đăng tải bài xã luận "Công thức Putin đang phá sản" trên báo
Tổ Quốc số 125 chúng tôi cũng thấy nên đăng lại bài này
của ông Nguyễn Gia Kiểng về nước Nga của Putin. Bài này đã
được viết vào cuối tháng 8-2008 trong một hoàn cảnh đặc
biệt. Đó là sau vụ quân đội Nga tấn công vào lãnh thổ
Georgia báo Tổ Quốc đã có một bài xã luận lên án hành
động này. Một số các tướng tá hồi hưu vốn ủng hộ bán
nguyệt san Tổ Quốc đã không hài lòng và yêu cầu được
giải thích vì họ vốn quí trọng nước Nga và Putin mà họ cho
là đã vạch ra một con đường mà Việt Nam có thể theo. Ban
biên tập Tổ Quốc đã nhờ ông Nguyễn Gia Kiểng viết bài
này. Tuy bốn năm đã trôi qua nhưng bài báo vẫn phản ánh trung
thực tình trạng nước Nga và chế độ Putin.
<em><strong>Phạm Đỉnh</strong></em></div>
Các biến cố tại Georgia là một dịp để chúng ta nhận định
về nước Nga và con đường mà nó đang theo đuổi. Đó là một
việc rất cần thiết bởi vì, dù chưa hề có một cuộc thảo
luận nào nhưng một cách lặng lẽ chế độ cộng sản Việt
Nam ngày càng có dấu hiệu tiến gần đến mô hình Nga và diễn
biến này có vẻ được một số trí thức Việt Nam ngày càng
đông hơn chấp nhận, ít nhất như một bước đầu của tiến
trình dân chủ hóa. Phải nói ngay đó sẽ là một sai lầm kinh
khủng. Cần nhận xét một nghịch lý: Việt Nam đã du nhập mô
thức cách mạng cộng sản Nga một cách cuồng nhiệt, với cái
giá và những hậu quả mà mọi người đã thấy, nhưng cho tới
nay chưa hề có một nghiên cứu nghiêm chỉnh nào về đất
nước này cả. Ngày trước cũng như bây giờ những người
muốn theo gương Nga đã chỉ kết luận trên một cảm giác.
Nhưng trước hết hãy nói qua về trường hợp Georgia vì nó có
thể cho ta nhiều hiểu biết cần thiết và giúp ta rút ra một
vài kết luận. Georgia là một nước nhỏ bé, nằm ở phía cực
Nam của Nga, trên bờ phía Đông của Biển Đen, với năm triệu
dân và một lịch sử chật vật. Nó bị đế quốc Nga của
Peter I (Peter the Great, Pierre le Grand) khuất phục làm một chư
hầu vào thế kỷ 18, giành lại được độc lập sau thế
chiến I, rồi lại bị chinh phục bằng vũ lực năm 1921 để
trở thành một trong 15 nước cộng hòa trong Liên Bang Xô Viết.
Năm 1991 nhờ sự tan vỡ của Liên Xô, Georgia lại được độc
lập với hai tỉnh tự trị Abkhazia và Nam Ossetia. Sự hiện
diện của hai tỉnh tự trị trong một nước nhỏ đáng chú ý
vì nó là nét đặc thù không phải của riêng Georgia mà của
cả vùng Tây và Trung Á, bao gồm Nga và các nước chung quanh. Ở
một mức độ nào đó địa lý chính trị và nhân văn của
vùng này đã là sản phẩm của nhà Hán của Trung Quốc. Lưu
Bang (Hán Cao Tổ) không hề biết tới đế quốc La Mã nhưng có
lẽ ông đã góp phần quyết định làm sụp đổ đế quốc
này. Cho tới triều nhà Hán các nước trong vùng đất được
gọi là Trung Quốc hiện nay sống trong sự sợ hãi các sắc dân
hiếu chiến ở phương Bắc, đặc biệt là Hung Nô và Mông Cổ,
mà họ gọi là các "rợ". Phương pháp tự vệ của họ là xây
tường ngăn chặn những xâm lấn. Tần Thủy Hoàng sau khi gồm
thâu các nước cũng không hành xử khác, ông tăng cường các
bức tường phòng thủ sẵn có và nối chúng lại thành Vạn Lý
Trường Thành. Sau khi diệt nhà Tần, Lưu Bang theo đuổi một
chính sách khác: tấn công thay vì phòng thủ. Lúc đó Trung Hoa
đã khá đông đảo và có tổ chức, chiến lược này tỏ ra
khá thành công. Từ đời Vũ Đế trở đi thì các cuộc Bắc
phạt trở thành dữ dội và các sắc dân hiếu chiến phương
Bắc bắt đầu phải triệt thoái sang phía Tây Nam. Kể từ đó
bắt đầu một cuộc chuyển động dữ dội từ Đông sang Tây
kéo dài trong nhiều thế kỷ. Thêm vào đó các sắc dân hiếu
chiến Bắc Âu cũng bắt đầu thèm muốn sự sung túc ở phía
Nam và tràn xuống vừa để cướp bóc vừa để tìm những vùng
đất định cư mới. Sắc dân nọ cướp bóc, tàn sát và xô
đẩy sắc dân kia. Các "rợ" này trong cuộc hành trình dài và
đẫm máu về phía Tây và phía Nam đã làm sụp đổ đế quốc
La Mã và làm thay đổi hẳn địa lý chính trị của các vùng
Tây Á và Đông Âu. Một thí dụ là nuớc Thổ (Turkey) đã do
người di dân Mông Cổ thành lập ra. Hậu quả quan trọng và rõ
rệt nhất của cuộc xô đẩy hỗn loạn và kinh hoàng kéo dài
nhiều thế kỷ này là trong mỗi thực thể sau này được nhìn
nhận là một nước thường có nhiều chủng tộc khác nhau,
với những ngôn ngữ và phong tục khác và không hội nhập
được với nhau, có khi còn thù ghét nhau. Nhiều sắc dân vẫn
còn giữ truyền thống hiếu chiến và trộm cướp. Liên Bang
Nga, tức là nước Nga hiện nay, dù đã nhỏ lại rất nhiều sau
khi Liên Bang Xô Viết tan rã vẫn gồm 21 nước cộng hòa, 46
vùng, 9 lãnh thổ và 4 huyện tự trị. Tình hình cũng tương tự
trong tất cả 15 nước cộng hòa thành viên của Liên Bang Xô
Viết cũ nay đã trở thành những quốc gia riêng biệt. Các
quốc gia ở đây không phải là những quốc gia như người ta
thường hiểu, nghĩa là một tập thể những con người nhiều
hay ít chia sẻ cùng một ngôn ngữ, một văn hoá và một lịch
sử. Tại đây trong một nước có thể có những dân tộc rất
khác nhau, ngược lại một dân tộc cũng có thể ly tán thành
nhiều cụm trong nhiều nước khác nhau. Stalin còn phức tạp hóa
tình trạng phân rã này bằng cách di chuyển cưỡng ép nhiều
thành phần của nhiều dân tộc đi rất xa khỏi vùng cư trú
trước đó của họ. Cần biết như thế để ý thức rằng
việc Nga tấn công Geogia không thể nhân danh một chính nghĩa
nào -thí dụ như một tình cảm dân tộc hay một chủ quyền
lịch sử- ngoài ý đồ bá quyền khu vực. Vả lại dân cư hai
tỉnh Abkhazia và Nam Ossetia không phải là người Nga. So với các
nước khác trong vùng thì Georgia là một trong những quốc gia
đúng nghĩa nhất. Họ có lịch sử và biên giới lâu đời và
cũng có sự thuần nhất tương đối về ngôn ngữ và chủng
tộc. Ngay trong hai tỉnh tự trị Abkhazia và Nam Ossetia người
Georgia cũng rất đông đảo trước cuộc nội chiến 1991-1992;
tại Abkhazia người Georgia chiếm 48% dân số trong khi sắc dân
Abkhazia chỉ là 17%, tại Nam Ossetia người Georgia chiếm 30%,
người Ossetia chiếm phần còn lại của tổng số gần 100.000
dân. Trong cả hai tỉnh người Nga hầu như không có. Tình thế
đã thay đổi từ sau cuộc nội chiến. Nguyên nhân cuộc nội
chiến này là do tổng thống Georgia lúc đó, ông Gamsakhurdia,
tuyên bố hủy bỏ qui chế tự trị của hai tỉnh này.
Gamsakhurdia có thể có lý nhưng đã hành động một cách ngu
xuẩn. Có lý vì "chính quyền" tự trị của cả hai tỉnh này
đều nằm trong tay những đảng cướp và buôn lậu; nhưng ngu
xuẩn vì cả hai đảng cướp này đều rất giầu, rất thiện
chiến và lại còn được Nga yểm trợ trong khi quân đội
Georgia còn rất yếu và chưa có tổ chức. Cuộc nội chiến đã
đưa đến sự thảm bại nhanh chóng của quân đội Georgia và
rất nhiều người Georgia đã bị xua đuổi khỏi hai tỉnh này.
Các chính quyền Abkhazia và Nam Ossetia, thực tế là những đảng
cướp và buôn lậu, tuyên bố độc lập nhưng không được
nước nào nhìn nhận, đối với thế giới hai tỉnh này vẫn
là lãnh thổ của Georgia. Cũng từ đó Nga bắt đầu mua chuộc
cả chính quyền lẫn dân chúng ở hai tỉnh này một cách trắng
trợn: cho tiền những ai nhận quốc tịch và hộ chiếu Nga.
Theo một bài báo của Ivan Soukhov trên báo Vremia Novostieï xuất
bản tại Moskva thì chỉ riêng trong năm 2008 chính quyền Nga đã
chi cho một mình tỉnh Nam Ossetia 450 triệu USD, tương đương
với 6500 USD trên mỗi đầu người, cả một tài sản đối
với một người Nga trung bình. Họ còn dự định sẽ chi cùng
một số tiền trong năm tới. Chính sách mua chuộc để dành dân
lấn đất theo nghĩa đen cũng diễn ra tại tỉnh Abkhazia từ
1992. Việc một nước cấp quốc tịch và hộ chiếu cho công
dân của một nước khác đang sống ngay trên nước này là một
vi phạm công pháp quốc tế chưa bao giờ thấy. Tháng 8 vừa qua
khi quân đội Georgia tấn công loạn quân Ossetia thì lộ quân 58
của Nga, đã chực sẵn tại biên giới, ồ ạt tràn vào và
chỉ trong một vài ngày lọai quân lực nhỏ bé của Geogia ra
ngoài vòng chiến và tiến sâu vào bên trong lãnh thổ Georgia,
tới sát thủ đô Tbilissi. Một câu hỏi cần được đặt ra:
tại sao Nga lại hành động một cách đặc biệt thù địch
với Georgia, nước thành viên cũ của Liên Bang Xô Viết mà
đáng lẽ ra Nga ít có lý do để can thiệp nhất? Geogia không có
tài nguyên nào đáng kể và cũng không có người Nga. Lý do chỉ
giản dị là Georgia đã dân chủ hóa một cách thực sự và
quả quyết (Georgia là nước thuộc Liên Xô cũ có bầu cử tự
do đầu tiên) và đã phát triển nhanh chóng; sự thành công của
nền dân chủ Georgia có tác dụng khuyến khích các lực lượng
dân chủ tại Nga và là một đe dọa cho chính quyền Putin. Hơn
nữa tổng thống Georgia, Saakashvili còn tỏ ra thân Mỹ và khiêu
khích Nga một cách lộ liễu. Trước sự lên án mạnh mẽ của
thế giới Nga bằng lòng rút quân khỏi Georgia, trừ hai tỉnh Nam
Ossetia và Abkhazia. Vài ngày sau Nga nhìn nhận hai tỉnh ly khai này
như hai quốc gia độc lập.
Điều phải đặc biệt lưu ý để cảnh giác là một cuộc xâm
lược tương tự cũng có thể xẩy ra đối với Việt Nam. Tại
hai tỉnh Cao Bằng và Lạng Sơn giáp với Trung Quốc có gần ba
triệu người thuộc các sắc tộc chưa hội nhập hẳn vào
Việt Nam và có nhiều quan hệ với Trung Quốc. Người Tày (1,5
triệu người) và người Nùng (900.000), người Sán Chay (150.000),
người Sán Dìu (125.000) còn nói tiếng Quảng Đông và viết
chữ Hán. Đối với Trung Quốc mua chuộc những sắc dân này
rất dễ. Trên thực tế họ đã mua chuộc được khá nhiều
nhóm sắc tộc theo họ, tự nhận là người Hoa và dời mốc
biên giới vào trong lãnh thổ Việt Nam. Trung Quốc có thể làm
đối với Việt Nam tại Cao Bằng và Lạng Sơn những gì mà Nga
đã làm đối với Georgia tại hai tỉnh Nam Ossetia và Abkhazia.
Sau cuộc xâm lược Georgia nhiều người lo ngại thế giới sẽ
phải chứng kiến một cuộc chiến tranh lạnh mới. Nhưng cuộc
chiến tranh lạnh này nếu có sẽ chỉ giản dị là sự cô lập
và bế tắc của Nga mà thôi vì lực lượng hai bên quá chênh
lệch. Cả lẽ phải lẫn sức mạnh đều ở cùng một phía.
Trọng lượng kinh tế của Nga, dù đã tăng lên nhiều nhờ dầu
lửa và khí đốt, không bằng Nam Hàn, quân đội Nga, dù có
tới hơn một triệu người, là một trong những quân đội dở
nhất thế giới. Nga có 5000 bom và đầu đạn nguyên tử nhưng
chiến tranh nguyên tử là điều không ai nghĩ tới. Không nên
nghĩ là Hoa Kỳ và Châu Âu sẽ chỉ có thể phản ứng bằng
miệng chứ chẳng làm được gì. Dĩ nhiên họ sẽ không tấn
công Nga bằng quân sự và cũng chẳng cắt đứt quan hệ ngoại
giao với Nga. Họ chỉ cần giảm thiểu quan hệ hợp tác là
đủ để chế độ Nga khốn đốn. Liên Bang Xô Viết trước
đây vững mạnh hơn nhiều nhưng cũng đã sụp đổ chỉ vì sự
cô lập này. Vả lại Nga đã chấp nhận giải thể Liên Bang Xô
Viết là vì không thể và cũng không còn muốn đối đầu với
phương Tây nữa. Họ không thể chấp nhận một cuộc đối
đầu mới. Cả Putin và Medvedev đều biết như vậy. Có mọi
triển vọng là họ sẽ tìm cách để nhượng bộ mà không mất
mặt. Cũng không nên nghĩ rằng Châu Âu lệ thuộc vào Nga về
năng lượng. Châu Âu cần mua dầu lửa và khí đốt của Nga
nhưng Nga còn cần bán hơn vì đó là hai nguồn thu nhập chính
của Nga. Đó là một lệ thuộc hai chiều và như trong mọi lệ
thuộc hai chiều kẻ yếu hơn là kẻ lệ thuộc hơn.
Tại sao có những người thấy Việt Nam nên đi theo con đường
của Nga?
Phải chăng là vì những thành quả mà Nga đã đạt được?
Chắc chắn là không. Mới cách đây không lâu một trong những
lập luận chính của Đảng Cộng Sản Việt Nam để từ chối
dân chủ là "hãy nhìn những gì đang xảy ra tại Nga!". Chế
độ Nga hiện nay ít ra về mặt hình thức cũng đã có dân
chủ. Chỉ phiền một điều là những nhà báo và người đối
lập "nguy hiểm" có thể bị đánh hoặc bị giết bởi những
băng đảng mafia được đảng cầm quyền sử dụng như một
dụng cụ khủng bố. Chính quyền ở trong tay đám tài phiệt
mới và những phần tử cốt cán của đảng cộng sản cũ,
đặc biệt là ngành an ninh và tình báo. Một cách điển hình
Putin là một cựu đại tá tình báo, Medvedev là cựu tổng giám
đốc tổng công ty dầu khí Gazprom. Đảng Nước Nga Thống Nhất
của Putin còn tham nhũng và cướp bóc gấp nhiều lần đám
nomenklatura cộng sản trước đây, và cướp bóc một cách
trắng trợn, công khai, thách đố. Những khách hàng sộp nhất
của các cửa hàng xa xỉ phẩm danh tiếng nhất thế giới là
người Nga. Những người mua nhiều nhất những biệt thự đắt
tiền tại các bờ biển Địa Trung Hải cũng là đám tỷ phú
mới người Nga, chỉ gần đây họ mới bị cạnh tranh bởi
đám tài phiệt Trung Quốc. Để có một ý niệm về tình trạng
bất công xã hội, lợi tức bình quân trên mỗi đầu người
tại Nga là 13.000 USD mỗi năm nhưng một thanh niên Nga tốt
nghiệp đại học sẵn sàng sang các nước Tây Âu làm thợ nề
chui để có được 1000 USD mỗi tháng, một công nhân Nga sẽ
rất hài lòng nếu kiếm được 300 USD mỗi tháng để nuôi cả
gia đình. Điều này không có nghĩa là lợi tức quốc gia
được giữ lại trong tay nhà nước và dùng cho công ích. Nó
lọt vào tay đám thủ hạ của Putin. Theo một vài ước lượng
tài sản cá nhân của Putin là vào khoảng 40 tỷ USD. Còn xã
hội Nga? Đó là một xã hội hỗn loạn và bi quan, tệ nghiện
ngập gia tăng, tỷ lệ sinh đẻ đã rất thấp còn tiếp tục
giảm đi; trong vòng 25 năm nữa Việt Nam sẽ qua mặt Nga về dân
số. Nga cũng là nước duy nhất trên thế giới mà tuổi thọ
trung bình giảm đi thay vì tăng lên. Tóm lại, chế độ "dân
chủ" của Nga là một chế độ trong đó các băng đảng xã
hội đen trở thành cánh tay nối dài của nhà nước và chính
nhà nước cũng hành xử không khác xã hội đen, trong nhiều
trường hợp chính công an cũng trấn lột; một thiểu số cầm
quyền bóc lột và vơ vét thẳng tay, ăn xài phung phí hay đem
tiền ra cất dấu ở những ngân hàng nước ngoài. Một chế
độ dân chủ đạo tặc.
Có lẽ ngoai trừ đám tư sản đỏ những người Việt Nam muốn
theo mô hình của Nga đã chỉ coi nó như là bước đầu của
tiến trình dân chủ hóa. Nhưng đây chính là điều cần được
xét lại.
Tôi vẫn thường nghĩ rằng những người chống cộng cực đoan
không thể hiểu chủ nghĩa cộng sản. Lý do là vì họ chống
cộng ngay từ đầu và chỉ tìm lập luận để phản bác nó,
trong khi muốn hiểu chủ nghĩa cộng sản, hay muốn hiểu bất
cứ gì, thì phải khảo sát nó một cách an nhiên với tâm lý
sẵn sàng chấp nhận nếu thấy đúng, gần như phải yêu thích
nó, ít nhất như một đối tượng nghiên cứu. Điều này cũng
đúng với nước Nga và dân chủ. Ngoại trừ một thiểu số
trí thức ưu tú rất ít ỏi, tâm lý của người Nga là tâm lý
chống phương Tây. Lịch sử của họ là một chuỗi những cố
gắng chống lại phương Tây và văn hóa phương Tây trong đó
dân chủ là yếu tố cốt lõi. Họ đã chỉ học hỏi những
kỹ thuật của phương Tây chứ không chấp nhận văn hóa
phương Tây. Họ đã chỉ nghiên cứu văn hóa phương Tây trong
mục đích tìm cách phản bác. Trước khi có một thay đổi tâm
lý lớn Nga không thể là một nước dân chủ thực sự. Tâm lý
chống phương Tây này chủ yếu do sự ghen tức nhưng cũng có
lý do lịch sử của nó. Trong suốt bốn thế kỷ rưỡi, từ
đầu thế kỷ 16 đến thế chiến II người phương Tây đã là
những kẻ xâm lược ức hiếp, dầy xéo và làm nhục phần còn
lại của thế giới. Chỉ từ cuối thập niên 1970 trở đi, sau
một giai đoạn chuyển tiếp kéo dài hơn ba thập niên và chủ
yếu là nhờ chính sự trỗi dậy phản kháng của thế giới,
họ mới trở thành khối chuyên chở những giá trị dân chủ,
nhân quyền, hợp tác và thị trường. Nhiều dân tộc đã không
thể quên đi những nhục nhằn và mất mát mà người phương
Tây đã gây ra cho họ. Nhưng Nga là nước đã va chạm với
phương Tây một cách đặc biệt nhất, không giống với bất
cứ nước nào. Do sự gần gũi Nga đã biết đến và đụng
độ với phương Tây sớm nhất và đã mất mát nhiều nhất,
một thí dụ là thủ đô lịch sử của Nga không phải là Moskva
mà là Kiev, nay thuộc Ukraine. Nga đã thường xuyên bị đánh
bại và bị đẩy dần về phía Đông. Nhưng do hoàn cảnh địa
lý khắc nghiệt không một kẻ xâm lược nào có chiếm đóng
hoàn toàn được Nga hay ở lại lâu trên nước Nga để có thể
áp đặt được văn hóa của mình. Kết quả là Nga tuy đã
chịu nhiều thiệt hại nhất trong thời gian dài nhất vì
phương Tây nhưng lại chưa bao giờ tiếp thu văn hóa phương Tây
một cách đầy đủ. Sau cùng Nga vẫn là Nga và hơn thế nữa,
vì bị đẩy lùi về phía Đông Bắc, nó còn trở thành một
nước lục địa không có bờ biển nước ấm và rất ít tiếp
xúc với bên ngoài. Tình trạng này khiến Nga về tâm lý và văn
hóa vẫn chưa vượt thoát được khỏi những nhân tố bẩm sinh
đã khiến nó được thành lập trong đó bạo lực và bạo
quyền là hai yếu tố nền tảng. Các phi thuyền không gian vẫn
chưa đưa Nga ra khỏi hẳn được tâm lý Trung Cổ. Chính quyền
Nga đầu tiên đã do quân cướp từ Bắc Âu tới lập ra, vị
Nga Hoàng được biết đến và được tôn sùng như một anh
hùng lập quốc, Vladimir, thuộc dòng dõi Viking. Trong suốt dòng
lịch sử của nó nước Nga đã chỉ có những chế độ cực
kỳ bạo ngược. Một chi tiết: người Nga thuộc chủng tộc
Slave, trong hầu kết các ngôn ngữ châu Âu "slave" có nghĩa là
nô lệ và đây không phải là một sự tình cờ. Người Nga
chưa hề có một kinh nghiệm dân chủ nào. Nếu muốn xây dựng
dân chủ thi Nga không phải là nước để ta học hỏi.
Một đặc điểm quan trọng khác của người Nga, do đã chỉ có
những chính quyền độc đoán hung bạo, là họ chỉ tiếp thu
các văn hóa khác một cách phiến diện và thực dụng, do đó
thường hiểu sai và đi lạc hướng. Hậu quả là tuy đã có
một số trí thức lỗi lạc nhưng tư tưởng chính trị, nếu
không muốn nói là tư tương nói chung, của những người đã
kế tiếp nhau cầm quyền tại Nga rất kém. Trong tất cả những
gì Nga đã tiếp thu của văn hóa phương tây Thiên Chúa Giáo có
lẽ là yếu tố lành mạnh nhất, nhưng chính nó cũng được du
nhập một cách hoàn toàn thực dụng. Nga hoàng Vladimir, cũng ông
Vladimir được đề cập tới ở đoạn trên, sau khi mở mang bờ
cõi và ổn định quyền lực vào cuối thế kỷ thứ 10, muốn
tìm một tôn giáo để làm nền tảng cho quyền lực của ông.
Sau khi nghiên cứu các tôn giáo ông chọn Hồi Giáo nhưng vào
phút chót ông khám phá ra là Hồi Giáo cấm uống rượu và
chuyển qua Công Giáo, nhưng cũng chỉ chấp nhận Công Giáo
phương Đông, nghĩa là đạo Cơ Đốc thuộc tòa thánh
Constantinople chứ không chấp nhận Công Giáo phương Tây vì
thấy nó quá cởi mở và nguy hiểm cho chính quyền. Và đạo Cơ
Đốc được áp đặt làm quốc giáo.
Cũng một cách hời hợt và thực dụng như thế mà chủ nghĩa
cộng sản được du nhập vào Nga và trở thành một thảm kịch
cho Nga và nhiều dân tộc khác. Khi Lenin mới được năm tuổi
thì chủ nghĩa Marx chính thức bị bác bỏ tại đại hội Gotha
của Đảng Dân Chủ Xã Hội Đức, xương sống của phong trào
cộng sản châu Âu, năm 1875. Thực ra những tranh luận đã ngã
ngũ từ lâu rồi. Lý thuyết của Marx không những đã chứng
tỏ sự yếu kém về mặt lý luận mà còn bị cả thực tế
phủ nhận. Hai năm sau tờ báo chính thức của đảng Dân Chủ
Xã Hội Đức ngừng đăng từng kỳ tác phẩm Chống Dürhing -do
Marx và Engel cùng viết và cũng là cuốn sách trình bày chủ
nghĩa Marx một cách đầy đủ nhất- với lý do là "cuốn sách
hoàn toàn vô giá trị và gây ra một sự nhàm chán cùng độ
trong các đảng viên". Dĩ nhiên vẫn có những người theo Marx,
nhưng về cơ bản chủ nghĩa Marx đã bị bác bỏ. Nếu Lenin có
học thức hơn thì đã không có chủ nghĩa cộng sản tại Nga.
Cuộc Cách Mạng Tháng Mười Nga 1917 đã thành công gần nửa
thế kỷ sau khi lý thuyết Marx đã bị loại bỏ tại chính quê
hương Tây Âu của nó, và thành công vì một đội ngũ nhỏ có
tổ chức chặt chẽ đã hành động táo bạo và cướp được
chính quyền chứ không phải vì có hậu thuẫn quần chúng. Chủ
nghĩa Marx cũng đã chỉ được chấp nhận như một dụng cụ
tuyên truyền để trấn an và trấn áp tinh thần cho một chế
độ khủng bố. Lenin đã chỉ giữ lại những yếu tố mị dân
của nó mà ông thấy có lợi cho việc cướp và giữ chính
quyền. Vả lại ông cũng giải thích lý thuyết Marx theo cách
riêng, chủ quan và lệch lạc, của mình và đóng góp thêm
những lý thuyết của riêng mình để biến nó thành chủ nghĩa
Mác- Lênin. Những lý luận của Lenin có thể đúng nếu được
hiểu như là một kỹ thuật cướp vả giữ chính quyền của
một đảng khủng bố nhưng hoàn toàn không có một giá trị
triết học và tư tưởng nào. Việc chủ nghĩa Mác-Lênin sau này
đã có sức thuyết phục đối với nhiều người, kể cả
nhiều trí thức khoa bảng, có một lý do khác : đó là ví Lenin,
và Stalin sau đó, đã áp dụng chính sách khủng bố đến mức
toàn diện và tuyệt đối không ai ngờ được. Họ xóa bỏ
toàn bộ thông tin và thay sự thực bằng tuyên truyền dối trá.
Chế tạo sự thực là quan tâm số 1 của chính quyền Xô Viết.
Cơ quan ngôn luận của đảng và nhà nước là tờ báo mang tên
là Sự Thực (Pravda). Nhờ vậy mà những tội ác đã được
hoàn toàn che dấu, thay vào đó là những thành quả lộng lẫy
đã làm say sưa vô số người sống ngoài bức màn sắt. Tâm lý
thông thường là khi đã tin thì người ta tìm mọi lý luận
để tin, ngụy biện nếu cần; có ai nhìn thấy thiên đường
và niết bàn đâu nhưng vẫn có hàng tỷ người sùng đạo. Ngay
cả những người rất xuất sắc cũng khó thoát khỏi tâm lý
này. Việc một số đông đảo trí thức trên khắp thế giới
cố gắng hành hạ trí tuệ của mình trong hàng thập niên để
tin và thuyết phục người khác tin về sự ưu việt của chủ
nghĩa cộng sản, để tự đánh lừa mình và đánh lừa người
khác, có thể giải thích được về mặt tâm lý nhưng cũng là
một giai đoạn buồn trong lịch sử thế giới.
Tôi đã rất bối rối khi tìm một từ tiếng Việt để dịch
tính từ pervers của tiếng Pháp (perverted trong tiếng Anh). Các
từ điển dịch là bệnh hoạn, đồi bại v.v. Chỉ đúng một
phần thôi. Pervers bao hàm sự biến chất và hủy hoại một
khái niệm do một cách sử dụng sai trái dẫn đến hậu quả
độc hại. "Hoại loạn" có lẽ thích hợp hơn. Những người
cầm quyền tại Nga trong suốt dòng lịch sử của họ luôn luôn
du nhập một cách hoại loạn những yếu tố của văn hóa
phương Tây cho những mục tiêu thực dụng trái ngược với tinh
thần của chúng. Cuối thế kỷ 10 Nga hoàng Vladimir đã du nhập
Thiên Chúa Giáo, một tôn giáo có mục tiêu giải phóng con
người, để làm nền tảng cho một trong những chế độ nô
lệ tồi tệ nhất thế giới. Cuối thế kỷ 17 Peter I đích
thân sang tận Tây Âu để học hỏi cách tổ chức và làm việc
của người phương Tây, kể cả trá hình đi làm thợ, nhưng khi
về nước lại chỉ áp dụng những kỹ thuật của phương Tây
và cai trị một cách cực kỳ tàn bạo; trên 200.000 người đã
chết vì kiệt sức và đói lạnh chỉ để xây một cung điện
Petrograd cho ông. Hai thế kỷ sau đến lượt Lenin du nhập chủ
nghĩa Marx, một chủ nghĩa mặc dù những sai lầm về phương
pháp và lý luận cũng nhắm mục tiêu giải phóng con người,
để xây dựng một trong những chế độ khủng bố bạo ngược
nhất trong lịch sử nhân loại. Hoại loạn là đặc tính chính
trị thường trực của Nga.
Vladimir Putin cũng không khác. Sau sự sụp đổ của Liên Bang Xô
Viết ông ta áp dụng một cách hoại loạn mô hình dân chủ, mà
ông ta đã quan sát khi làm gián điệp tại Đức, cho một chế
độ độc tài tham nhũng và gian ác. Phương pháp của ông ta là
ám sát. Ám sát cả đối lập trong nước lẫn đối lập lưu
vong. Ám sát nhân phẩm bằng cách vu cáo, bôi bẩn và ám sát
thực sự bằng súng, dao, chất nổ, tai nạn giao thông, thuốc
độc, kể cả bằng phóng xạ nguyên tử. Nếu có một kỹ
thuật trong đó các chính quyền Nga tỏ ra đặc biệt sáng tạo
thì đó là kỹ thuật ám sát. Mỗi dân tộc đều được nhào
nặn trong những điều kiện địa lý và lịch sử riêng.
Người Nga, cũng như người Hoa Lục, chưa bao giờ được thử
nghiệm dân chủ. Họ có thể thấy Putin là một tiến bộ so
với chế độ cộng sản. Chúng ta chỉ có thể chúc họ may
mắn chứ không thể học hỏi gì ở họ về dân chủ cả.
Những trao đổi gần đây với một số người, trong đó có
những người dân chủ, khiến tôi rất lo âu. Họ cho rằng
chuyển hóa về một chế độ như Nga là có thể chấp nhận
được, có người còn khen Putin. Càng đáng lo âu khi có những
dấu hiệu cho thấy chính quyền cộng sản Việt Nam cũng chuẩn
bị cho một chế độ dân chủ kiểu Nga như là cái giá phải
trả để ra khỏi ảnh hưởng Trung Quốc và sáp lại với Hoa
Kỳ. Bọn đầu gấu đã hành hung những người đối lập và
các giáo dân cầu nguyện ở Thái Hà. Phải rất cảnh giác.
Chúng ta có những điều kiện thuận lợi hơn nhiều so với Nga
và Trung Quốc để xây dựng dân chủ. Nước ta khá thuần nhất
về ngôn ngữ và văn hóa. Có những sắc tộc thiểu số đã
từng là nạn nhân của những bất công cần được sửa chữa
nhưng chúng ta không còn những xung đột gay gắt đến nỗi khó
có thể giải quyết được một cách êm đẹp, hợp lý, hợp
tình. Chúng ta đã tiếp xúc nhiều và lâu với các nước dân
chủ lớn. Và chúng ta cũng đã có kinh nghiệm dân chủ. Điều
khác biệt căn bản giữa Việt Nam và hai nước Nga và Trung
Quốc là Việt Nam có thể trở thành một nước dân chủ đúng
nghĩa với lãnh thổ và dân chúng hiện nay trong khi Nga cũng như
Trung Quốc có rất nhiều khả năng sẽ tan vỡ nếu dân chủ
hóa thực sự. Thực là vô lý khi chúng ta cứ lẽo đẽo chạy
theo hai nước này.
Trước thế chiến II chúng ta ở một mức độ phát triển
tương đương với Hàn Quốc và Thái Lan và hơn hẳn Mã Lai.
Ngày nay họ là những nước dân chủ và giầu mạnh hơn hẳn
ta. Thái Lan phát triển gấp năm hay sáu lần ta, Mã Lai từ 10
tới 15 lần, Hàn Quốc từ 20 đến 30 lần, tùy cách nhìn. Tại
sao? Hãy thử đặt câu hỏi: "Nếu không có ông Hồ Chí Minh và
Đảng Cộng Sản thì bây giờ Việt Nam sẽ ra sao, sẽ hơn hay
sẽ kém tình trạng hiện nay?"
Đầu thế kỷ trước Nga đã được lấy làm mẫu mực và hậu
quả đã là một thảm kịch. Chúng ta có nên bắt chước Nga
một lần nữa để chuốc lấy một thảm kịch khác hay không?
Nguyễn Gia Kiểng
(10/2008)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10954), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét