src="http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/assets/images/IMG1766_1324971543.jpg"
/></center>
<em><strong>"Làm sao chúng ta có thể nhìn nhận điều gì là tốt
cho chúng ta nếu sự thật bị che giấu hay giữ kín? Bạn sẽ
trở nên bối rối và không thể phân định nổi đúng sai về
bản thân quyền lực đang cố che giấu thông tin ấy. Bản thân
thông tin chính là một quyền lực, đó là điều không phải
bàn cãi." Giám đốc Trung tâm Shorenstein về báo chí, chính trị
và chính sách công Đại học Harvard nhận định về vai trò
của báo chí trong cuộc trao đổi với VietNamNet.</strong></em>
<em>Nhà báo Lê Khánh Duy: Hôm nay, Tuần Việt Nam rất vinh dự
được chào đón GS Alex Jones từ Trường Đại học Harvard đến
tham dự bàn tròn.</em>
GS Alex Jones: Tôi cũng rất vui sướng và vinh dự được tới
Việt Nam và đặc biệt là tới đây tham dự bàn tròn với các
bạn.
<em>Nhà báo Lê Khánh Duy: Alex, tôi biết rằng ông đóng rất
nhiều vai trò trong ngành công tin tức ở Hoa Kỳ, vậy tôi có
thể giới thiệu ông thế nào đây, như một nhà báo, một tác
giả sách, một người dẫn chương trình hay một học giả?</em>
GS Alex Jones: Tôi, trước hết, vẫn là một nhà báo. Tôi đã
làm nhà báo cho tờ The New York Times trong nhiều năm. Đúng là
tôi có giảng dạy ở cả Đại học Duke và Đại học Harvard,
nhưng trái tim tôi vẫn là trái tim của một nhà báo. Tôi tin
tưởng rằng báo chí vô cùng quan trọng vì vậy tôi rất tự
hào được là một nhà báo.
<em>Nhà báo Lê Khánh Duy: Hãy để tôi giới thiệu một chút về
Alex Jones. Với tư cách nhà báo, ông từng là phóng viên cho tờ
The New York Times từ năm 1983 đến 1992, ông giành giải thưởng
danh giá nhất của báo chí Hoa Kỳ Pulitzer vào năm 1987. Với tư
cách một học giả, ông là giáo sư tại trường Đại học
Harvard. Với tư cách một tác giả, ông viết cuốn sách "Sự
biến mất của tin tức", một trong những cuốn sách hay nhất
tôi từng đọc về nền công nghiệp báo chí Hoa Kỳ. Hiện
tại, Alex Jones là Giám đốc Trung tâm Shorenstein về báo chí,
chính trị và chính sách công thuộc Đại học Harvard.</em>
<em>Alex, tôi biết rằng khi ông được bổ nhiệm vào vị trí
Giám đốc Trung tâm báo chí, chính trị và chính sách công của
Harvard, ông nói rằng: "Nhiệm vụ của trung tâm Shorenstein là
làm sáng tỏ ảnh hưởng của báo chí lên chính trị và xã
hội." Tôi biết rằng đây là một mối quan hệ rất phức
tạp, nhưng hiểu biết sâu sắc về mối quan hệ này rất quan
trọng. Vậy chủ đề chính của cuộc bàn tròn ngày hôm nay sẽ
là báo chí, chính trị và mối quan hệ giữa hai thực thể
này.</em>
GS Alex Jones: Đúng vậy, tôi nghĩ báo chí đóng một vai trò vô
cùng quan trọng. Dùng từ báo bây giờ có khi không còn hoàn
toàn chính xác nữa mà phải dùng chữ truyền thông tin tức thì
chính xác hơn bởi bây giờ tin tức được truyền tải bằng
rất nhiều cách thức khác nhau qua truyền thông mới, audio,
video... Nhưng vai trò của báo chí thì không thay đổi, đó là
cung cấp cho độc giả, cho công dân thông tin họ cần để
được tự do và tự chủ.
Vai trò quan yếu của báo chí là một bộ máy cung cấp những
tin tức chính xác, trung thực và nghiêm túc giúp độc giả
hiểu về thế giới, chính phủ và các quyền lực xung quanh
họ. Có thế họ mới tự đưa ra được những quyết định và
đánh giá về vận mệnh và sự tự chủ của chính họ.
Trong cuốn sách của tôi như bạn đã biết, tôi đưa ra lập
luận rằng dạng thức báo chí quan trọng nhất (tôi gọi nó là
hạt nhân thép) là báo chí viết về những vấn đề nghiêm
túc. Đó không phải là những tin tức về ngôi sao điện
ảnh...
<em>Nhà báo Lê Khánh Duy: .... người nổi tiếng, tin đồn, tội
ác, thể thao, những loại tin mang tính giải trí không nằm trong
phạm trù hạt nhân thép mà ông nói?</em>
GS Alex Jones: Đúng vậy, các thông tin giải trí trên đều cần
nhưng nó không mang trong lòng sứ mệnh công lợi của báo chí.
Sứ mệnh đó phải là cung cấp những thông tin có sức nặng
chính trị lớn, xác thực và đáng tin cậy cho công dân để
họ tự đưa ra quyết định cho chính mình.
<em>Nhà báo Lê Khánh Duy: Như chúng ta đều biết, trong kỷ
nguyên số hiện nay, báo in và ngành công nghiệp tin tức đang
gặp khó khăn. Ông có thể làm rõ tình hình của ngành công
nghiệp báo chí ở Mỹ hiện nay, những khó khăn và thách thức
mà ngành này đang gặp phải ảnh hưởng thế nào tới hạt
nhân thép mà ông nói?</em>
GS Alex Jones: Tôi nghĩ rằng ở đây tồn tại một thách thức
kép. Thứ nhất, đó là thách thức từ truyền thông mới. Bởi
truyền thông mới đang "bào mòn" báo chí truyền thống ở
nước Mỹ. Trong khi đó, báo chí truyền thống lại là bộ máy
tạo ra những hạt nhân thép như tôi nói ở trên. Truyền hình
cũng góp phần nhưng không nhiều, truyền hình là hình ảnh và
tin tức truyền hình ở Mỹ không có tham vọng tập trung vào
chính trị và chính sách mạnh như báo in. Như vậy, khi mô hình
kinh doanh của các tờ báo in bị đe dọa, nó phá hủy những
hạt nhân tin tức nghiêm túc bởi có tới 85% tin nghiêm túc
được sản xuất bởi các tờ báo.
Thứ hai, đó là thách thức từ sự khủng hoảng kinh tế toàn
cầu. Cuộc khủng hoảng này giáng một đòn thứ hai vào báo
chí Hoa Kỳ. Điều tốt là nó giúp báo in nhận ra rằng họ
phải thay đổi trong một thế giới mới, thay đổi những gì
họ đã làm và đang làm. Ở Mỹ hiện tại, hầu hết các tờ
báo đều có lãi. Mô hình báo chí chủ yếu là báo chí thương
mại, lợi nhuận thương mại làm nên mô hình doanh nghiệp tư
nhân, tôi nghĩ đây vẫn là mô hình tốt nhất. Mô hình này
bắt đầu ổn định nhưng cái giá phải trả là nhiều chi phí
phải cắt giảm, và cách thức người ta cắt giảm chi phí lại
dẫn tới việc loại bỏ những nhà báo tốt nhất và có giá
trị nhất. Đúng ra nếu mọi thứ được cải thiện, sẽ có
thêm nhiều nhà báo được tuyển dụng, nhưng đó là ở những
ngành khác, còn ngành công nghiệp tin tức thì không như vậy.
Tuy nhiên, xét về mặt tốt, với truyền thông mới, có rất
nhiều kênh mới, cơ chế mới để phân phối và tạo ra tin
tức. Có một sự phấn khích mới trong cộng đồng những
người trẻ, những người đầy lý tưởng về báo chí, và
đang nỗ lực dành cả cuộc đời mình để đóng góp cho sự
nghiệp báo chí. Điều quan trọng với những người như tôi là
giúp những nhà báo mới đó thấu hiểu những giá trị quan
yếu của báo chí như chúng tôi đã từng nhìn nhận. Đó là
những giá trị như tính xác thực, đặt công dân lên hàng
đầu, tính khách quan... Đó là những giá trị tôi tin rằng
chúng ta cần giữ gìn cho dù các cách thức phân phối thông tin
có thể thay đổi. Những giá trị đó phải tiếp tục được
duy trì trong tương lai.
<em>Nhà báo Lê Khánh Duy: Tôi nghĩ rằng những giá trị đó
không chỉ quan trọng với báo chí, mà còn với chính trị. Ông
có thể làm rõ thêm tại sao những giá trị nền tảng của báo
chí lại quan trọng như vậy đối với một nền chính trị dân
chủ?</em>
GS Alex Jones: Có một thực tế mà chúng ta đều thừa nhận. Làm
sao chúng ta có thể ra quyết định tốt được nếu chúng ta
không biết sự thật, làm sao chúng ta có thể nhìn nhận điều
gì là tốt cho chúng ta nếu sự thật bị che giấu hay giữ kín.
Bạn sẽ trở nên bối rối và không thể phân định nổi đúng
sai về bản thân quyền lực đang cố che giấu thông tin ấy.
Bản thân thông tin chính là một quyền lực, đó là điều
không phải bàn cãi. Quyền lực của báo chí là sử dụng
quyền lực của thông tin để lan truyền nó tới mọi người,
để mọi người đều có quyền lực về thông tin như vậy
chứ không chỉ một số ít. Đó là quyền lực báo chí và cũng
là trách nhiệm của báo chí.
<em>Nhà báo Lê Khánh Duy: Vâng, một trong những ví dụ nổi bật
nhất minh họa cho quyền lực báo chí trong lịch sử Hoa Kỳ là
vụ WaterGate, một chuỗi bài báo có thể lật đổ một tổng
thống. Gần đây, vụ Wikileaks cũng gây chấn động chính giới
Hoa Kỳ. Theo ông, những vụ như Wikileaks của thời đại số có
thể thay thế những WaterGate của thời đại báo in trong việc
buộc chính phủ phải có trách nhiệm giải trình?</em>
GS Alex Jones: Tôi nghĩ Wikileaks chỉ đại diện cho nguồn tin. Ví
dụ nhân vật Deep Throat trong vụ WaterGate chỉ là nguồn tin. Tôi
nghĩ việc tung tin ồ ạt lên mạng như vậy không tạo ra sức
nặng lớn lắm, Wikileaks có thể tung ra hàng mớ tin tức nhưng
có thể không ai chú ý đến bởi có quá nhiều, quá nhiều.
Mọi người bơi giữa một biển vô tận thông tin. Người ta
sẽ không để tâm tới Wikileaks cho tới khi những thông tin trên
đó xuất hiện trên các tờ báo uy tín như The New York Times, The
Guardian và The Spiegel. Bởi đó mới là những tổ chức báo chí
được người dân tin tưởng và tín nhiệm. Chỉ khi thông tin
từ Wikileaks được đưa tới các tờ báo uy tín thì thông tin
mới được "tiêu hóa" thành tin tức. Tôi nghĩ một mình
Wikileaks mà không có những thể chế tin tức kia thì không thể
hiệu quả được. Giờ đây, bạn cứ lên mạng mà xem, bạn có
thể thấy đủ mọi thứ, người ta nói đủ thứ về đủ
thứ, nhưng ai mà tin được, người dân chỉ tin vào những tờ
báo mà họ tín nhiệm thôi. Đó là lý do tôi nói tại sao những
tổ chức báo chí nghiêm túc vẫn luôn có quyền lực lớn và
các nhà báo chuyên nghiệp có quyền lực lớn.
Ở khắp mọi nơi, nhà báo chuyên nghiệp luôn được nhìn nhận
với sự nghi ngờ và thận trọng. Đó là điều tốt, nhà báo
phải được nhìn nhận như thế. Nhưng đồng thời, người ta
cũng dựa vào nhà báo để được biết điều gì đang thực
sự diễn ra, và nhà báo không bao giờ được phép dừng tranh
đấu để có được quyền lực và khả năng hoàn thành trách
nhiệm đó: nói cho người dân nghe sự thật.
(còn tiếp)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/11128), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét