truyền thống Khổng Giáo) của trí thức Việt Nam là họ muốn
làm người trung lập, người phản biện với chính quyền chứ
không muốn làm người đối lập với chính quyền..."</div>
Tình hình kinh tế chính trị và xã hội Việt Nam đang đứng
trước những thử thách lớn, nhu cầu thay đổi đang là đòi
hỏi cấp bách của mọi tầng lớp nhân dân. Chính quyền Việt
Nam cũng đã nhận ra được sự nghiêm trọng của vấn đề,
một cuộc 'đổi mới kinh tế lần thứ 2' được đảng
cộng sản Việt Nam thông qua tại Hội nghị Trung ương 3 bằng
quyết định 'tái cấu trúc nền kinh tế'.
Đổi mới kinh tế lần hai hay 'tái cấu trúc nền kinh tế'
lần này đòi hỏi phải đổi mới về chính trị. Chiếc áo
'thể chế chính trị' rõ ràng là quá chật chội cho cơ thể
kinh tế ngày càng lớn mạnh. Để làm được việc đổi mới
kinh tế lần hai không phải đơn giản vì sẽ gặp phải sự
chống đối mạnh mẽ của các sứ quân kinh tế, tức các nhóm
lợi ích, mà sức mạnh của nó là rất lớn vì có hậu thuẫn
chính trị, cho nên muốn có đổi mới kinh tế thì đầu tiên
phải có cải cách thể chế chính trị.
Tất cả những gì mà chúng ta đang chứng kiến bây giờ trong
xã hội Việt Nam không phải là chuyện tự nhiên và mới phát
sinh mà là sự tích lũy của cả khoảng thời gian dài do sự
quản lý kém cỏi của chính phủ và mô hình nhà nước dựa
vào một thứ chủ nghĩa lỗi thời đã bị cả thế giới từ
bỏ. Vì sự thiếu tự tin mà chính quyền Việt Nam vẫn không
chịu thay đổi về hướng dân chủ như nhiều nước đã làm.
Bây giờ cũng vậy, nếu đảng cộng sản vẫn không dứt khoát
từ bỏ sự ràng buộc vào chủ nghĩa Mac-Lênin và 'con đường
đi lên xã hội chủ nghĩa' thì không thể nào đổi mới
được thể chế chính trị và như vậy sẽ không thể nào
đổi mới được kinh tế. Chúng ta phải đồng thuận với nhau
trên một nguyên tắc căn bản của mọi cuộc cải cách rằng:
'Chính trị là quyết định tất cả'. Phải thay đổi chính
trị sau đó mới có những thay đổi về kinh tế, giáo dục,
văn hóa, y tế… Thực tế Việt Nam đã chứng minh cho chúng ta
thấy điều đó. Mọi kêu gọi, cố gắng đều nhanh chóng rơi
vào quên lãng và mọi chuyện vẫn đâu vào đấy, không hề có
một sự thay đổi nào đáng để nói, trong bất cứ lãnh vực
nào.
Thay đổi chính trị bằng cách nào? Nhất là khi đảng cộng
sản khăng khăng không chấp nhận chuyện đa nguyên, đa đảng?
Thật ra mà nói thì chính quyền Việt Nam quá thiếu tự tin,
nếu có đa đảng thì trong thời gian dài trước mắt cũng không
có đảng nào vượt qua được đảng cộng sản. Singapore là
một ví dụ, đảng Nhân Dân Hành Động đã cầm quyền từ năm
1959 đến tận bây giờ. Hay tại Đài Loan, Quốc Dân Đảng đã
cải cách chính trị từ một nhà nước độc tài, độc đảng
chuyển hóa thành một nước dân chủ đa đảng. Và cả Singapore
lẫn Đài Loan đã trở thành những nước phát triển cao không
những trong khu vực mà còn trên cả phạm vi toàn thế giới.
Tại sao Việt Nam không mạnh dạn đi theo con đường này?
Nếu Việt Nam muốn cải cách chính trị theo hướng dân chủ
thì việc đầu tiên phải làm đó là không được lấy 'chủ
nghĩa Mac-Lênin', mộ thứ chủ nghĩa lỗi thời, viễn vông làm
bình phong cho chế độ. Phải chấm dứt việc mị dân bằng
cách hô hào tiến lên 'chủ nghĩa cộng sản' và 'kiên
định với chủ nghĩa Mác-Lenin'. Tiếp sau đó, đảng cộng
sản cần nhìn nhận sự đa nguyên đa đảng tại Việt Nam, tức
là chính quyền phải thừa nhận lực lượng 'đối lập dân
chủ' Việt Nam. Chừng nào chưa có mặt của 'đối lập
chính trị' trên chính trường thì mọi màu sắc dân chủ chỉ
là giả tạo và dối trá. Sự 'đối lập' với chính quyền
không riêng gì ở Việt Nam, mà nó hiện hữu ở bất cứ nơi
nào trên trái đất này, nó như là lẽ tự nhiên của tạo hóa
chứ không phải do người dân muốn hay không muốn, thích hợp
hay không thích hợp. Sự 'cầm quyền' và 'đối lập'
luôn là hai mặt của cuộc sống, tương phản nhưng gắn bó
mật thiết với nhau như là nước với lửa, như âm với
dương, như ánh sáng với bóng tối…
Vì sao chính quyền phải nhìn nhận đối lập dân chủ? Bởi
vì:
- Cuộc sống vốn đa nguyên, Việt Nam với 87 triệu dân và 54
dân tộc anh em khác nhau nên khuynh hướng chính trị khác nhau.
Không thể có chuyện cùng mặc 'đồng phục tư tưởng' cho
tất cả mọi người. Sự áp đặt này trước sau rồi cũng
thất bại vì nó đi ngược lại với qui luật của tự nhiên,
qui luật của tạo hóa.
- Nếu không có đối lập dân chủ thì tự bản thân đảng
cộng sản không thể nào tự thay đổi được. Không có cạnh
tranh thì sẽ không có phát triển, không có sức ép từ đối
lập dân chủ thì đảng cộng sản không thể nào trừng phạt
được những cán bộ kém phẩm chất và sai phạm vì tất cả
là đồng chí với nhau. Chuyện 'giơ cao đánh khẽ' là
đương nhiên. Chính sự có mặt của đối lập dân chủ khiến
đảng cầm quyền kiện toàn được tổ chức của mình khiến
nó mạnh mẽ, trong sạch và có phẩm chất hơn vì đã loại bỏ
được những kẻ không ra gì trong nội bộ đảng.
- Không có đối lập dân chủ thì một mình đảng cộng sản
không thể kêu gọi đoàn kết và hòa giải hòa hợp dân tộc,
nhất là trong những giai đoạn khó khăn, rất cần sự chung
sức chung lòng của cả toàn dân. Do quyền lực của đảng
không được kiểm soát suốt thời gian dài nên nó đã bị tha
hóa trầm trọng, hậu quả là niềm tin của người dân mất
đi, giờ muốn lấy lại nó không phải dễ, lời nói suông càng
không thể. Phải có những hành động cụ thể và dứt khoát
như việc nhìn nhận đối lập dân chủ mới có thể mở ra
cánh cửa đoàn kết và hợp tác toàn diện giữa nhà nước và
nhân dân. Chính đối lập dân chủ sẽ làm 'tấm đệm' để
hạn chế đến mức thấp nhất sự đổ vỡ và tức giận của
những thành phần dân chúng bất mãn cao trong xã hội Việt Nam.
Đối lập sẽ cùng với đảng cầm quyền tìm ra lối đi cho
dân tộc, tránh các cuộc 'cách mạng đường phố' có thể
xảy ra trong tương lai…
Để làm được việc cải cách chính trị như trên thì ai có
thể đảm nhận được sứ mệnh quan trọng này? Theo tôi thì
có hai lực lượng chính có thể làm tốt được việc này đó
là 'đảng cộng sản Việt Nam' và 'lực lượng trí thức
dân chủ Việt Nam'.
Trước mắt thì quả bóng đang ở trong chân đảng cộng sản.
Trong tài liệu: "Cải cách toàn diện để phát triển đất
nước' do 14 trí thức lớn, có tên tuổi của Việt Nam tại
hải ngoại ký tên, có viết: 'Chúng tôi cho rằng ở thời
điểm này chỉ có Đảng Cộng sản Việt Nam mới thực hiện
được cuộc cách mạng này. Đảng Cộng sản Việt Nam cần tự
thay đổi để lãnh đạo dân tộc bước vào một thời đại
mới, thời đại củng cố và phát huy sức mạnh của toàn dân
tộc để đất nước trở nên giàu mạnh, tự chủ'. Đây là
mong muốn và thông điệp rất có thiện chí của nhóm trí thức
Việt Nam, bài viết được chuẩn bị rất công phu và nghiêm
túc. Lời lẽ ôn hòa và giản dị nhưng vẫn khái quát được
bức tranh tổng thể của Việt Nam hôm nay. Những đề nghị
của nhóm trí thức đều rất hợp lý và cần thiết. Những
đề nghị đó chính quyền có thể hoàn toàn thực hiện
được. Tuy nhiên điều mà tài liệu này còn thiếu vì chưa
thấy đề cập đến đó là 'thái độ và sự chọn lựa mà
đất nước và nhân dân Việt Nam nên có', trong trường hợp
đảng cộng sản Việt Nam không chịu 'tự đổi mới'. Bài
này được viết với mong muốn bổ xung cho phần còn thiếu
đó.
Nếu đảng cộng sản chấp nhận tự thay đổi để tồn tại
và đi tới thì đó là điều rất tốt cho chính bản thân
đảng và sau đó là cho cả đất nước, cả dân tộc. Để làm
được điều này thì đảng cộng sản cần một nghị lực phi
thường mới vượt qua được chính mình. Không ai đang (được)
độc quyền lại muốn có kẻ cạnh tranh nhưng tình thế đã
đến lúc phải thế, không muốn cũng không được. Bước đi
đầu tiên cho phương án này là chính quyền Việt Nam cần nhìn
nhận một vài tổ chức chính trị đối lập ôn hòa và có
trách nhiệm, sau đó là mở các cuộc đối thoại và hợp tác
với họ để cùng xây dựng một lộ trình dân chủ cho đất
nước. Đây là phương án tối ưu cho Đảng cộng sản và cho
đất nước. Không ai muốn đất nước thay đổi theo hướng
bạo lực và đổ vỡ như trường hợp Libya. Với đảng cộng
sản thì đàm phám và đối thoại khi đang ở thế mạnh sẽ có
lợi hơn là khi không còn gì để mặc cả như trường hợp cố
đại tá Gaddafi.
Tuy nhiên khả năng để tự chính quyền thay đổi là rất khó
xảy ra vì thế vai trò của lực lượng trí thức dân chủ
Việt Nam rất quan trọng. Để đảng cộng sản chấp nhận thay
đổi thì phải có tác động (hoặc thúc đẩy) mạnh từ phía
đối lập dân chủ và người dân Việt Nam. Và để có một
đối lập dân chủ có tầm vóc và sức mạnh để buộc đảng
cộng sản ngồi vào bàn đàm phán thì trí thức Việt Nam thay
vì viết kiến nghị và thư ngỏ hãy cùng nhau ủng hộ cho các
tổ chức đối lập dân chủ có tiềm năng. Đã nhiều năm trôi
qua và bằng nhiều nỗ lực lẫn cố gắng nhưng trí thức Việt
Nam vẫn chưa làm được được việc gì khiến chế độ Việt
Nam thay đổi. Lần này trí thức Việt Nam hãy hành động bằng
một cách khác đó là cách đấu tranh có tổ chức, có đội
ngũ, có sự phân công và phối hợp rõ ràng.
Trí thức Việt Nam hình như quên đi một điều rất giản dị
đó là nếu giả sử đảng cộng sản muốn đối thoại với
nhân dân Việt Nam thì đằng nào cũng buộc phải có một tổ
chức 'đối lập dân chủ' đứng ra làm đại diện, vậy
thì tổ chức đó sẽ là tổ chức nào? Không lẽ chính quyền
phải đi nói chuyện với từng người dân một? Một đặc tính
(mang đậm tính truyền thống Khổng Giáo) của trí thức Việt
Nam là họ muốn làm người trung lập, người phản biện với
chính quyền chứ không muốn làm người đối lập với chính
quyền. Điều này cũng không có gì là xấu, là sai nhưng với
điều kiện là đất nước đã có dân chủ. Khi đất nước
chưa có dân chủ thì ai sẽ làm trọng tài và giữ cho trí thức
cái quyền phản biện và trung lập? Vì vậy trong giai đoạn này
việc dấn thân cho dân chủ là trách nhiệm của trí thức Việt
Nam. Họ phải chọn cho mình một con đường hoặc một lập
trường thật rõ ràng. Một trong những lập trường cần có
của trí thức Việt Nam là họ phải đi trước và dẫn đường
cho quần chúng chứ không phải ngược lại. Trí thức phải là
đầu tàu. Những gì đang diễn ra tại nước láng giềng Miến
Điện không thể không khiến cho giới trí thức Việt Nam suy
nghĩ và tự hỏi mình rằng: Tại sao trí thức Miến Điện
đứng đầu là bà Aung San Suu Kyi họ làm được việc dân chủ
hóa đất nước mà trí thức chúng ta thì không?
Nếu hai lực lượng trên (đảng cộng sản và trí thức dân
chủ Việt Nam) không đảm nhận được vai trò tiên phong của
mình thì vẫn còn một thành phần nữa có thể làm nên lịch
sử, đó là tầng lớp nhân dân nghèo khổ đứng dậy làm cách
mạng. Khi lực lượng này làm cách mạng thì không nói chúng ta
cũng đều biết đó là sự thảm khốc và đổ vỡ vô tiền
khoáng hậu. Đất nước của chúng ta đã quá nhiều đau khổ
và đổ vỡ rồi nên không ai muốn có thêm bất cứ sự đau
thương nào nữa, thế nhưng muốn là một chuyện còn nó có
xảy ra như ý muốn hay không lại là một chuyện khác, rất
khác.
Việt Hoàng
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10853), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét