src="http://danluan.org/files/u1/sub02/109113.jpg" width="405" height="305"
alt="109113.jpg" /><div class="textholder">Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc
lời tuyên thệ trước Quốc hội tại kỳ họp thứ nhất ngày
2-3-1946</div></div>
"Ngày mai mồng 6 tháng giêng năm 1946. Ngày mai là một ngày
đưa quốc dân ta lên con đường mới mẻ. Ngày mai là một ngày
vui sướng của đồng bào ta, vì ngày mai là ngày tổng tuyển
cử, vì ngày mai là ngày đầu tiên trong lịch sử VN mà nhân
dân ta bắt đầu tận dụng, hưởng quyền dân chủ của
mình...".
Đó là câu mở đầu lời kêu gọi toàn dân tham gia đi bầu
Quốc hội đầu tiên trong lịch sử đất nước, cách đây 60
năm. Lời hiệu triệu của nhà lãnh tụ cuộc cách mạng giành
độc lập dân tộc cũng lại là người thiết kế công cuộc
xây dựng đất nước "đưa quốc dân ta lên con đường mới
mẻ" rất giản dị nhưng tinh tế.
Đọc kỹ những lời phát biểu cũng như qua việc làm của Chủ
tịch Hồ Chí Minh trong giai đoạn lịch sử đầy sóng gió này
mới thấy thấm thía nội dung câu viết "nhân dân ta bắt
đầu tận dụng, hưởng quyền dân chủ của mình". Quan điểm
của Hồ Chí Minh là dân phải biết tận dụng thì mới hưởng
được cái "thần linh pháp quyền" mà một phần tư thế kỷ
trước, Nguyễn Ái Quốc đã nói tới trong Yêu cầu ca, bài văn
vần quốc ngữ diễn giải nội dung những yêu sách thay mặt
những người yêu nước VN gửi tới Hòa hội Versailles ở Pháp
(1919).
Ý nghĩa lớn lao của cuộc cách mạng diễn ra năm tháng trước
cuộc tổng tuyển cử không chỉ là đánh đổ chế độ thuộc
địa 80 năm, ách phát xít năm năm, mà vô cùng quan trọng là nó
cũng kết thúc luôn cả chế độ phong kiến đã tồn tại tự
ngàn năm. Lựa chọn con đường phát triển cùng thể chế chính
trị là bản chất của một cuộc cách mạng. Trung thành với
thể chế hình thành từ một cuộc cách mạng của toàn dân là
thước đo cho sự kế thừa và phát triển.
Do vậy, cuộc tổng tuyển cử và kết quả là một Quốc hội
do dân bầu ra theo chế độ "phổ thông đầu phiếu" không
chỉ biểu trưng cho một ý chí mang tính đại diện (khối đại
đoàn kết toàn dân) mà còn là những phương thức và kỹ năng
để người dân có thể "tận dụng" để "hưởng quyền
dân chủ" của mình. Nói cách khác, để những "thần dân"
(chỉ biết tuân phục người cầm quyền) trở thành những
"công dân" ý thức được quyền lợi và nghĩa vụ của mình
để thực hiện quyền làm chủ thông qua thiết chế chính trị
đã được xác định là "dân chủ - cộng hòa".
Chỉ một ngày sau lễ độc lập (3-9-1945), tại phiên họp đầu
tiên của Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhắc đến cái
nguyên lý tối cao cũng rất thực tiễn của cách mạng là
nước độc lập tự do mà dân không có hạnh phúc thì cũng vô
nghĩa, đồng thời xác định những nhiệm vụ cấp bách nhất
là chống nạn đói, nạn dốt, sớm có hiến pháp. Và tiếp
đó, một nhiệm vụ khá đặc biệt là phải bắt tay vào
"một chiến dịch giáo dục lại tinh thần nhân dân bằng cách
thực hiện cần - kiệm - liêm - chính".
Hãy suy ngẫm về ý tưởng của nhà lãnh đạo: bằng cách thực
hiện bốn chữ (bốn phẩm chất) vốn là gốc đạo lý ứng
xử của nhà nho để giáo dục lại tinh thần nhân dân. Đọc
kỹ, quan sát kỹ sẽ thấy đó là việc giáo dục tinh thần dân
chủ. Chính vào mùa xuân năm Bính Tuất, Bác Hồ phát động
phong trào "Đời sống mới" gần như song hành với sự hình
thành của Quốc hội.
Việc xóa nạn mù chữ kế thừa phong trào truyền bá quốc ngữ
khiến chỉ trong một thời gian ngắn hàng triệu người dân
biết đọc, biết viết, biết định đoạt vận mệnh đất
nước bằng lá phiếu. Những sắc lệnh nhằm bãi bỏ những
tàn tích trói buộc của chế độ cũ và ban hành những quyền
tự do mới, và rất nhiều phương thức hoạt động xã hội
làm thay đổi cả cung cách sống của người dân, mang lại một
phong khí cho một dân tộc đã nhận ra giá trị của độc lập
và tự do. Một ví dụ rất sinh động, hưởng ứng phong trào
"Đời sống mới", Hội Văn hóa cứu quốc phát động phong trào
sáng tác... khẩu hiệu để treo ở các không gian khác nhau:
ngoài đường, trong chợ, trường học, bệnh viện...
Hãy hình dung lúc ấy trong công sở treo những khẩu hiệu:
"Công chức là người giúp dân, không phải là quan", "Vào
công sở chớ khúm núm sợ sệt, mà cũng không lấc cấc, ngạo
nghễ. Mạnh dạn hỏi han: đấy là quyền của dân. Hỏi han cho
lễ độ: đấy là bổn phận của dân"; "Phải tuân theo lời
chỉ dẫn của các viên chức"; "Đem tiền hối lộ là bất
chính"; "Không được để cho viên chức đối đãi khinh rẻ,
mày tao hay bắt chầu chực quá đáng"; "Bị oan ức phải
kêu, phải tranh đấu, không được nhẫn nhục chịu im"...
Hay ở các bệnh viện: "Thầy thuốc là người nhân từ giúp
bệnh nhân, không phải là ông quan phong kiến"; "Làm thầy
thuốc, bà đỡ, y tá mà không đủ lương tâm là đáng khinh
bỉ"; "Hãy phản đối những sự gắt gỏng, chửi mắng
bệnh nhân"; "Không được tin bậy bạ, phải nghe và chỉ
nghe lời thầy thuốc"...
Còn ở ngoài đường phố: "Phải tuân lời cảnh sát";
"Cảnh sát là bạn của dân chúng, không phải là tên lính
chỉ vụt và chửi!"...
Qua hơn nửa thế kỷ, bao nhiêu khẩu hiệu vừa kể đã là lạc
hậu?
Được mở ra từ 60 năm trước, "con đường mới mẻ" ấy
vẫn chính là "sự nghiệp giáo dục lại tinh thần nhân
dân", hóa thân từ ý thức "thần dân truyền thống" sang ý
thức "công dân hiện đại".
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10915), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét