên diện
tích ấy</a>. Đó là xâm phạm và phá hoại tài sản
hợp pháp của công dân. Không chỉ phá hoại, một khi
<a
href="http://nguyencuvinh.wordpress.com/2012/01/20/chuy%E1%BB%87n-d%E1%BB%99ng-tr%E1%BB%9Di-%E1%BB%9F-tien-lang-thong-tin-l%E1%BA%A7n-d%E1%BA%A7u-cong-b%E1%BB%91/">người
tham gia cưỡng chế đã vơ vét đồ đạc, Xã đội phó cuỗm
cả cái ổn áp</a>, thì phải gọi là cướp bóc.
Chẳng nhẽ công vụ là vậy sao? Nếu người nhà ông Vươn
đuổi theo vị Xã đội phó và giật lại cái ổn áp, thì sẽ
bị buộc cho tội chống người thi hành công vụ chăng?

Điều tiên quyết là công vụ chỉ được
thực hiện theo quy định của pháp luật.
Về vụ Tiên Lãng, đã có rất nhiều bài viết chỉ ra việc
chính quyền địa phương quyết định thu hồi đất và tiến
hành cưỡng chế đối với gia đình ông Đoàn Văn Vươn là
<a
href="http://vnexpress.net/gl/phap-luat/2012/01/quyet-dinh-thu-hoi-dat-o-hai-phong-la-trai-luat-1/">trái
pháp luật</a>. Đặc biệt, <a
href="http://nld.com.vn/20120116120511162p0c1002/vu-cuong-che-o-hai-phong-chinh-quyen-huyen-xa-deu-sai.htm">Nguyên
Chủ tịch nước Lê Đức Anh đã đánh giá</a>:

"Tôi đang theo dõi sát vụ việc này nên có thể khẳng
định chính quyền sai từ xã đến huyện. Điểm sai đầu tiên
là để sự việc kéo dài quá nhiều năm mà không xử lý đến
nơi đến chốn và thấu tình đạt lý. Người làm được, làm
tốt đáng lẽ phải động viên, tạo điều kiện nhưng lại
cố thu hồi của người ta, đó là cái sai thứ hai. Việc thu
hồi còn trái pháp luật là cái sai thứ ba. Cái sai thứ tư là
chính quyền cố tình vi phạm luật pháp, dồn người dân vào
chân tường, làm họ uất ức đến mức phải chống lại."

Thiết tưởng không cần phải bổ sung thêm gì nữa. Một hoạt
động, cho dù của ai, cho dù ở cấp nào, mà vi phạm pháp
luật, thì tự nó đã tước bỏ chính danh của công vụ.

Vụ cưỡng chế ở Tiên Lãng vi phạm tất cả những tiêu chí
kể trên, nên không thể xem là một công vụ theo nghĩa tử tế.
Nó đẩy chính quyền đứng trước hai lựa chọn. Nếu coi nó
là một công vụ thì sẽ phải trả lời cho nhân dân câu hỏi:
Tại sao chính quyền này lại có loại công vụ tệ hại, ức
hiếp người dân như vậy? Nếu không coi nó là một công vụ
thì cũng không thể buộc cho ông Đoàn Văn Vươn và người thân
vào tội chống người thi hành công vụ, mà phải nghiêm trị
những kẻ mạo danh công vụ để trục lợi, hại dân và bôi
nhọ công vụ.

Bình thường, đã là công chức thì phải thực hiện nhiệm vụ
được lãnh đạo phân công. Là công an, bộ đội thì lại càng
phải tuân theo mệnh lệnh của chỉ huy. Kỷ luật ấy là điều
kiện cần thiết để một chính quyền có thể vận hành trôi
chảy.

Nếu có thể yên tâm rằng mọi nhiệm vụ đều hợp lý, mọi
mệnh lệnh đều đúng đắn, thì người thi hành chỉ còn phải
lo hoàn thành nhiệm vụ được giao. Nhưng lấy đâu ra cái yên
tâm ấy giữa thời buổi tham nhũng tràn lan, trở thành quốc
nạn, việc lớn việc nhỏ bị chi phối bởi các nhóm lợi ích?
Khi môi trường bị ô nhiễm trầm trọng thì không thể ngây
ngô tin rằng mọi giọt nước từ trên trời rơi xuống đều
trong sạch; ngược lại, phải ý thức rằng nước trời có
thể chứa đầy độc tố. Khi trên đầu có cả "một bầy sâu"
(theo cách nói của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang) thì công
chức có thể phải tiếp nhận cả những nhiệm vụ xấu xa,
những mệnh lệnh sai trái.

Với những người a dua, mong được theo đóm ăn tàn, hay những
kẻ chờ dịp để thỏa máu côn đồ, vốn dĩ bị kìm nén bởi
địa vị công tác, như kẻ đã <a
href="http://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=%C4%91%E1%BA%A1p%20v%C3%A0o%20m%E1%BA%B7t%20ng%C6%B0%E1%BB%9Di%20bi%E1%BB%83u%20t%C3%ACnh&source=video&cd=5&ved=0CE8QtwIwBA&url=http%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D1aKTuOrg3dI&ctbm=vid&ei=G50hT-jQA-mimQXWhriuDA&usg=AFQjCNHhPdn2lBww-PxUC_toub9qVy1d-g&cad=rja">đạp
vào mặt người biểu tình yêu nước</a>, thì chẳng
có gì khiến họ phải lăn tăn. Nhưng với những công chức
mẫn cán, những sĩ quan và chiến sĩ một mực trung thành, thì
hoàn cảnh trớ trêu ấy đẩy họ rơi vào tình thế khó xử.
Không tuân lệnh thì vi phạm kỷ luật và băn khoăn về trách
nhiệm. Mà tuân lệnh thì lại bứt rứt lương tâm, nhất là khi
phải tham gia làm hại người lành. Cuối cùng thì quyền lợi
bản thân thường là trọng lượng quyết định làm lệch cán
cân do dự. Liều thuốc an thần hay được dùng để tự an ủi
là mình chỉ làm theo phận sự, buộc phải tuân lệnh, và nếu
sai thì người ra lệnh phải chịu trách nhiệm chứ không phải
người thi hành…

Tiếc rằng liều thuốc ấy không đủ để gột bỏ trách
nhiệm của những người tham gia vào những việc sai trái. Khi
người ta sai anh làm một việc xấu xa, ví dụ như việc
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=uVMPymfCYgE">dùng vòi
cứu hỏa phun nước thải vào người dân để giải tỏa
chợ</a>, mà anh vẫn làm, thì anh sẽ bị nhân dân
nguyền rủa và gia đình anh sẽ không biết trốn đi đâu để
thoát khỏi nỗi nhục nhã.

Trong hoàn cảnh ô nhiễm, cần tỉnh táo suy xét, xem cái việc
mình phải thực hiện có thể coi là công vụ chân chính hay
không? Việc đó xuất phát từ lý do gì? Phục vụ ai và có
hại cho ai? Điều đó có chính đáng hay không? Người thi hành
công vụ trước hết phải là Người, tức là phải biết tư
duy, biết phân biệt phải trái... Không thể hành động một
cách mù quáng, với tư duy nô lệ, theo kiểu lính đánh thuê,
rằng ai trả tiền cho tôi thì tôi tuân lệnh người đó. Nếu
biết rõ là việc xấu mà vẫn làm thì là tòng phạm, không
thể ngụy biện là thi hành công vụ.

Điều quan trọng là phải xét xem nhiệm vụ được giao có hợp
pháp hay không. Khi phát hiện ra nhiệm vụ phải thực hiện hay
mệnh lệnh phải tuân theo vi phạm Hiến pháp, pháp luật, thì
mọi công dân có quyền không chấp hành và có trách nhiệm
đấu tranh chống lại vi phạm ấy, theo đúng quy định trong
Điều 12 của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam năm 1992:

"Các cơ quan Nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã
hội, đơn vị vũ trang nhân dân và mọi công dân phải nghiêm
chỉnh chấp hành Hiến pháp, pháp luật, đấu tranh phòng ngừa
và chống các tội phạm, các vi phạm Hiến pháp và pháp
luật."

Rõ ràng, nếu có quy định buộc một loại công dân nào đó
(kể cả công chức, sĩ quan và chiến sĩ trong lực lượng công
an hay quân đội) phải chấp hành cả những mệnh lệnh tiến
hành công vụ vi phạm Hiến pháp, pháp luật, thì quy định ấy
vi phạm Điều 12 của Hiến pháp hiện hành, và hiển nhiên nó
phải bị hủy bỏ.

Tiếc rằng, có cả <a
href="http://www.anninhthudo.vn/Phap-luat/Dung-vu-khi-nong-tan-cong-luc-luong-cuong-che-5-cong-an-bo-doi-trong-thuong/431732.antd">cán
bộ, chiến sĩ quân đội tham gia cưỡng chế</a> gia
đình ông Đoàn Văn Vươn, trong khi Hiến pháp năm 1992 xác định
nhiệm vụ của quân đội là bảo vệ Tổ quốc, chống ngoại
xâm (Điều 46) và nhiệm vụ của công an mới là bảo vệ an
ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội… (Điều 47). Tức là
các cán bộ, chiến sĩ ấy đã vượt khỏi khuôn khổ hoạt
động của quân đội được quy định trong Hiến pháp hiện
hành. Đây là một vi phạm Hiến pháp nghiêm trọng, mang tính
nguyên tắc. Không thể biện hộ là do thiếu hiểu biết, vì
đó là kiến thức pháp luật tối thiểu và Luật số
16/1999/QH10 về sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam đã quy
định là sĩ quan phải có trình độ về pháp luật (Điều 12).
Một khi tham gia vào chuyện không được Hiến pháp cho phép thì
không thể quan niệm là các sĩ quan và chiến sĩ quân đội đã
thi hành công vụ, và nếu quả thật cuộc cưỡng chế gia đình
ông Vươn là sai trái thì họ đã trở thành tòng phạm trong
một vụ việc xấu. Khi đó, nếu có bị thương thì cũng nên
ráng chịu, thay vì oán trách những người bị dồn vào bước
đường cùng.

Kể cả trong trường hợp có vẻ như không vi phạm pháp luật
hiện hành thì người công chức cũng nên thận trọng xem xét
khía cạnh đạo lý của nhiệm vụ được giao. Đừng ỷ vào
hai chữ "công vụ" và vị thế "thi hành mệnh lệnh" mà cho
rằng chúng đủ để bảo vệ mình vĩnh viễn. Biết bao sĩ quan
và binh sĩ của chế độ cũ đã bị giam vào trại cải tạo
nhiều năm, mặc dù họ có thể biện minh rằng họ chỉ thi
hành mệnh lệnh theo đúng nghĩa vụ của người lính và hành
động của họ phù hợp với pháp luật của chế độ cũ.

Càng trung thành với chế độ thì càng phải ý thức rằng:
Trong số những mệnh lệnh, nhiệm vụ mà mình tiếp nhận, có
thể có những cái mà hệ quả của chúng là bôi nhọ và phá
chế độ. Vụ cưỡng chế gia đình ông Đoàn Văn Vươn là một
trong rất nhiều trường hợp như vậy. <a
href="http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2012-01-16-tuong-thuoc-vu-tien-lang-la-mot-ton-that-chinh-tri-lon-">Trung
tướng Nguyễn Quốc Thước</a> nhận định rằng:

"… rõ ràng vụ việc Tiên Lãng là một tổn thất chính
trị lớn cho uy tín của các cấp ủy và chính quyền Hải Phòng
và ảnh hưởng xấu đến cả nước."

Cho nên, nếu cứ mù quáng chấp hành mọi mệnh lệnh sai trái
thì sẽ có tội với chính chế độ mà mình đang phụng sự.

Phán xét cuối cùng không phải lời vàng ý ngọc của lãnh
đạo, cũng không phải là phán xử của tòa án, mà thuộc về
nhân dân, thuộc về lịch sử. Nếu tham gia vào chuyện bất
nghĩa, thất đức, thì vỏ bọc công vụ sẽ không đủ để che
chở trước sự lên án của nhân dân và sự phán xét của
lịch sử.

<h2>Tội chống người thi hành công vụ</h2>

Chế độ nào cũng có trách nhiệm bảo vệ người thi hành công
vụ. Chế độ này cũng rất tích cực trong việc ấy, thậm chí
là trên cả mức hợp lý. Khi có va chạm, xung đột, thì tội
của những người thuộc bộ máy chính quyền hay được nương
nhẹ, thậm chí được bao che, còn tội của dân thường thì
bị nghiêm trị, nhiều khi nghiêm hơn cả mức cần thiết. Kiểu
cư xử không công bằng, quá nuông chiều người của chính
quyền, đồng thời coi nhẹ dân thường, khiến nhiều công
chức, công an ngày càng trở nên quá trớn, hay lợi dụng lý do
công vụ để làm chuyện bất minh. Bức xúc dồn nén, dẫn
đến hành động chống người thi hành công vụ ngày càng gia
tăng, đó cũng là quy luật.

Khi công vụ được thi hành một cách đúng đắn thì người
chống lại cần bị trừng phạt. Nhưng khi công vụ được
thực hiện không đúng với quy định của pháp luật thì không
thể đòi hỏi người dân phải im lặng chấp thuận, và không
thể đơn giản kết tội chống đối nếu người dân có phản
ứng tự vệ.

Bộ luật hình sự của nước Đức được ban hành vào năm
1871, với tội chống người thi hành công vụ được quy định
ở Điều 113, trong đó viết rõ điều kiện áp dụng là công
vụ được thực hiện đúng pháp luật (rechtmäßige Ausübung).
Tức là không thể mặc nhiên kết tội này cho người chống
lại nếu công vụ được thực hiện sai pháp luật. Điều
kiện "thực hiện đúng pháp luật" được duy trì trong Điều
113 suốt 98 năm, "sống sót" qua 4 lần chỉnh sửa Bộ luật hình
sự, kể cả lần chỉnh sửa vào năm 1943 dưới thời phát xít.
Đó là một yếu tố pháp lý quan trọng để bảo vệ người
dân trước khả năng lạm dụng quyền lực của bộ máy công
quyền. Chưa yên tâm với điều kiện đó, năm 1970 các nhà lập
pháp Cộng hòa Liên bang Đức đã thay nó bằng một điều
khoản rõ ràng hơn, có tác dụng bảo vệ người dân triệt
để hơn, đó là:

"Hành động (chống người thi hành công vụ) không thể bị
xử phạt theo quy định này (tức là quy định trong Điều 113)
nếu việc thực hiện công vụ không đúng pháp luật."

Bộ luật hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam được Quốc hội thông qua năm 1985 (trong đó tội
chống người thi hành công vụ được quy định ở Điều 205)
và được sửa đổi, bổ sung 4 lần trong các năm 1989, 1991, 1992
và 1997. Năm 1999 Quốc hội thông qua Bộ luật hình sự mới
(trong đó tội chống người thi hành công vụ được quy định
ở Điều 257) và nó đã được sửa đổi, bổ sung vào năm
2009. Trong cả hai lần ban hành và qua 5 lần chỉnh sửa Bộ
luật hình sự, điều về tội chống người thi hành công vụ
chỉ quy định một chiều về việc xử phạt đối với những
người chống người thi hành công vụ, mà không nhắc đến
điều kiện công vụ phải được "thực hiện đúng pháp
luật", lại càng không có khoản nào để bảo vệ dân oan,
buộc phải tự vệ trước hành động vi phạm pháp luật của
người mang danh thi hành công vụ. Xét về phương diện này thì
Bộ luật hình sự hiện hành của Việt Nam không bằng Bộ
luật hình sự của Đức ra đời cách đây 141 năm, chỉ 4 tháng
sau khi Đế chế Đức (Deutsches Kaiserreich, 1871-1918) được thành
lập.

Khiếm khuyết này của Bộ luật hình sự khiến các "con trời"
càng dễ ngộ nhận và tùy tiện chụp lên đầu người dân
tội chống người thi hành công vụ. Bị công an đánh mà giơ
tay che chắn theo phản xạ tự nhiên cũng có thể bị ghép cho
tội ấy. Một số công an không mặc quân phục, không xuất
trình giấy tờ chứng minh tư cách công an, nhưng nếu người
dân nghi ngờ và không tuân theo đòi hỏi của họ, thì họ cũng
có thể nổi nóng, vu cho người dân tội chống đối. Trong vụ
Tiên Lãng, khi xảy ra đụng độ, bà Nguyễn Thị Thương (vợ
ông Vươn) và bà Phạm Thị Báu (tức Hiền, vợ ông Quý)
<a
href="http://vnexpress.net/gl/phap-luat/2012/01/ngoi-nha-xay-ra-no-sung-co-the-nam-ngoai-dat-cuong-che/">đứng
trên đê, từ xa nhìn lại</a>. Vậy mà hai người
phụ nữ yếu ớt ấy lại bị <a
href="http://nld.com.vn/20120111021516645p0c1019/doan-van-vuon-va-3-nguoi-bi-khoi-to-ve-toi-giet-nguoi.htm">khởi
tố về tội chống người thi hành công vụ</a>.

Dù xã hội văn minh đến đâu thì cũng vẫn xảy ra việc
người thi hành công vụ vô tình hay cố ý vi phạm pháp luật,
khiến người dân phải tự vệ một cách chính đáng. Cho nên,
những quy định pháp lý như trong Bộ luật hình sự của Đức
để bảo vệ người dân trước khả năng công quyền bị lạm
dụng là thực sự cần thiết. Ở Việt Nam, khi mà sự tha hóa
và tham nhũng đã làm ô nhiễm bộ máy công quyền, công chức
quá thiếu hiểu biết về pháp luật, tòa án hay xét xử tùy
tiện, thì những quy định để bảo vệ dân oan lại càng bức
thiết. Rõ ràng, các nhà lập pháp đang nợ nhân dân việc sửa
đổi Điều 257 (về tội chống người thi hành công vụ) của
Bộ luật hình sự hiện hành, để đáp ứng đòi hỏi cấp
bách của cuộc sống.

Ngay cả với quy định hiện nay của Bộ luật hình sự thì
cũng không thể đơn giản buộc cho những người trong gia đình
họ Đoàn tội chống người thi hành công vụ, nếu không chứng
minh được rằng việc cưỡng chế là một công vụ đúng
đắn, được thi hành theo đúng quy định của pháp luật, và
mọi người được huy động đều có đủ tư cách pháp lý
để tham gia. Khi quyết định thu hồi đất là sai thì việc
cưỡng chế cũng sai. Cho dù coi quyết định thu hồi đất của
gia đình ông Đoàn Văn Vươn là đúng, thì việc lực lượng
cưỡng chế có trang bị vũ khí hiện đại tự tiện
<a
href="http://dantri.com.vn/c20/s20-556543/chung-toi-xem-vu-cuong-che-dam-cua-ong-vuon-la-bai-hoc-lon.htm">tiến
vào khu đất không thuộc diện thu hồi và phá hủy ngôi nhà
của ông Đoàn Văn Quý nằm trên mảnh đất</a> đó
là hoàn toàn sai.

Theo Quyết định thu hồi số 461/QĐ-UBND và Quyết định cưỡng
chế số 3307/QĐ-UBND của UBND huyện Tiên Lãng thì phạm vi
cưỡng chế chỉ là 19,3 ha đã được giao cho gia đình ông
Vươn theo Quyết định số 220/QĐ-UBND. Những người họ Đoàn
không hề có mặt trên diện tích 19,3 ha ấy, không cản đường
vào khu vực ấy, nên không thể nói là họ chống lại lực
lượng cưỡng chế, nếu lực lượng này chỉ tiến hành
cưỡng chế theo đúng Quyết định số 3307/QĐ-UBND. Anh em họ
Đoàn chỉ ở trong nhà của mình, trên mảnh đất hợp pháp
của mình, vì vậy họ có quyền tự vệ nếu có người tấn
công họ.

Mục tiêu thực sự của cuộc cưỡng chế ở Tiên Lãng ngày
5/1/2012 là gì? Hãy xem An ninh Thủ đô 5/1/2012 tường thuật:

"Trước đó vào lúc 7 giờ 30, đoàn công tác của UBND huyện
Tiên Lãng gồm hơn 100 CBCS Công an, quân đội và Bộ
đội Biên phòng và đại diện các ban ngành chức
năng tổ chức cưỡng chế diện tích đất hơn 50 ha
đầm nuôi trồng thủy sản, trồng cây ăn quả tại vùng bãi
bồi ven của Đoàn Văn Vươn (SN 1960) đã đấu thầu
nhiều năm nhưng đến nay đã hết hạn và
không chịu đóng thuế trong thời gian
dài."

"Để đảm bảo an toàn cho đoàn công tác cưỡng chế,
một tổ công tác bí mật tiếp cận ngôi nhà của
Vươn xây dựng trên diện tích đất này thì
bất ngờ một quả mìn tự chế phát nổ
hất văng 2 CBSC công an huyện Tiên Lãng làm bất tỉnh tại chỗ
nhưng rất may là không gây thương vong."

"... khi tổ công tác vừa áp sát ngôi nhà
thì bất ngờ từ trong nhà Vươn cùng người nhà chĩa súng
bắn đạn hoa cải liên tiếp nhả đạn
vào lực lượng chức năng, làm 4 Cán bộ chiến sỹ Công an và
một số cán bộ chiến sỹ quân đội bị thương."

Như vậy, ngay từ đầu người ta đã định cưỡng đoạt toàn
bộ diện tích đất mà gia đình ông Đoàn Văn Vươn đang sử
dụng (tức bao gồm cả 21 ha không có quyết định thu hồi).
Điều này cũng được <a
href="http://dantri.com.vn/c20/s20-556543/chung-toi-xem-vu-cuong-che-dam-cua-ong-vuon-la-bai-hoc-lon.htm">Chủ
tịch UBND huyện Tiên Lãng Lê Văn Hiền đề cập trong cuộc
họp báo chiều ngày 5/1/2012</a>. Hơn nữa, lực
lượng vũ trang đã chủ động tiếp cận ngôi nhà của ông
Đoàn Văn Quý (mà An ninh Thủ đô gọi là "ngôi nhà của
Vươn"), nằm trên diện tích 21 ha không thuộc diện thu hồi. Có
nghĩa là ngôi nhà vô can và hợp pháp ấy đã bị xác
định là mục tiêu tấn công, trước khi người nhà họ Đoàn
có bất cứ biểu hiện chống đối nào. Chỉ khi
lực lượng vũ trang tiếp cận ngôi nhà của ông Quý thì quả
mìn mới phát nổ và sau đó, khi lực lượng ấy lại áp sát
ngôi nhà thì đạn hoa cải mới bắn ra.

Làm sao có thể biện minh được việc huy động lực lượng
công an và quân đội để tấn công vào nhà đất hợp pháp
của công dân như vậy? Chuyện "không chịu đóng
thuế trong thời gian dài" được đưa ra không chỉ
để bổ sung thêm tội, mà có lẽ để biện hộ cho việc
chiếm cả diện tích 21 ha chưa hết hạn cho thuê. Cái mẹo
không chịu nhận tiền thuế của dân để sau này dễ bề "gây
sự" đã trở thành kinh điển từ lâu. Có điều, dân đóng
thuế thì không chịu nhận, rồi lại vu cho dân không
chịu đóng thuế, thì quá vô liêm xỉ.

Nếu lực lượng cưỡng chế chỉ tới diện tích 19,3 ha ghi
trong Quyết định thu hồi số 461/QĐ-UBND và Quyết định
cưỡng chế số 3307/QĐ-UBND, không tùy tiện tiến vào khu vực
21 ha mà quyền quản lý và sử dụng hợp pháp hoàn toàn thuộc
về anh em họ Đoàn, không tiếp cận ngôi nhà của ông Quý, thì
mìn đã không nổ, súng đã không bắn và do đó không có ai bị
thương cả. Vậy thì, nói cho cùng, ai mới là người phải
chịu trách nhiệm về việc 4 cán bộ, chiến sĩ công an và 2
cán bộ quân đội bị thương? Nếu có tội giết người trong
vụ này, thì ai mới là người phải chịu tội ấy?

Giả sử công vụ không vi phạm pháp luật hiện hành, thì khi
phán xét về tội chống người thi hành công vụ cũng không
thể bỏ qua khía cạnh đạo lý. Vâng, có một thứ cao hơn cả
pháp luật, bền hơn cả chế độ, đó là đạo lý. Đất đã
giao cho dân sử dụng bao nhiêu năm nay, dân đã đổ biết bao
công sức và tiền của để cải tạo và gây dựng, bây giờ
chính quyền <a
href="http://dantri.com.vn/c20/s20-556543/chung-toi-xem-vu-cuong-che-dam-cua-ong-vuon-la-bai-hoc-lon.htm">thu
hồi mà không bồi thường</a>, rồi giao cho cá nhân
khác, thì chẳng đạo lý nào chấp nhận được.

Trước khi lên án một hành động chống người thi hành công
vụ thì nên lưu ý là tội này không phải là một phạm trù
tuyệt đối, không phải là vĩnh cửu. Trên cương vị cầm
quyền thì thấy hành động chống người thi hành công vụ rõ
ràng là một tội cần bị trừng trị nghiêm khắc, không thể
bàn cãi. Nhưng nếu chịu khó lục lại trí nhớ, quay về thuở
còn đang tìm cách giành chính quyền bằng bạo lực, sẽ thấy
thời ấy quân ta cũng đã từng chống người thi hành công vụ
và giết người thi hành công vụ của chế độ cũ.

Những tiếng nổ tuyệt vọng làm cộng đồng tỉnh giấc, nhưng
cũng làm tan nát một đại gia đình. Giá mà mấy anh em họ
Đoàn kiềm chế hơn… Nhưng liệu họ còn có cách hành động
nào khác, để cứu thành quả lao động vất vả mấy chục năm
và bao tỷ đồng còn vay nợ, hay không? Khiếu nại với chính
quyền, với tòa án địa phương ư? <a
href="http://vnexpress.net/gl/phap-luat/2012/01/mau-thuan-dan-den-no-sung-chong-doi-o-hai-phong/">Thì
họ đã làm rồi. Không thu được kết quả cần thiết, mà
lại còn bị lừa</a>. Khiếu nại với chính quyền
trung ương và tòa án cấp cao hơn ư? Bao dân oan kéo về thủ
đô đã bị trả về địa phương với lý do không được
khiếu kiện vượt cấp. Hơn nữa, kết quả của một số vụ
xét xử gần đây cho người dân cảm giác rằng cấp nào xử
cũng vậy. Gửi kiến nghị cho X, Y, Z ư? Ngay cả các bậc đại
công thần gửi tâm thư cũng không nhận được hồi đáp, các
trí thức có tên tuổi kiến nghị hay khởi kiện cũng không
được trả lời tử tế, vậy thì những người như ông Vươn
(đến cả cấp xã cũng <a
href="http://nld.com.vn/20120128121717631p0c1002/gia-dinh-ong-vuon-ong-quy-khong-co-qua-tet.htm">coi
là dân ngụ cư nên không cần quan tâm</a>) có thể
hy vọng gì? Có lẽ gia đình họ Đoàn cảm thấy mọi nẻo
đường hợp pháp đều đã bị chặn đứng, nên đành liều
tự xử. Trách nhiệm gây ra cảnh bất công cho gia đình ông
Đoàn Văn Vươn có thể thuộc về một số người trong bộ máy
chính quyền ở Hải Phòng. Nhưng để cho người dân mất hết niềm
tin, manh động trong tuyệt vọng, thì trách nhiệm chắc chắn
không chỉ nằm ở cấp Hải Phòng.

Giá mà gia đình họ Đoàn kiên trì hơn, như bao người theo đòi
công lý suốt hàng chục năm không nản… Nhưng cũng nên thông
cảm với sự sốt ruột của những người chăn nuôi hải sản,
không thể bỏ rơi đàn tôm cá hàng năm trời. Vả lại, khi
trời chưa kịp yên, sóng chưa kịp lặng, mà những người mới
tiếp quản đã <a
href="http://nld.com.vn/20120128121717631p0c1002/gia-dinh-ong-vuon-ong-quy-khong-co-qua-tet.htm">vơ
vét hàng chục tấn hải sản</a>, thì làm sao có
thể đòi hỏi những người chủ thực sự của khối tài sản
ấy điềm tĩnh được. Hoàn cảnh của họ cũng giống như
người mẹ nghe tiếng con trẻ khóc thét trong căn phòng kẹt
khóa bị hỏa hoạn, hiển nhiên là cuống cuồng tìm mọi cách
để phá cửa ngay lập tức.

Giá mà người nhà họ Đoàn không bắn vào lực lượng tham gia
cưỡng chế, vì họ chỉ là những người thừa hành… Tiếc
thay, không mấy khi kẻ cầm đầu ra trận. Cũng như trong các
cuộc chiến tranh, cho dù mệnh lệnh sai trái được phát ra từ
bộ máy đầu não xa xôi, thì đạn cũng chỉ nhằm vào những
người lính đối phương đang lăn lộn trên chiến trường.
Không nhằm vào đó thì biết nhằm vào đâu nữa?

Trên đây tôi chỉ trao đổi một số khía cạnh liên quan đến
khái niệm "công vụ", "thi hành công vụ" và "tội chống người
thi hành công vụ". Hy vọng chúng sẽ có ích, không chỉ cho
việc xem xét vụ Tiên Lãng.

Tiếng nổ đã phát ra, không thu lại được nữa. Vấn đề còn
lại chỉ là đánh giá và xử lý như thế nào? Nếu cương
quyết trừng trị bọn lộng hành, tham nhũng và trả lại công
bằng cho người dân, thì mới hy vọng khôi phục được niềm
tin của nhân dân và sự bình yên của xã hội. Nếu tiếp tục
lấp liếm, xử lý một cách thiên vị cho phía công quyền và
dồn tội lên đầu nạn nhân, thì sẽ góp phần đẩy đất
nước vào một chu kỳ loạn lạc. Bức xúc dồn nén khắp nơi,
có lẽ đã ở mức tới hạn của phản ứng dây chuyền.

Tiếng nổ ở Tiên Lãng ngày 5/1/2012 chỉ dừng lại ở vai trò
cảnh tỉnh để phục hồi công bằng và luân lý, hay sẽ trở
thành tiếng nổ khởi đầu cho loạt nổ lan rộng tiếp theo,
điều đó phụ thuộc vào cách xử lý của những người cầm
quyền đối với vụ Tiên Lãng.

Hà Nội, ngày 28/1/2012

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/11517), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!

Dân Luận

Pages

Hoàng Xuân Phú - Nhân vụ Tiên Lãng bàn về công vụ

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Copyright Text