/></center>
<em><center>Hoàng Khương (ngồi giữa) bị công an dẫn đi - Ảnh:
D.Đ.Minh</center></em>
Sự kiện Hoàng Khương bị bắt, chiều 2-1-2012, rồi sẽ trở
thành một trong những trường hợp điển cứu liên quan đến
đạo lý và pháp lý trong nghề báo. Từ một hành vi cụ thể -
thông qua hai người môi giới, Hoàng Khương đưa 15 triệu cho
thượng úy Huỳnh Minh Đức để lấy chiếc xe mô tô bị công
an tạm giữ vì "đua xe trái phép" - có hai khả năng xảy ra:
Hoàng Khương đưa hối lộ rồi "lợi dụng cương vị của
mình để viết bài"; Hoàng Khương đã gài bẫy để làm lộ
ra đường dây hối lộ.
Báo chí ngày 3-1-2012 lấy thông tin từ cơ quan điều tra đã
dẫn dắt dư luận hiểu theo hướng thứ nhất. Nội vụ quả
là cũng có không ít yếu tố bất lợi cho anh. Trần Minh Hòa,
người có xe mô tô bị tạm giữ vì đua xe trái phép là bạn
của Nguyễn Đức Đông Anh, theo công an, "cũng là đối tượng
đua xe" và là em vợ của Hoàng Khương. Hòa nhờ Đông Anh lấy
xe, Đông Anh đồng ý và về nhờ Hoàng Khương lo dùm. Đầu
tháng 6-2011, Hoàng Khương đã nhờ Tôn Thất Hòa lo giùm nhưng
không được. Tháng 7-2011, khi viết hai bài báo "Xử lý vi
phạm giao thông: Trăm sự nhờ cò" và "Có móc ngoặc",
Hoàng Khương gặp lại Tôn Thất Hòa.
<div class="boxright300"><img
src="http://danluan.org/files/u1/sub02/hoang_khuong.jpg" width="557"
height="421" alt="hoang_khuong.jpg" /><div class="textholder">Nhà báo
Hoàng Khương</div></div>
Sáng thứ Bảy ngày 25-6-2011, sau khi chi "3 chai" cho Thượng úy
Huỳnh Minh Đức giúp một chủ xe đầu kéo lấy xe ra sớm và
không bị giam bằng lái xe, khoảng 12 giờ trưa, Tôn Thất Hòa
kêu Huỳnh Minh Đức ra quán "Vườn xưa", uống bia và nhờ
Đức lấy giúp chiếc xe Trần Minh Hòa. Hòa điện kêu Hoàng
Khương lên. Ngay tại bàn nhậu, Hoàng Khương đưa biên bản cho
Đức đọc, đưa gói tiền cho Tôn Thất Hòa, Hòa mở đếm
thấy đủ 15 triệu, đưa hết cho Huỳnh Minh Đức. Một tuần
sau đó, theo công an: "Vì Đức chỉ mới giao xe chứ không trả
Giấy đăng ký xe nên Tôn Thất Hòa đã nhiều lần gọi điện
thoại cho Huỳnh Minh Đức đe dọa nếu không trả giấy đăng
ký xe thì Phóng viên Hoàng Khương sẽ viết báo tiếp, còn trả
giấy đăng ký xe thì Hoàng Khương sẽ chỉ viết một bài
đầu". Công An cho rằng Hoàng Khương và Tôn Thất Hòa đưa
tiền với mục đích lấy xe, nhưng khi Huỳnh Minh Đức không
trả lại giấy tờ thì Hoàng Khương đã lợi dụng cương vị
của mình để viết bài, đăng báo.
Nếu như sự việc đúng như kết luận này thì Hoàng Khương
không chỉ vi phạm pháp luật mà còn vi phạm về đạo đức.
Vấn đề là tại sao một phóng viên nội chính "khét tiếng"
như Hoàng Khương không chọn cách nhẹ nhàng hơn, nhờ vả. Các
phóng viên nội chính biết rõ, chuyện lấy một chiếc mô tô
bị tạm giữ không phải là chuyện quá khó với Hoàng Khương.
<a href="http://danluan.org/node/11143">Theo Hoàng Khương tường
trình</a> thì sự can dự một cách chủ động vào sự kiện
trên đây của anh là nằm trong quy trình tác nghiệp để viết
hai bài: "Đồng tiền xóa sạch hồ sơ" và "Giải cứu xe
đua trái phép". Trước đó, Hoàng Khương đã viết một loạt
bài đăng trong tuyến bài "ngăn chặn hiểm họa tai nạn giao
thông" do Tòa soạn triển khai từ tháng 5-2011. Hoàng Khương
nói, anh đã mượn biên bản giữ xe mô tô của Hòa để photo
từ trước khi gặp Tôn Thất Hòa. Ngày 24-6-2011, khi thu thập tư
liệu về vụ tai nạn giao thông xảy ra đêm 23-6-2011 tại giao
lộ Đinh Tiên Hoàng - Bạch Đằng, Hoàng Khương đã nhờ ông
Tôn Thất Hòa liên lạc với ông Tuấn, chủ xe gây tai nạn dò
hỏi thông tin. Khi biết thượng úy Huỳnh Minh Đức hẹn xử lý
vụ tai nạn ở quán cà phê, Hoàng Khương xin đi theo.
Diễn tiến sau đó, theo tường trình của Hoàng Khương, cho
thấy, anh đến để tác nghiệp chứ không phải để đưa hối
lộ: Khương đưa máy ghi âm cho ông Tôn Thất Hòa nhờ ghi lại
cuộc nói chuyện rồi ngồi ở bàn riêng để quan sát. Máy ghi
âm của Khương ghi được tiếng thượng úy Đức ra giá và
lấy của ông Tuấn 3 triệu đồng để lấy xe đầu kéo vừa
gây tai nạn ra sớm; tiếng ông Đức chủ động gợi ý để
ông dắt xe chở hàng quá tải qua chốt CSGT; tiếng ông Tôn
Thất Hòa nhờ xử lý vụ xe mô tô của Trần Minh Hòa; tiếng
Đức đồng ý và ra giá "10 chai" rồi họ hẹn nhau ra quán
ăn trên đường D5.
Ở quán ăn "Vườn xưa", tường trình của Hoàng Khương khác
với thông tin mà báo chí nhận được từ công an: Anh đưa máy
ghi âm cho ông Tôn Thất Hòa và ngồi đợi bên ngoài, khi ông
Đức chạy xe máy tới, anh còn chụp mấy tấm hình làm tư
liệu rồi ngồi trên xe chờ. Khoảng 20 phút sau, ông Hòa chạy
ra kêu Hoàng Khương đưa tiền và giấy tờ lên. Do không liên
lạc được với Trần Minh Hòa, theo Hoàng Khương, anh đã gọi
người xe ôm quen về nhà em vợ là Nguyễn Đức Đông Anh để
Đông Anh qua nhà Hòa lấy biên bản và tiền nộp phạt. Khi
người xe ôm mang tiền, biên bản ra, Hoàng Khương gọi ông Tôn
Thất Hòa ra lấy. Nhưng sau đó, ông Hòa ra gọi Khương vào.
Đây là tình tiết đặt anh vào tình huống từ một người quan
sát ở bên ngoài trở thành người ngồi chung bàn. Trước mặt
Hoàng Khương, Thượng úy Đức mở biên bản ra đọc và nhẩm
tính các mức phạt rồi nói giá tiền, tiếp đó, ông Hòa đếm
tiền cho tới con số "mười lăm chai". Khương dùng điện
thoại chụp được cảnh ông Đức nhận tiền từ tay ông Hòa.
Sau khi Trần Minh Hòa nhận xe. Khương còn tiếp tục tác nghiệp
bằng cách phỏng vấn lãnh đạo Đội Cảnh sát Giao thông Bình
Thạnh trước khi viết bài "giải cứu xe đua trái phép".
Chắc chắn là còn những thông tin mà chúng ta chưa được
biết, kể cả những đồn đoán về nhân thân của anh, nhưng
trên cơ sở những gì có thể làm sáng tỏ, khả năng Hoàng
Khương gài bẫy để có chất liệu cho các bài viết là đáng
tin cậy hơn giả thiết anh viết bài sau khi mục đích hối lộ
không đạt được. Hoàng Khương thừa biết, một khi những
bằng chứng ấy được ém lại chúng có giá trị "trao
đổi" cao gấp trăm lần khi công khai.
Vụ Hoàng Khương không chỉ liên quan đến uy tín của tờ Tuổi
Trẻ, sinh mệnh pháp lý của Hoàng Khương và những người đã
cộng tác với anh để có loạt bài "ngăn chặn hiểm họa tai
nạn giao thông" mà còn có thể tạo ra "án lệ". Sự lên
tiếng của Tuổi Trẻ không chỉ bảo vệ một con người mà
còn bày tỏ thái độ trước một "thủ pháp nghiệp vụ"
đang được tranh cãi trong nghề báo.
Luật pháp cũng như thái độ xã hội ở ngay cả các nước có
nền báo chí tự do cũng nhìn nhận hành vi gài bẫy khá khắt
khe. Nhưng, hơn một thập niên trước đây, báo chí Mỹ, nơi coi
"gài bẫy" là bất hợp pháp, cũng đã bắt đầu thay đổi
cách nhìn nhận của mình. Bên cạnh "trường phái cổ
điển", cương quyết chỉ đứng ngoài sự kiện quan sát,
tường trình, đã xuất hiện trường phái nhập cuộc. Ở Anh,
việc gài bẫy được chấp nhận nếu nó giúp phanh phui sự
thật về các chính khách và những người có ảnh hưởng đối
với công chúng. Nếu Hoàng Khương đã gài bẫy thì hành vi của
anh không phải là hối lộ mà là để làm lộ ra một đường
dây hối lộ. Trên thực tế, trước khi nhận 15 triệu của
Hoàng Khương, Thượng úy Đức đã nhận 3 triệu của ông
Tuấn, chủ xe đầu kéo vừa gây tai nạn.
Luật pháp Việt Nam cấm các cơ quan tố tụng gài bẫy khi làm
án. Nhưng, bóng dáng "Hoàng Khương" đã từng thấp thoáng
trong vụ Phương Vicarrent hồi 2003 và vụ Nguyễn Hà Phan mới
đây. Các phóng viên nội chính hiểu, tại sao các vụ án bắt
mại dâm thường chỉ có hình các cô bán dâm mà không có hình
khách mua dâm. Không thể chấp nhận nếu nhà báo gài bẫy các
thường dân. Nhưng, nếu gài bẫy để lật mặt hành vi tham
nhũng của những kẻ có chức, có quyền, thì cho dù không
khuyến khích cũng không nên coi đó là tội phạm. Điều 8, Bộ
Luật Hình sự quy định: <em>"Những hành vi tuy có dấu hiệu
của tội phạm, nhưng tính chất nguy hiểm cho xã hội không
đáng kể, thì không phải là tội phạm"</em>.
Hành vi của Hoàng Khương chỉ nguy hiểm cho những kẻ tham nhũng
chứ không hề nguy hiểm cho xã hội. Có thể, sau khi bắt Hoàng
Khương trên báo chí chỉ còn tin cảnh sát giao thông trả lại
tiền hối lộ chứ không còn "ăn" hối lộ. Nhưng, không
phải những thông tin như thế sẽ làm cho xã hội tốt đẹp
hơn, bởi điều mà người dân cần là tham nhũng không còn chứ
không phải là những nhà báo chống tham nhũng không còn nỗ
lực để khui ra tham nhũng.
Nhưng, cho dù không có rủi ro pháp lý, thì việc sử dụng gài
bẫy như một công cụ của nhà báo cũng là điều không nên
làm. Bản thân hành vi gài bẫy đã chứa đựng những rủi ro
về đạo đức. Sáng nay, 3-1-2012, Nguyễn Đức Đông Anh em vợ
của Hoàng Khương đã bị khởi tố bắt giam. Trước đó, chỉ
vì nhiệt tình giúp Hoàng Khương có những bằng chứng như hình
ảnh, băng ghi âm để khui ra cả một đường dây, Tôn Thất
Hòa cũng đã bị bắt vì trở thành người trung gian hối lộ.
Thật khó giải thích khi những bài báo như vậy không được
Ban biên tập Tuổi Trẻ bàn bạc và giám sát quy trình. Thật
khó để giải thích nếu như hệ thống kiểm soát nội bộ
của Tuổi Trẻ không còn khả năng nhận ra để ngăn chặn
những sai sót nghiệp vụ nếu hành vi gài bẫy là do Hoàng
Khương là "tự phát".
Hôm qua, ngày 2-1-2012, Tuổi Trẻ đưa tin về sự kiện Hoàng
Khương bị bắt sau các đồng nghiệp hàng tiếng đồng hồ. Sau
cuộc họp giao ban báo chí hôm 23-12-2011, báo giới đã cảm
thấy công an sẽ bắt Hoàng Khương. Bản tin của Tuổi Trẻ
không cho thấy tờ báo có sự chuẩn bị để phó với một
"khủng hoảng" mà mình biết trước. Tất nhiên, có nhiều
thông tin cả Ban biên tập Tuổi Trẻ và bạn đọc cũng cần
phải đợi kết luật điều tra. Nhưng, không nên phó thác sinh
mệnh một người đã viết hơn 50 bài về tiêu cực của công
an cho công an định đoạt.
Hoàng Khương bị bắt trong hoàn cảnh mà vợ anh đang có bầu
ở tháng thứ 5 và một đứa con nhỏ của anh bị bệnh bẩm
sinh. Tôi nghĩ, điều mà gia đình anh cần không chỉ là việc
được Tuổi Trẻ thuê giùm luật sư mà còn đứng bên cạnh anh
như một cơ quan ngôn luận. Cái câu mà Hoàng Khương viết trong
tường trình - <em>"Tôi cam đoan những biện pháp nghiệp vụ
và tình huống cấp bách buộc phải xử lý nêu trên chỉ nhằm
mục đích hoạt động nghiệp vụ báo chí, thu thập thông tin,
chứng cứ chứ không hề có động cơ vụ lợi nào khác"</em>
- cho đến nay vẫn không thấy xuất hiện trên Tuổi Trẻ. Trong
đời làm báo hơn 20 năm của mình, nhiều lần ngồi ở tòa
nhìn vào mắt các bị cáo, tôi biết điều họ lo sợ không
chỉ là những năm tù đang rình rập mình mà còn là những
tiếng kêu của họ không có ai nghe thấy. Ngay cả khi Hoàng
Khương có những sai lầm thì, tại thời điểm này, Tuổi Trẻ
cũng không nên để anh đơn độc.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/11151), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét