đầu tiên năm mới gây xúc động ít nhiều trong giới anh em
báo chí. Vài người treo status dẫn đường link như biểu hiện
tức giận với hành động của công an thành phố HCM.
Mình chẳng biết ông HK là ai. Cũng có người nói, HK cũng không
phải "sạch sẽ" gì lắm, rồi có người thì ca ngợi bảo
rằng, dù có thế nào, HK cũng là một phóng viên đã đóng góp
không ít bài vở tạo nên tiếng tốt cho Tuổi trẻ... Mấy thứ
này mình không biết, không ý kiến gì hết.
Ở đây, chỉ thấy có một điều, cách tác nghiệp viết bài
về cảnh sát giao thông nhận hối lộ bằng cách cài bẫy, vào
vai A, B, C gì đó để đưa tiền cho những thằng cảnh sát tham
lam rõ là không ổn. Nhớ lại hồi năm 2006, khi còn ở báo Thanh
niên, cũng có tham gia một nhóm pv đi viết bài về nạn mãi lộ
dọc quốc lộ từ Lào Cai về HN. Khi đó, tuyến đường này
đúng là cũng có chuyện. Một hiệp hội vận tải, ghi nhận ý
kiến các dn chở hàng kêu khổ những toán cảnh sát giao thông
quá tham ăn, đòi quá nhiều tiền các xe tải hạng nặng 5-10-15
tấn... chạy hàng xuôi ngược lên Lào Cai: chỗ thì lấy 500
k/lượt, chố thì 2-300 k. Không ai chịu nổi. Thời đó, xe,
cộ, hàng hoá qua lại tuyến này đông đặc, cứ cách 5-7 phút
lại thấy một xe tải lớn chay qua, thế thì tiền mãi lộ,
cướp đuờng hàng ngày như thế, cứ nhân lên độ 100 xe, các
chú thu biết đến bao nhiêu ?
Hồi đó, cảnh sát tuyến huyện theo quy định cũng chỉ được
làm ở huyện lộ, tỉnh lộ cũng nhảy ra quốc lộ hòng xơi
món "làm luật" của cánh lái xe chạy đuờng truờng. Chúng tôi
được bố trí làm vài nhóm để đi theo, ngồi ca bin với các
tài xế, lơ xe để ghi hình, chụp ảnh. Những người nhờ lên
tiếng viết bài ngây ngô tưởng rằng, báo chí viết bài, đưa
tin về các hiện tượng này thì nó sẽ giảm bớt. Nhưng họ
đã nhầm, chuyện này tý nói sau. Quả như lời các doah nghiệp
phản ánh, những chuyện chúng tôi chứng kiến, ghi lại hệt
như họ đã nói. Dọc cả tuyến đường, chẳng chỗ nào là
chỗ không đòi tiền trắng trợn. Thậm chí không đòi thì các
lái xe cùng phải tự động dừng xe lại mà đưa, không thế
thì cảnh sát sẽ đuổi theo đòi và đòi gửi thêm cả tiền xe
chạy đuổi theo. Thú vị nhất là trạm ở Yên Bái, tay sĩ quan
CSGT còn chằng thèm nhìn mặt mình, cứ đòi tờ 500 k nguyên,
không chấp nhận 5 tờ 100. Nói rất to, khệnh khạng, hình rất
gần nên lúc đó ghi rất nét, trở thành tư liệu chính trong
các bài về sau. Về cơ bản chuyến đi thành công nhưng cũng có
những điểm kém.
Đào Hùng, lúc đó là PV Pháp luật và đời sống (nay đã về
làm PR cho ngân hàng SHB) có lúc được giao máy quay, nhưng lóng
ngóng làm hỏng hết cả. Có lúc đẩy chú xuống thùng xe để
quay từ lỗ hổng trên xe, thằng cha CSGT ở Phú Thọ thấy xe
đóng kín mít cứ đòi mở ra bằng được thì thấy Đào Hùng
mặt tái xanh tái tử bước ra. Cả bọn phải nhanh mồm nói:
thằng này nó đau bụng quá, bọn em cho nó ngồi trong thùng xe
cho nó dễ chịu. CSGT chửi: mẹ, chúng mày để nó đấy thì nó
chết ra, làm sao mà không có ý nghi ngờ chú Đào Hùng ngồi đó
để quay phim nhưng bị phát hiện, sợ quá, tái mét mặt. Nhớ
lại cũng buồn cười. Sau đó thì loạt bài đó ở Thanh niên,
Lao động và một số báo.... cũng gây ầm ĩ một phen. Sở Công
an từ Lào Cai đến Hà Nội rúng động. Tất cả các phòng
cảnh sát gt, cán bộ, chiến sĩ liên quan phải báo cáo, kiểm
điểm. Người ta còn định khởi tố vụ án này và những
phóng viên tham gia vụ này cũng có thể bị xem xét, khởi tố
vì hành vi đưa hối lộ như Hoàng Khương. Nhưng sau này, chắc
là vì lo ngại, chuyên đó có đem ra xử, bung bét ra thì cũng
xấu mặt ngành nên phía bộ Công an chỉ chỉ đạo công an các
tỉnh liên kiểm điểm, xử lý nội bộ. Với lại, số tiền
cao nhất đưa có 500 k, ở một tram thôi, chẳng bõ bèn. Phúc
tổ. Nhiều anh em pv đi theo đoàn thở phào. Mà hình như cuối
cùng, cũng chỉ có chú trung tá CSGT trên Yên Bái, cái chú cứ
khăng khăng đòi tờ " Cứ phải một tờ xanh ra đây" đó bị
cách chức, chuyển công tác chứ còn đa số các CSGt có tham gia
trực chiến, được nhắc đến trong các bài cũng không hề
hấn gì cả. Doanh nghiệp thì sau đó nghe nói còn bị hành tới
bến, các xe nào liên quan chở PV đi tác nghiệp vụ đó cũng
bị truy sát mọi nơi: Hải Phòng, Quảng Ninh... nếu CSGT thấy
biển xe đó thì nhớ xử lý giùm đồng nghiệp. Nên có nghe
nói, các chú tài xế, lơ xe chở mình đi cũng đến khổ, có
lúc phải bỏ nghề một thời gian.
Giờ nhân vụ Hoàng Khương, nghĩ lại cũng thấy cách làm hồi
đó không ổn. Tiêu cực là một chuyện nhưng cách thức chống
tiêu cực thế nào là một chuyện khác. Thanh tra Bộ Công an họ
thường bắt các cảnh sát giao thông làm bậy bằng cách đóng
giả ăn xin, xe ôm, bán báo... lân la gần các trạm CSGT bị cho
là hay ăn tiền để ghi hình, ghi âm... cho chính xác đầy đủ.
Đó đúng là cách tốt nhất, vừa có bằng chứng thuyết phục
lại không khiến người đấu tranh có thể bị liên lụy một
khi vụ việc được đưa ra xét xử. Nhưng thực sự là cách
mất nhiều thời gian, công sức và hầu như PV từ trước đến
nay ở các báo ít áp dụng. Cách phổ biến là ngồi chung xe
với tài xế, đóng vai lơ xe, tài xế chạy xuống đưa tiền,
cày máy ghi âm, ghi hình, ghi lại số seri tiền... Cách khác là
đưa máy ghi âm luôn cho tài xế lúc xuống đưa tiền thì ghi
luôn. Cách này , chính là cách Hoàng Khương áp dụng, chúng tôi
đã từng áp dụng trước đây, có thể nói là nếu viết bài,
nó sẽ thể hiện sự dấn thân của PV, thu hút độc giả...
nhưng kỳ thực, nghĩ cho đúng thì đây quả là hạ sách. Cho
nên mới dẫn đến việc như Hoàng Khương bị công an khởi tố
là vì thế.
Việc xét xử HK sau này thế nào thì khả năng xấu: ông này
sẽ bị đi tù vài năm là rất có thể. Nhưng sau vụ án
"điểm" này, chắc giới pv cũng rút ra bài học, đừng dại gì
mà chơi cái bài đó-về một mặt nào đó thì công an khi quyết
định khởi tố một PV vì hay viết bài bằng cách gài bẫy
thế này đã đạt được mục đích. Ở những nước có quy
định nghiêm ngặt bảo vệ người chống tham nhũng, tiêu cực
thì với những vụ thế này chắc pv được bảo vệ, mặc dù
họ không khuyến khích cách làm này. Ví dụ như là có những
thằng cảnh sát giao thông mới vào nghề, nó cũng chưa thực
sự tham ăn, sành sỏi như bọn đã làm lâu năm, nhưng ông là
lái xe, ông cứ khăng khăng đưa tiền cho nó rồi ông chở quá
tải... thì rõ là cách đó chỉ làm hư cán bộ, giống như
giới bác sĩ vậy. Tiền lương chẳng đủ sống mà ngày ngày,
chẳng đòi hỏi gì nhưng người ta cứ ấn tiền, đưa tiền cho
mình thì ông có dần dần "mất nết" không? Chống tham nhũng
đâu chỉ chống với người nhận tiền mà cần chống ở cả
ý thức cứ như mặc định trong xã hội lâu nay, gặp thằng
nào trong cơ quan công quyền, liên quan đến việc gì đó của
mình, muốn nhanh thì cứ đưa tiền cái đã. Thế nên, có thực
tế rất buồn cười là ở nhiều cơ sở tư nhân như phòng
khám tư nhân, có nhiều người vẫn cứ thói quen đưa tiền cho
bác sĩ, y tá mà không biết là, tư nhân thì bn tiền, phí nó
gộp vào cái tiền phí khám chữa bệnh cao ngất của họ rồi.
Cho nên, ở những vụ như mãi lộ, việc ông đóng vai làm lơ xe
mà tự nhiên ông đưa tới cả chục triệu đồng cho người ta
chẳng hạn rồi bảo là người ta tham quá, đòi tới 10 triệu
thì cũng không được thuyết phục lắm nhỉ ? Bỏ cách này
thôi, không lại có thêm HK thứ 2, thứ 3 nữa... chẳng hay ho
gì. Nói chung là rất hiểm nguy, nguy hiểm. Được 1 vài bài nghe
có vẻ nóng sốt, được độc giả comment khen ngợi, cơ quan
chấm NB cao nhưng đến lúc chẳng may, nó quy cho tội đưa hối
lộ, cãi được nó ở tòa khó lắm. Muốn làm, tìm cách khác,
như sửa xe, vá xe, bán báo... gần trạm CSGT hoặc ngổi trên
tầng 2-3 các nhà, quán cà phê chĩa tele xuống chụp, quay. Còn
ở nơi đồng không, mông quạnh thì kêu lái xe, mấy anh kêu
khổ thì mấy anh ghi hình, ghi âm cho rõ, đưa cho tôi, có thể
tôi đăng.
Nhưng có điều, với vụ HK, mình cũng thấy lạ: Báo Tuổi trẻ
sao hăng hái, nhanh chóng hợp tác với cơ quan chức năng để
họ khởi tố phóng viên của mình đến thế mà chẳng có dòng
nào trên báo để nói cho bạn đọc, cho đồng nghiệp hiểu?
Nếu Pv có sai thì sai ở đâu? Sai như vậy liên quan đến ông
nào trong tòa soạn, trong ban biên tập ? Bởi vì, Hk viết về
mãi lộ đâu chỉ một lần, hình như có vài chục bài , bài
nào cũng nhiều kỳ, cách tác nghiệp hầu như là như thế: cài
bẫy, ghi âm... Thế thì ông ts, các ông trong ban biên tập chẳng
đọc mãi, biết hết sao không ngăn cấm: bảo ông làm thế
không được, ông xem làm cách khác đi. Trong bài viết của HK
ghi rõ là tôi làm thế này, tôi làm thế kia... ông duyệt bài
nó, ô thấy cách làm không ổn mà ông vẫn đăng bài, vẫn
thưởng nhuận bút... thế mà nay PV bị khởi tố, vào lao tù mà
ông chẳng sao cả, vẫn rung đùi ngồi đấy, ăn nhậu... thì
bị đồng nghiệp các báo nó chửi là phủi tay với phóng viên
thì cũng chẳng oan lắm nhỉ?
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/11142), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét