con người của nó</h2>
<div class="special_quote"><strong>Lời của người dịch:</strong> Dirk
Kurbjuweit sinh năm 1962 là nhà báo, nhà văn người Đức, cựu
trưởng văn phòng của báo Der Spiegel ở Berlin. Ông đã hai lần
nhận Giải Egon Erwin Kisch cho các bài phóng sự của mình. Ông
cũng đã nhận Giải Truyền thông Roman Herzog năm 2011.</div>
Có ai còn có thể chịu đựng được nữa không? Có ai còn có
thể chịu đựng được nữa không, khi những người nổi dậy
trong Syria bị bắn gục trong các khu phố của họ, cả phụ nữ
lẫn trẻ em, khi đau đớn của họ không được chăm sóc vì
hầu như không còn thuốc men nữa, khi họ bị tra tấn sau lúc
bị bắt giam, khi hàng nghìn người đã phải trả giá bằng
mạng sống của mình cho niềm mơ ước có được nhân phẩm,
nhân quyền, dân chủ, nhà nước pháp quyền và tự do, những
lý tưởng mà đã thành hình trong thế giới Phương Tây và cần
phải có giá trị ở khắp mọi nơi? Có ai còn có thể chịu
đựng được nữa không, khi một phần lớn người Syria muốn
tiếp tục dự án của chính chúng ta và đã đổ máu vì việc
đấy?
Nữ thủ tướng liên bang [Đức] Angela Merkel có thể chịu
đựng được việc đấy. Ngoại trưởng [Đức] Guido Westerwell
có thể chịu đựng được việc đấy. Nhà dẫn đầu phe đối
lập Frank-Walter Steinmeier có thể chịu đựng được việc
đấy. Sự thật là hầu như ai cũng có thể chịu đựng
được, không chỉ trong nước Đức, cả ở Hoa Kỳ, ở Pháp hay
trong Liên hiệp Anh. Hầu như không có ai yêu cầu Phương Tây
phải gửi máy bay ném bom đến Syria để chấm dứt cảnh giết
người đấy, như nó đã gửi máy bay ném bom đến Lybia. Hiện
bây giờ, cái dự án đấy hoạt động không được tốt cho
lắm, cái "dự án của cả hai cuộc cách mạng Đại Tây
Dương", như sử gia Heinrich August Winkler đã gọi trong tác phẩm
đồ sộ "Lịch sử Phương Tây" của ông ấy. Ở Mỹ và ở
Pháp, những quyền của con người đã được xác nhận bằng
văn bản lần đầu tiên vào cuối thế kỷ 18. Nền tảng của
nó là một hình ảnh con người mang dấu ấn của Kitô giáo,
Chủ nghĩa Nhân văn, Cải cách Kháng cách và Khai Sáng. Con
người, mỗi một người riêng lẻ, là thiêng liêng theo nghĩa
rằng một cuộc công kích vào danh dự của nó, vào tính toàn
vẹn của nó và vào sự tự do của nó là không thể chấp
nhận được. Nhà xã hội học người Pháp Émile Durkheim đã
nói về một sự thánh hóa của cá nhân.
Phương Tây, cái thường tự hiểu mình là mặt đạo đức của
thế giới, lâu nay đã cho rằng hình ảnh con người này sẽ
thắng thế ở khắp mọi nơi, một khi các dân tộc khác được
tự do và đạt đến mức phát triển của mình. Nhưng đấy có
lẽ là một điều sai lầm. Bộc lộ ra thêm vào đấy là việc
một đất nước như nước Đức không hề muốn mình là một
luật sư nhất quán cho dân chủ và tự do. Từ tất cả các lý
do đấy, hình ảnh con người chiếm ưu thế trong tương lai của
thế giới có thể là một hình ảnh hoàn toàn khác với hình
ảnh của Phương Tây.
Lúc đầu, sau khi Bức Tường [Berlin] sụp đổ, Phương Tây có
cảm giác như mình đã được xác nhận. Nối tiếp theo cả hai
cuộc cách mạng Đại Tây Dương tròn hai trăm năm sau đó là
những cuộc cách mạng của Đông Âu, và đấy là lại về tự
do, dân chủ và nhân quyền. Sau khi các nền độc tài cộng sản
bị lật đổ, những nước muốn vào Liên minh châu Âu và có
triển vọng được thu nhận đã thích ứng hệ thống nhà
nước và hình ảnh con người của họ với các mong muốn từ
Bruxelles. Dự án Đại Tây Dương đã mở rộng hẳn ra về phía
Đông.
Nhưng nó không tới được châu Á. Ngay nước Nga là đã không
cùng thực hiện mà đã phát triển trở thành một nhà nước
chuyên quyền. Trung Quốc vẫn là chế độ độc đảng, cái
biến đổi trước hết là về mặt kinh tế và thay thế Chủ
nghĩa Cộng sản ngày một nhiều hơn qua một Chủ nghĩa Tư bản
do nhà nước định hướng. Bây giờ Phương Tây đang chờ
đợi. Nó chờ xảy ra điều mà cả một thời gian dài là niềm
hy vọng của Phương Tây, đối với những người nào đó còn
là một điều chắc chắn nữa: rằng lịch sử Âu-Mỹ sẽ lập
lại ở Trung Quốc, rằng một tầng lớp người dân không bằng
lòng với sự thịnh vượng mà hướng đến quyền cùng quyết
định về chính trị
<center><img src="http://danluan.org/files/u1/sub02/image001_15.jpg"
width="414" height="321" alt="image001_15.jpg" /></center>
<center><em>Cảnh sát chống những người bất đồng chính kiến
ở Trung Quốc. Ảnh: Aly Song / Reuters</em></center>
Tới bây giờ xảy ra không nhiều cho lắm. Có những nhà bất
đồng chính kiến dũng cảm, nhưng họ không nhận được sự
hỗ trợ rộng lớn trong quần chúng. Nếu như người ta không
lầm thì Trung Quốc hiện giờ không đứng trong đêm trước
của một cuộc cách mạng của người dân. Khác với điều
người ta chờ đợi lâu nay, có thể là phần lớn người Trung
Quốc sẽ hài lòng với sự thịnh vượng và ngoài ra thì muốn
được cai trị tốt một chút, cũng giống như đa số người
dân Singapore nhìn như thế lâu nay. Họ không nổi dậy vì tự do
báo chí, vì một cách đối xử công bằng với giới đối
lập, chống các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc mà không
thể nào hòa hợp với hình ảnh con người của chúng ta.
Từ cuối năm 2010, dự án Đại Tây Dương dường như nhận
được thêm một cú đẩy mới. Người dân ở Bắc Phi và Cận
Đông nổi dậy chống lại những kẻ cai trị họ, vì họ không
còn muốn chịu đựng sự khốn cùng và đàn áp nhiều thêm
nữa. Nhiều cuộc cách mạng này đã thành công vào lúc ban
đầu, những kẻ chuyên quyền biến mất, cải cách được
tiến hành.
Nhưng nhìn kỹ thêm lần nữa thì bản tổng kết
không tươi hồng cho lắm. Ở Lybia vẫn còn có tra tấn và các
phe dân quân vẫn còn chống nhau, một hội đồng quân đội
thống trị ở Ai Cập và đất nước này vẫn còn trong sự
lộn xộn. Trong những lần bầu, các đảng Hồi giáo thắng
cử, giống như ở Tunisia và Maroc. Vì thế mà người ta không
thể nói rằng hình ảnh con người của Phương Tây đã chiến
thắng tại các cuộc cách mạng Ả Rập. Ngay cả khi dân chủ
vững mạnh ở đấy đi chăng nữa, thì đấy vẫn là những xã
hội khác, những nhà nước khác với Phương Tây. Có lẽ Sharia
sẽ có hiệu lực, những luật lệ của đạo Hồi, cái cũng
định sẵn những hình phạt khắc nghiệt mà không thể nào hòa
hợp với những quyền con người của Phương Tây được. Có
lẽ không phải cá nhân là thiêng liêng, mà vẫn là gia đình,
cộng đồng tín ngưỡng hay quốc gia.
Khi nghĩ rằng tỷ lệ dân số không thuộc Phương Tây ngày một
tăng lên, thì đây đã là một lý do cho việc rằng dự án
Đại Tây Dương không bắt buộc phải có một tương lai to
lớn. Thêm vào đó, nối tiếp theo sức mạnh kinh tế của Trung
Quốc sẽ không chỉ là ảnh hưởng chính trị mà còn cả ảnh
hưởng văn hóa nữa. Và chính sức mạnh này đã khiến cho các
chính khách Phương Tây phản bội lại dự án của họ.
Họ đã luôn phản bội nó qua các thế kỷ. Người
Mỹ và người Pháp, mặc dù họ là những người thành lập
dự án này, đã chiếm hữu nô lệ, họ đã đàn áp các thuộc
địa của họ một cách dã man, đã tiến hành những cuộc
chiến tranh tàn bạo ở Việt Nam và đã nuôi dưỡng những nhà
độc tài. Nhưng Hoa Kỳ và Pháp cũng đã luôn làm nhiều điều
cho dự án này, mới đây nhất là với những chiếc máy bay
chiến đấu của họ trên Lybia.
Nước Cộng hòa Liên bang [Đức] mãi sau Đệ nhị
Thế chiến mới tham gia dự án Đại Tây Dương, nhưng rồi đã
trở thành một dạng giống như người học trò gương mẫu,
lương thiện, hòa hoãn, ngay cả khi thỉnh thoảng cũng có
khoảng cách quá xa với những nhà bất đồng chính kiến. Cuộc
đấu tranh cho nhân quyền thời đó hầu như không làm cho
người Đức hao tốn gì. Thương mại với khối Đông Âu không
quan trọng cho sự thịnh vượng và không có cuộc chiến nào
được tiến hành. Nó thật là quá rẻ, khi đấu tranh để cho
hình ảnh con người của chính mình được phổ biến.
Bây giờ điều đấy đang thay đổi. Trong chuyến đi thăm Trung
Quốc vừa rồi, Angela Merkel đã ưng thuận rằng bà ấy được
gặp ít người Trung Quốc phê phán chế độ hơn là trong dự
định. Bà ấy đã có lần nổi tiếng là một nữ luật sư cho
nhân quyền. Điều đấy bây giờ đã qua rồi. Đến một ngày
nào đó, thị trường Trung Quốc sẽ là thị trường lớn nhất
thế giới, và nước Đức với thế mạnh công nghiệp của nó
có những cơ hội tốt để mang lại thịnh vượng cho mình từ
đó. Merkel không muốn phá hỏng những triển vọng đấy.
Có sự phản đối chống lại chính sách này của Merkel không?
Hầu như không. Ai lại muốn nói rằng người đấy chấp nhận
mất bớt thịnh vượng vì một chính sách nhân quyền nhất
quán, ngay khi phần lớn là không có kết quả? Người Đức
không có sự cố gắng to lớn để đấu tranh cho hình ảnh con
người Đại Tây Dương đấy.
Điều đấy cũng thể hiện qua cách đối xử với những nước
Hồi giáo. Chiến dịch kéo dài đã mười năm của quân đội
Đức trong Afghanistan khiến cho người dân mệt mỏi. Họ không
muốn những người lính Đức cứ tiếp tục đổ máu cho một
ít ổn định ở Afghanistan. Vì Angela Merkel biết điều đấy,
nên nước Đức trong Hội đồng Bảo an đã bỏ phiếu trắng
khi đề tài thiết lập vùng cấm bay trên Lybia được nêu ra.
Đại sứ Đức đã đưa tay lên cùng với Trung Quốc và Nga. Bây
giờ thì người ta đã đi tới đấy rồi, ở cạnh bên những
nhà nước độc tài.
<center><img src="http://danluan.org/files/u1/sub02/image003_8.jpg"
width="414" height="321" alt="image003_8.jpg" /></center>
<center><em>Nạn nhân của cuộc nội chiến trong Syria. Ảnh:
AP.</em></center>
Về Syria thì bây giờ các quốc gia Phương Tây khác trông có
vẻ như họ đã mệt mỏi vì cuộc đấu tranh bằng quân sự cho
nhân quyền, nhất là khi không ai biết được chính quyền nào
rồi cuối cùng sẽ thắng thế ở Syria.
Tình hình hiện nay là như thế đấy. Người Syria vẫn
không được bảo vệ, vì nhân quyền không có một người
luật sư mạnh và nhất quán. Tất cả đều đã mệt mỏi, lúng
túng, không ai sẵn sàng hy sinh nhiều hơn nữa. Qua đó mà mối
nguy hiển đã trở nên to lớn hơn, rằng đến một ngày nào
đó có một hình ảnh con người khác sẽ chiếm ưu thế trên
thế giới. Cá nhân không còn là thiêng liêng nữa, mà là một
cộng đồng, rồi thì người ta có thể đối xử một cách hà
khắc với cá nhân riêng lẻ, khi người đấy không khuất phục
tập thể.
Các luật sư của nhân quyền có ba khả năng để phản ứng
lại với tình trạng này. Họ có thể là những luật sư cao
thượng, những luật sư giả chết hay những luật sư đáng
ngờ.
Người luật sư cao thượng là người đấu tranh nhất quán cho
việc của ông ấy, ngay cả khi điều đấy gây hại cho chính
mình. Ông ấy chấp nhận bị giảm mất thịnh vượng của mình
và sẵn sàng trả giá bằng máu để cho những người khác có
được tốt đẹp hơn. Đó là một vai trò lãng mạn, nhìn lần
đầu thì người ta trông có vẻ rất tốt đẹp trong lúc đấy,
nhưng cùng với sự nhất quán, mơ mộng của ông ấy cũng trở
nên buồn cười, vì cuối cùng thì người ta không thể nào
tiến hành mọi cuộc chiến vì cái tốt. Trước sau gì thì thế
giới cũng không thật sự tốt hơn bởi thế, chỉ cảm giác
của người đấy thôi. Nước Đức không muốn nhận vai trò
này.
Người luật sư giả vờ chết nhận ra rằng hành động nhất
quán là việc không thể, và vì ông ấy không thể chịu đựng
được những mâu thuẩn của mình nên ông ấy giả vờ chết.
Ông ấy im lặng về câu hỏi của nhân quyền, bỏ túi những
lợi nhuận từ xuất khẩu của mình và nương nhẹ những
người lính của mình. Ông ấy từ bỏ việc muốn cải tạo
thế giới theo ý của mình và đến một lúc nào đấy ông ấy
sẽ phải trải nghiệm rằng thế giới này đã thay đổi đến
mức bây giờ nhân quyền cũng bị đe dọa cho chính ông. Nước
Đức không được phép đi theo con đường này, vì nó sẽ đánh
mất chính nó trên đấy.
Người luật sư đáng ngờ phải khó khăn lắm mới chịu đựng
được chính bản thân mình. Ông ấy không nhất quán, ông ấy
thủ đoạn và vì thế mà không đáng tin cậy. Ông ấy làm tăng
thịnh vượng của mình, giữ lấy nguyên liệu của mình, nhưng
ông ấy không chấp nhận hết tất cả. Nước Đức là một
người luật sư đáng ngờ như thế, cũng như toàn bộ Phương
Tây. Đúng là không tốt đẹp khi phải thừa nhận như thế,
nhưng đó là vai trò duy nhất mang tính thực tế.
Nhưng cũng cần phải có một vài quy định: Phương Tây phải
đoàn kết với nhau, tách ra như người Đức đã làm trong câu
hỏi về Lybia là có hại đến dự án. Những người bị truy
nã về chính trị ở nơi khác cần phải có một cơ hội công
bằng để được tỵ nạn. Các tổ chức phi chính phủ như
Amnesty International hay Ủy ban Quốc tế của Hồng Thập Tự có
thể đấu tranh nhất quán hơn cho nhân quyền và vì thế mà
xứng đáng để được hưởng một sự hỗ trợ hào phóng từ
các quốc gia Phương Tây. Các nhà thống trị chuyên quyền của
Trung Quốc hay Kazakhstan không phải là kẹo bông và cần được
nghe những lời nói rõ ràng. Bợ đỡ sẽ làm hại dự án.
Phương Tây không thể gửi những người lính của mình đi
khắp những nơi mà con người bị đàn áp dã man, nhưng thỉnh
thoảng nó có thể làm việc đấy, để cho những nhà độc tài
thấy rằng họ không thể dựa trên một sự im lặng. Khi nhất
quán là không thể thì đừng để cho người ta đoán trước
được mình là công cụ tốt nhất. Người ta cũng có thể gửi
vũ khí, thuốc men hay lương thực, để hỗ trợ cho một cuộc
đấu tranh vì tự do.
Phương Tây cần phải chấp nhận cuộc đấu tranh vì hình ảnh
con người trên toàn cầu với những quy tắc đó. Nó sẽ
thường xuyên bị lên án là không nhất quán và hai mặt, nó
sẽ có lỗi qua sự thụ động, nhưng nó phải chịu đựng
được việc đó, ngay khi điều đấy thỉnh thoảng rất, rất
khó khăn, nhưng bây giờ, với những người Syria đang nổi
dậy.
<em>Dirk Kurbjuweit
Phan Ba dịch từ Der Spiegel số 08/2012 </em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/11773), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét