Nhà văn dẫn đến câu hỏi "<a
href="http://nguyenvanphu.blogspot.com/2011/11/luat-e-lam-gi.html">Luật
để làm gì?</a>" thì những cố gắng loại bỏ dự thảo
Luật Biểu tình của một đại biểu Quốc hội vào tuần
trước đưa chúng ta đến với câu hỏi "Luật để cho
ai?"</div>
Nếu thường xem phim hình sự Mỹ, chắc người xem sẽ nhớ ngay
đến chuyện lúc nào trước khi bắt ai, cảnh sát đều đọc
như máy: "Anh có quyền giữ im lặng. [Nhưng nếu anh từ bỏ
quyền này] Bất kỳ điều gì anh nói hay làm có thể sẽ
được dùng để chống lại anh trước tòa…". Có lẽ ai cũng
từng có lúc thắc mắc vì sao cảnh sát nói thế làm gì cho
thêm rắc rối, không lẽ họ không muốn kẻ tình nghi nhanh
chóng khai hết mọi sự? Vì sao lại tự trói buộc mình vào
một tình huống gây khó cho chính họ?
Đó là bởi luật lệ nước Mỹ (và luật của nhiều nước
khác) quy định như thế, cảnh sát phải làm theo. Còn vì sao
phải quy định như thế là bởi một trong nhũng tu chính án
của Hiến pháp Hoa Kỳ không cho phép ép buộc một người tự
khai để chống lại mình. Ép buộc thì không được (để tránh
trường hợp bức cung, tra tấn buộc tù nhân nhận tội) nhưng
tự thú thì đương nhiên là chuyện bình thường.
Đến đây, chắc mọi người cũng thấy rõ luật, đặc biệt
là bộ luật gốc, tức Hiến pháp, không phải dành cho chính
quyền – luật nhằm bảo vệ công lý, tạo ra sự công bằng
xã hội và luật là công cụ để người dân bảo vệ các
quyền hiến định của họ. Một số ít người vẫn nhầm
tưởng luật nhằm kiểm soát xã hội.
Vì vậy, trước khi trả lời câu hỏi, Luật Biểu tình có cần
thiết không trong ý nghĩa bảo vệ công lý, chúng ta nên đặt
câu hỏi vì sao các bản Hiến pháp nước ta - cho đến bản
Hiến pháp mới nhất đều ghi rõ công dân có quyền biểu tình
(Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí; có quyền
được thông tin; có quyền hội họp, lập hội, biểu tình theo
quy định của pháp luật – Điều 69, Hiến pháp 1992)?
Có thể trả lời câu hỏi này bằng nhiều cách. Đơn giản
nhất thì cho rằng đó là các quyền cơ bản của con người
trong một xã hội văn minh. Ở một mức cao hơn thì giải thích
biểu tình đâu phải đơn thuần là chống lại Chính phủ như
một số ít người hiểu nhầm, biểu tình là để người dân
bày tỏ thái độ và thái độ đó có thể là phản đối, có
thể là ủng hộ, có thể là nhắm đến Chính quyền nhưng cũng
có thể nhắm tới hàng loạt đối tượng khác.
Nhưng thực chất vấn đề không nằm ở đó, không dừng lại
ở những khái niệm nhất thời. Hiến pháp được xem là một
khế ước cao nhất của tất cả mọi người trong một đất
nước, cùng thỏa thuận cách thức sống chung với nhau như một
xã hội thống nhất nên Hiến pháp cũng là công cụ để giúp
kiểm soát, ngăn chận sự lạm quyền trong mọi thời điểm
tương lai.
Người dân trao cho những người cầm quyền nhiều quyền lực
để thực thi nhiệm vụ nhưng đồng thời họ cũng giữ cho
mình những công cụ để tước đi quyền lực ấy nếu người
cầm quyền lạm dụng quyền lực để làm điều xấu có hại
cho người dân. Những công cụ ấy rất đa dạng, ở góc độ
cá nhân là những luật lệ chặt chẽ mà ý nghĩa là nhằm bảo
vệ công lý cho từng cá nhân như nói ở trên, ở góc độ xã
hội là sự phân công quyền lực để dùng quyền lực giám sát
quyền lực. Và ở góc độ tập thể chính là quyền biểu tình
như quy định trong Hiến pháp.
Nếu nhìn từ góc độ người lãnh đạo, với một bộ máy nhà
nước khổng lồ, nhu cầu có những cơ chế, những thủ tục,
những quy trình để kiểm soát cấp dưới khỏi làm bậy, khỏi
lạm quyền, khỏi đi chệnh những đường lối chính sách mà
mình vạch ra là rất lớn. Trao cho xã hội những công cụ như
luật lệ, trong đó có Luật Biểu tình, là nhằm mục đích
đó. Giả định một tình huống, lãnh đạo một địa phương
nào đó lạm dụng quyền lực chiếm đất của người dân trái
phép, lại có đủ thủ đoạn để chặn đứng những nỗ lực
đương đầu của người dân như khiếu nại, tố cáo, kiện ra
tòa… Lúc đó, biểu tình là cách tốt nhất để người dân
ở nơi đó gởi thông điệp của họ đến thẳng chính quyền
cấp cao hơn để biết và giải quyết triệt để.
Thật ra, để trả lời cho vị đại biểu tuần trước ra
trước Quốc hội phát biểu bác bỏ nhu cầu cần có dự luật
biểu tình thì đơn giản hơn nhiều. Biểu tình là một trong
những quyền của công dân ghi trong Hiến pháp. Chừng nào Hiến
pháp còn ghi điều đó thì nhiệm vụ của các đại biểu lập
pháp như ông là phải cụ thể hóa quyền đó thành một đạo
luật cụ thể. Nói chờ dân trí cao hơn mới có thể ban hành
Luật Biểu tình là một cách nói vi hiến không thể chấp nhận
ở một đại biểu Quốc hội.
Nếu như nỗ lực đưa ra dự thảo Luật Nhà văn dẫn đến câu
hỏi "Luật để làm gì?" thì những cố gắng loại bỏ dự
thảo Luật Biểu tình của một đại biểu Quốc hội vào tuần
trước đưa chúng ta đến với câu hỏi "Luật để cho ai?"
Nếu thường xem phim hình sự Mỹ, chắc người xem sẽ nhớ ngay
đến chuyện lúc nào trước khi bắt ai, cảnh sát đều đọc
như máy: "Anh có quyền giữ im lặng. [Nhưng nếu anh từ bỏ
quyền này] Bất kỳ điều gì anh nói hay làm có thể sẽ
được dùng để chống lại anh trước tòa…". Có lẽ ai cũng
từng có lúc thắc mắc vì sao cảnh sát nói thế làm gì cho
thêm rắc rối, không lẽ họ không muốn kẻ tình nghi nhanh
chóng khai hết mọi sự? Vì sao lại tự trói buộc mình vào
một tình huống gây khó cho chính họ?
Đó là bởi luật lệ nước Mỹ (và luật của nhiều nước
khác) quy định như thế, cảnh sát phải làm theo. Còn vì sao
phải quy định như thế là bởi một trong nhũng tu chính án
của Hiến pháp Hoa Kỳ không cho phép ép buộc một người tự
khai để chống lại mình. Ép buộc thì không được (để tránh
trường hợp bức cung, tra tấn buộc tù nhân nhận tội) nhưng
tự thú thì đương nhiên là chuyện bình thường.
Đến đây, chắc mọi người cũng thấy rõ luật, đặc biệt
là bộ luật gốc, tức Hiến pháp, không phải dành cho chính
quyền – luật nhằm bảo vệ công lý, tạo ra sự công bằng
xã hội và luật là công cụ để người dân bảo vệ các
quyền hiến định của họ. Một số ít người vẫn nhầm
tưởng luật nhằm kiểm soát xã hội.
Vì vậy, trước khi trả lời câu hỏi, Luật Biểu tình có cần
thiết không trong ý nghĩa bảo vệ công lý, chúng ta nên đặt
câu hỏi vì sao các bản Hiến pháp nước ta - cho đến bản
Hiến pháp mới nhất đều ghi rõ công dân có quyền biểu tình
(Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí; có quyền
được thông tin; có quyền hội họp, lập hội, biểu tình theo
quy định của pháp luật – Điều 69, Hiến pháp 1992)?
Có thể trả lời câu hỏi này bằng nhiều cách. Đơn giản
nhất thì cho rằng đó là các quyền cơ bản của con người
trong một xã hội văn minh. Ở một mức cao hơn thì giải thích
biểu tình đâu phải đơn thuần là chống lại Chính phủ như
một số ít người hiểu nhầm, biểu tình là để người dân
bày tỏ thái độ và thái độ đó có thể là phản đối, có
thể là ủng hộ, có thể là nhắm đến Chính quyền nhưng cũng
có thể nhắm tới hàng loạt đối tượng khác.
Nhưng thực chất vấn đề không nằm ở đó, không dừng lại
ở những khái niệm nhất thời. Hiến pháp được xem là một
khế ước cao nhất của tất cả mọi người trong một đất
nước, cùng thỏa thuận cách thức sống chung với nhau như một
xã hội thống nhất nên Hiến pháp cũng là công cụ để giúp
kiểm soát, ngăn chận sự lạm quyền trong mọi thời điểm
tương lai.
Người dân trao cho những người cầm quyền nhiều quyền lực
để thực thi nhiệm vụ nhưng đồng thời họ cũng giữ cho
mình những công cụ để tước đi quyền lực ấy nếu người
cầm quyền lạm dụng quyền lực để làm điều xấu có hại
cho người dân. Những công cụ ấy rất đa dạng, ở góc độ
cá nhân là những luật lệ chặt chẽ mà ý nghĩa là nhằm bảo
vệ công lý cho từng cá nhân như nói ở trên, ở góc độ xã
hội là sự phân công quyền lực để dùng quyền lực giám sát
quyền lực. Và ở góc độ tập thể chính là quyền biểu tình
như quy định trong Hiến pháp.
Nếu nhìn từ góc độ người lãnh đạo, với một bộ máy nhà
nước khổng lồ, nhu cầu có những cơ chế, những thủ tục,
những quy trình để kiểm soát cấp dưới khỏi làm bậy, khỏi
lạm quyền, khỏi đi chệnh những đường lối chính sách mà
mình vạch ra là rất lớn. Trao cho xã hội những công cụ như
luật lệ, trong đó có Luật Biểu tình, là nhằm mục đích
đó. Giả định một tình huống, lãnh đạo một địa phương
nào đó lạm dụng quyền lực chiếm đất của người dân trái
phép, lại có đủ thủ đoạn để chặn đứng những nỗ lực
đương đầu của người dân như khiếu nại, tố cáo, kiện ra
tòa… Lúc đó, biểu tình là cách tốt nhất để người dân
ở nơi đó gởi thông điệp của họ đến thẳng chính quyền
cấp cao hơn để biết và giải quyết triệt để.
Thật ra, để trả lời cho vị đại biểu tuần trước ra
trước Quốc hội phát biểu bác bỏ nhu cầu cần có dự luật
biểu tình thì đơn giản hơn nhiều. Biểu tình là một trong
những quyền của công dân ghi trong Hiến pháp. Chừng nào Hiến
pháp còn ghi điều đó thì nhiệm vụ của các đại biểu lập
pháp như ông là phải cụ thể hóa quyền đó thành một đạo
luật cụ thể. Nói chờ dân trí cao hơn mới có thể ban hành
Luật Biểu tình là một cách nói vi hiến không thể chấp nhận
ở một đại biểu Quốc hội.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10677), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét