New York trong hai tháng nay. Chỉ số Dow Jones, đo lường giá trị
các cổ phiếu đã mất gần 5% giá trị.
Một lý do khiến giới đầu tư thất vọng là cuộc khủng
hoảng nợ ở Âu Châu vẫn chưa thấy đường thoát. Trong cuộc
bán đấu giá các công trái của chính phủ Ý (Italy) giới đầu
tư đòi nước Ý phải trả lãi suất 7.8% cho thấy mọi người
mất tin tưởng vào nền kinh tế đứng thứ ba trong khối dùng
đồng Euro. Ba nước Ái Nhĩ Lan, Bồ Ðào Nha và Hy Lạp đều
phải xin Âu Châu cứu giúp sau khi đi vay nợ phải trả lãi
suất trên 7%. Nếu thêm một chính phủ Âu Châu bị khốn đốn
vì nợ thì kinh tế cả thế giới cũng suy yếu theo; trong đó
có kinh tế Mỹ.
<center><img
src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEizML7Lcq-sjexUOl1h5GabGT6ht34UQ6QqJHbjVyVpMgxvLBokMQf9O9AnSgHlmI8UUH2PRsI3E7YgD0U8H7KSGsHh6YWAZ678Df7jvO6mGfJ3X4fzU0PaGoOjJO-7PjzJf3p4lhSyRu0/s400/256423772502947110_rAr7OHAO_c.jpg"
/></center>
Ở Mỹ hiện nay câu chuyện kinh tế không gây sôi nổi trong dư
luận như chuyện chính trị. Mọi người bàn tán và đánh cá
xem ai sẽ được đảng Cộng Hòa đưa ra làm ứng cử viên
tổng thống sang năm; lắng nghe ông tổng thống và các đại
biểu Quốc Hội chỉ trích nhau; ít người bàn bạc vấn đề
phải làm gì cho kinh tế hồi phục nhanh hơn. Coi như ai cũng
chấp nhận tình trạng yếu ớt hiện nay sẽ còn kéo dài cho
tới hết năm 2012. Nếu sang năm dư luận các cử tri Mỹ chú ý
tới kinh tế nhiều hơn thì Tổng Thống Barack Obama sẽ khó
ngồi thêm ở Tòa Bạch Ốc một nhiệm kỳ thứ hai. Ông sẽ gia
nhập vào con số những người Mỹ bị mất việc, hiện nay đã
lên tới 14 triệu người. Giáo Sư Larry Bartels ở Ðại Học
Vanderblt nghiên cứu các cuộc bầu cử tổng thống Mỹ từ hơn
nửa thế kỷ nay, cho biết khi kinh tế xuống thì các vị tổng
thống đương nhiệm đều thất cử; không cần biết chủ
trương của đảng ông ra sao hay ông đã có những thành tích
ngoại giao ngoạn mục như thế nào. Nạn nhân gần đây nhất
là cựu Tổng Thống Georges Bush (bố). Ông nắm quyền những năm
1988-92; chứng kiến cả khối Cộng Sản Xô Viết sụp đổ
(1989), ông tấn công Iraq cứu Kuwait và thành công (1991). Nhưng
cuối cùng ông vẫn bị thua một vị thống đốc trẻ tuổi,
Bill Clinton, chỉ vì tình hình kinh tế quá yếu. Bây giờ, ông
Obama có thể cũng đi vào con đường đó, nếu kinh tế Mỹ còn
tiếp tục giậm chân tại chỗ.
Mà tình hình kinh tế hiện nay thì rất ít hy vọng sẽ sáng
sủa hơn trong 12 tháng tới. Một lý do của viễn tượng bi quan
này là vì kinh tế cả thế giới; trong đó Âu Châu đang gặp
nguy, con nguy hiểm sẽ còn kéo dài. Nhưng còn một nguyên nhân
nội tại nằm trong kinh tế Mỹ. Ðó là cơn khủng hoảng về
địa ốc xảy ra từ năm 2008 đã kéo nền kinh tế Mỹ xuống,
sẽ còn tiếp tục kéo dài một, hai năm nữa chưa thấy lối
thoát.
Trong hầu hết các chu kỳ kinh tế ở Mỹ, chính lãnh vực địa
ốc là đầu tầu kéo cả nền kinh tế đi lên sau mỗi lần suy
thoái. Vì vậy, bắt mạch thị trường địa ốc là một cách
tiên đoán tương lai gần của tất cả kinh tế, cả hai đều
lên xuống theo nhau trong cùng một chu kỳ. Nhìn vào thị trường
địa ốc người ta có thể hiểu tại sao hiện nay con hồi
phục kinh tế vẫn còn rất yếu, tỷ lệ thất nghiệp sẽ còn
tiếp tục ở mức 9% trong năm tới, cảnh khiếm hụt ngân sách
sẽ kéo dài, chính phủ sẽ thu được ít thuế trong khi phải
chi phí nhiều hơn để giúp những người không may mắn.
Thị trường địa ốc bao gồm tất cả các hoạt động từ
xây cất nhà ở tới việc bán nhà mới, nhà cũ trên toàn
quốc. Tại sao địa ốc lại quan trọng như vậy?
Trước hết vì người ta chỉ mua nhà khi chính họ tin tưởng
trong tương lai mình sẽ có tiền trả nợ địa ốc. Hơn nữa,
vì sau khi mua nhà họ sẽ còn tiếp tục mua rất nhiều thứ
để đặt vào trong ngôi nhà mình sắp ở. Họ sẽ mua các máy
giặt, máy rửa chén, tủ lạnh, bàn ghế mới để bầy trong
nhà; mua một bếp lò mới rồi sẽ trả tiền điện, tiền hơi
đốt hàng tháng. Hậu quả của việc mua nhà là kích thích các
hoạt động kinh tế ngoài lãnh vực nhà cửa. Khi lãnh vực
địa ốc xuống thì hầu hết các hoạt động kinh tế của
nước Mỹ cũng xuống theo; nếu xuống quá nhiều là gây ra một
cuộc khủng hoảng mới. Một ngành chịu hậu quả trực tiếp
là kỹ nghệ xây cất, khi giá nhà xuống thì hàng triệu công
nhân xây dựng có thể mất việc. Giới công nhân này thuộc
tầng lớp trung lưu ở Mỹ, họ nghỉ bớt tiêu tiền thì các
ngành khác cũng ế ẩm theo.
Chúng ta có thể nhìn thấy ảnh hưởng của địa ốc trên nền
kinh tế Mỹ ngay trong chu kỳ hiện nay. Vào đầu năm 2008 thị
trường địa ốc ở Mỹ đã xuống ngay khi cơn khủng hoảng
tín dụng xảy ra vì nhiều người mua nhà "dưới tiêu
chuẩn" không trả được nợ. Giá nhà giảm bớt hơn 3% ngay
trong quý thứ nhất năm 2008 so với một năm trước đó và
giảm gần 2% so với ba tháng cuối năm 2007. Chưa bao giờ giá
nhà cửa xuống nhanh như vậy, khi số nhà mới được đưa ra
bán phải mất ít nhất 11 tháng mới bán hết. Tình trạng suy
yếu tiếp tục, Hội Các Nhà Ðịa Oãc Toàn Quốc NAR (National
Association of Realtors) cho biết trong Tháng Sáu số nhà bán được
giảm, xuống mức thấp nhất trong 10 năm. Trong Tháng Bảy, số
dự án xây nhà giảm 11%, xuống mức thấp nhất trong 17 năm.
Cùng lúc đó, số người không trả được nợ địa ốc tăng
lên, tăng gấp rưỡi so với năm 2007, và số nhà bị ngân hàng
sai áp tăng gần gấp đôi so với năm trước. Tất cả là dấu
hiệu báo trước kinh tế đã yếu; mà trong thực tế kinh tế
Mỹ đã bắt đầu suy thoái từ cuối năm 2007.
Nhưng điều "quái lạ" trong chu kỳ kinh tế này là khi số
sản xuất khác đã tăng lên rồi, thị trường địa ốc vẫn
chưa lên, chưa thể đóng vai "đầu tàu" kéo các lãnh vực
khác lên theo. Trong thập niên 1980, mỗi khi đến chu kỳ kinh tế
suy thoái thì chỉ hai năm sau số đầu tư vào địa ốc đã
tăng thêm trên 56%, nhờ thế cả nền kinh tế được vực dậy.
Lần này thì khác. Kinh tế Mỹ thực ra đã bắt đầu hồi
phục vào giữa năm 2009, cơn suy thoái chỉ kéo dài một năm
rưỡi. Nhưng cho tới nay lãnh vực địa ốc vẫn còn rất yếu.
Ðầu tư vào nhà cửa ở Mỹ không tăng lên trong mấy năm qua,
mà trái lại còn giảm xuống mất hơn 6%! Trong năm 2011, cho tới
nay, số nhà đang ở bán được đã giảm 10% so với năm ngoái,
tức là thị trường vẫn còn xuống.
Một nguyên nhân là do số "gia đình" mới lập không tăng
lên bằng mức bình thường. Số "gia đình mới" thấp không
phải vì dân số Mỹ không tăng, mà vì nhiều người lớn lên
không đi mua nhà. Hiện nay số người Mỹ trong lớp tuổi từ 18
đến 34 cứ tiếp tục ở nhà cha mẹ hoặc đi thuê nhà đã lên
cao, hơn một triệu rưỡi (1.5 triệu) người trên mức bình
thường. Kinh tế yếu kém có thể là một nguyên nhân khiến
nhiều người trẻ không chịu "ra ở riêng". Số nhà cho thuê
khan hiếm hơn, giá thuê nhà tăng lên, nhưng thị trường xây
nhà ở vẫn không nhúc nhích lên mà giá bán còn tiếp tục
xuống. Vào năm 2008 có 4.5 triệu ngôi nhà đang chờ người mua
trên thị trường; vào Tháng Chín năm nay vẫn còn 3.5 triệu, cao
hơn hẳn con số bình thường là 2.5 triệu ngôi nhà chờ bán
trong thị trường cả nước.
Một hệ quả là ngành xây cất nhà ở Mỹ đã xuống rất
thấp. Giữa thập niên trước, mỗi năm nước Mỹ xây thêm
trung bình 1.7 triệu ngôi nhà mới, trong năm qua chỉ xây thêm
khoảng 450,000 căn nhà. Sự sút giảm này là một nguyên nhân
lớn nhất khiến tổng số sản xuất (GDP) của cả nước không
tăng được nhanh như trong các cơn hồi phục kinh tế trước
đây.
Khi giá ngôi nhà mình mua để ở xuống thấp thì người ta cảm
thấy "nghèo hơn" mặc dù tài sản và lợi tức không thay
đổi. Người ta sẽ giảm bớt tiêu thụ các món khác. Những
chủ nhà bị sai áp càng có lý do để giảm bớt việc tiêu
tiền. Cả hai khiến kinh tế Mỹ bị mất hàng ngàn tỷ đô la
tiêu thụ mỗi năm.
Một nguyên nhân khác khiến thị trường địa ốc khó vươn
lên là các ngân hàng và những công ty cho vay đều thắt chặt
túi tiền lại. Trong thập niên 2001 các chủ nợ này quá dễ
dãi khi cho vay, hạ thấp tiêu chuẩn hoặc không xét kỹ hồ sơ
trước khi chấp nhận những thân chủ không đủ khả năng trả
nợ. Cuộc khủng hoảng làm nhiều ngân hàng và công ty cho vay
phá sản, các ngân hàng lớn nhất thoát nạn được là nhờ
chính phủ cấp cứu. Vì vậy, bây giờ các công ty tín dụng và
ngân hàng đều lo ngại, đòi những tiêu chuẩn ngặt nghèo hơn,
xem xét hồ sơ khó khăn hơn. Trong Tháng Mười vừa qua số nhà
bị sai áp đã tăng lên, sau khi giảm xuống trong 9 tháng trước
đó. Một lý do là các chương trình của chính phủ nhằm giúp
người vay và chủ nợ thỏa hiệp đã hết hạn. Trong thời gian
tới, khó lòng Quốc Hội chấp nhận cho chính phủ Obama thêm
quyền hạn để tái tục các chương trình này.
Lãnh vực địa ốc hiện nay đang là cái "cối đá" cột vào
chân khiến cho cả nền kinh tế Mỹ bước đi từng bước rất
chậm. Viễn tượng phục hồi của ngành địa ốc còn chưa
thấy thì viễn tượng kinh tế năm 2012 còn rất yếu. Những
người lạc quan có thể nhìn thấy vài dấu hiệu để tin
tưởng ánh sáng đã hiện ra ở cuối đường hầm, rất le lói.
Hội Các Công Ty Xây Cất Nhà Ở (National Association of Home
Builders) cho biết "chỉ số tin tưởng" đã tăng lên, tới
mức cao nhất từ cả một năm nay. Trong tuần trước, thống kê
của Bộ Thương Mại cho thấy số giấy phép xây cất nhà ở
cũng đã tăng. Ngân Hàng Trung Ương Mỹ (Fed) báo cáo số người
đi vay nợ để mua nhà đã tăng. Tất cả những tin tức đó
giúp người Mỹ bớt quá lo lắng. Nhưng chúng ta cũng biết
rằng trong hơn một năm qua đã có nhiều lần thị trường
nhận được những tin tức lạc quan như vậy; rồi sau đó các
tin xấu lại xuất hiện! Lần này, nếu trong 6 tháng không có
tin xấu nào thêm thì mới hy vọng!
Chính phủ Mỹ hiện giờ có rất ít "vũ khí" để tác
động trên thị trường địa ốc, lại càng khó ảnh hưởng
trên tình hình kinh tế Âu Châu đang suy yếu; cho nên Tổng
Thống Obama và đảng Dân Chủ đang cố đưa dư luận Mỹ vào
một hướng khác; những vấn đề xã hội, chính trị nào cũng
được miễn không phải là chuyện kinh tế! Nhưng Hệ Thống
Dự Trữ Liên Bang (Fed) có thể giúp thúc đẩy thị trường
một tay, bằng cách đứng ra mua các "trái phiếu địa ốc
xấu" của các ngân hàng đang bị kẹt vì khó đòi nợ. Mà khi
chưa đòi được nợ cũ thì họ khó cho vay nợ mới. Hành
động đó có thể giúp các ngân hàng có tiền cho vay thêm, đưa
thị trường lên. Nhưng Ngân Hàng Trung Ương rất dè dặt
trước khi làm việc này, vì sẽ bị nhiều người chỉ trích
là "lại giúp các ông chủ ngân hàng!"
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10703), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét