Nhà văn với hầu như tất cả ý kiến cho rằng một dự luật
như thế là không cần thiết trong bối cảnh có rất nhiều
vấn đề kinh tế - xã hội cần luật hóa hơn nhiều. Thật ra,
đằng sau một đề xuất như thế còn nổi lên một vấn đề
quan trọng khác: chúng ta xây dựng luật là để điều chỉnh
các mối lợi ích để tiến đến một xã hội dân chủ, công
bằng, văn minh hay luật nhằm mục đích phục vụ lợi ích
nhóm?
Để dễ hình dung, chúng ta hãy lấy vấn đề xã hội hóa các
dịch vụ y tế và bảo hiểm y tế để minh họa. TBKTSG số ra
tuần rồi (ngày 3-11-2011) có hai bài về đề tài này, trong đó
bài "Người nghèo ít được hưởng lợi từ bảo hiểm y
tế" cung cấp nhiều con số cho thấy đã có sự chênh lệch
rất lớn giữa việc thụ hưởng quyền lợi từ bảo hiểm y
tế giữa người nghèo và người giàu, giữa nông thôn và thành
thị. Người dân vùng khó khăn chỉ được đi khám, chữa bệnh
tại y tế cơ sở và được chi trả khoảng vài trăm ngàn
đồng cho những lần khám chữa bệnh. Trong khi đó, tại các
thành phố, số tiền chi trả cho người tham gia bảo hiểm y tế
có thể lên tới vài trăm triệu đồng, chẳng khác nào "nhà
nghèo đóng tiền khám bệnh cho nhà giàu".
Bài "Mất quyền kiểm soát dịch vụ y tế" còn cho thấy
một bức tranh đáng ngại hơn khi cho thấy chủ trương xã hội
hóa dịch vụ y tế (kêu gọi đầu tư tư nhân vào trang thiết
bị y tế tại bệnh viện) đến nay đã bộc lộ những mặt
trái: lạm dụng kỹ thuật, bắt chẹt bệnh nhân. Ví dụ, tại
bệnh viện Đa khoa Bình Định, 100% bệnh nhân vào khám bệnh
đều bị buộc phải chụp cộng hưởng bất kể khám bệnh gì.
Đó là một thực tế. Nếu một đại biểu Quốc hội nào đó
thấy không thể kéo dài tình trạng trên bèn suy nghĩ phải xây
dựng một đạo luật mới hay chỉnh sửa đạo luật cũ sao cho
việc thụ hưởng quyền lợi bảo hiểm y tế được công bằng
hơn, bệnh nhân không bị bắt buộc làm các xét nghiệm không
cần thiết. Các chuyên gia luật pháp sẽ giúp soạn thảo đề
án luật thể hiện được tinh thần này – một việc không
dễ dàng gì. Dự luật được đưa ra thảo luận, các đại
biểu gần gũi với quyền lợi của nơi đã bỏ tiền ra đầu
tư trang thiết bị máy móc vẫn còn cần thu hồi vốn ắt sẽ
phản đối nhưng đa số đại biểu vì quyền lợi của cử tri
sẽ thông qua dự luật. Một vấn đề xã hội được giải
quyết. Xã hội tiến gần hơn mục tiêu công bằng thêm một
chút nữa.
Tinh thần làm luật là như vậy chứ luật không phải được
làm ra để tạo điều kiện cho bất kỳ một ai hưởng được
những ưu đãi, những đặc quyền hay một nhóm người nào đó
sự thuận tiện so với nhóm người khác. Nếu luật nhằm tạo
sự thuận tiện cho chính quyền trong việc quản lý cũng không
đúng với tinh thần luật là nhằm ngăn ngừa sự bất công.
Trong bối cảnh đó, dự án Luật Nhà văn nên bị bác bỏ khỏi
chương trình làm luật của Quốc hội vì lý do gì (tức là nói
làm cho cho người đề xuất cũng thấy bị thuyết phục, chứ
không đơn giản chê cười họ)? Nếu luật được dùng để
điều chỉnh lợi ích của nhà văn thì đã có những sắc luật
khác chi phối như Luật Sở hữu trí tuệ trong đó có quyền
tác giả, Bộ luật Dân sự, Bộ luật Lao động, các quy định
về hợp đồng… Ngược lại, nếu nó được dùng để chi
phối hoạt động sáng tác của nhà văn thì đúng là nó phục
vụ cho lợi ích của Hội Nhà văn trong công việc của họ nên
đáng bị phê phán, châm biếm. Nếu chỉ vì muốn kiểm soát
việc nhà văn viết hồi ký, tránh chuyện gây tranh cãi nhà văn
này bóp méo sự thật, nhà văn kia bịa chuyện, xuyên tạc mà
cất công trình dự án luật thì đúng là chuyện tầm phào.
Nhìn rộng hơn một chút, chúng ta sẽ thấy những sáng kiến
đề xuất xây dựng luật theo kiểu đó ngày càng xuất hiện
nhiều. Chúng sẽ không dễ bị phản bác như Luật Nhà văn đâu
– bởi chúng cũng sẽ xuất phát từ lợi ích nhưng lợi ích
của nhóm đông hơn, tiếng nói mạnh hơn. Từ chuyện sát sườn
như hạn chế ô tô hay hạn chế xe máy đến chuyện khó thấy
hơn như ưu tiên cho thủy điện hay ưu tiên cho bảo vệ rừng.
Người đại biểu sẽ bị đặt vào những tình huống khó xử
hơn khi phải cân nhắc hài hòa lợi ích của các nhóm dân cư.
Nhưng sự phân vân của họ sẽ chấm dứt khi họ quyết định
dựa trên nền tảng: luật pháp là nhằm phục vụ cho sự công
bằng của xã hội khi loại trừ được sự bất công và lạm
quyền.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10537), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét