WESTMINSTER - Người Việt Nam có niềm tin mãnh liệt vào giá trị
của vàng. Niềm tin ấy thể hiện rõ rệt ở hai ngàn tiệm
vàng trên địa bàn thành phố Sài Gòn, và tạo thành một thị
trường độc đáo hiếm thấy ở đất nước này: Hiệu quả
nhất, minh bạch nhất, và tự do nhất!
<center><img src="http://danluan.org/files/u1/sub02/137863-vang-400.jpg"
width="400" height="290" alt="137863-vang-400.jpg" /></center>
<center><em>Mua vàng tại một tiệm vàng ở Sài Gòn, hình minh
họa, chụp ngày 9 tháng 8, 2011. (Hình: Hoang Dinh Nam/AFP/Getty
Images)</em></center>
Vàng còn là "nơi trú ẩn an toàn" cho nền kinh tế Việt Nam.
Người dân giữ vàng để tích trữ tài sản, và người dân
dùng vàng để đối phó với bất ổn của nền kinh tế.
Vì rất nhiều lý do, vàng được xem là "chỉ số xác định
niềm tin," là "chỉ số quan trọng hàng đầu," là "van an
toàn," là "chỉ số của mọi chỉ số," phản ánh niềm tin
của người dân đối với chính sách kinh tế của nhà nứoc.
Công điện ngày 18 tháng 12, 2009 của Tổng Lãnh Sự Hoa Kỳ tại
Sài Gòn, phối hợp với Tòa Ðại Sứ Hoa Kỳ tại Hà Nội, có
bài phân tích chi tiết "cơ chế" hoạt động của thị
trường vàng tại Việt Nam cùng ảnh hưởng của thị trường
này lên các quyết định kinh tế khác của nhà nứoc.
<h2>Vàng, chỉ số của mọi chỉ số?</h2>
Công điện viết: "Người dân Việt Nam trữ vàng; xem vàng là
món đầu tư, là phương tiện chống lạm phát, là giải pháp an
toàn đối phó với những thay đổi xoành xoạch, không thể
lường trước được, trong chính sách kinh tế của nhà
nước."
Một nhà đầu tư tại Sài Gòn gọi vàng là "chỉ số quan
trọng tối hậu để đo niềm tin," và giải thích, "khi
người dân Việt Nam thấy chính sách nhà nứoc bắt đầu đi xa
khỏi thực tế thị trường, họ bắt đầu chuyển sang tích
trữ vàng."
Nhiều nhà kinh doanh dùng vàng làm phương tiện trốn thuế hoặc
né tránh các giới hạn mà chính phủ đặt ra cho ngoại tệ.
Các doanh nghiệp, và cả cá nhân, dùng thị trường vàng - một
thị trường rất "tự do" - để thực hiện các giao dịch
mua bán ngoại tệ.
Vì tầm quan trọng ấy, tổng số giao dịch hàng ngày trên thị
trường vàng tại Việt Nam lên đến $3 tỷ, vượt xa thị
trường chứng khoán (thường có tổng số giao dịch hàng ngày
dưới $100 triệu).
Sự linh hoạt của thị trường vàng tại Việt Nam khiến các
quan chức cao cấp của chính phủ ngày càng để mắt đến
nhiều hơn; và họ thảo luận giải pháp hạn chế hoạt động
mua bán vàng.
Nhiều chuyên gia cảnh báo, ban hành luật siết thị trường
vàng sẽ dẫn đến thị trường ... chợ đen. Lý lẽ khá rõ
ràng: Siết chặt hoạt động của thị trường vàng nhằm ổn
định giá trị tiền đồng đồng nghĩa chính phủ dẹp bỏ
luôn "van xì hơi" quan trọng của nền kinh tế; một nền kinh
tế pha trộn giữa tư nhân và quốc doanh.
<h2>Một thị trường lạ lùng</h2>
Thị trường vàng tại Sài Gòn vô cùng độc đáo, và giá vàng
tuân theo những nguyên tắc lạ lùng. Có những lúc, giá vàng
bán ra trên thị trường Sài Gòn thấp hơn giá bán ra trên thị
trường thế giới; những lúc khác, chẳng hạn những ngày sát
với thời điểm điều chỉnh tỉ giá hối đoái hoặc lãi
suất, giá vàng nội địa vọt hẳn lên, cao hơn giá vàng thế
giới đến 20%.
Theo lời ông Huỳnh Trung Khánh, đại diện Hội Ðồng Vàng Thế
Giới tại Việt Nam (World Gold Council), những dao động khó hiểu
của thị trường vàng, đặc biệt là sự chênh lệch giá vàng
giữa thị trường Việt Nam và thế giới, có nguồn gốc từ
nhiều yếu tố khác nhau. Trong số này, không thể không kể
đến lý do chính phủ Việt Nam "gắn" giá tiền đồng với
đồng đô la Mỹ, đồng thời giới hạn nhập cảng vàng để
khống chế thâm thủng mậu dịch.
Ðể khống chế lượng vàng đưa vào Việt Nam, Ngân Hàng Nhà
Nước đưa ra "quota," đồng thời chỉ cho phép khoảng 10
công ty được độc quyền nhập khẩu vàng. Trong số này, có
thể kể đến các công ty lớn, như Công Ty Vàng Bạc Ðá Quý
Saigon (Saigon Gold and Jewelry Company), Công Ty Vàng Bạc Ðá Quý Phú
Nhuận (Phu Nhuan Gold and Jewelry Company), Công Ty Vàng Bạc Ðá Quý
Sacombank (Sacombank Jewelry), Công Ty Vàng Bạc Agribank (Agribank Gold
and Silver Company), và Ngân Hàng Thương Mại Á Châu (Asia Commercial
Bank).
Theo ước tính của Hội Ðồng Vàng Thế Giới, Việt Nam cần
từ 20 đến 22 tấn vàng mỗi năm; và khoảng 70% số vàng nhập
khẩu hồi năm ngoái nay được người dân mua, cất trong nhà.
Chính sách hạn chế lượng vàng nhập khẩu khiến số "cung"
giảm đi, khiến giá vàng nội địa cao hơn giá vàng thế giới.
Sự chênh lệch này đưa đến tình trạng... buôn lậu.
Con đường buôn lậu vàng là đường biên giới Việt
Nam-Cambodia. Vàng lậu, sau khi vào Việt Nam, nằm gọn trong 2 ngàn
tiệm vàng tư nhân tại Sài Gòn. Các tiệm này mua vàng trả
bằng đô la; tiền đô la này lại được mua ở thị trường
chợ đen, theo "giá thị trường." Các tiệm vàng này, sau
đó, bán lại vàng cho người mua, và được trả bằng đô la
Mỹ hoặc tiền đồng, theo tỉ giá của "thị trường tự
do."
Hàng năm, khoảng 40 đến 50 tấn vàng được đưa lậu vào
Việt Nam. Và tổng số vàng được người dân giữ trong nhà
vào khoảng 600 đến 700 tấn, tương đương $22 đến $25 tỷ. Có
thể nói, lượng vàng được người dân cất giữ cao hơn rất
nhiều lượng vàng dự trữ của chính phủ.
Hồi cuối tháng 11, Nhà nước công bố chính sách siết chặt
hơn nữa số vàng nhập khẩu vào nội địa. Một kinh tế gia
nhận định, điều này tạo áp lực rất lớn lên tỷ giá
tiền đồng và đô la Mỹ trên thị trường chợ đen ở Sài
Gòn. Lý do là vì hai ngàn tiệm vàng ở Sài Gòn cần mua vàng
từ Cambodia, phải trả bằng tiền đô la, mà số đô la này
được mua ở thị trường chợ đen, với giá đắt hơn so với
giá chính thức do nhà nước quy định. Tình trạng này khiến
thị trường ngoại tệ - vốn đã rất căng thẳng - trở nên
căng thẳng hơn nữa, và khiến giới làm ăn phải chạy đôn
chạy đáo đi tìm nguồn đô la thanh toán cho các giao dịch với
ngoại quốc. Trước hoàn cảnh này, Ngân Hàng Nhà Nước lại
phải đi tìm những cách thức mới để bơm thêm đô la vào hệ
thống ngân hàng.
Vàng, đối với người Việt Nam, là phương tiện quan trọng
để tránh né những rắc rối trên thị trường ngoại tệ,
một chuyên viên ngân hàng nhận định. Nhân vật này nói, tình
trạng này sẽ còn tiếp tục cho đến khi Việt Nam tự do hóa
hoàn toàn tỷ giá tiền đồng và tiền đô. Trong khi các tiệm
vàng bị nhà nước cấm ngoại tệ, thì rõ ràng là họ (các
tiệm vàng) vẫn cứ bán ngoại tệ, bán khắp nơi. Tình trạng
này rõ ràng đến nỗi báo chí (do nhà nước quản lý) lại đi
cập nhật tỷ giá hối đoái trên thị trường... chợ đen.
Ðối với doanh nghiệp hay cá nhân thực hiện các giao dịch
lớn và không muốn dây vào các rắc rối về thuế và giấy
tờ hành chánh, vàng trở thành thứ "tiền tệ" quan trọng.
Mặc dầu tiền đô và tiền đồng ngày càng được chấp nhận
nhiều hơn, sự chênh lệch giá đô la giữa thị trường chợ
đen và thị trường chính thức của nhà nước trong năm 2009
khiến những người mua bán các món hàng lớn (nhà cửa chẳng
hạn) không thích trả bằng tiền đô la. Lý do là vì họ gặp
rủi ro trong những dao động không lường trước trong tỷ giá
đô la và tiền đồng. Trong những trường hợp như thế, vàng
luôn là giải pháp "truyền thống và tiện lợi nhất."
Ngoại trừ các công ty vàng bạc đá quý hoặc ngân hàng lớn,
các tiệm vàng thường không nộp thuế cho nhà nước trong
những giao dịch liên quan đến vàng, và vì vậy nhà nước
chẳng bao giờ cần biết chính xác là có bao nhiêu vàng được
bán ra hay mua vào. Và chính nhà nước cũng gián tiếp thừa
nhận tình trạng "ngoài sổ sách" trong thị trường vàng.
Các tiệm vàng ở Sài Gòn trả một số tiền thuế cố định
cho cơ quan hữu trách, và không quan tâm đến lượng vàng mua
vào, bán ra, hay tiền lời lỗ.
Giới chuyên gia ngân hàng nhấn mạnh rằng vàng là món hàng quan
trọng trong những giai đoạn lạm phát cao tại Việt Nam, chẳng
hạn giai đoạn 2008.
<h2>Minh bạch nhất</h2>
Giá vàng cũng là chỉ số phản ánh rõ rệt tâm lý người dân
đối với tình trạng thâm thủng mậu dịch, thâm thủng ngân
sách, và tiên đoán về giá trị tiền đồng trong tương lai.
Giá trị thật của tiền đồng được đánh giá dựa trên nền
kinh tế, các chuyên gia nói rằng thậm chí trong trường hợp
không có lạm phát cao, người dân cũng sẽ trữ vàng chứ không
trữ tiền đồng, và điều này sẽ còn tiếp diễn cho đến khi
tiền đồng có tính thanh khoản cao hơn.
Bí mật của sự thành công của thị trường vàng tại Sài Gòn
nằm ở chỗ, thị trường này hoạt động hoàn toàn trong môi
trường không luật lệ và không quy định.
Giới phân tích tại Sài Gòn nói rằng, cho dầu có luật hạn
chế nhập khẩu vàng, một khi vàng chui vào được trong nước
rồi, hoạt động giao dịch rất ít bị chi phối bởi luật, và
nhờ đó thị trường này ngày càng phình to ra.
Giới phân tích nhận định, vì thiếu luật mà thị trường
vàng phát triển, và qua đó "vàng có tính thanh khoản cao hơn
chứng khoán; mỗi giao dịch mua bán vàng có thể được thực
hiện chớp nhoáng, không phải chờ 3 ngày như bên chứng khoán.
Trong thị trường vàng, sự cạnh tranh khiến chi phí phụ giảm
xuống, và thông tin thì hoàn toàn minh bạch. Thị trường chứng
khoán hoàn toàn không có những điều này."
Bài học rút ra từ các tiệm vàng ở Sài Gòn là: Thị trường
tự do hoạt động rất hiệu quả tại Việt Nam.
Với một thị trường hoàn toàn không bị kiểm soát, niềm tin
trên thị trường rất cao, và cao đến nỗi người dân thường
hoàn toàn không đắn đo khi mua bán với số lượng lớn tại
các tiệm vàng nhỏ. Những loại tranh tụng về việc mua hàng
mà không được giao hàng rất hiếm khi xảy ra.
Bài học thứ hai, thị trường vàng đóng một lúc hai vai trò:
"Van" an toàn cho nền kinh tế và thước đo thực trạng
những gì đang xảy ra trong các thị trường bị kiểm soát
chặt chẽ, chẳng hạn thị trường chứng khoán và thị
trường ngoại tệ.
Trước ngày 24 tháng 11, ngày Ngân Hàng Nhà Nước công bố
điều chỉnh chính sách, chỉ cần lướt một vòng thị trường
chợ đen để tìm hiểu tỷ giá tiền đồng và tiền đô tại
các tiệm vàng ở Sài Gòn, có thể thấy tỷ giá chính thức do
nhà nước quy định thiếu thực tế một cách nguy hiểm.
Một hành động nhằm ngăn chặn hoạt động trên thị trường
vàng của Sài Gòn có thể tạo hiệu quả tai hại, làm xói mòn
niềm tin vào tiền đồng.
Lý do là vì chính sách ấy chẳng khác gì việc khiến người
dân thấy rằng họ cần phải gia tăng trữ vàng để phòng hờ
trường hợp bất ổn kinh tế.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10130), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét