châu Âu và thế giới Ả Rập. Châu Âu vẫn đùa bỡn vớn sự
sụp đổ kinh tế lẫn chính trị, thế giới Ả Rập chỉ đơn
giản nổ bùng. Trong cả hai trường hợp, những hệ quả toàn
diện của những sự kiện trong năm vẫn chưa xác định rõ;
chúng ta chỉ có thể nói một cách chắc chắn rằng những
quốc gia như Libya và Hy Lạp đã trải qua một thay đổi khác
thường và chắc chắn sẽ không còn như xưa.
Nhưng một phần khác của thế giới cũng đã có được một
năm chuyển mình thay đổi: Đông Nam Á. Rõ ràng là nó không có
một cú bật vượt bực như tại Trung Đông; những thắng lợi
ở đây thì nhỏ nhoi hơn, sự xoay chuyển cũng ít rõ rệt.
Nhưng những nguồn lực được giải toả trong năm nay thì có
thể khó mà ngăn chặn, trong trường hợp đó, chúng sẽ có
thể sẽ đem đến những chuyển biến không thể đảo ngược
tại một trong những khu vực bảo thủ về chính trị nhất
trên thế giới. Xa hơn nữa, toàn bộ điều này đã đạt
được với rất ít máu đổ cũng như chẳng có khủng hoảng
tài chính. Hãy gọi chúng là những cuộc cách mạng lịch
thiệp.
Hãy xem xét chúng theo từng quốc gia một. Miến Điện có lẽ
đã có một bước đi dài nhất trong một thời gian ngắn nhất.
Vào tháng Ba một chính quyền dân sự bề ngoài với một tổng
thống mới, vốn là một tướng giải ngũ, đã lên thay thế sau
nhiều thập kỷ dưới thể chế quân sự độc tài. Một quốc
hội đang bắt đầu hoạt động, và người lãnh đạo không
chính thức của phe chống đối, Aung San Suu Kyi, người đã
được trả tự do vào cuối năm ngoái sau nhiều năm bị giam
giữ tại gia, dường như đã được chính quyền chấp nhận
như là một thành viên. Luật lệ báo chí nghiêm ngặt đã
được nới lỏng và những tù nhân chính trị đã bắt đầu
được trả tự do.
Tại Malaysia, thủ tướng Najib Razak vừa qua đã thông báo bãi
bỏ hai điều luật nội an nổi tiếng hà khắc, việc nới
lỏng những kiểm soát về truyền thông cũng như những biện
pháp tự do hoá khác. Bản thân chính phủ cũng đã quảng bá
rằng những đổi mới này sẽ thiết lập những thay đổi toàn
diện nhất mà đất nước này từng chứng kiến kể từ ngày
giành độc lập từ Anh vào năm 1957. Tại Thái Lan, đảng Vì
Nước Thái của cựu thủ tướng bị loại bỏ Thaksin Shinawatra,
hiện đang được người em gái của ông là Yingluck lãnh đạo,
đã có một chiến thắng mạnh mẽ trong cuộc bầu cử vào
tháng Bảy. Bắt rễ một phần từ phong trào "áo đỏ" trong
nước, nhiều người trong đảng Vì Nước Thái đã vận động
cho việc thay đổi chính trị mạnh mẽ, bắt đầu với hai cơ
quan bảo thủ (và cấm kỵ) nhất của Thái Lan là quân đội và
hoàng gia.
Thậm chí tại Singapore nhỏ bé, cực kỳ ổn định, đảng cầm
quyền Nhân Dân Hành Động, cũng như người anh đồng phái
Malaysia, vốn nắm quyền từ khi giành độc lập từ Anh, cũng
đã không tránh được những ngọn gió cách tân. Trong cuộc
tổng tuyển cử vào tháng Năm, lượng phiếu họ giành được
đã nằm ở số thấp nhất từ trước đến nay; trong cuộc
bầu cử tổng thống vào tháng Tám ứng cử viên của đảng
Nhân Dân Hành Động đã thắng cử một cách vất vả. Đây là
những bước lùi chưa từng thấy từ đảng của Lý Quang Diệu.
Đảng Nhân Dân Hành Động đã hứa sẽ "lắng nghe". Thậm
chí có thể còn đáp ứng.
Việc gì đã khiến cho hàng loạt những thay đổi hàng loạt
này? Điều nổi bật nhất là, không như những nước Ả Rập,
đa số những việc này là thay đổi chính trị từ trên xuống;
chính quyền, chứ không phải là "đường phố", thường đã
nắm giữ quá trình thay đổi, hướng nó vào những hành động
chính trị có giới hạn tại những quốc gia như Miến Điện
và Malaysia. Tuy nhiên, chính quyền chắc chắn là đã bị hích
nhẹ, thậm chí bị thúc đẩy, bởi sự đe doạ trực tiếp từ
sức mạnh của quần chúng.
Ví dụ như nhiều đổi mới của Malaysia, đã chỉ xảy ra sau
khi chính quyền vụng về tìm cách đàn áp một cuộc biểu tình
vào tháng Bảy tại Kuala Lumpur. Những người biểu tình không
đòi hỏi những cách tân mạnh mẽ mà chỉ là những thay đổi
nhỏ trong hệ thống bầu cử, nhưng họ đã bị cảnh sát đàn
áp trên đường phố với hơi cay và vòi rồng. Một chính phủ
ngượng ngùng, đối diện với cơn bão chỉ trích trong và ngoài
nước, đã nhanh chóng loại bỏ chính những luật lệ an ninh mà
họ đã dùng để biện giải cho việc đàn áp trước đấy.
Tương tự, tại Thái Lan những người áo đỏ sẽ cho rằng
thắng lợi của họ là kết quả của những năm tranh đấu theo
sau việc vị anh hùng của họ, ông Thaksin bị loại bỏ sau
cuộc đảo chính vào năm 2006. Khoảng chín mươi người đã bị
giết tại Bangkok vào năm ngoái trong những đụng độ giữa binh
lính và những người áo đỏ. Và bạo lực đã bùng nổ
thường xuyên ở Miến Điện vì những yêu sách về thay đổi
chính trị.
Miến Điện từ lâu đã là một khu vực thảm bại về kinh
tế. Nhưng tại những nơi khác trong vùng, áp lực đòi thay
đổi thường đến từ nhận thức rằng thay đổi chính trị
và xã hội đã không đuổi kịp việc phát triển kinh tế.
Nhiều chính thể chấp nhận đổi mới trong năm nay vẫn chính
là những sản phẩm của môi trường chiến lược địa lý
của thời kỳ chiến tranh lạnh, khi ổn định chính trị là
điều tiên yếu. Ví dụ như những luật lệ an ninh gây tranh
cãi của Malaysia, đã ra đời từ thời chính quyền thuộc địa
Anh đang chống lại phiến quân cộng sản.
Ở phương Tây, đặc biệt là Hoa Kỳ, từng khuyến khích những
chính phủ chống cộng vững vàng, ngay cả nếu, tại những nơi
như Indonesia và Thái Lan, điều ngày thường đồng nghĩa với
chính thể quân sự độc tài. Tại Thái, quân đội vẫn đóng
một vai trò chuyên can thiệp vào đời sống chính trị. Thật
thế, nhiều người đã e ngại rằng nó sẽ không thừa nhận
chiến thắng của đảng Vì Nước Thái năm nay - nhưng cho đến
nay thì họ vẫn chấp nhận. Trong nhiều khía cạnh Indonesia đã
dẫn đường cho quá trình giải phóng chính trị khi Tổng thống
Suharto bị lật đổ trong một cuộc nổi dậy của dân chúng
vào năm 1998. Tuy nhiên sự vỡ mộng vì những chính trị gia tham
nhũng, và sự thất bại trong việc lập hiến những quyền tự
do mới, đã là một cảnh báo cho những nước khác trong khu
vực.
Những nhà lãnh đạo chính trị được đúc từ chính sách từ
thời chiến tranh lạnh đã nhận thấy rằng một thế hệ trẻ
hơn - những người khoảng 40 trở xuống - không còn chịu lắng
nghe lời kêu gọi đoàn kết vì ổn định ngày xưa. Họ muốn
có những lựa chọn chính trị và xã hội cho chính mình.
<h2>Phản ứng dây chuyền?</h2>
Tại quốc gia Miến Điện bị bần cùng hoá, trật tự thay
đổi đang đi ngược chiều. Mối quan tâm của chính quyền là
nhằm đuổi kịp các nước láng giềng về mặt kinh tế, trong
khi phe đối lập lại muốn cải cách chính trị trước. Nếu
cả hai đều xảy ra trong cùng lúc, điều này sẽ đặt một áp
lực khổng lồ lên những cơ quan quyền lực của quốc gia -
Miến Điện thậm chí có thể bị tan vỡ. Tuy nhiên bất chấp
mọi rủi ro, nếu nó có thể làm được cả hai việc, nó sẽ
khuyến khích sự thay đổi tại những quốc gia khác như Cambodia
và Việt Nam. Và điều này sẽ gây áp lực như thế nào đối
với Trung Quốc, vốn đã quen với hàng loạt những kẻ độc
tài cùng lý tưởng và dễ bảo ở phía nam? Những tổng thống
Mỹ như Lyndon Johnson có thể đã gọi việc này là hiệu ứng
domino.
Nguồn: <a
href="http://www.economist.com/blogs/banyan/2011/11/south-east-asias-quiet-revolutions">R.C.
- The Economist</a>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10546), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét