<h3>III.1. Quá trình mở đầu </h3>
Hy vọng phần II.1. và II.2. nêu trên đã phần nào làm rõ
được sự khác biệt quá lớn giữa một bên là cái Đảng
đang là và một bên là cái Đảng sẽ phải là trong tình hình
và nhiệm vụ mới của đất nước.
Trong Bài 3 này tôi không dám viết gì nhiều về cái Đảng sẽ
phải là. Bởi vì từ tư duy, đến tổ chức, đến thiết kế
hệ thống chính trị của thể chế dân chủ trong đó (a) Đảng
sẽ phải là đội ngũ tinh hoa của dân tộc để giữ vai trò
lãnh đạo, và (b) đến thiết kế Nhà Nước là bộ máy thực
hiện quyền lực của nhân dân do nhân dân ủy thác theo Hiến
pháp, (c) đến việc thiết kế sao cho cả 2 thực thể này
(Đảng và Nhà nước) là 2 thực thể độc lập có quan hệ
gắn bó với nhau trong khuôn khổ của Hiến pháp.., (d) đến
tiêu chuẩn mới của người đảng viên của Đảng trong giai
đoạn phát triển mới của đất nước… v.v… Tất cả những
vấn đề này đều quá lớn so với trí tuệ của một người
và lại càng không thể đơn thuần là phỏng theo hiểu biết hay
ý muốn chủ quan của một người. Tất cả những điều này
phải là kết tinh của trí tuệ, ý chí và nguyện vọng của
toàn Đảng và của toàn dân tộc. Rất mong trí tuệ và tâm
huyết cả nước và trong Đảng được huy động cho công việc
này.
Tôi chỉ dám hình dung trong đầu, nếu quyết giành lại vai trò
lãnh đạo bị tha hóa tước bỏ mất, có lẽ trước tiên
Đảng cần thực hiện dân chủ học hỏi lại từ đầu, học
hỏi từ lịch sử, từ vốn kinh nghiệm của đất nước và
từ kho tàng của văn minh nhân loại, từ những gì đang diễn ra
trên thế giới, trang bị lại cho toàn Đảng những nhận thức
và kiến thức mới để phân tích lại từ đầu, nhìn nhận
lại chính mình và tình hình đất nước một cách trung thực.
Như thế, nói theo cụ Phan Châu Trinh, trong Đảng vấn đề tiên
dân trí cũng sẽ phải là công việc đầu tiên.
Nói đi cũng phải nói lại, mọi việc nêu trên không đến nỗi
phải bắt đầu từ con số không. Ngay cả trong Cương lĩnh,
Điều lệ Đảng, Hiến pháp 1992, các chủ trương chính sách
đã xây dựng được… có không ít những điều đúng đắn,
những điều tốt. Song vì sự tha hóa trong toàn bộ hệ thống
chính trị, bắt đầu từ sự tha hóa của quyền lực Đảng,
biết bao nhiêu điều tốt đẹp ấy đã bị vô hiệu hóa và
nhiều thứ chỉ còn lại trên các trang giấy. Tình trạng bị
vô hiệu hóa ấy lại tìm cách khắc phục bằng những việc
làm phô trương, giả dối – bằng những cái "giả - diễn -
hão"[11], một trong những ví dụ điển hình là việc thu
hoạch kết quả "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh" được đo chủ yếu bằng trọng lượng và số
lượng các bài thu hoạch, các trang giấy viết theo giáo án! Do
đó trên thực tế chẳng những không tạo ra được những
chuyển biến đáng kể nào trong cuộc sống của đất nước,
tệ quan liêu tham nhũng không giảm bớt, xã hội tiếp tục
xuống cấp, mà còn tạo thêm những cái "giả - diễn –
hão" mới.
Không dấy lên được trong Đảng và trong cả nước ý chí cự
tuyệt cái "giả - diễn - hão" như vậy trong toàn bộ đời
sống chính trị đất nước, mọi chuyện cải cách đều sẽ
vô nghĩa. Muốn vậy, chỉ có thể bắt đầu từ thực hiện
công khai minh bạch và dân chủ, bắt đầu ngay từ tự do ngôn
luận, tự do báo chí.[12]
Trên cơ sở nhận thức lại như vậy, có lẽ Đảng cần phải
tiến hành một quá trình mở đầu, tiến hành theo các bước:
Trước hết là thực hiện dân chủ hóa đời sống mọi mặt
của đất nước – bắt đầu từ thực hiện dân chủ trong
Đảng, thực hiện công khai minh bạch thực trạng đất nước
để làm rõ được mọi vấn đề phải giải quyết. Nhận
thức mới xác lập được trong những bước đi đầu tiên này
sẽ là cơ sở trí tuệ và ý chí cho việc hoạch định ra một
chiến lược cải cách triệt để hệ thống chính trị của
đất nước, xây dựng Hiến pháp mới, từng bước thực hiện
chiến lược cải cách này theo các bước đi (lộ trình) được
quá trình dân chủ hóa và thực hiện công khai minh bạch này
vạch ra.
Toàn bộ quá trình mở đầu này, không thể ước đoán trước
lâu mau thế nào, nhưng xin đừng quên đất nước đang chạy
đua với thời gian, chạy đua rất quyết liệt. Lỡ một bước
chân, hận thiên thu.
Kết thúc quá trình mở đầu này là hoàn thành công việc cải
cách triệt để và toàn diện hệ thống chính trị của đất
nước, thiết lập được một nhà nước pháp quyền dân chủ
vừa có đủ sức thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa và
hiện đại hóa đất nước, vừa đáp ứng tốt nhất những
đòi hỏi đặt ra cho một quốc gia văn minh trong thế giới
hiện đại.
Công việc của quá trình mở đầu này nên bắt đầu từ và
đồng thời với việc thiết kế, thực hiện các bước đi
chuyển hóa Đảng thành đảng của dân tộc, thành đảng lãnh
đạo. Nhiệm vụ đổi mới xây dựng Đảng trở thành đảng
của dân tộc phải cố gắng đi trước một bước trong toàn
bộ công cuộc cải cách, mở đường cho việc cải cách toàn
bộ hệ thống chính trị của đất nước. Toàn bộ việc cải
cách hệ thống chính trị của đất nước cũng nên đi trước
từng bước trong khi đồng thời tiến hành những bước cải
cách kinh tế. Tất cả quá trình mở đầu này cần được hậu
thuẫn bởi một phong trào duy tân trong toàn xã hội, cổ vũ
trong toàn dân hào khí đổi mới chính mình và đổi mới đất
nước để cải cách thành công. Tại chính điểm này lại càng
cho thấy vấn đề nâng cao dân trí, vấn đề học hỏi và
thực hiện công khai minh bạch toàn bộ đời sống đất nước
có ý nghĩa vô cùng lớn lao. Phải thực sự xây dựng một
đạo đức xã hội mới trong đời sống mọi mặt của nhân
dân làm hậu thuẫn, chính vì lẽ này cần làm sao dấy lên
được trong nhân dân một phong trào duy tân.
Xây dựng (1) đảng lãnh đạo, (2) nhà nước pháp quyền, (3)
phát triển xã hội dân sự được phong trào duy tân đất
nước thôi thúc, có lẽ đấy là 3 cột trụ phải dựng lên
để xây dựng thể chế chính trị dân chủ cho đất nước
trong thời kỳ của quá trình mở đầu này, tất cả phải trên
nền tảng của kinh tế thị trường được được vận hành
theo những kinh nghiệm mới nhất mà thế giới đã rút tỉa ra
từ quá trình toàn cầu hóa kinh tế thế giới đầy cơ hội và
cạm bẫy ngày nay. Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới đang
diễn ra chính là cơ hội tốt nhất cho nước ta là nước đi
sau rút kinh nghiệm trên các phương diện: lựa chọn chiến
lược phát triển kinh tế theo những sản phẩm mới nước ta
có lợi thế nhất, đổi mới phương thức quản lý, thu hút
các nguồn lực từ bên ngoài đang cần thị trường. Song chính
những cơ hội mới này trên phương diện kinh tế lại thúc
bách đất nước ta hơn bao giờ hết phải sớm có một thể
chế chính trị dân chủ xây dựng trên 3 cột trụ như thế.
Quá trình mở đầu này cũng là quá trình Đảng cần phấn
đấu giành lại, thiết lập, và hoàn thiện xong vai trò lãnh
đạo của Đảng trong giai đoạn phát triển mới của đất
nước. Ý chí cách mạng cao nhất đối với ĐCSVN là cần hoàn
thành nhiệm vụ này trong thời gian sớm nhất có thể. Một khi
chế độ dân chủ của nhà nước pháp quyền theo những chuẩn
mực nói bên trên được thiết lập xong, Đảng sẽ phải
chuyển sang phấn đấu trở thành đảng cầm quyền theo những
chuẩn mực trong thể chế dân chủ như tại các quốc gia văn
minh.[13] Nghĩa là tới đây, Đảng lại phải phấn đấu nâng
cao hơn nữa năng lực, phẩm chất và bản lĩnh của mình với
tính cách là đảng của dân tộc, phần đấu đạt tới và
để được nhân dân lựa chọn Đảng giữ vai trò đảng cầm
quyền trong một chế độ dân chủ, chứ không phải nghiễm
nhiên Đảng tiếp tục được hưởng vai trò này. Nói đổi
mới xây dựng Đảng trở thành đảng của dân tộc, cùng tồn
tại lâu dài trong sự nghiệp phát triển của đất nước, cùng
đi với dân tộc là nói theo tinh thần này.
Trong quá trình mở đầu này, nhất thiết phải phục hồi và
tôn vinh mọi giá trị và đạo đức đã bị mai một, nhất là
phải chống bằng được bệnh nói dối và mọi sự giả dối
– tội lỗi của mọi tội lỗi. Phải dấy lên trong cả nước
mọi nỗ lực trau dồi thêm cho toàn xã hội những phẩm chất
mới, khả năng và quyền năng của người công dân trong thể
chế chính trị dân chủ của một quốc gia văn minh, hun đúc ý
chí của dân tộc vì một Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc
lập, dân chủ và giầu mạnh, dấn thân cùng với trào lưu
tiến bộ của thế giới vì hòa bình, tự do, dân chủ, quyền
con người và gìn giữ môi trường.
XIN ĐẶC BIỆT NHẤN MẠNH: Tùy theo kết quả của quá trình
dân chủ hóa đất nước, kết thúc quá trình mở đầu này,
nhân dân đến lúc ấy sẽ định đoạt qua Hiến pháp hoặc Tòa
án Hiến pháp về việc thế chế chính trị dân chủ của
nước ta sẽ có một hay nhiều đảng chính trị.
Như vậy có thể nói, trong suốt quá trình mở đầu nhiệm vụ
chính trị hàng đầu của Đảng là lãnh đạo đất nước
thiết lập thành công thể chế chính trị dân chủ.
Điều này có nghĩa, trong suốt quá trình bước mở đầu (nghĩa
là khi chưa kết thúc), phải làm mọi việc để cuối cùng
thiết lập được mối quan hệ giữa Đảng và Nhà nước là
Đảng lãnh đạo Nhà nước theo những quy định của Hiến
pháp. Đảng có thể tiến cử đảng viên của mình tham gia công
việc của Nhà nước theo cơ chế bầu cử và tuyển chọn
được luật định của Nhà nước.
Đặt vấn đề như vậy, cũng có nghĩa là ngay trong quá trình
mở đầu này Đảng phải có những bước đi sẽ dẫn tới
kết quả cuối cùng là khi quá trình mở đầu kết thúc, thì
đồng thời cũng hoàn tất việc chuyển giao toàn bộ công việc
của Nhà nước cho Nhà nước. Nghĩa là phải hoàn tất việc
tạo ra phương thức Đảng làm việc của Đảng, Nhà nước làm
việc của Nhà nước. Nhà nước không phải là cấp dưới của
Đảng và chỉ có nghĩa vụ tuân thủ Hiến pháp. Đảng cũng
phải tuân thủ Hiến pháp như một pháp nhân công dân.
Sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước trong quá trình
mở đầu này rất quan trọng, vì những yếu kém ban đầu khó
tránh khỏi của một nhà nước dân chủ non trẻ đã đành, vì
nâng cao dân trí là công viêc của cả một giai đoạn, vì nhất
thiết phải tránh cái gọi là dân chủ bầy đàn theo số
đông… Song đặc biệt quan trọng còn là chẳng có một thể
chế dân chủ nào hoàn hảo cả, nên cần được thường xuyên
điều chỉnh. Lúc nào, và mãi mãi bao giờ cũng cần huy động
được mọi tinh hoa của đất nước để luôn luôn kịp thời
khắc phục được các khiếm khuyết xảy ra, hoàn thiện và
phát triển thể chế chính trị dân chủ của đất nước. Lãnh
đạo là như thế. Vì vậy vấn đề không phải là cần hay
không cần, mà là Đảng có thực hiện được nhiệm vụ lãnh
đạo như thế hay không. Nên chú ý chống xu hướng sùng bái,
dù là sùng bái cái được coi là triết lý dân chủ cao siêu
nhất, lý tưởng nhất được rao giảng khắp nơi trong thế
giới phương Tây.
Sự ra đời của ĐCSVN là đòi hỏi của đấu tranh cách mạng.
Sự tồn tại của Đảng là để thực hiện các nhiệm vụ
cách mạng. Chống lại cái quán tính lịch sử đang lên ngôi,
Đảng nhất thiết phải giành lại như thế vai trò lãnh đạo
bị tha hóa tước mất trong thời bình. Đảng cần hoàn thiện
vai trò này thông qua việc lãnh đạo nhân dân hoàn thành sự
nghiệp xây dựng thể chế dân chủ trong giai đoạn phát triển
mới của đất nước. Từ thành tựu này của đất nước,
Đảng cần phấn đấu trở thành đảng cầm quyền trong thể
chế dân chủ và mãi mãi cùng đi với dân tộc trên con đường
đưa quốc gia trở thành một nước phát triển. Không một
đảng viên chân chính nào lại muốn làm vua, càng không làm vua
mãi mãi. Đảng cách mạng lại càng không thể làm vua, dù là
vua tập thể. Vậy chỉ có con đường phải giành lại vai trò
lãnh đạo vốn có và từ đó phấn đấu tiếp trở thành
đảng cầm quyền trong thể chế dân chủ. Ý chí cách mạng
đối với Đảng là như vậy.
Nói theo ngôn ngữ cuộc chơi, quá trình mở đầu như thế cũng
có thể được bình luận là thiên vị cho Đảng nhiều quá
đấy: Đã là lực lượng chính trị mạnh nhất quốc gia đang
nắm thực quyền đất nước, lại còn được ưu ái đi bước
trước một thời gian nào đó để củng cố chỗ đứng của
mình… Sự thật cách nghĩ này không sai, nếu ai thích nó cứ
giữ lấy mà dùng. Tuy nhiên, theo suy nghĩ của tôi, chỉ vì lợi
ích quốc gia đỏi hỏi, cho nên cần chọn phương án quá trình
mở đầu như thế. Bởi vì dân chủ đòi hỏi phải được
học và phải chuẩn bị mọi điều kiện cần thiết cho nó;
vả lại một khi làm cho lực lượng chính trị mạnh nhất
quốc gia này trở thành động lực thúc đẩy quá trình dân
chủ hóa đất nước, khả năng thành công có thể là hiện
thực hơn và sớm hơn so với những phương án khác. Đây là
sự lựa chọn có điều kiện và tin vào lý trí, đòi hỏi
những người có ý thức trách nhiệm với đất nước và lực
lượng tinh hoa trong hàng ngũ trên 3 triệu đảng viên nên dồn
hết ý chí, trí tuệ và tâm huyết làm cho Đảng trở thành
một động lực như thế của đất nước.
Sẽ là thiếu trách nhiệm nếu không cảnh báo dứt khoát ngay
ở đây: Đảng với tính cách là một tổ chức tiền phong
chiến đấu bây giờ đang bị tha hóa biến tướng thành lực
lượng chính trị mạnh nhất trong xã hội nước ta hiện nay.
Thực tế này trở thành yếu tố kìm hãm sự phát triển mọi
mặt của đất nước. Chính vì lẽ này, trong xã hội nước ta
đang tích tụ ngày càng nhiều những mâu thuẫn đối kháng, và
tới một thời điểm nào đó, có thể tình hình sẽ dẫn đến
đổ vỡ nếu không đảo ngược được xu thế tha hóa này.
Đây là lời cảnh báo trước hết đối với từng đảng viên:
Phải làm tất cả chặn đứng xu thế tha hóa này và phấn
đấu đổi mới Đảng trở thành đảng của dân tộc.
<h3>III.2. Về trở lực</h3>
Vì nhiều lẽ, trong đó có hệ quả của công tác giáo
dục chính trị tư tưởng, trở lực bao trùm toàn bộ công
cuộc cải cách là sự lạc hậu về tư duy và tầm nhìn của
Đảng, của hệ thống chính trị, của bộ máy Đảng và Nhà
nước, của các tổ chức xã hội, của toàn bộ thượng tầng
kiến trúc xã hội, của trình độ dân trí nói chung. Chính vì
lẽ này phải có tiên dân trí, phải có phong trào duy tân đất
nước.
Song bàn về hệ thống chính trị, có lẽ nên tập trung phân
tích 3 trở lực chính: Sự cố thủ của quyền lực đảng,
nhóm lợi ích, tầng lớp quan liêu ăn bám.
Hội nghị Trung ương 3 (tháng 10-2011) đã bàn nhiều và phê phán
hiện tượng nhóm lợi ích. Để tiết kiệm thời gian, phần
này xin tập trung vào sự cố thủ của quyền lực Đảng và
về bộ máy trí tuệ của Đảng.
<h4>III.2.1. Nói thêm về sự cố thủ của quyền lực Đảng
</h4>
Như mọi quyền lực khác, sự cố thủ của quyền lực Đảng
là bản năng và bản chất của quyền lực.
Khái niệm "quyền lực Đảng" diễn đạt một cách thô
thiển và đơn giản, đó là:
(a) quyền lực của những người thực sự có ảnh hưởng trong
Đảng ở mọi cấp, mọi tổ chức, trong mọi lĩnh vực và ở
mọi địa phương của đời sống đất nước,[14] đấy là
những ảnh hưởng có thể trực tiếp, hoặc là ảnh hưởng
gián tiếp, nhưng quan trọng; ngoài ra còn phải tính đến những
người không có vị trí chính thức trong Đảng nhưng do những
mối quan hệ nào đó có thể tác động ảnh hưởng đến
những quyết định của Đảng;
(b) những truyền thống, những luật lệ không thành văn nhưng
đứng ngoài và có hiệu lực nhiều khi còn cao hơn cả Điều
lệ Đảng cũng như Hiến pháp và luật pháp của Nhà nước,
phổ biến nhất là "nguyên tắc tập trung dân chủ" được
vận dụng theo ý chí của quyền lực Đảng và những thứ
luật và lệ không thành văn khác (thường có rất nhiều trong
tổ chức sinh hoạt Đảng nhân các kỳ tổ chức Đại hội
Đảng toàn quốc…), những tập quán, những tiền lệ, những
di sản tinh thần và văn hóa … chi phối sâu sắc sinh hoạt
Đảng và những quyết định của Đảng; vân vân…
(c) sự hình thành tầng lớp quan liêu ăn bám thiên hình vạn
trạng mà biểu hiện rõ nét nhất là cái ma trận (matrix) không
sao phác họa ra trên giấy được của quyền lực Đảng và
thứ cơ chế không thành văn giữ quyền quyết định tất cả
nhưng không chịu trách nhiệm, khi xẩy ra sự cố thì rất khó
bề truy cứu, đang diễn ra ở mọi cấp lãnh đạo, mọi cấp
ủy, ở nhiều nơi trong cả nước và trong nhiều lĩnh vực của
cuộc sống.[15]
(d) Vân vân…
Quyền lực Đảng là điều có thật, dễ hiểu, song thực không
dễ nắm bắt, không dễ lộ ra.
Trên thực tế, Đảng và quyền lực Đảng là hai khái niệm,
hai thực thể khác nhau; mọi điều quyền lực Đảng muốn
thực hiện đều nhân danh Đảng. Rất nên mổ xẻ kỹ hiện
tượng này để thay đổi hẳn nhiệm vụ xây dựng Đảng, một
mặt nhằm hạn chế xuống mức thấp nhất tình trạng Đảng
trở thành công cụ của quyền lực Đảng, mặt khác nhằm nâng
cao phẩm chất, trí tuệ và tính tiền phong chiến đấu của
từng đảng viên. Không phải ngẫu nhiên cố Thủ tướng Võ
Văn Kiệt đã mở đầu việc này bằng đề nghị bỏ nguyên
tắc tập trung dân chủ, thay vào đó là sự tuân thủ theo
Cương lĩnh, Điều lệ Đảng, Hiến pháp… Nói đơn giản, đó
là nguyên tắc tất cả mọi người phải tuân thủ luật và
những quy định, không có sự vận dụng tùy tiện; chỗ nào
trong Cương lĩnh, Điều lệ Hiến pháp, luật hiện hành trái hay
chưa làm rõ sự tuân thủ này thì phải sửa lại.
Trong Đảng cho đến nay đã không ít đảng viên chính trực có
tiếng nói quyết liệt đối với quyền lực Đảng về những
sai lầm hay yếu kém của Đảng, kể cả những sai lầm về
chủ trương, đường lối quan trọng. Song cũng cho đến nay,
hầu hết những tiếng nói ấy không được lắng nghe, bị dập
tắt, không ít trường hợp người nói bị hệ lụy, bị xử
lý nặng nề. Gần đây nhất và rõ nhất là các anh Trần Xuân
Bách, Trần Độ.., chưa nói đến những người ngoài Đảng.
Trong nước và cả thế giới đều biết những chuyện này.
Không có bài thuốc tiên nào ngoài cách thực hiện đoàn kết,
dân chủ, công khai minh bạch trong Đảng và đặt lợi ích quốc
gia lên trên hết, xây dựng ngay trong Điều lệ Đảng những quy
định cần thiết bảo đảm những yếu tố này.
Ngay trong Đảng và trước hết trong Đảng, cần làm bằng
được việc trí tuệ phải luôn luôn được sàng lọc, chắt
lọc, minh bạch, ý chí phải luôn luôn được rèn luyện, đồng
thời phải thường trực chống lại sự phục tùng mù quáng và
thứ dân chủ theo số đông, theo a-dua, phải kiên quyết chống
lại chính sách ngu dân ngay trong sinh hoạt Đảng! Gìn giữ tính
tiền phong chiến đấu của Đảng thì phài làm như vậy, và
đây chính là những yếu tố cho phép kiểm soát và vô hiệu
hóa cái gọi là quyền lực Đảng. Nhân đây xin nói, quyền
lực Đảng hiện nay rất mạnh, số lượng đảng viên rất
đông, song Đảng không mạnh so với đòi hỏi của tình hình và
nhiệm vụ đất nước đặt ra, trình độ mọi mặt của đảng
viên hiện nay nhìn chung rất thấp cả về phẩm chất, trí tuệ
và bản lĩnh. Tình hình này là môi trường lý tưởng giúp
quyền lực Đảng chiếm ưu thế tuyệt đối trong Đảng để
lũng đoạn. Trong những nguyên nhân của tình trạng này có
trách nhiệm của bộ máy trí tuệ của Đảng.
Nhìn lại, biết bao nhiêu bước đi gian khổ, đau đớn, đấu
tranh quyết liệt trong nội bộ Đảng ở các cấp từ cơ sở
cho đến Trung ương… mới dẫn đến Đại hội VI, một bước
ngoặt chiến lược vứt bỏ rất nhiều cái cũ, cái phạm húy
ở phạm vi chiến lược và đường lối của Đảng. Song cuối
cùng đã có được Đại hội VI, đã mở ra được công cuộc
đổi mới hôm nay. Không thể nói khác: Đó là kết quả vận
động trong cuộc sống, dẫn tới những kết quả của đấu
tranh dân chủ trong nội bộ Đảng, trước hết ở các cấp
lãnh đạo Đảng từ thấp nhất đến cao nhất, với ý thức
quyền lợi quốc gia trên hết. Sau Đại hội VI quá trình đấu
tranh gian khổ ấy vẫn tiếp tục, trước những vấn đề mới
và những đòi hỏi mới; đó cũng là quy luật vận động không
ngừng của sự vật. Bây giờ phải bước vào cuộc cải cách
sâu rộng và triệt để toàn bộ hệ thống chính trị, sẽ
quyết liệt hơn rất nhiều, lại càng đòi hỏi phải như vậy.
Trong Bài 2 tôi kiến nghị vận dụng "bài học Trần Thủ Độ
tập thể" ở cấp lãnh đạo cao nhất của Đảng, xây dựng
một phong trào ý chí Trần Thủ Độ trong cả nước. Một Trần
Xuân Bách… một Trần Độ, đã thất bại. Nhưng thiết nghĩ
cả Bộ Chính trị là một Trần Thủ Độ tập thể thì không
thể thất bại.[16] Nhìn thẳng vào thực trạng đất nước,
đoàn kết, dân chủ, lợi ích quốc gia trên hết. Đó là công
việc một Trần Thủ độ tập thể phải làm và đi tới quyết
định hành động. Chắc chắn sẽ có sự hậu thuẫn của toàn
dân và toàn Đảng.
Đảng có truyền thống, một khi Bộ Chính trị đã quyết, hầu
như chắc chắn nó được thực hiện trong toàn Đảng. Nên phát
huy truyền thống này.
Trong một số bài viết trước đây, tôi đã kiến nghị vận
dụng một điều, đó là không ngoái lại quá khứ, khép lại
quá khứ khi bàn về thực hiện đoàn kết hòa hợp hòa giải
dân tộc trên cơ sở dân chủ.
Theo đuổi cách suy nghĩ này, tôi xin kiến nghị chung với cả
nước nguyên tắc không ngoái lại quá khứ, khép lại quá khứ
với mục đích từ nay trở đi mỗi người tự sang trang cho
mình đi, vào một thời kỳ phấn đấu mới cho chính mình và
cho đất nước, tôi cũng kiến nghị như vậy đối với toàn
Đảng.
Nói thẳng thắn, không ngoái lại quá khứ được nói tới ở
đây là không vận dụng nguyên tắc hồi tố, không bới lông
tìm vết chuyện cũ, từ nay đối với mỗi người là sự bắt
đầu mới như nhau, cùng nhau sang trang mới cho chính mình và cho
đất nước.
Tôi chưa tìm ra được cách diễn đạt như thế nào cho đầy
đủ và kín kẽ, song nội dung cụ thể tôi hình dung trong đầu
đại ý: Không ngoái lại quá khứ theo tinh thần không hồi tố
được hiểu là (a) cho đến khi sang trang, ví dụ lấy thời
điểm từ hôm nay trở đi, ngoại trừ những tội đang bị truy
cứu trách nhiệm hình sự trước pháp luật, không vận dụng
nguyên tắc hồi tố trong việc tích tụ tài sản không minh
bạch trước đây; (b) không truy cứu trách nhiệm và không vận
dụng nguyên tắc hồi tố đối với mọi hiện tượng chạy
chức chạy quyền đã xảy ra trước đây, ai ở cương vị nào
vẫn giữ nguyên cương vị đó; (c)nhưng từ hôm nay trở đi
tất cả cùng nhau sang một trang mới: tất cả những gì đang
có trước khi sang trang đều được thừa nhận quyền sở hữu,
nhưng tất cả mọi thứ từ nay đều phải thực hiện công khai
minh bạch để đóng thuế và mọi việc làm ăn phải theo đúng
pháp luật; mỗi người tiếp tục làm đúng chức vụ đang giữ
trước khi sang trang - nếu khả năng bộc lộ ra là không đáp
ứng công việc sẽ được thuyên chuyển trong danh dự và giữ
nguyên các quyền lợi khác trước đây đã được hưởng; (d)
từ hôm nay trở đi – nghĩa là sau ngày sang trang lịch sử –
tất cả chỉ còn lại pháp luật và pháp luật, tất cả phải
thực hiện đầy đủ tính giải trình và chịu trách nhiệm
(accountability).
Tóm lại, không ngoái lại quá khứ, khép lại quá khứ là ý
tưởng sẵn sàng chịu đựng mọi điều có thể chịu đựng,
hạn chế các trở lực, mong muốn tạo mọi thuận lợi có
thể, để đạt bằng được mục đích đưa đất nước sang
trang của thời kỳ phát triển mới.
Có ý kiến cho rằng đang khủng hoảng kinh tế như thế này,
làm sao mà cải cách chính trị toàn diện và triệt để
được? Tôi lại nghĩ khủng hoảng kinh tế hiện nay chính là
lý do và là thời cơ để cải cách sâu rộng và toàn diện
thể chế chính trị, vì mọi chuyện đã được phơi bày ra
rất rõ ràng để quyết định, để hành động. Tình hình bậy
giờ làm gì khó bằng nếu không muốn nói là thuận lợi hơn
rất nhiều so với thời Đại hội VI; tiềm năng mọi mặt của
đất nước bây giờ rất lớn và cần được đánh thức. Cốt
lõi của vấn đề lại là ở chỗ không được để vuột mất
thời cơ cải cách triệt để lần này. Đang là lực lượng
chính trị mạnh nhất nắm thực quyền đất nước, những mâu
thuẫn đối kháng tích tụ trong xã hội còn ở mức kiểm soát
được, tiềm lực kinh tế đất nước còn đủ mạnh, cho nên
lúc này Đảng đang có cơ hội lớn nhất để tiến hành cuộc
cải cách triết để. Nếu chậm trễ, tới một lúc nào đó
sẽ là nước đến chân không kịp nhảy và sẽ rơi vào tình
trạng lực bất tòng tâm.
Xin kể lại trường hợp chính quyền Soeharto ở Indonesia nhân
danh chính thể "trật tự mới" (sau khi phế bỏ tổng thống
Sukarno năm 1967) đã tồn tại được 30 năm, và bị lật đổ
năm 1998 vì tha hóa tàn tệ. Hồi ấy rất nhiều ý kiến cho
rằng nước Hồi giáo đông nhân nhất thế giới này sẽ phân
rã và tan rã trong hỗn loạn, lại vào lúc Indonesia phải trao
trả độc lập cho Đông Timor nên tình hình càng nhạy cảm.
Thế nhưng dân chủ đã thắng và hôm nay mang lại cho Indonesia
một vị thế và một gương mặt hoàn toàn mới: Indonesia đang
phấn đấu trở thành nền kinh tế lớn thứ 10 của thế giới
và trở thành trụ cột của ASEAN. Nguyên nhân chủ yếu là
những lực lượng tinh hoa của quốc gia này đã đặt lợi ích
quôc gia lên trên hết và kiên định con đường dân chủ.
<h4>III.2.2. Về bộ máy trí tuệ của Đảng </h4>
Đảng đang bị làm suy yếu đi, vì chính lực lượng trí tuệ
trong bộ máy giáo dục, đào tạo, tuyên giáo, lý luận và hệ
thống thông tin đại chúng được kiềm tỏa chặt chẽ trong
"lề phải" đang giam hãm Đảng. Đây là một thực tế vô
cùng nguy hiểm.
Toàn bộ bộ máy trí tuệ của Đảng hầu như chỉ dồn sức
vào làm chức năng "quán triệt" và không làm được bao
nhiêu, thậm chí có khi không được phép làm chức năng khai
phá, nên trong nhiều trường hợp bộ máy trí tuệ của Đảng
còn là dinh lũy, là quân xung kích của bảo thủ và lạc hậu
trong Đảng.
Không phải trong bộ máy trí tuệ của Đảng không có những
cái đầu kiệt xuất, không có những trái tim nóng hổi sót sa
về thực trạng đất nước hiện nay, không có những tiếng
nói cương trực của lẽ phải… Song tất cả những thứ này
– tạm gọi dưới cái tên chung là "cái lề trái" – đều
bị úp gọn trong cái mũ kim cô của "lề phải", của "quán
triệt", của ý chí của lãnh đạo. Nên "cái lề trái" này
hoặc là bị vô hiệu hóa, hoặc là chỉ có ít tác dụng. Cái
mũ kim cô mang ra sử dụng còn được phong cho chức năng là
bảo vệ sự chuyên chính của cách mạng trong toàn bộ lĩnh
vực chính trị, văn hóa, tư tưởng. Cái tên ngắn hơn cho
nhiệm vụ này là giữ "độc quyền về chân lý", cái sứ
mệnh thiêng liêng ủy thác cho nó là "độc quyền yêu
nước".
Cũng có thể là vì cái chất "lề trái" nói trên trong bộ
máy trí tuệ quá ít, quá yếu, quá nhu nhược, hoặc bị kiềm
tỏa quá chặt chẽ, nên bị vô hiệu hóa?.. Tôi không có căn
cứ gì để trả lời.
Có thể chỉ vì ý chí của lãnh đạo Đảng là quyết giữ
bằng được cái lề phải để bảo đảm sự lãnh đạo toàn
diện và tuyệt đối của mình?.. …
Tôi chỉ có nhận xét: Cái lề phải đang giam hãm cả nước
trong lạc hậu và tự gây ra cho đất nước nhiều khó khăn
không đáng có.
Nêu ra nhận xét trên, tôi chỉ muốn đặc biệt lưu ý đến
cái kết quả cuối cùng, cái sản phẩm cuối cùng bộ máy trí
tuệ của Đảng đã làm ra theo tinh thần quán triệt lề phải:
Đó là thực trạng cấu trúc bộ máy vô cùng rườm rà của
toàn bộ hệ thống chính trị đất nước (bao gồm các bên
Đảng, chính quyền, đoàn thể xã hội…), có biên chế quá
lớn rất tốn kém công của, với tỷ lệ bằng cấp rất cao,
và nhìn chung đội ngũ cán bộ viên chức có trình độ chính
trị và chuyên môn thấp, sự tin cậy được và tính trách
nhiệm của họ chưa như mong đợi. So với đòi hỏi của nhiệm
vụ, đội ngũ cán bộ viên chức mặc dù được đào tạo
chính quy nhưng nhìn chung có sự lạc hậu lớn về tư duy kinh
tế, về pháp luật và về các quyền tự do dân chủ của dân,
về sự vận động của của các quy luật phát triển kinh tế
chính trị, văn hóa, xã hội. Đã thế sự phát triển mọi mặt
của đất nước ở giai đoạn hiện nay khách quan có nhiều
vấn đề khó, khiến cho sự bất cập này ngày càng lớn. Tình
trạng tha hóa hiện nay và sự khủng hoảng các giá trị đang
diễn ra trong xã hội càng làm suy yếu thêm đạo đức con
người và đạo đức nghề nghiệp của họ. Năm này qua năm
khác hàng vạn cán bộ viên chức được bồi dưỡng thêm,
được chuyên tu ở trong nước hay nước ngoài, song không cải
thiện tình hình được bao nhiêu – nhất là xem xét dưới góc
độ hiệu quả và chất lượng của nền kinh tế quốc dân,
tình trạng quan liêu tham nhũng không giảm…
Nêu lên nhận xét: công việc bảo đảm lề phải của bộ máy
trí tuệ của Đảng đang giam hãm cả nước trong lạc hậu, tôi
cũng muốn xin lưu ý đến sản phẩm cuối cùng của nó là tình
trạng nền giáo dục nước nhà và tình hình dân trí nói chung
của nước ta như hiện nay, nhất là cuộc khủng hoảng tinh
thần nặng nề nhất kể từ Cách Mạng Tháng Tám đang diễn ra
trong nhân dân, sự xuống cấp của đời sống văn hóa, xã
hội…
Trong Bài 2 bàn về sự nghiệp duy tân đất nước, tôi đã
trình bầy những lo lắng của mình về toàn bộ tình hình văn
hóa - xã hội và thượng tầng kiến trúc của đất nước, xin
miễn nhắc lại.
Nghĩ về bộ máy trí truệ của Đảng, tôi liên hệ đến tất
cả những gì sử gia Trần Trọng Kim và học giả Nhật Yoshiharu
Tsuboi mô tả về sự hình thành, năng lực, phẩm chất, sự
hoạt động và ảnh hưởng của đình thần với tính cách là
giường cột tinh thần và nền tảng văn hóa của các đời vua
triều Nguyễn. Chính giai đoạn lịch sử này làm tôi hiểu ra
được các vua triều Nguyễn và đình thần của họ đã tự
trói buộc chế độ chính trị của đất nước vào sự nô
dịch của quá khứ, đẩy nước ta đi vào một ngả đường
khác hẳn với nước Nhật, đã tự làm yếu đất nước
trước khi thực dân Pháp có thể đặt ách đô hộ lên đất
nước. Bộ máy trí tuệ của Đảng hôm nay quan tâm hay không
quan tâm đến những bài học có thể rút ra từ lịch sử cay
đắng cuối triều đại nhà Nguyễn?
Nêu lên suy nghĩ của tôi về bộ máy trí tuệ của Đảng, tôi
còn muốn đặc biệt lưu ý đến thực tế là hình như nó chưa
bao giờ làm được nhiệm vụ "think tank" cho Đảng, cũng
chưa bao giờ tạo ra cho Đảng một "think tank" xứng đáng
với sự cần thiết. Có phải như vậy không? Kết quả dẫn
tới Đại hội VI và công cuộc đổi mới hôm nay hình như
không thể được coi là sản phẩm của bộ máy trí tuệ của
Đảng, có chăng là có sự đóng góp của một số cái đầu
lỗi lạc với tính cách là cá nhân trong bộ máy đó, chứ
không phải là của bộ máy. Bộ máy trí tuệ chạy theo, đi theo
công cuộc đổi mới này – nhưng cũng chỉ có thế. Bây giờ
đổi mới ở giai đoạn này đã làm xong nhiệm vụ của nó;
tiếp theo phải là cái gì? – cho đến nay chưa thấy bộ máy
trí tuệ của Đảng đưa ra phương án mới nào.
Đổi mới xây dựng Đảng trở thành đảng của dân tộc,
tiến hành cuộc cải cách sâu rộng, toàn diện và triệt để
hệ thống chính trị của đất nước, không thể không tiến
hành cuộc giải phóng tư tưởng trong Đảng. Đấy chính là
nhiệm vụ của bộ máy trí tuệ của Đảng lúc này.
Tôi tin rằng đội ngũ trí thức trong Đảng không nhỏ, những
người trí thức chân chính trong Đảng không ít. Lẽ ra lúc này
bộ máy trí tuệ của Đảng cần tham vấn cho Đảng nên gỡ
bỏ cái mũ kim cô như thế nào trong tình hình hiện nay, song
đến nay không thấy họ làm việc này. Vì vậy lúc này rất
cần lãnh đạo Đảng tự tay mình cất đi cái mũ kim cô và
đòi hỏi bộ máy trí tuệ của mình làm đúng, làm hết chức
năng của nó, bao gồm cả chức năng huy động trí tuệ cả
nước và của nhân loại, cho mục đích đổi mới Đảng thành
đảng của dân tộc, cho thực hiện thành công nhiệm vụ cải
cách sâu rộng và triệt để hệ thống chính trị của đất
nước.
<h2>Thay lời kết: Hoang tưởng?</h2>
Tôi hỏi mười đảng viên là bạn thân ở tuổi tôi và lớn
hơn, tuổi đảng phần đông là nhiều hơn, cuộc sống cũng
từng trải hơn tôi, thì cả mười người đều thấy phải
đổi mới xây dựng Đảng trở thành Đảng của dân tộc,
phải tiến hành cải cách thể chế chính trị, đại thể như
đã trình bày trong 3 bài viết này. Lẽ phải là như vậy.
Rất nhiều ý tưởng trong 3 bài viết này cũng từ họ mà ra,
có nhiều chỗ tôi chỉ là cái loa, cố là cái loa trung thành mà
thôi.
Tuy nhiên phải có đến bảy, tám người nói với tôi là không
làm được:
- Quyền lực và nhóm lợi ích không cho làm.
- Giao cho lực lượng chính trị mạnh nhất này đang lũng
đoạn đất nước mọi mặt nhiệm vụ cải cách như thế là
ảo tưởng đến ngây thơ và phiêu lưu quá!..
- Di sản văn hóa 35 năm thời bình của chế độ ta nặng nề
quá, làm sao vượt qua được?!..
- Cuộc cải cách phải làm lớn quá, giới cầm quyền hiện
nay, trí thức và trình độ dân trí nước nhà đều chưa kham
nổi!
- Chưa có cách gì vượt qua được nỗi sợ trong mỗi
người…
- Mọi điều viết ra trong 3 bài của anh chỉ nói lên được
là tình hình đã quá muộn để nghĩ đến cải cách!
- Hay là số phận dân tộc mình nó thế?
- …
Tôi kiên trì nghe hết, cả những điều còn xé lòng hơn nhiều.
Song cả mười người chúng tôi đều chung một ý: phải suy
nghĩ tiếp.
Cá nhân tôi nghĩ, và tôi chắc những anh chị khác cũng nghĩ
thế, chịu khó trao đổi, chịu khó thông tin, mọi chuyện có
thể sẽ vỡ dần ra.
Trong khi trao đổi giữa chúng tôi với nhau như thế, có 2 ý
kiến khiến chúng tôi phải suy nghĩ:
- Kinh nghiệm hình như cho thấy Việt Nam không dám đi
trước Trung Quốc trong cải cách.
- Nếu Việt Nam dám cải cách dân chủ, liệu Trung Quốc
có phá không?
Sự đời dứt dây động rừng. Hai ý kiến trên không phải là
phi lý.
Ý kiến thứ nhất đã được bàn tới nhiều lần rồi, tôi
cũng đã từng viết ra suy nghĩ của mình trong một số bài.
Chỉ xin nói gọn ở đây là một trong những bài học thành
công quan trọng của cách mạng Việt Nam là độc lập, tự chủ
và sáng tạo trong tư duy. Nếu nói là ta không dám đi trước
Trung Quốc trong cải cách, thực ra là không dám cải cách mà
thôi. Chuyện cũ là trong đổi mới, ta thực hiện sau Trung Quốc
khoảng 10 năm, nhưng có nhiều cái rất quan trọng lúc ấy ta
đã đi trước Trung Quốc, nhất là vấn đề một giá, vấn
đề thị trường, tỷ giá hối đoái…
Về ý kiến thứ 2, tôi thừa nhận không loại trừ vì một hay
nhiều lý do nào đấy, Trung Quốc có thể can thiệp, và họ có
nhiều cách. Sẽ là không đúng nếu nghĩ rằng cải cách là
vấn đề nội bộ của nước ta và không cần quan tâm đến
những động thái đối ngoại. Tuy nhiên, dù Trung Quốc có
những "chiêu" gì đi nữa, cuối cùng và chủ yếu vẫn là do
cách ứng xử của ta quyết định. Đoàn kết, đoàn kết, đại
đoàn kết thực sự là vấn đề sống còn của ta. Điều cầm
chắc là mối quan hệ hợp tác hữu nghị láng giềng tốt của
ta với Trung Quốc không có trong danh mục của cơ chế "xin –
cho", vậy chỉ còn lại một con đường duy nhất là phải làm
mọi việc để ta thực sự và luôn luôn là chính ta. Ta cải
cách hay không cải cách, không thay đổi được sự nghiệt ngã
của địa lý tự nhiên: Việt Nam là chướng ngại vật đầu
tiên và lớn nhất của Trung Quốc trên con đường qua Biển
Đông vươn ra Thái Bình Dương. Hơn nữa rồi đây châu Á –
Thái Bình Dương vừa là khu vực năng động nhất của thế
giới, vừa là vùng nóng do hội tụ vào đây đủ hết các
đối thủ nặng ký tranh hùng. Khỏi phải bàn, trong một cục
diện thế giới và khu vực như thế, một Việt Nam yếu hay
một Việt Nam mạnh là đắc sách nhất cho đất nước. Càng
nghĩ, tôi càng thấy không có bất kể một lý do gì biện minh
cho trì hoãn cải cách, mà chỉ có mối lo: Làm sao cải cách
nhất quyết phải thành công, thành công sớm!
Tôi thực sự tin rằng đất nước ta đang đứng trước và
bắt buộc phải thực hiện bằng được cuộc cải cách vỹ
đại nhất này trong lịch sử của mình. Tôi đã nhiều lần
trình bày suy nghĩ này. Tôi chỉ tiếc là mình chưa có đủ trí
tuệ nói lên tầm vĩ đại của cuộc cải cách này, mà chỉ
cảm nhận được nó đến cháy bỏng tâm can, qua khát vọng về
duy tân đất nước, về đổi đời dân tộc, về đổi đời
đất nước.
- Vì sao, và có đúng như thế không? Hay là tôi hoang tưởng?
Nhưng dù có ai coi tôi là điên, tôi vẫn tin rằng phía trước
đất nước là cuộc cải cách vỹ đại nhất trong lịch sử
dân tộc Việt Nam ta, nhất thiết dân tộc ta phải thực hiện,
thực hiện thành công. Đảng Cộng Sản Việt Nam nợ dân, nợ
đất nước cuộc cải cách vỹ đại này để trang trải hai cam
kết Đảng đã nhận về mình trước dân tộc khi giương cao
ngọn cờ cứu nước:
- Lãnh đạo nhân dân xây dựng thành công thể chế nhà
nước pháp quyền dân chủ cho đất nước. Việt Nam Dân Chủ
Cộng Hòa là như thế.
- Hoàn thành sự nghiệp thống nhất dân tộc vì một
Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu
mạnh.
Tôi nghĩ nếu không tiến hành cải cách, Đảng sẽ thực sự
chỉ còn lại là một lực lượng chính trị. Nếu tiến hành
cải cách, tôi tin sẽ phòng ngừa được đổ vỡ, và đó sẽ
là cải cách do Đảng lãnh đạo, Đảng sẽ trở thành đảng
của dân tộc. Để xảy ra đổ vỡ chắc chắn sẽ là thảm
họa, rồi sau đó nhân dân cũng phải tự mình tìm đường cải
cách đưa đất nước đi lên,… nhưng nếu để xảy ra như
thế, bây giờ không nói trước được điều gì.
Vài điều xin được chia sẻ với bạn đọc, đúng sai thế nào
xin được chỉ giáo./.
Võng Thị, ngày 05-11-2011
Nguyễn Trung
[1] Nói "một trong hai con đường ấy bằng cách này hay cách
khác nhất định sẽ diễn ra", tôi hiểu đấy là sự vận
động tất yếu do chính đòi hỏi tồn tại và phát triển của
đất nước ta đặt ra, và đấy cũng là quy luật vận động
của cuộc sống một dân tộc, một quốc gia. Lịch sử hơn 2000
năm của đất nước khẳng định hùng hồn, dân tộc Việt Nam
ta không bao giờ chịu khoanh tay chấp nhận mãi mãi bất kể sự
nô dịch hay hèn kém nào. Từ phá bỏ nghìn năm Bắc thuộc,
đến Đại Cồ Việt.., đến Lý công Uẩn.., đến Nguyễn
Trãi.., đến Tuyên Ngôn Độc Lập 02-09-1945, đến hoàn thành
sự nghiệp giành lại độc lập thống nhất đất nước hôm
nay.., là sự khẳng định xuyên suốt lịch sử đất nước ta
về sự vận động tất yếu này. Thực tế cuộc sống mọi
mặt của đất nước hôm nay trong bối cảnh thế giới hiện
tại cũng cho đầy đủ các bằng chứng và lý lẽ giúp chúng ta
nhìn thấy: Nếu không tự giác cải cách mà cứ giữ nguyên
trạng như hiện nay, hay nhúc nhích quá chậm, đều đồng nghĩa
với bất khả kháng tích tụ bên trong mọi mâu thuẫn đối
kháng, dẫn tới sụp đổ là kết cục tất yếu, rồi đất
nước lại phải bắt đầu tìm đường để thay đôi, để
phát triển…
[2] Đã trình bày kỹ trong bài "Trách nhiệm lịch sử" –
Thời Đại Mới số 19 và trong bài về vấn đề sử dụng
người tài, Thời Đại Mới, số 22.
[3] Tình trạng kinh tế, văn hóa, xã hội của một nước nông
nghiệp lạc hậu và chậm phát triển có nhiều tàn dư phong
kiến.
[4] Gần đây lại phải sửa đổi 19 điều cấm.
[5] Tìm xem Văn kiện Đại hội XI, sách đã dẫn.
[6] Xem: "Hiến pháp Việt Nam 1936 – 1959 – 1980 – 1992", NXB
Chính Trị Quốc Gia, Hà Nội 1995, tr. 7 & 8.
[7] Nghị quyết Đại hội XI, sách đã dẫn, tr. 71.
[8] Xem: Nguyễn Trung, (1) "Trách nhiệm lịch sử", Tạp chí
Thời Đại Mới số 19: Món nợ (a)lãnh đạo nhân dân xây dựng
thành công một thế chế dân chủ và (b) hoàn thành sự nghiệp
thống nhất dân tộc trên nền tảng của thể chế dân chủ
ấy. (2)"Bài 2 – "Suy nghĩ về sự nghiệp duy tân đất
nước" – "Không được phản bội một hy sinh nào, không
một mất mát mát nào được phép bỏ qua trong sự nghiệp giành
lại độc lập thống nhất đất nước hôm nay."
[9] Gaddafi tự phong cho mình danh hiệu là "Người hướng dẫn
cuộc Cách mạng Vĩ đại tháng 9 đầu tiên của Libya Nhân dân
Xã hội chủ nghĩa Ả Rập Jamahiriya", gọi chế độ chính trị
của Libya do ông ta đứng đầu là chủ nghĩa xã hội hồi giáo.
[10] Nhân đây xin nói lại vấn đề đảng cầm quyền: Khái
niệm này ra đời trong chế độ chính trị có nhiều đảng ở
các nước phương Tây, đảng nào thắng cử được quyền
đứng ra lập nội các thì được gọi là đảng cầm quyền.
Tôi hiểu Chủ tịch Hồ Chí Minh dùng khái niệm đảng cầm
quyền là xuất phát từ kinh nghiệm này. Trong chế độ chính
trị chỉ có một đảng, khái niệm đảng cầm quyền bị lạm
dụng để che lấp sự thật đấy là đảng độc quyền nắm
quyền lực và cuối cùng là trở thành đảng cai trị, nhà
nước biến thành cơ quan quyền lực của cái gọi là đảng
cầm quyền. Vì vậy, chỉ nên sử dụng khái niệm đảng cầm
quyền trong một hệ thống chính trị đa đảng. Trong hệ thống
chính trị một đảng hiện nay của nước ta, nên bỏ khái
niệm này và trở lại khái niệm đảng lãnh đạo. Đảng cần
làm mọi việc để trở thành lãnh đạo, để xây dựng hệ
thống nhà nước đầy đủ quyền lực và hoàn toàn dưới
quyền của Hiến pháp; quan hệ giữa đảng và nhà nước là
quan hệ lãnh đạo theo những quy định rành mạch của Hiến
pháp.
[11] Nguyễn Trung, bài viết về vấn đề "hiền tài", Tạp
chí Thời Đại Mới, số 22.
[12] Không nên hiểu tự do báo chí là muốn viết bừa bãi cái
gì thì viết, đấy là loạn báo chí chứ không phải là tự do
báo chí. Tự do báo chí cũng phải được học hỏi, được xây
dựng từ trách nhiệm của người viết và từ nâng cao không
ngừng quyền và trình độ của người đọc, từ thực hiện
sự công khai minh bạch…
[13] Theo tinh thần này, cách hiểu về "đảng cầm quyền"
trong thể chế chính trị dân chủ như anh Tống Văn Công đã
trình bày trong bài viết của mình là có lý, vì điều kiện
tiên quyết là phải có chỗ đứng cho đảng cầm quyền là có
sự tồn tại của chế độ chính trị dân chủ. Thiếu điều
kiện tiên quyết này, chỉ có đảng nắm tất cả: đảng
thống trị hay là đảng cai trị.
[14] Ngay trong Bộ chính trị, trong BCHTƯ, trong từng đảng ủy
các cấp, trong một cơ quan chuyên trách của Đảng… thường
chỉ có một hay một số nhân vật nào đó có ảnh hưởng hay
tiếng nói quyết định và chi phối tất cả; trong thực tế
không hiếm trường hợp có những chủ trương lớn, đúng, đã
được thông qua theo đúng thủ tục, song người có ảnh hưởng
lớn nhất vẫn có thể vô hiệu hóa nó; cấp trên có thể vô
hiệu hóa những quyết định đúng đắn của cấp dưới. Ảnh
hưởng trực tiếp thường dễ thấy. Song ảnh hưởng gián
tiếp có thiên hình vạn trạng, nhiều trường hợp khó thấy
nhưng có thể có tác động vô cùng quan trọng, hoặc tùy
trường hợp thậm chí có thể vô cùng nguy hiểm; cái thường
dễ thấy nhất là một mảnh giấy viết tay, một lời nhắn,
một "con ruồi" phê trên trang giấy, một sự xắp xếp thứ
tự chồng hồ sơ của người thư ký, một câu chuyện "buôn
dưa" của người lái xe hay anh bảo vệ, vân vân…
[15] Nguyễn Trung, "Trách nhiệm lịch sử", Thời Đại Mới
số 19, tháng 7 – 2010.
[16] Được hiểu theo nghĩa từ nhà Lý chuyển sang nhà Trần
không phải trải qua một cuộc chiến tranh dẹp bỏ nhà Lý, và
sau đó về cơ bản nhà Trần đã thừa kế và phát triển
được nhiều thành tựu huy hoàng có từ nhà Lý. Về cơ bản
đó là sự chuyển hóa đỡ đổ máu vì không thông qua chiến
tranh từ triều đại này sang triều đại khác, không xảy ra
tình trạng xóa đi làm lại từ đầu. Đương nhiên ví dụ nào
cũng khập khiễng. Nói là đỡ đổ máu, chứ không phải không
đổ máu, vì Trần Thủ Độ không thể không ra tay đối với
mọi việc làm muốn níu kéo lại triều Lý hoặc cản trở sự
xuất hiện của nhà Trần. Một đứa trẻ sơ sinh nào cũng
phải dính chút máu của mẹ đẻ của mình.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10580), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét