cố ý làm Bắc Kinh mất mặt như vậy. Hôm Chủ Nhật vừa
rồi, sau hội nghị APEC tại Honolulu có mặt 21 nguyên thủ quốc
gia vùng Á Châu và Thái Bình Dương, ông Barack Obama, tổng thống
Mỹ, đã lên giọng khuyên chính quyền Trung Quốc hãy "Cư xử
như người lớn!" Lời tuyên bố của ông tổng thống Mỹ đã
được báo chí khắp thế giới dùng làm tựa đề cho các bản
tin về ngày chấm dứt hội nghị APEC.
<div class="boxright220"><img
src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh8hD3g3REf3RuAMprrlcgSOXCqhMKybIDKsKq5qj62i9cpsuw7gSOEpVI1omlL1i3_DHX3v7pcnyn7uUZLFOlesXtIIKfFiTeUGDKoB15B25LNxO5qFjl94qc2OvGqXxKgS2aWpJWZzJQ/s1600/logo.gif"
/></div>
Trước đây gần 60 năm, tại Hội nghị Genève 1954, hai ngoại
trưởng Mỹ và Trung Quốc tình cờ gặp nhau trong một cuộc
tiếp tân; ông Chu Ân Lai tươi cười đưa tay ra bắt tay nhưng
ông Foster Dulles quay đầu đi thẳng không thèm chào. Khi tiếp
Henry Kissinger, ngoại trưởng Mỹ tới Bắc Kinh lần đầu năm
1972, Chu Ân Lai còn nhắc lại chuyện này; đổ lỗi chính Mỹ
gây ra tình trạng thù nghịch giữa hai nước. Vào năm 1954,
giới lãnh đạo Mỹ vẫn nghĩ Trung Cộng hoàn toàn lệ thuộc
Liên bang Xô viết, như mọi nước cộng sản khác. Tới đầu
thập niên 1970 người Mỹ mới thấy rõ Bắc Kinh đang tách
khỏi Mạc Tư Khoa.
Ngày nay, Trung Quốc đã trở thành một cường quốc đang lên,
sức nặng kinh tế đứng hàng thứ hai trên thế giới. Hai
nước liên kết chặt chẽ, Mỹ mua hàng Trung Quốc xuất cảng,
Trung Quốc lại đem tiền thu về cho chính phủ Mỹ vay. Chắc
Toà Bạch Ốc vào bộ ngoại giao Mỹ đã nghiên cứu kỹ tâm lý
người phương Đông, biết rằng "Lời chào cao hơn mâm cỗ!"
Nói trước công chúng, "<em>Trung Quốc đã lớn rồi, phải cư
xử như người lớn</em>" chắc chắn làm mất mặt cả ban
lãnh đạo đảng Cộng sản Trung Hoa. Mà đối với người Tầu,
dù cộng sản hay không cộng sản, thì thể diện là chuyện
tối trọng. Lên mặt "kẻ cả" mà khuyên bảo như vậy,
không khác gì mắng vào mặt người ta là "cư sử như trẻ
con!"
Có lẽ ông Obama quá cao hứng vì trong hội nghị đó, chính
quyền Mỹ đã đạt một thắng lợi ngoại giao đáng kể. Mỹ
kêu gọi thành lập một Vùng Tự do Mậu dịch Thái Bình Dương;
đề nghị này đã được tám nước hưởng ứng, trong đó có
Australia, Brunei, Chile, Malaysia, New Zealand, Peru, Singapore và Việt
Nam. Các nước kinh tế lớn như Nhật Bản, Mexico và Canada cũng
ngỏ ý muốn vào. Trong khi đó Trung Quốc và Nga không được
mời tham dự; Toà Bạch Ốc viện lẽ rằng trong vụ này không
ai mời ai cả, Mỹ chỉ đề nghị, nước nào "OK" thì
"nhào vô."
Trước khi lên tiếng khuyên răn chính quyền Bắc Kinh, ông Obama
đã nhắc lại lời khẳng định bà Hillary Clinton đã nói tại
Hà Nội năm ngoái, nhưng ông nhấn mạnh đến kinh tế hơn là
quân sự. Nói với các nhà kinh doanh Mỹ có mặt trong cuộc họp
về kinh tế, ông Obama bảo, "Không có một vùng nào trên thế
giới quan trọng hơn vùng Á Châu Thái Bình Dương; với triển
vọng tạo công việc làm cho giới lao động Mỹ. Năm 2010, Mỹ
thâm thủng 273 triệu đô la trong việc mua bán với Trung Quốc;
dân Mỹ thích mua hàng Tầu vì rẻ hơn hàng nội hóa. Tại quốc
hội cũng như trong dư luận dân chúng, nhiều người Mỹ coi đó
là một nguyên nhân khiến dân Mỹ thất nghiệp. Ông Obama cũng
lên án Bắc Kinh kìm giá đồng nguyên xuống thấp để giữ giá
hàng rẻ. Thượng viện đã thông qua một dự luật cho phép Toà
Bạch Ốc "trừng phạt" Trung Quốc nếu họ không để cho
đồng Nguyên lên giá theo cung cầu của thị trường. Dự luật
này khó được Hạ Viện đưa ra bàn, nhưng vẫn là một mối
đe dọa đối với Bắc Kinh trong thời gian sắp tới.
Ông Obama đã bầy tỏ thái độ sốt ruột của cả nước Mỹ
trước việc Trung Quốc tiếp tục ghìm giá đồng tiền của
họ để được lợi khi xuất cảng. Tuy kinh tế Trung Quốc đã
vượt qua Nhật, Đức, thành lớn thứ nhì trên thế giới,
nhưng chính quyền Bắc Kinh vẫn yêu cầu được coi là một
nước "đang trên đường phát triển," (tức là đang lớn!)
Trung Quốc muốn bám lấy danh nghĩa đó, vì một quốc gia còn
đang phát triển (Việt Nam là một) sẽ không phải theo đủ các
quy tắc mậu dịch tự do mà Tổ chức Thương mại Thế giới
(WTO) yêu cầu. Trong khung cảnh đó, ông tổng thống Mỹ đã nói
với ông Hồ Cẩm Đào, rằng đã đến lúc Trung Quốc "lớn
lên" (grown up), không còn "vị thành niên" nữa. Do đó,
phải cư sử như người lớn, "đá banh trên sân chơi bằng
phẳng" trong việc giao thương với Mỹ và các nước khác. Ông
Obama công nhận Bắc Kinh đã cho đồng Nguyên lên giá một chút
trong thời gian qua, nhưng yêu cầu thị hối suất phải được
tự do theo thị trường; ông dùng lời lẽ tỏ vẻ sốt ruột,
"Thôi, đủ rồi!" (Enough's enough).
Nhưng chính quyền Trung Quốc không thể thỏa mãn lời yêu cầu
của chính quyền và quốc hội Mỹ. Họ không thể cho đồng
tiền của họ lên giá, vì cả nền kinh tế vẫn nhờ xuất
cảng hàng hóa. Trong lúc kinh tế Mỹ dựa trên sức tiêu thụ
của người dân trong nước thì đối với Trung Quốc không
xuất cảng thặng dư thì không sống được.
Điều đáng ngạc nhiên là khi đưa ra lời khuyên nhủ Trung
Quốc "làm người lớn" ông Obama đã không lo gì hậu quả
là chính quyền cộng sản Trung Quốc sẽ trả đũa khi bị mất
mặt. Trước khi dùng những lời lẽ này, ông Obama đã gặp
riêng hai vị quốc trưởng Nga và Trung Quốc để yêu cầu họ
hỗ trợ Mỹ làm áp lực buộc Iran phải ngưng chương trình vũ
khí nguyên tử. Hai nước này đều có quyền phủ quyết tại
Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc; bất cứ nghị quyết phong
tỏa Iran nào cũng không thể thiếu lá phiếu của họ. Nga là
một nước láng giềng của Iran, Trung Quốc là khách hàng lớn
mua dầu khí của Iran. Ông Medvedev, tổng thống Nga, tuy không nói
ủng hộ Mỹ nhưng khi họp báo có nói đã bàn với Mỹ vấn
đề Iran; còn ông Hồ Cẩm Đào thì đã lờ đi không nhắc tới
Iran. Thái độ lững lờ đó có thể khiến chính quyền Mỹ
bất mãn và trả đũa bằng cách dùng những ngôn từ nặng nề,
dù chỉ nhắc lại những yêu cầu đã nói nhiều lần: Hãy cho
đồng nguyên lên giá tự do!
Nhưng sau khi "lên lớp" Bắc Kinh như một thầy giáo, chính
phủ Mỹ sẽ khó hy vọng được Bắc Kinh ủng hộ khi đưa ra
một nghị quyết trừng phạt Iran trước Hội đồng Bảo an
Liên Hiệp Quốc trong thời gian tới. Ông Obama có tính toán
đến tai hại đó hay không khi ông làm mất mặt giới lãnh
đạo Bắc Kinh?
Có lẽ trong việc tính toán, Toà Bạch Ốc đã thấy lợi nhiều
hơn hại. Ông Obama mới nói "Á Châu Thái Bình Dương là một
vùng tuyệt đối quan trọng (absolutely critical) đối với sự
thịnh vượng của nước Mỹ." Điều quan trọng là Mỹ có
nhiều triển vọng thành công ở đó hơn là ở Trung Đông. Tại
Iran, đằng nào Bắc Kinh cũng không cộng tác với Mỹ, cho nên
nếu Mỹ tạo thêm áp lực trên mặt kinh tế cũng không thay
đổi gì. Trung Quốc đang cần Iran vì còn đi mua dầu và khí
đốt khắp thế giới. Họ đang lợi dụng tình trạng cô lập
của Iran để đặt thêm các quan hệ thương mại có ưu thế.
Không thể làm áp lực nào với Bắc Kinh khiến họ từ bỏ các
quan hệ đó.
Nhưng liệu một cường quốc có bom nguyên tử từ năm 1964 như
Trung Quốc có thể, vì ghét nước Mỹ, sẽ giúp Iran về kỹ
thuật hạt nhân, để trả đũa hay không? Điều này khó xẩy
ra, vì trong việc ngoại giao người ta không yêu cũng không ghét,
họ chỉ nghĩ dến quyền lợi. Mà khi xét lợi hại thì giúp
Iran làm bom nguyên tử là làm tất cả khối Á Rập bất bình.
Các nước Á Rập tuy cùng theo Hồi Giáo nhưng đa số thuộc chi
phái Sun Ni, còn Iran theo phái Shi A; họ luôn luôn coi Iran là một
mối đe dọa. Trung Quốc không thể gây thù hằn với các nước
Á Rập trong khi còn mua dầu ở Trung Đông, từ Á Rập Sau Đi
sang Libya.
Những lời tuyên bố của ông Obama ngay sau hội nghị APRC cho
thấy trong việc lựa chọn giữa Thái Bình Dương và Trung Đông,
chính quyền Mỹ, nếu không coi Thái Bình Dương là vùng quan
trọng hơn thì ít nhất, đó là khu vực có thể đóng vai chủ
động nhiều hơn. Nước Mỹ đã sử dụng gần đủ các quân
bài ở vùng Trung Đông, với những hành động rất tốn kém
cả người lẫn của; nhưng suốt ba bốn đời tổng thống Mỹ
vẫn không gây được ảnh hưởng trên Iran. Đánh đổ chính
quyền của Saddam Hussein càng khiến cho Iran được lợi thế; vì
ông Hussein xưa kia vẫn coi Iran là tử thù. Ông ta chết đi,
khối người Iraq theo đạo Shi A chiếm đa số sẽ kiểm soát
chính quyền Iraq; và họ sẽ thân thiện với Iran. Chính phủ
Mỹ đã lập hàng rào phong tỏa Iran từ ba chục năm qua nhưng
Iran đến nay vẫn tiến hành các cuộc thí nghiệm nguyên tử
lực. Trừ khi dân Iran tự động xóa bỏ chính quyền cực đoan
về tôn giáo của họ, các nước ngoài khó làm nước này
chuyển hướng.
Ngược lại, trong vùng Á Châu Thái Bình Dương, nước Mỹ đang
dùng ảnh hưởng ngoại giao thuần túy tạo thêm ảnh hưởng,
mà không phải sử dụng quân lực cũng như chưa thấy tốn
đồng tiền nào. Trong khi dân Á Rập và Hồi Giáo ở vùng Trung
Đông đều không có thiện cảm với nước Mỹ, ít nhất cho
tới khi Mỹ giúp các cuộc cách mạng lật đổ chính quyền
độc tài ở Ai Cập, Libya; thì ngược lại các nước Á Châu
từ Ấn Độ, Nhật Bản, Australia tới Việt Nam đều đang muốn
Mỹ trở lại vùng này để tạo cân bằng với áp lực đang
lên từ Trung Quốc. Ngày hôm qua ông Obama đã sang thăm Úc châu.
Để lôi cuốn các đồng minh cũ và mới ở Á Châu, chính
quyền Mỹ chỉ cần đưa thêm những lời tuyên bố là đủ! Và
trong cuối tuần qua ông Barack Obama đã làm đúng công việc đó.
Trung Quốc đã không phản ứng mạnh mẽ trước những lời lẽ
"kẻ cả" của ông tổng thống Mỹ. Chỉ có một phát ngôn
viên của phái đoàn Trung Quốc trả lời rằng Bắc Kinh nhất
định không để cho đồng nguyên lên giá quá nhanh, vì như vậy
sẽ làm xáo trộn kinh tế cả nước Tầu, rất nhiều người
Trung Hoa sẽ thất nghiệp. Ông ta không quên nói thêm rằng nếu
kinh tế nước Tầu xáo trộn thì sẽ tai hại cho kinh tế cả
thế giới. Mà điều này là đúng sự thật!
Hội nghị APEC vừa qua là một thắng lợi ngoại giao của Mỹ.
Các nước đồng ý giảm thuế quan xuống 5% trên những món
hàng và dịch vụ nhắm giảm ô nhiễm; đây là một đề nghị
của Mỹ và bị Trung Quốc phản đối. Bản thông cáo kết thúc
dùng những lời lẽ phản ảnh lập trường của Mỹ. Các
nước cam kết sẽ ủng hộ sự phát triển kinh tế "cân
bằng, lâu bền và mạnh mẽ ở trong vùng cũng như trên thế
giới." Hai chữ "cân bằng" nhắm vào Trung Quốc và Mỹ,
một bên thì chỉ lo xuất cảng mà không khuyến khích dân tiêu
thụ; bên kia thì chỉ thích vay tiền, nhập cảng để tiêu
thụ! Nhưng tình trạng mất cân bằng ở Mỹ là do khuynh hướng
tự nhiên của dân chúng; trong khi chính quyền Bắc Kinh thì chủ
động gây ra tình trạng mất quân bình với các chính sách nâng
đỡ hàng xuất cảng. Họ tự biện hộ rằng nước Trung Hoa
chưa phát triển đầy đủ cho nên phải nâng đỡ các xí
nghiệp làm hàng bán ra ngoài. Nay ông Obama yêu cầu họ phải
"cư sử như người lớn," chắc chính quyền Trung Quốc dù
mất mặt nhưng cũng không theo được! Vì "làm người lớn"
đòi hỏi những điều vượt trên khả năng của Bắc Kinh!
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10616), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét