sao</h2>
<em>Ba Cơ dịch</em>
Lời của Nhà xuất bản: Andreas Lorenz là thông tín viên của
báo Spiegel từ 1982 đến 1986 ở Moscow. Năm 1988, ông đến Bắc
Kinh lần đầu tiên và ngoài những việc khác đã trải qua lần
chấm dứt đẫm máu của phong trào dân chủ vào ngày 4 tháng 6
năm 1989. Con đường thông tín viên nước ngoài dẫn ông đến
Warsaw năm 1991, nơi ông dõi theo sự phát triển của Ba Lan và
của các quốc gia vùng Baltic sau đổi mới.
Năm 1996 ông đến Đông Nam Á và chẳng bao lâu sau đấy đã
chứng kiến chính quyền Suharto sụp đổ ở Indonesia và lực
lượng Khmer Đỏ từ bỏ cuộc đấu tranh của họ ở Campuchia.
Từ năm 1999 ông trở lại sống ở Bắc Kinh và viết cho tờ
Spiegel về lần khởi dậy đầy thu hút của Trung Quốc và
những mâu thuẫn của nó cho tới cuối 2010.
Trong quyển sách này, với kiến thức sâu sắc của mình, ông
mô tả những phát triển hết sức nhanh chóng ở Viễn Đông và
phác họa nhân vật có nhiều quyền lực nhất: Trung Quốc.
Nhưng ông cũng phân tích với tầm nhìn xa những yếu tố nào
có thể cản trở sự vươn lên của châu Á: chế độ độc
tài, xung đột lãnh thổ và ô nhiễm môi trường.
<center><img src="http://danluan.org/files/u1/sub02/andreas-lorenz.jpg"
width="400px" alt="andreas-lorenz.jpg" /></center>
<strong>Lời của người dịch:</strong> Tại sao lại có bản
dịch này? Đơn giản là mình tình cờ đọc được quyển sách
này, thấy có nhiều điều thú vị nên muốn trích dịch vài
chương chia sẻ với mọi người. Đơn giản thế thôi. Người
dịch không hề nhận được sự giúp đỡ của bất cứ ai cả,
và cũng không có một thế lực nào xúi giục đâu.
Tựa của những bài post kế tiếp theo sau đây là tựa của
từng chương một trong quyển sách này. Ba Cơ mời các bạn đón
đọc tại đây hay trên Facebook: http://www.facebook.com/bacothuquan.
Cảm ơn sự quan tâm của các bạn.
<center><img
src="http://danluan.org/files/u1/sub02/cuoccachmangchaua-resized.jpg"
width="594" height="1024" alt="cuoccachmangchaua-resized.jpg" /></center>
<h2>Chương I: "Phương Đông Mới"</h2>
<h2>Lịch sử đã chấm dứt hay bây giờ nó mới thật sự bắt
đầu?</h2>
Đó là ngày Chủ Nhật, ngày 10 tháng 3 năm 1985. Tiếng nhạc
trang nghiêm vang lên trong buổi sớm mai trên đường phố của
Frunse, thủ đô của nước Cộng hòa Xô viết Kyrgyzstan, được
đặt theo tên của người lãnh đạo quân đội Mikhail
Vasilyevich. Đó là dấu hiệu rõ rệt cho việc một quan chức
cấp cao đã qua đời, hoặc là ở đây trong Trung Á hoặc là ở
Moscow xa xôi, nằm cách năm giờ bay về phía Tây. Và quả thật
là như vậy: người có nhiều quyền lực nhất của Liên bang
Xô viết, Konstantin Ustinovich Chernenko, đã không qua khỏi một
cơn bệnh phổi nặng. Người tổng bí thư của Đảng Cộng
sản Liên xô chỉ giữ chức vụ có 13 tháng.
Tôi đã trải qua lần bắt đầu chấm dứt của một
vương quốc rộng lớn như thế đấy. Trong lịch sử, đó không
phải là một hiện tượng mới: đế quốc suy tàn, thành phố
lớn chìm vào trong quên lãng. Ai mạnh vào ngày hôm qua thì lại
yếu vào ngày hôm nay, ai hôm nay đang sống trong một góc nhỏ
thì ngày mai lại có thể là một nhân vật quan trọng. Dịch
bệnh và nạn đói, thảm họa khí hậu và khủng hoảng kinh
tế, chính trị gia bất tài và tướng lĩnh điên rồ làm cho
những quyền lực thoái trào, các quốc gia khác bước vào vị
thế đó.
Ví dụ Trung Quốc cho thấy một vương quốc phát
triển cao với trên 150 triệu dân cư, với một hệ thống kênh
tưới nước tinh vi, quan lại được đào tạo tốt và với
một hạm đội đã vươn đến tận Đông Phi trong thế kỷ 15
lại bất thình lình tự nguyện từ giã thế giới và còn quên
cả những phát minh của chính mình như thế nào.
Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, những kẻ đã từng kiêu
hãnh thống trị thế giới – ngày nay là những quốc gia hết
sức bình thường với một núi nợ. Venice, từng là tâm điểm
của thương mại thế giới, chỉ còn là một nơi thu hút khách
du lịch. Có ai còn nhớ đến những vương quốc hùng mạnh của
châu Á, như Vương quốc Malasia Srivijaya trên Sumatra, vương quốc
mà đã kiểm soát thương mại ở Eo biển Malacca trong thế kỷ
thứ 8 và đã là một trong những trung tâm Phật giáo lớn nhất
trong Đông Nam Á?
Vào cái ngày tháng 3 năm 1985 có nhiều hậu quả đó,
một đồng nghiệp người Thụy Điển và tôi đã chuẩn bị
tinh thần cho một cuộc tranh giành quyền lực kéo dài cho
người kế nhiệm Chernenko. Tuy vậy, chúng tôi vẫn cẩn thận
ngừng chuyến đi khảo sát Kyrgyzstan – và bị bất ngờ. Ngay
trong buổi tối đó, trong lúc máy bay đỗ lại trên cảng hàng
không của thành phố Ufa gần Ural, một nữ tiếp viên hàng
không tóc vàng của Aeroflot rạng rỡ nói với chúng tôi:
"Chúng tôi đã có một tổng bí thư mới. Ông ấy có tên như
là Gorbunov hay sao ấy."
"Gorbunov" hóa ra là Mikhail Gorbachev, một quan chức
ngành nông nghiệp từ Stavropol, cho tới lúc đấy hầu như không
có tiếng tăm gì. Phần còn lại là lịch sử. Mikhail Gorbachev
cải tổ Liên bang Xô viết, và chẳng bao lâu sau đó những từ
ngữ mới của hy vọng, perestroika và glasnost, cải tổ và minh
bạch, lan truyền đi khắp nước, những từ ngữ mà cũng trở
thành những từ chắp cánh ở nước ngoài. Tôi không thể nào
quên được khoảng khắc khi nhà vật lý nguyên tử và cũng là
người bất đồng chính kiến Andrei Sakharov bước ra khỏi con
tàu hỏa trên sân nhà ga Kazansky ở Moscow như một người tự do
vào sáng sớm ngày 19 tháng 12 năm 1986. Không ai khác hơn là
chính tổng bí thư của Đảng Cộng sản Liên xô đã gọi
điện và mời ông quay trở lại – Liên bang Xô viết đã trở
thành một đất nước khác.
Vài tháng trước đó, lò phản ứng hạt nhân ở
Tchernobyl đã nổ tung. Thảm họa đấy được xem như biểu
tượng cho tính dễ vỡ của đất nước này và cho tính bất
lực không thể phản ứng nhanh chóng được của nó. Lời đe
dọa của người Mỹ, chạy đua vũ trang với những kế hoạch
chiến tranh trong vũ trụ để đẩy người Xô viết vào tình
trạng phá sản, xói mòn lòng tự tin của họ. Cuộc chiến ở
Afganistan làm cho họ kiệt quệ, tham nhũng làm cho họ yếu đi.
Cường quốc thế giới tan rã.
Ngày nay, nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết
Kyrgyzstan có tên là Kyrgyzstan. Thủ đô không còn mang tên Frunse
mà là Bishkek. Đất nước tuy lao đao trong khủng hoảng nhưng
độc lập, công dân của nó được phép đi bầu – một nền
dân chủ còn trong trứng nước. Người Mỹ cũng có ở đây
nữa, với một căn cứ không quân ở cảng hàng không quốc tế
Manas.
Bức màn sắt rơi xuống, những nhà Xã hội chủ
nghĩa Thống nhất của CHDC Đức biến mất cùng với An ninh
Quốc gia và những món ăn phụ cốt làm cho no. Nhà độc tài
Romania cuồng vĩ Nicolae Ceauşescu và Elena vợ của ông ấy đã
kết liễu trong vũng bùn trên sân của một trại lính vào Giáng
Sinh 1989 – bị những người cầm quyền mới bắn chết. Cuộc
Chiến tranh Lạnh chấm dứt.
Đối với nhà chính trị học người Mỹ Francis
Fukuyana, điều đấy giống như "Chấm dứt lịch sử", như
ông đã gọi quyển sách xuất bản năm 1992 của ông như vậy.
Sự tan rã của Liên bang Xô viết, ông lý luận, đã chứng tỏ
rằng mô hình của nền dân chủ tự do phương Tây không có
cạnh tranh trên khắp thế giới.[1]
Hai mươi năm sau đấy, tình hình không còn rõ ràng
như thế nữa. Dường như là lịch sử lại bắt đầu mới. Vì
ở Viễn Đông có một quyền lực đang lớn lên, một quyền
lực mà trong những phần rộng lớn là phi dân chủ nhưng mặc
dù vậy sẽ quyết định cuộc sống của chúng ta. Đó là một
quyền lực đầy quyến rũ và đồng thời cũng không lường
trước được: châu Á.
"Một ngày nào đó, châu Á sẽ đảo lộn thế
giới, không một thứ gì sẽ còn như nó đang là. Hàng tỉ
người bước vào hiện đại, hàng trăm triệu người sẽ
được giải thoát khỏi móng vuốt của sự nghèo đói",
Kishore Mahbubani tiên đoán, trước đây là Permanent Secretary của
Bộ Ngoại giao Singapore. Quá trình này đi cùng với "sự giải
phóng tư tưởng con người". Thế giới không phải đã đi
đến 'chấm dứt lịch sử', như Fukuyama tiên đoán, mà là
đến 'chấm dứt kỷ nguyên thống trị của phương Tây trong
lịch sử thế giới".[2]
Châu Á năng động, người sống ở đây nhiều không
thể tưởng được, nó có nhiều tiền tới mức ảnh hưởng
của nó tăng liên tục – ở châu Phi, châu Mỹ La tinh hay ở
châu Âu, trong những ủy ban quốc tế như Quỹ Tiền tệ Quốc
tế hay Liên Hiệp Quốc.
Nhưng: cùng với sự lớn mạnh của châu lục đã
hình thành những mối bất an mới, thế giới không hòa bình
hơn. Có những mối nguy hiểm đang đe dọa từ châu Á vì
- Đã bắt đầu một cuộc chạy đua vì nguyên liệu, những
nguyên liệu phải nuôi dưỡng cho sự thăng tiến của châu Á;
- thay vì giải quyết mâu thuẫn ở bên cạnh bàn thương
lượng, những chính phủ có tinh thần chủ nghĩa dân tộc đã
cổ vũ cho những cuộc tranh chấp về đường hàng hải, đảo
và biên giới mà có thể dẫn đến một cuộc chiến tranh;
- quân đội nhiều nước châu Á đang tăng cường vũ trang
mạnh;
- những kẻ thống trị không lường trước được ở Triều
Tiên đang ngồi trên quả bom nguyên tử;
- thống trị ở Trung Quốc, đất nước mạnh nhất châu Á,
là một đảng mà không biết được rằng liệu đảng này có
khả năng giải quyết một cách hòa bình các xung đột xã hội
đang tăng lên hay không;
- môi trường châu Á bị ô nhiễm nhiều đến mức có thể
là hàng trăm nghìn người sẽ lên đường đi tìm nước sạch
và không khí sạch mà trong lúc đó không hề quan tâm đến
đường biên giới quốc gia;
- ngày càng có nhiều người chen chúc nhau quanh những nguồn
nước ngày càng ít đi. Khi các con sông băng của Himalaja tan
chảy, mạch sống của hàng triệu người có nguy cơ bị khô
cạn.
(còn tiếp)
______________________
[1] Francis Fukuyama: "The End of History and the Last Man", Free Press,
New York, 1992
[2] Kishore Mahbubani: The New Asian Hemisphere", Public Affairs, New York,
2008
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10480), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét