src="http://www.project-syndicate.org/newsart/3/f/8/pa3733c_thumb3.jpg"
/><div class="textholder"></div></div>
<strong>TOKYO</strong> - Dù với sự thay đổi không ngừng của
sức mạnh kinh tế toàn cầu đến châu Á và cuộc tăng trưởng
thành một cường quốc của Trung Quốc - sự kiện lịch sử
trung tâm của thời đại chúng ta vốn sẽ tác động đến các
vấn đề thế giới trong một tương lai trông thấy - sự tập
trung của Mỹ đã từng ở những nơi khác. Cuộc tấn công
khủng bố năm 2001, tiếp theo là cuộc chiến tranh ở Afghanistan
và Iraq, Đợt co cụm kinh tế lớn lao trong năm 2008, vụ mùa
xuân của Ả Rập và cuộc khủng hoảng nợ chủ quyền của
châu Âu, tất cả đã chuyển Hoa Kỳ ra khỏi việc giúp tạo
nên một cấu trúc lâu dài của hòa bình để đáp ứng với
cuộc nổi dậy ngày hôm nay của châu Á.
Trong Tháng Mười Một, Tổng thống Mỹ Barack Obama có thể bắt
đầu khắc phục tình trạng mất cân bằng này khi ông tổ
chức hội nghị thượng đỉnh Hợp tác kinh tế khu vực châu Á
Thái Bình Dương tại tiểu bang quê hương của Hawaii. May cho
thời điểm của cuộc họp là một số vấn đề quan trọng
của châu Á đang trở nên sôi sục.
Chẳng hạn như vùng Biển Đông hiện đang bị khuấy động vì
những khẳng định cạnh tranh giữa các đảo, rạn san hô và
đáy biển, trong đó có khẳng định táo bạo của Trung Quốc
rằng tất cả vùng này là lãnh thổ có chủ quyền của mình.
Hội nghị thượng đỉnh của ASEAN tại Bali năm nay, đã đồng
thuận rằng những tranh chấp lãnh thổ sẽ được giải quyết
thông qua đàm phán song phương. Tuy nhiên, ý định trong các yêu
sách của Trung Quốc đã bị kết án ngay từ khởi điểm, thật
vậy, hiện nay Trung Quốc khẳng định vùng biển này hình thành
một quyển lợi quốc gia cốt lõi, ngang với Đài Loan và Tây
Tạng, vì thế họ đang chuẩn bị sẵn sàng để chiến đấu.
Việc sẵn sàng quăng ném sức nặng của mình ra chung quanh của
Trung Quốc khuếch đại sự mất cân đối nghiêm trọng trong
kích cỡ và tác động lực bẩy giữa họ đến các nước khác
tiếp giáp với biển Nam Trung Hoa. Điều này khiến cho các cuộc
đàm phán song phương để giải quyết những tranh chấp này
không thể tồn tại. Gần đây, Việt Nam và Philippines đã bị
bắt nạt bằng phương cách này, với việc cả hai bị xúc
phạm và không thể quy phục với các điều kiện do Trung Quốc
áp đặt.
Các cuộc bầu cử tổng thống dự kiến cho năm tới ở Nam Hàn
và Đài Loan, hai nước có nền dân chủ mạnh nhất châu Á cũng
có khả năng gây tăng nhiệt về ngoại giao trong những tháng
tới. Nguy cơ xuất phát không phải từ cách cư xử của Nam Hàn
hoặc Đài Loan, mà là từ những lựa chọn dân chủ mà họ
thực hiện có thể xúc phạm đến hai chế độ độc tài cuối
cùng của châu Á.
Ở Nam Hàn, nỗ lực đáng chú ý của Park Guen-hye để trở
thành nữ tổng thống đầu tiên trên đất nước mình có thể
mang lại một lý do - như bất kỳ lý do nào từng cần đến -
cho đất nước bất hòa Bắc Triều Tiên. Chế độ ở Bình
Nhưỡng đang tìm cách để đảm bảo quyền lực sẽ được
chuyển qua một thế hệ thứ ba của gia đình Kim, đại diện
bởi anh chàng thấp lùn, tốt ăn "Tướng trẻ Kính yêu" Kim
Jong-un, và dường như có thể tin rằng hành động khiêu khích
bắn phá vào một hòn đảo của Nam Hàn hồi đầu năm nay là
một phương cách để đảm bảo cho cuộc truyền ngôi.
Đài Loan, cũng có thể bầu một nữ tổng thống cho năm sau,
Tsai Ing-wen, lãnh đạo của đảng đối lập Dân chủ Nhân dân.
Đó là những kết quả sẽ thổi bùng cơn giận dữ của Trung
Quốc, không phải vì giới tính của Tsai, nhưng vì chủ trương
chính trị của bà. Đảng Dân Chủ Nhân dân (DPP) từ lâu đã
là chính đảng tha thiết nhất của người Đài Loan về việc
bảo đảm sự độc lập cho đất nước.
Một vấn đề thứ ba của châu Á với tiềm năng dễ bắt lửa
là Miến Điện, nơi Aung San Suu Kyi, một người phụ nữ duy
nhất đoạt giải Nobel Hòa bình là trung tâm của sự kiện. Các
cuộc bầu cử hồi đầu năm nay, mà nhiều người lúc đầu cho
là một sự giả tạo, hiện đang xuất hiện như mang lại thay
đổi mà các cá nhấn và tập thể ở các nước châu Á sẽ
cần phải đáp ứng. Chính phủ đã không chỉ thả tự do cho
Suu Kyi sau hai thập kỷ quản thúc tại gia, mà thậm chí còn đã
bắt đầu một cuộc đối thoại với bà - những cuộc đàm
phán mà các nhà lãnh đạo đối lập cầu toàn đã bày tỏ
những hy vọng thực sự.
Thật vậy, chính phủ của Tổng thống Thein Sein đã bắt đầu
thả hàng ngàn tù nhân chính trị, bao gồm các tu sĩ từng lãnh
đạo cuộc biểu tình lớn trên đường phố vào năm 2007. Chính
phủ của Sein cũng đã lắng nghe đến niềm lo âu của công
chúng Miến Điện trước ảnh hưởng quá lớn của Trung Quốc
trong nước, để hủy bỏ một con đập có trị giá lớn 3,6
tỷ USD mà các công ty Trung Quốc đang xây dựng.
Thật dễ dàng nhìn thấy, Trung Quốc là cội nguồn của hầu
hết các vụ tranh chấp gây phiền hà cho châu Á. Trong việc tìm
kiếm để cải thiện các vấn đề gây ra từ sự gia tăng
không kềm chế của Trung Quốc, có hai vấn đề chính cần
phải được giải quyết - một vấn đề thuộc về triết lý,
còn vấn đề kia thuộc về cấu trúc. Chỉ giải quyết vấn
đề cấu trúc của châu Á mới thành công được trong việc
khắc phục các vấn đề về triết lý.
Vấn đề triết lý có liên quan đến quan niệm mới, tự cho
mình là một "Vương Quốc Trung tâm" của Trung Quốc, nghĩa là
một một nhà nước không có chủ quyền lãnh thổ nào sánh
bằng. Trong suốt lịch sử của mình, Trung Quốc đã tìm cách
để cư xử với các nước láng giềng như những chư hầu -
một tư duy phản ánh trong cách mà họ đã tiếp cận qua việc
đàm phán với Việt Nam và Philippine ở Biển Đông.
Cuộc nổi dậy lềnh bềnh bấp bênh của Trung Quốc, không neo
bám vào bất kỳ đặt định hoặc cấu trúc khu vực nào,
khiến tư duy triết lý trên trở nên đặc biệt đáng lo ngại.
Tại hội nghị thượng đỉnh Hawaii, ông Obama phải phối soạn
những biện pháp đầu tiên để hướng tới xây dựng một
khuôn khổ đa phương hiệu quả mà trong đó có thể giải
quyết được các biến chứng gây ra từ sự vươn dậy của
Trung Quốc.
Vì vai trò chi phối của Mỹ ở châu Á kề từ cuộc chiến
tranh Thái Bình Dương, sự vắng mặt của một cấu trúc cho hòa
bình như vậy đã bị che khuất ở một mức độ nào đấy. Tuy
nhiên, sự trỗi dậy của Trung Quốc và mối lo lắng từ trong
nước Mỹ và các nước toàn cầu khác đã khiến nhiều người
châu Á phải tự hỏi những cam kết hứa hẹn ấy sẽ tồn
tại ra sao trong tương lai. Tuy nhiên, tính quyết đoán về chiến
lược của Trung Quốc gần đây đã khiến nhiều nền dân chủ
châu Á phải tìm cách làm sâu sắc thêm mối quan hệ của họ
với Mỹ, Hàn Quốc đã thực hiện một thỏa thuận thương
mại tự do song phương. Mỹ đáp lại bằng cách cam kết không
cắt giảm chi tiêu quốc phòng liên quan đến châu Á, bất chấp
sự cắt giảm lớn trong tổng chi tiêu quốc phòng Hoa Kỳ sẽ
xảy đến.
Hiện nay, điều mà Á châu cần nhất là một cơ chế khu vực
được nhận thức rõ ràng, gắn kết qua những tổ chức liên
kết đa phương. Một "Quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương"
giữa Úc, Brunei, Chile, Malaysia, New Zealand, Peru, Singapore, Mỹ, và
Việt Nam nhằm điều khiển nền dây chuyền quản lý cung ứng,
bảo vệ sở hữu trí tuệ, đầu tư, các quy luật về những
công ty quốc doanh và các vấn đề thương mại khác - có khả
năng sẽ được công bố ở Hawaii - là một khởi điểm tốt
trong lĩnh vực kinh tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều việc hơn
phải thực hiện.
Sau cùng, cách tốt nhất để hòa bình chiếm ưu thế trong khu
vực là Mỹ và Trung Quốc chia sẻ trách nhiệm cho một trật
tự khu vực với các quyền lực khác của châu Á, đặc biệt
là Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản và Nam Hàn.
Lựa chọn của châu Á là rõ ràng: hoặc là khu vực sẽ nắm
được một cấu trúc đa phương của hòa bình, hoặc sẽ tìm
thấy bản thân bị hạn chế bởi một hệ thống đồng minh
quân sự có tính chiến lược. Ở Hawaii, Obama và các nhà lãnh
đạo châu Á khác của hội nghị, đặc biệt là người Trung
Quốc - phải bắt đầu lựa chọn giữa hai tương lai ấy của
châu Á.
<strong><em>Tác giả Yuriko Koike là cố vấn cho cựu bộ trưởng
quốc phòng và an ninh quốc gia của Nhật Bản.</em></strong>
Nguồn: <a
href="http://www.project-syndicate.org/commentary/koike23/English">Project
Syndicate</a>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10501), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét