về Vinashin, các sự kiện (facts), không bình luận suy diễn chủ
quan. Qua đó để bạn đọc có cái nhìn chính xác hơn về
khoản nợ Vinashin, hành động của Chính Phủ, dự đoán hậu
quả có thể xảy ra.
<strong>1. Trước tiên, khoản nợ nước ngoài của Vinashin là
nợ có bảo lãnh (của chính phủ) hay không:</strong>
Rất nhiều người đã lầm tưởng đây là nợ có bảo lãnh
chính phủ. Thật sự, những khoản nợ trên không hề có Thư
bảo lãnh (Letter of Guaranty) của Chính Phủ, theo đúng như các
qui định về tín dụng quốc tế cũng như Việt Nam. Đó chỉ
là các Thư Hậu Thuẫn (Letter of Comfort) do Chính phủ phát hành,
để làm yên tâm các chủ nợ khi cho vay về tình hình tài
chính, kinh doanh, vị thế, và các yếu tố khác của người vay,
nhưng Thư hậu thuẫn hoàn toàn không bao giờ có điều khoản
về trách nhiệm phải trả nợ thay của người phát hành Thư
này nếu người vay không trả được nợ.
Nay một số chủ nợ nước ngoài, (và một số người dân chưa
hiểu) nói rằng Chính Phủ mập mờ hoặc lừa đảo khi thoái
thác trách nhiệm trả thay, rằng đây là nợ có bảo lãnh.
Thực ra, Thư Hậu Thuẫn cũng không phải là do Chính phủ VN tự
sáng chế ra, mà đó cũng là một tập quán, thông lệ quốc tế
đã có từ lâu. Do Chính phủ VN không cấp Thư bảo lãnh, thì
các chủ nợ nước ngoài đành phải chấp nhận Thư hậu thuẫn
(mục đích để cho vay được mà thôi).
Xét về mặt kỹ thuật, cũng như về mặt pháp lý, nếu các
chủ nợ kiện thưa Chính phủ VN về trách nhiệm bảo lãnh và
trả nợ thay ở bất kỳ Tòa án nào (quốc tế hay ở VN), thì
đừng nói gì là bị thua kiện, mà hồ sơ thưa kiện như thế
cũng sẽ không được thụ lý ngay từ đầu.
<strong>2. Do đó, trong trường hợp Vinashin không trả được
nợ, thì các chủ nợ chỉ có 3 con đường chọn lựa:</strong>
- Đồng ý tái cơ cấu lại nợ (gia hạn vài phân kỳ trả nợ,
kéo dài thời gian vay, giảm lãi…) yêu cầu bổ sung tài sản
bảo đảm (thế chấp, cầm cố, hoặc bảo lãnh mới của chính
phủ…), cho vay mới để trả nợ cũ (cũng là một cách tái cơ
cấu nợ). Biện pháp này là con dao hai lưỡi, có khi thành công,
có khi vừa mất thời gian, vừa mất thêm công sức tiền bạc
mà không cứu vãn được tình hình. Chỉ áp dụng khi nào thấy
Vinashin có khả năng phục hồi. Vừa qua, các chủ nợ đã thử
áp dụng biện pháp này, nhưng thấy không hiệu quả, và nay
buộc phải sang biện pháp khác.
- Thưa kiện Vinashin theo thủ tục tranh chấp nợ vay: sau khi Tòa
tuyên án phải trả nợ, nếu không trả được thì thanh lý tài
sản còn lại của Vinashin để trả nợ. Trường hợp thưa
kiện bình thường này cũng chỉ áp dụng đối với con nợ còn
chút hy vọng khả năng chi trả, và chủ nợ không nhiều, tài
sản còn lại để thanh lý đủ lớn để trả nợ cho chủ nợ.
- Thưa kiện Vinashin theo thủ tục phá sản : trường hợp
Vinashin nhiều chủ nợ, tài sản thanh lý quá nhỏ so với tổng
khoản nợ của nhiều chủ nợ, cần có sự phân chia tài sản
sau thanh lý rõ ràng để tránh tranh chấp giữa các chủ nợ…
thì vụ Vinashin sẽ được tiến hành theo thủ tục kiện phá
sản (tương tự như vụ Dược Viễn Đông). Và nếu thế, để
hoàn tất toàn bộ vụ án cho đến khi thanh lý hết tài sản,
trả lại một phần (chắc chắn là rất rất nhỏ) cho các chủ
nợ, thì thời gian sẽ kéo dài không dưới 10 năm. Cho đến nay,
tại VN rất nhiều công ty phá sản (thực tế hết hoạt động
do thua lỗ không trả được nợ) nhưng chưa có một kiện phá
sản nào hoàn tất trọn vẹn. Chỉ đến giai đoạn tòa tuyên
bố Công ty đó phá sản, còn chuyện thanh lý tài sản để trả
nợ thì chưa biết bao giờ mới xong.
<strong>3. Căn cứ vào những sự kiện trên, có thể kết luận
sau:</strong>
- Về mặt pháp lý, Chính phủ VN không có nghĩa vụ phải trả
nợ thay cho Vinashin. Tuy nhiên, nếu thế thì sẽ ảnh hưởng
một phần đến đầu tư nước ngoài, nhất là việc xin vay
nước ngoài của các tổ chức kinh tế VN sau này sẽ khó hơn
và sẽ bị mức lãi suất rất cao vì VN bị đánh giá sụt
hạng tín nhiệm. Ngoài ra, sẽ không có bất kỳ phán quyết
cuả Tòa án nào buộc CPVN phải trả nợ thay. Do đó, về vấn
đề này, CPVN cũng không vi phạm bất kỳ hiệp định, hiệp
ước, cam kết quốc tế nào.
- Khi cho vay không có tài sản bảo đảm, các chủ nợ không
thể nói là mình bị lừa. Họ đã biết rất rõ khả năng rủi
ro xảy ra. Họ biết rõ tính pháp lý và sự khác nhau giữa Thư
bảo lãnh và Thư Hậu Thuẫn. Họ đã có các sai lầm chủ quan
rất lớn: Một là không phân tích và dự kiến đúng tình hình
tài chính của Vinashin. Hai là đã chấp nhận cho vay tín chấp
(không có cầm cố, thế chấp đủ, không có bảo lãnh). Ba là
đã quá tin tưởng vào các báo cáo thẩm định và đề xuất
cho vay của cán bộ tín dụng người VN làm việc tại các chi
nhánh, văn phòng đại diện của họ tại VN.
Họ đã chấp nhận nguyên tắc kinh doanh: càng muốn lãi nhiều,
thì khả năng xảy ra rủi ro càng cao. Vậy thì phải chịu thôi.
Ngoài ra, họ cũng đã có vài sai lầm trong nhận thức (concept),
dẫn đến hậu quả ngày nay:
Thứ nhất, họ cho rằng tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước…
đồng nghĩa với nhà nước (chính quyền). Vì thế, khoản nợ
của doanh nghiệp nhà nước là khoản nợ của Nhà nước. Nhận
thức này không phải là sai, vì tại một số quốc gia đã qui
định như thế. Tuy nhiên, khi đầu tư và làm ăn ở VN, họ nên
nghiên cứu kỹ các qui định về nợ công, nợ chính phủ …
của VN như thế nào, trong đó hoàn toàn không nói nợ công, nợ
chính phủ bao gồm cả nợ của các doanh nghiệp quốc doanh, hay
các doanh nghiệp mà CP nắm cổ phần chi phối … (trừ phi có
bảo lãnh của Chính phủ).
Sai lầm thứ hai về nhận thức: họ cho rằng dù không có bảo
lãnh, thì Chính phủ VN sẽ không dám để một doanh nghiệp nhà
nước lớn phải phá sản, sụp đổ… mà sẽ trả thay, hay sẽ
có thỏa thuận như thế nào đó để giảm bớt thiệt hại cho
họ.
Tuy nhiên, dưới áp lực của các chuyên gia kinh tế, quốc hội,
và người dân… không ai muốn Chính phủ phải bao cấp về
chuyện này, các doanh nghiệp phải bình đẳng về quyền lợi
và nghĩa vụ khi hoạt động trong nền kinh tế thị trường.
Chính phủ trả thay, có nghĩa là lấy nguồn tiền từ ngân
sách, từ nguồn đóng góp của dân. Phải dứt khoát theo nguyên
tắc: tự vay, tự trả, trả không được thì xử theo luật phá
sản như qui định. Còn người cho vay cũng phải biết nguyên
tắc : tự đánh giá, tự thẩm định, tự chịu trách nhiệm
về khoản cho vay, lời ăn lỗ chịu. Chứ nếu khoản cho vay cho
doanh nghiệp quốc doanh nào cũng được Nhà nước trả thay, thì
làm ngân hàng quá dễ, chả cần biết thẩm định, phân tích
tình hình tài chính… cũng có thể cho mấy doanh nghiệp quốc
doanh này vay, và kiếm lãi dễ ợt.
Đây là bài học lớn cho tất cả, không riêng gì ban lãnh đạo
Vinashin mà cả Chính phủ VN, cả những ông chủ nợ cho vay, và
những bộ phận thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, giám sát…
Mất mát trong vụ Vinashin đã quá nhiều rồi, không thể lại
sử dụng ngân sách nhà nước để trả nợ thay và mất mát
thêm nữa (câu này là ý kiến riêng của tôi, có thể có nhiều
người có ý kiến khác, là nên trả nợ thay để tránh mất uy
tín, khó khăn về sau cho các doanh nghiệp khác đi vay quốc
tế…).
Nicecowboy
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10542), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét