một anh Nguyễn Văn A, ở một công ty B nào đó được trả
lương bằng... bánh. Còn dư luận thì há mồm kinh ngạc khi nghe
câu trả lời của bà Vụ trưởng Tiền lương tiền công thuộc
bộ Lao động – thương binh và xã hội, rằng: "Việc doanh
nghiệp trả lương cho lao động bằng sản phẩm như vậy không
có gì sai và được pháp luật cho phép".
Sẽ không chỉ là "sững sờ", không chỉ dừng ở mức kinh
ngạc, và luật pháp có lẽ cũng không thể "cho phép" nếu anh A
nọ là một...nhà báo, một người lao động của một doanh
nghiệp sản xuất nước mắm, hoặc tệ hơn, của một công ty
mai táng.
Câu chuyện trả lương bằng hiện vật thực ra không
mới. Hai năm trước, Cty cổ phần Hợp Nhất lần đầu tiên
trả lương cho công nhân bằng cổ phiếu theo công thức Lương=
mệnh giá cổ phiếu + 25% cổ tức. Cũng năm 2009, ngay trước
tết âm lịch, một quan chức của Công đoàn giáo dục Việt Nam
nêu câu chuyện thực tế: Giáo viên miền núi thay vì nhận
lương tiền mặt đã được trả bằng "chuối xanh, củi khô".
Thậm chí khi tết cận kề, phải đành lòng ôm về cả "ổ chó
con" để trừ nợ lương. Ở Thái Nguyên, cán bộ ngành điện
thì được trả bằng... bóng điện.
Những câu chuyện vừa bị thảm, vừa hài hước,
nghe như bịa. Nhưng thực tế còn tàn nhẫn hơn nhiều khi những
người đang nhận lương thấp nhất, bán mồ hôi rẻ nhất, và
phải chịu nhiều bất công nhất với hình thức lương nên
gọi là "ổ chó". Ngày 18-9- 1985, tại nghị định số 235, Hội
đồng Bộ trưởng đã chính thức "bãi bỏ chế độ cung cấp
hiện vật theo giá bù lỗ, chuyển sang chế độ trả lương
bằng tiền do quỹ hàng hoá bảo đảm", chấm dứt những câu
chuyện trả lương bằng phân đạm cho công nhân, bằng bia hơi
cho phụ nữ, đầy ngớ ngẩn của "Thời bao cấp".
Vậy mà gần 30 năm sau đó, những câu chuyện bi hài
tiếp tục tái diễn, khi mà kinh tế Việt Nam đang tự xưng là
"rồng" hay "hổ" Châu Á. Và, cho dù DN có giải thích cách gì:
Không có tiền mặt; Hàng hóa ế ấm, tồn kho, thì với việc
nhận lương "hiện vật", những người lao động khốn khổ
đang phải gánh chịu trong đồng lương của mình tất tật các
chi phí, từ tiếp thị, bán hàng, quảng cáo...đang gánh luôn
cả những rủi ro, thất bại của DN và trách nhiệm của những
ông chủ.
Tết nguyên đán đang đến với một dự báo không mấy khả
quan. Không chỉ là chuyện mức thưởng thấp hơn nhiều so với
mọi năm. Mà ở chỗ, ngay cả lương còn bị trả bằng bánh
thì rất dễ xảy ra câu chuyện: Thưởng sẽ được trả
bằng... cổ phiếu.
Hợp Nhất đi tiên phong với việc trả lương bằng cổ phiếu,
trong một thời điểm cổ phiếu vẫn còn là một thứ giấy
tờ có giá, có thể quy tiền.
Nhưng nếu năm nay, trường hợp "Hợp Nhất", một khả năng
rất có thể xảy ra, chắc chắn sẽ không còn được "nồng
nhiệt đón nhận" nữa khi giá trị giao dịch của các cổ
phiếu giờ đã xuống dưới rất thấp so với giá trị mệnh
giá mà câu chuyện 700 đồng/cổ phiếu chắc chắn chưa phải
là kỷ lục cuối cùng của sự bi thảm. Còn câu chuyện cổ
tức 25% thì giờ cũng đã quá hoang đường.
Tháng 7-2009, khi một xí nghiệp ở Belarus trả lương cho
công nhân bằng... hành củ và củi đun, một tờ báo đã nhận
xét: Đây là một trong những biểu hiện của sự quay lại
"nền kinh tế tự nhiên" khi nền kinh tế thị trường phải
đối diện với hai hiện tượng... ngắc ngoải của thị
trường: "Tiền mặt trở nên khan hiếm" và sản phẩm "không có
thị trường tiêu thụ". Bởi vậy, sẽ rất thiếu công bằng
khi cho rằng việc trả lương "hiện vật" chỉ thuần túy là
chuyện lương tâm DN. Tại diễn đàn QH vừa qua, Chính phủ đã
chính thức hóa con số 49.000 doanh nghiệp đã phải giải thể,
phá sản do những khó khăn kinh tế. Con số 49.000 là chưa đủ,
bởi còn hàm chứa sau nó một sự thật khác: Có lẽ, cũng
phải ngần đó DN đang tồn tại một cách ngắc ngoải. Bởi
vậy, những vụ "trả lương bằng bánh" năm nay có lẽ sẽ
không là chuyện cá biệt, Và "ổ chó" hay "hành củ" cũng chưa
phải là sự kỳ cục cuối cùng.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10865), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét