src="http://danluan.org/files/u1/sub02/Egypt.jpg" width="233" height="286"
alt="Egypt.jpg" /></div>Ở Ai Cập, niềm hân hoan vì Tổng thống
Hosni Mubarak bị lật đổ vào tháng 2 đã dần nhường chỗ cho
nhận thức rằng chế độ đó chưa hoàn toàn sụp đổ, nhất
là khi Mùa xuân Ả Rập tiếp tục sang cả mùa hè và mùa thu.
Với nhiều người, có vẻ như cuộc cách mạng quần chúng,
vốn được tiến hành bởi hàng triệu người trên đường
phố, đang dần biến thành một cuộc đảo chính êm ái. Hội
đồng Tối cao Lực lượng Vũ trang Ai Cập (SCAF) đã nắm quyền
cai trị đất nước, và chủ tịch hội đồng, thống chế
Mohamed Hussein Tantawi – người từng là Bộ trưởng Quốc phòng
dưới thời Mubarak trong vòng 20 năm – nay trở thành người
thống trị Ai Cập trên thực tế. SCAF đã hứa hẹn chỉ nắm
giữ chức vụ này cho đến khi chính phủ mới được hình
thành, nhưng Hội đồng đã không ngừng đề ra những chướng
ngại nhằm bảo toàn sự tự trị của quân đội trong tiến
trình chuyển tiếp. Tiến trình chuyển tiếp này đòi hỏi tổng
tuyển cử để bầu nghị viện mới, và nghị viện sẽ chọn
ra uỷ ban soạn thảo hiến pháp mới, để rồi bầu cử Tổng
thống sẽ diễn ra sau đó.
Với nhiều đảng chính trị mới được thành lập và nhiều
liên minh tái hình thành, các cuộc thương lượng về chi tiết
của tiến trình đã diễn ra trong hậu trường kín. SCAF giữ
quan điểm rằng quốc hội mới sẽ không có quyền lực gì
với Nội các và sự chuyển giao quyền lực cho chính quyền dân
sự sẽ chỉ diễn ra sau kỳ bầu cử Tổng thống. Cuộc bầu
cử Tổng thống này đã từng được cho là có thể bị trì
hoãn cho đến cuối 2013. Bên cạnh đó, các cải cách mà cuộc
cách mạng đòi hỏi cũng bị lảng tránh, nếu không muốn nói
bị đảo ngược. Mười hai ngàn người bị xét xử một cách
sơ sài trước các toà án quân sự. Luật khẩn cấp cũng
được gia tăng với nhiều điều khoản mới. Các nhà hoạt
động và bloggers bị cầm tù, và các tổ chức xã hội dân sự
là mục tiêu của các cuộc điều tra bởi chính quyền.
Thế rồi, vào thứ Sáu ngày 18 tháng 11 – 10 ngày trước khi
bầu cử bắt đầu – Quảng trường Tahrir lại bùng nổ. Các
đảng Hồi giáo, cùng với các đảng tự do và các nhóm hoạt
động, đã kêu gọi một cuộc biểu tình phản đối một kế
hoạch của SCAF, vốn định đưa ra một tuyên bố hiến định
theo đó cả ngân sách của các lực lượng vũ trang lẫn quyền
tuyên bố chiến tranh đều thuộc thẩm quyền của quân đội.
Vào ngày hôm sau, khi cảnh sát tìm cách giải tán một nhóm vài
trăm người biểu tình còn nấn ná ở Quảng trường Tahrir, các
báo động dấy đã lên thông qua các tin nhắn và trên Twitter,
tức khắc hàng ngàn người đã đổ ra quảng trường để bảo
vệ những người biểu tình. Những người biểu tình vật lộn
với cảnh sát trong sự ngột ngạt của hơi ga cay trong vòng 5
ngày; hơn 40 người thiệt mạng trong các cuộc đụng độ trên
cả nước. Hàng trăm ngàn người vẫn kéo đến Quảng trường
trong ngày thứ Sáu kế tiếp, và khẩu hiệu rất rõ rằng
"Nhân dân muốn lật đổ sự thống trị của quân đội!"
đã vang vọng sự quyết tâm của cuộc cách mạng tháng Hai.
Ai Cập đã luôn luôn là một thách thức đối với các lý
thuyết chính trị lo-gic và ngăn nắp. Năm nay, một lần nữa,
sự phức tạp của các luân chuyển và tính toán chính trị
lại làm các nhà phân tích choáng ngợp. Nhưng mong muốn có một
chính phủ đại diện và ngay thẳng luôn hiện diện như một
hằng số bất biến của người dân Ai Cập, mà bất kỳ ai theo
dõi các thảo luận trong các quán cà-phê truyền thống hay trong
các khu lao động ổ chuột đều có thể minh chứng. Phải làm
gì với SCAF là một vấn đề khó khăn khác. Nhiều người Ai
Cập nhìn SCAF như cột trụ cuối cùng của sự ổn định quốc
gia, và tất cả đều cảm kích rằng Quân đội đã giữ sự
trung lập trong cuộc cách mạng. Ở Lybia, một nhóm Quân đội
giữ sự trung thành với chế độ, và Muammar Qaddafi đã chỉ
bị lật đổ sau 6 tháng chiến đấu. Ở Syria, chế độ Bashar
al-Assad được Quân đội bảo vệ một cách hung hăng, đẩy
những người biểu tình vào một cuộc nổi dậy vũ trang mà
theo ước tính của Liên hợp Quốc đã làm thiệt mạng bốn
ngàn người.
Đối diện với đám đông ở Tahrir, SCAF đã mượn trò giết
thời gian của Mubarak: Hội đồng đã đưa một lời xin lỗi
muộn đối với những người bị giết chết; tiến hành vài
nhượng bộ, trong đó có lời hứa sẽ tổ chức bầu cử Tổng
thống sớm hơn; chấp thuận sự từ chức của một Nội các
mà các thành viên đã từng bị bêu riếu là quản gia của lực
lượng vũ trang; và đặt để một Thủ tướng mới, người mà
thực ra là một cựu Thủ tướng từng phục vụ dưới thời
Mubarak. Không một nhượng bộ nào trong số này làm nguôi cơn
giận của những người biểu tình, họ đã dựng lều tiến
hành biểu tình ngồi.
Nhưng khi Ngày bầu cử đến, số người đi bầu cử đã rất
đông trong quốc gia Ả-Rập lớn nhất khu vực. Người Ai Cập
rộn ràng vì cuối cùng họ cũng được tham gia vào một cuộc
bầu cử tự do và công bằng. Nhiều người tại các điểm bỏ
phiếu ở Cairo phản đối cuộc biểu tình. Họ cho rằng đó
chỉ là một cuộc biểu diễn phụ, chỉ tổ phá hoại trung tâm
thành phố và gây hại đến nền kinh tế vốn đã dễ lung lay.
Nhưng nhiều người thừa nhận rằng cả các cuộc biểu tình
và bầu cử đều cần thiết.
"Anh không thể đẩy Quân đội ra khỏi chính trị trừ phi anh
sử dụng song song cả hai phương cách này," Ibrahim El Houdaiby,
một nhà hoạt động trẻ phát biểu. Houdaiby hiện đang theo
đuổi hai chương trình cao học – một về khoa học chính trị
tại trường đại học Mỹ ở Cairo, và một về sharia – luật
Hồi giáo, tại Viện Nghiên cứu Hồi giáo Cao cấp. Cụ và ông
của Houdaiby đều đã từng lãnh đạo tổ chức Ái hữu Hồi
giáo, và chính anh cũng đã từng làm việc với nhiều đảng
chính trị, Hồi giáo cũng như các đảng tự do.
Houdaiby đã xếp hàng 5 tiếng để bỏ phiếu. Một cuộc tranh
luận sôi nổi đã nổ ra trong hàng đợi, giữa những người
theo trường phái tự do và những người theo trào lưu Hồi giáo
Salafi truyền thống. "Tôi đã nghĩ rằng một cuộc đụng độ
có thể xảy ra, nhưng không," Houdaiby nói. "Không ai đã thay
đổi quan điểm, nhưng mỗi người đã bày tỏ ý kiến của
họ một cách rất tôn trọng người khác." Houdaiby nhận
định, tất cả mọi người mà anh từng nói chuyện đều muốn
quân đội rời khỏi chính phủ.
Dưới hệ thống phức tạp của Ai Cập, hai phần ba (2/3) các
tỉnh vẫn chưa tiến hành bỏ phiếu, và lá phiếu cuối cùng
dự tính được kiểm vào tháng 01/2012. Ước tính sơ bộ từ
vòng một cho thấy tổ chức Ái hữu Hồi giáo, ứng cử dưới
danh nghĩa Đảng Tự do và Công lý, đã thắng 40 phần trăm số
phiếu, và nhóm Hồi giáo truyền thống Salafis, với Đảng Al
Nour ("Ánh sáng"), đạt khoảng 25 phần trăm số phiếu.
Nhiều điểm bầu cử chưa tiến hành bỏ phiếu có xu hướng
bảo thủ, vì vậy số phiếu ủng hộ đạo Hồi được dự
đoán sẽ tăng. Tổ chức Ái Hữu đã thận trọng diễn đạt
luật Hồi giáo của họ với ngôn từ mơ hồ và ôn hòa. Trong
khi đó nhóm Salafis bảo thủ cực đoan là một hiện tượng
chính trị mới, với những thành viên đã từng lớn tiếng
đòi cấm bi-ki-ni và rượu ngay cả trong các khu du lịch nghỉ
mát. Tuần trước, Ái hữu đã bỏ xa Al Nour, nhưng không ai
biết chắc một nghị viện với đa số áp đảo là Hồi giáo
sẽ như thế nào. Những người theo trường phái tự do và
những người theo Công giáo đang cảnh giác, dù rằng đa số
họ cho rằng một Nghị viện như vậy là một bước không thể
tránh được để tiến tới dân chủ. Một blogger theo trường
phái tự do đã viết trên trang Twitter của anh ta, "Chúng ta
phải xem thử những người đó sẽ lãnh đạo như thế nào…
xem họ sẽ đáp ứng nhu cầu của xã hội ra sao."
Tuy vậy, vẫn không có gì rõ ràng rằng giới Hồi giáo sẽ
được cho phép mọi phương tiện quản trị. Tổ chức Ái hữu
ban đầu đã loan báo rằng, nếu họ thắng sau lần kiểm phiếu
cuối cùng, họ dự định sử dụng quyền lực này để lập
chính phủ mới. SCAF, Hội đồng Tối cao Lực lượng Vũ trang,
thì nói rằng chỉ họ mới có quyền lập chính phủ cho đến
khi một Tổng thống mới được bầu lên, và rằng họ vẫn
không có ý định cho phép sự giám sát dân sự đối với quân
đội. Theo Tantawi, "Quan điểm của các lực lượng vũ trang
vẫn giữ nguyên, và sẽ không thay đổi trong bất kỳ bản
hiến pháp mới nào."
Tất nhiên, cuộc tranh cãi về hiến pháp sẽ còn tiếp tục
trong nhiều tháng tới. Tại thời điểm này, chỉ một điều
duy nhất là chắc chắn: cuộc cách mạng còn lâu mới đến
hồi kết.
© Bản Tiếng Việt TCPT
Nguồn: <a
href="http://www.newyorker.com/talk/comment/2011/12/12/111212taco_talk_steavenson">The
New Yorker số ra ngày 12/12/2011</a>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/9139), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét