chúng ta cũng đều phải chia sẻ một khắc khoải chung là làm
thế nào để gia tăng số người như chúng ta, làm thế nào
để giữ cho ngọn lửa tình cảm đối với đất nước còn
tiếp tục cháy. Chúng ta là ý chí và tình cảm còn lại của
dân tộc..."</div>
Chủ đề của cuộc họp mặt giữa các chí hữu và thân hữu
Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên ngày 30/10 vừa qua tại Bruxelles là
để trao đổi về Việt Nam trước làn sóng dân chủ mới. Tuy
nhiên, vì hầu như tất cả những người tham dự đều đã theo
dõi cuộc Cách Mạng Ả Rập và cũng đã biết những ý kiến
của tôi về những biến động đang diễn ra trên thế giới
nên trọng tâm của cuộc họp mặt nhanh chóng chuyển qua hiện
tình Việt Nam.
<div class="boxright320"><img
src="http://danluan.org/files/u1/sub02/hoiluan_bruxelles3.jpg" width="420"
height="202" alt="hoiluan_bruxelles3.jpg" /><div class="textholder">Ông
Nguyễn Gia Kiểng trong cuộc hội luận tại Bruxelles</div></div>
Nhịp cầu của sự chuyển dịch này là câu hỏi mà anh Bảo
nêu ra: Liệu cuộc Cách Mạng Ả Rập sau cùng có đưa đến
kết quả là thiết lập các chính quyền Hồi Giáo toàn nguyên
không? Câu hỏi quan trọng bởi vì nó đang khiến nhiều người
lo lắng, và nếu quả như thế thì cuộc Cách Mạng Ả Rập
không còn là một cuộc cách mạng dân chủ nữa, nó sẽ dừng
lại ở đấy và cũng sẽ chẳng có tác dụng đáng mong muốn
nào cho Việt Nam. Tuần trước tôi cũng vừa có mặt tại một
trong những nước này với cùng một câu hỏi trong đầu. Cuộc
tham quan đã khiến tôi rất yên tâm. Tôi đã gặp nhiều người
Ả Rập, những trí thức cũng như những người dân quê nghèo
khổ tin kinh Coran một cách mãnh liệt, và cả một số imam
(giáo sĩ). Họ xác nhận hoàn toàn niềm tin của tôi là không
có nguy cơ những chế độ Hồi Giáo quá khích. Những người
sắp được bầu lên có lý do gì để thành lập những chính
quyền Hồi Giáo cực đoan? Vì đại bộ phận quần chúng còn
giáo điều một cách cuồng tín? Không gì sai hơn. Quần chúng
Hồi Giáo đã thay đổi từ rất lâu rồi. Tại Indonesia,
Bangladesh, Pakistan, Turkey, Sri Lanka và nhiều nước Hồi Giáo khác
những người đàn bà đã được bầu lên làm tổng thống
hoặc thủ tướng, trái ngược hẳn với vai trò của người
phụ nữ được qui định trong kinh Coran. Ảnh hưởng của Hồi
Giáo trong cuộc sống hàng ngày đã sút giảm rất nhiều từ
hơn một thế kỷ nay và càng sút giảm nhanh chóng trong những
năm gần đây ngay tại những nước Ả Rập, như người ta có
thể thấy ngoài đường phố. Những phụ nữ trùm khăn chỉ
còn là một thiểu số rất nhỏ trong giới trẻ, các mosquée
vắng vẻ, không còn ai dừng lại cầu kinh ngoài đường, kể
cả vị imam đi với tôi. Các bạo chúa Ả Rập trong nhiều năm
đã bắt chẹt các nước dân chủ phương Tây trong chọn lựa
giữa họ và những chính quyền Hồi Giáo cực đoan. Sự bịp
bợm này ngày nay đã bị lật tẩy. Các chính quyền Ả Rập
mới sẽ là những chính quyền có màu sắc Hồi Giáo, nhưng sẽ
không phải là những chính quyền Hồi Giáo quá khích mà là
những chính quyền dân chủ, và chất Hồi Giáo sẽ phai lạt
với thời gian. Các dân tộc Ả Rập đã vùng lên đòi tự do
và dân chủ chứ không phải để đòi thiết lập những chế
độ thần quyền.
Anh Hưng đặt lại câu hỏi day dứt: "Gần đến ngày 9-11 rồi.
Chúng ta sắp kỷ niệm 22 năm ngày bức tường Berlin sụp đổ.
Tại sao chế độ Cộng sản Việt Nam vẫn còn trụ được?".
Không khí thân mật của buổi họp mặt này cho phép trao đổi
một cách thẳng thắn trong tình anh em. Một chính quyền không
thể bị đào thải nếu trước mặt nó không có một lực
lượng nào cả. Ngay cả nếu nó có ngã gục thì cũng vẫn cần
một lực lượng để kéo thi thể của nó đi chỗ khác. Nhưng
lực lượng này chúng ta không có. Trong phần thuyết trình, khi
phân tích làn sóng dân chủ thứ tư, tôi đã nhấn mạnh rằng
thực tế cho thấy trong mọi cuộc chuyển hóa về dân chủ các
tác động bên trong bao giờ cũng quan trọng gấp nhiều lần các
tác động từ bên ngoài. Chúng ta đã không có lực lượng dân
chủ để tác động từ bên trong, sự tồn tại của chính
quyền cộng sản là điều hiển nhiên. Các tác động bên ngoài
cũng đã tan biến nhanh chóng không lâu sau khi bức tường Berlin
sụp đổ. Năm 1992 Bill Clinton đắc cử tổng thống Mỹ với
khẩu hiệu "Economy, stupid!" (Chỉ làm kinh tế) và làn sóng
dân chủ thứ ba đã bắt đầu khựng lại. Trong gần hai mươi
năm qua, chủ yếu do ảnh hưởng của Hoa Kỳ, các nước dân
chủ đã đi theo chủ nghĩa thực tiễn, chỉ làm kinh tế, đặt
quyền lợi lên trên hết và trước hết, bình thường hóa các
chế độ độc tài bạo ngược. Đỗ Mười – Lê Đức Anh đã
chọn giảng hòa với Trung Quốc để dựa vào Trung Quốc mà
tồn tại. Đối với họ sự duy trì chính quyền luôn luôn là
ưu tư duy nhất, và trong chọn lựa tồi tệ này họ cũng đã
được một bối cảnh quốc tế thuận lợi nhờ chủ nghĩa
thực tiễn mà Hoa Kỳ và Châu Âu theo đuổi. Nhưng chế độ
cộng sản vẫn còn chủ yếu bởi vì không có gì để thay thế
nó. Hãy thử tưởng tượng một giả thuyết hoàn toàn hoang
đường là chính quyền cộng sản tự nhiên biến mất cùng
với bức tường Berlin. Trong trường hợp đó nó sẽ chỉ
nhường chỗ cho một khoảng trống chính trị, và rối loạn,
thậm chí bạo loạn.
Anh Trực phân vân không biết chúng ta có thể làm được gì
trong sự xuống cấp bi đát của đạo đức và lòng yêu nước
hiện nay. Anh là một trí thức sinh ra và lớn lên dưới chế
độ cộng sản và mới về thăm Việt Nam cách đây chưa lâu.
Anh rất lo âu. Tham nhũng có phe đảng và đã thành qui luật.
Người Việt Nam, kể cả tuổi trẻ, thanh niên sinh viên, không
phẫn nộ trước những bất công xã hội mà chỉ tìm cách khai
thác tối đa tình trạng đó. Họ không thương mà còn đạp lên
những người cùng khổ để tiến lên. Thanh niên lao mình vào
lối sống vội vàng sa đọa, không hiểu biết gì về chính
trị và hiện tình bi đát của đất nước nhưng cũng không
cần biết; nhiều khi họ còn nạt nộ một cách xấc xược
người đặt vấn đề đất nước ra với họ, không phải vì
sợ mà vì không muốn quan tâm. Nhưng những sự kiện này có
quả thực đáng để ta ngạc nhiên không? "Hạ đạp" là tiếp
nối tự nhiên của "thượng đội", sự hống hách xấc xược
với những người không có quyền lực là sản phẩm của sự
chịu đựng bất lực những kẻ có quyền lực. Sự suy sụp
của những giá trị cộng đồng và đạo đức là phản xạ
đáng buồn nhưng tự nhiên của một chế độ toàn trị vô
đạo. Cũng thế, tham nhũng là phản xạ tự vệ của chính
thành phần được ưu đãi đối với một chế độ toàn trị
mà chính họ là những con cưng. Khi mọi quyền lực đã tập
trung vào một vài người đứng đầu nhà nước thì phương
thức giản dị nhất để giành lấy một chút quyền lực là
cố gắng bằng mọi phương tiện để có thực nhiều tiền vì
dù sao tiền tự nó cũng là một nguồn quyền lực. Chế độ
cộng sản Việt Nam liên tục kêu gọi chống tham nhũng, lời
kêu gọi này có thể thành thực nhưng họ sẽ không chống
được tham nhũng bởi vì tham nhũng là sản phẩm tự nhiên và
bắt buộc của một chế độ toàn trị.
Theo anh Luyến thì sau cùng tương lai đất nước vẫn là tuổi
trẻ, nhưng sự thực phũ phàng phải nhìn nhận là tuổi trẻ
Việt Nam thấp bé quá, vậy thì Việt Nam sẽ có tương lai nào?
Thanh niên Việt Nam, kể cả những người tốt nghiệp đại
học và cao đẳng, hầu như không có một dự án nào cho đất
nước. Đó là một điều đáng buồn nhưng điều còn đáng
buồn hơn là họ cũng chỉ có những dự án tương lai rất nhỏ
bé cho chính mình, như được làm tay chân cho một người có
quyền và có tiền, được một công việc làm với lương vài
trăm đô la mỗi tháng, đủ cho phép đi nhậu bia lâu lâu một
lần, được có một chiếc xe máy v.v. Nhưng thành thực mà nói
thanh niên Việt Nam có quyền mơ ước những gì? Khó có thể là
những thành tựu khoa học kỹ thuật bởi vì họ không có
những phương tiện và những giáo sư tương đương với sinh
viên Hàn Quốc cũng không thể là những công trình văn hóa tư
tưởng vì họ không có quyền tự do suy nghĩ và phát biểu trong
khi ý kiến và sáng tạo là những yếu tố chỉ nẩy sinh và
phát triển nơi những con người tự do, trong những xã hội dân
chủ. Ngay cả giấc mơ bình thường và nhỏ bé là có được
một căn nhà nhỏ ở thành phố cũng hoàn toàn ngoài tầm tay
tuyệt đại đa số. Thử thách có thể khiến con người lớn
lên nhưng trong đa số trường hợp nó cũng có thể bẻ gẫy,
và làm cho con người nhỏ lại và thấp xuống. Cuộc chiến
đấu của chúng ta cũng chính là để trả lại cho tuổi trẻ
quyền được mơ ước.
Giải pháp nào cho sự băng hoại của đạo đức, ý chí và
niềm tin? Giải pháp này không thể do thảo luận mà có. Các ý
niệm đạo đức - thiện và ác, xấu và tốt, sự thực thà
luơng thiện, tình bạn, tình yêu, lòng yêu nước, ý chí cải
tiến xã hội và giúp đồng loại v.v.- không thể thảo luận,
vì khi thảo luận chúng ta bắt buộc phải sử dụng ngôn ngữ
phân tích và mô tả bình thường, nghĩa là ngôn ngữ không
thuộc phạm trù đạo đức, và do đó bỏ mất nội dung đạo
đức của chúng. Đó là những giá trị mà người ta có hoặc
không có và chỉ có thể chuyên chở và chuyển giao chứ không
thể chứng minh. Nhưng còn bao nhiêu người chuyên chở và
truyền bá những giá trị đó? Tôi thường có một cảm giác
gần gũi thân quen trong những buổi hội thảo chính trị gần
đây, ngay cả với những người mà mình chưa gặp bao giờ và
cũng không biết họ nghĩ gì về anh em THDCĐN chúng tôi. Đó là
vì chúng ta, dù thuộc thành phần nào và có lập trường nào
cũng đều thuộc một chủng loại ít ỏi đang đứng trước đe
dọa diệt chủng, chủng loại những người yêu nước hoặc
còn quan tâm tới đất nước. Sự thực đáng buồn là sự
thất vọng kéo dài quá lâu với một chính quyền tồi dở và
thô bạo đã dần dần biến thành sự thất vọng đối với
chính đất nước và đại đa số đã chọn lựa bỏ cuộc về
mặt chính trị, để mỗi người lo giải quyết những vấn
đề cá nhân bằng những giải pháp cá nhân. Dù nhận định
thế nào về nhau chúng ta cũng vẫn là đồng loại và đều
phải chia sẻ một khắc khoải chung là làm thế nào để gia
tăng số người như chúng ta, làm thế nào để giữ cho ngọn
lửa tình cảm đối với đất nước còn tiếp tục cháy. Chúng
ta là ý chí và tình cảm còn lại của dân tộc. Trong cuộc
phấn đấu này chúng ta đều là chí hữu và anh em. Điều
trước hết chúng ta phải làm là xây dựng đội ngũ dân chủ
để tạo niềm tin và để cống hiến cho những giá trị đạo
đức một sự hiện hữu cụ thể bằng xương bằng thịt làm
điểm hẹn cho những con người còn ý chí hoặc còn có thể
đánh thức và động viên. Lý do căn bản của tâm lý lãnh cảm
và bỏ cuộc là cảm giác bất lực trước một tình trạng
đất nước rất đáng phẫn nộ nhưng mình không thể làm gì
để thay đổi. Một đảng cầm quyền lãnh đạo bởi những
người thiếu cả tầm vóc, đạo đức lẫn sự hiểu biết,
đã thất bại trên mọi phương diện và trong mọi địa hạt
nhưng vẫn xấc xược tự cho mình quyền thống trị đất
nước một cách không phân chia trong một thời gian vô hạn
định; vậy mà trước mặt nó gần 40 năm đã trôi qua vẫn
chưa có một tổ chức dân chủ nào có tầm vóc. Phải xây
dựng cho bằng được một tổ chức như thế để phục hồi
lại niềm tin và những giá trị tình cảm và đạo đức,
những giá trị chỉ có thể phục hồi bằng sự hiện hữu
của một lực lượng những người chuyên chở chúng chứ không
thể bằng thảo luận và lý luận.
Nhưng tại sao tuổi trẻ và quần chúng lại thụ động trong
tâm lý rã hàng và bỏ cuộc? Đó là vì chúng ta thiếu một
tầng lớp trí thức chính trị để soi sáng, động viên và
lãnh đạo họ. Xã hội văn minh và tiến bộ nào cũng phải do
trí thức lãnh đạo, cuộc cách mạng đúng nghĩa nào cũng phải
do trí thức chủ xướng. Thảm kịch của chúng ta là sự thiếu
vắng một tầng lớp trí thức chính trị, tầng lớp của
những người có kiến thức chính trị, hiểu biết kỹ thuật
đấu tranh chính trị và quyết tâm tranh đấu để đất nước
được quản lý một cách đúng đắn. Di sản Khổng Giáo đã
chỉ để lại cho chúng ta những trí thức khoa bảng đinh ninh
rằng một khi đã có bất cứ một bằng cấp đại học nào là
mình đương nhiên có thể làm chính trị, những trí thức coi
làm chính trị là làm quan và sẵn sàng làm công cụ cho bất
cứ một chính quyền nào. Một bằng cớ rằng chúng ta không có
tầng lớp trí thức chính trị là chúng ta hầu như không có tư
tưởng chính trị và tuyệt đại bộ phận trí thức Việt Nam,
kể cả những được coi là dấn thân chính trị, vẫn chưa
hiểu rằng một tổ chức dân chủ mạnh là điều kiện không
có không được. Xây dựng một tổ chức dân chủ mạnh cũng
là xây dựng một đội ngũ trí thức chính trị, điều kiện
bắt buộc để đưa đất nước vào kỷ nguyên dân chủ nhưng
chúng ta vẫn chưa có.
Kết hợp những người dân chủ trên tinh thần nào? Anh Long cho
rằng cho rằng dân chủ đa nguyên là lý tưởng đúng, hòa giải
và hoà hợp dân tộc cũng là một tinh thần rất đúng, nhưng
hòa giải và hòa hợp dân tộc cũng là một chính sách mà chỉ
có người cầm quyền mới thực hiện được và chính quyền
cộng sản đã chứng tỏ là họ không muốn hòa giải.
Phải chăng chúng ta bế tắc? Mọi cuộc đấu tranh xứng đáng
đều nhắm thực hiện những chính sách đúng nhưng chưa được
thực hiện và tôn vinh những giá trị đúng nhưng chưa được
tôn vinh. Sức mạnh của một cuộc đấu tranh cách mạng là
một lý tưởng đẹp và đúng. Hòa giải và hòa hợp dân tộc
là một giá trị và một sức mạnh. Trước khi trở thành một
chính sách, khi cuộc cách mạng dân chủ đã thành công.
Nguyễn Gia Kiểng (11/2011)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10666), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét