vẽ ra các cuộc điều tra thăm dò ý kiến người dân về đủ
các loại vấn đề, - từ chuyện to như "Bạn muốn thấy ai
trong vai ông chủ Nhà trắng?", "Theo bạn, ai là người phụ nữ
quyền lực nhất thế giới?" cho đến những chuyện khá tầm
phào như "Theo anh (hay chị), loại dầu gội đầu nào kể sau
đây giúp tóc bạn sạch gầu, suôn mượt, óng ả?" v.v và v.v...
Thế rồi tôi vẫn phải đôi chút vị nể trí tưởng tượng
khá dư thừa của một nhà xã hội học ở tít bên bang Texas xa
xôi từ mấy chục năm trước đã hạ cố tìm đến phỏng vấn
loại người gần như bị lãng quên là vài trăm vị đạo chích
đang thụ án trong các nhà tù của bang với câu hỏi không úp
mở: "Trước đây, trong những lần đi ăn trộm, ông (hay bà)
đã sợ nhất cái gì?". Và kết quả điều tra thật thú vị:
hơn 95% số đạo chích được hỏi thành thực cho biết bọn
họ sợ nhất là tiếng chó sủa khi phát hiện có trộm và có
đèn sáng quanh ngôi nhà mục tiêu.
Thế là rõ: với những kẻ làm điều khuất tất, sợ nhất là
có sự đánh động (ở đây là tiếng chó sủa!) khiến hành vi
gian tà bị hiển lộ; sợ không kém là có ánh sáng dọi chiếu
để mọi ý đồ đen tối không có cơ hội được che dấu.
Không có gì ngạc nhiên khi các đạo chích cho biết giải pháp
đối phó với mối hiểm nguy nói trên là phải đánh bả chó
trộn thịt nướng thơm phức để bịt mõm chó sủa và phải
dùng súng cao su chẳng hạn để bắn vỡ đèn chiếu sáng
trước khi vượt tường trèo qua...
Tiếc thay, những kẻ muốn trục lợi, muốn chiếm đoạt những
gì vốn không phải của mình lại không chỉ có đám đạo
chích. Đạo chích kiểu trèo tường, khoét ngạch là thứ cổ
xưa như ... trái đất, có thể coi là "đạo chích thế hệ 1.0".
Đạo chích thời nay đã chuyển mạnh sang thế hệ 2.0, 3.0 ...
rồi, nhưng nền tảng vững chắc để kiếm ăn vẫn là triệt
tiêu tiếng chó sủa cảnh báo và ánh sáng đèn công minh chiếu
dọi. Nói một cách văn vẻ thì thiếu minh bạch, thiếu công
khai chính là mảnh đất không thể mầu mỡ hơn cho nấm độc,
cỏ dại nẩy sinh và phát tán...
<center>* * *</center>
Tài chính không minh bạch, công khai là điều kiện tiên quyết
cho bọn đục khoét quỹ công ung dung ẵm hàng chục tỷ đồng
cao chạy xa bay rồi mọi người mới tá hỏa tam tinh hay biết.
Phải chi các khoản thu chi được cáo bạch công khai định kỳ
ít ra là hàng quý thì đâu đến nỗi tiền của dân đổ xuống
sông xuống biển!
Các quy hoạch sử dụng đất, mở đường, xây dựng khu dân
cư... không ít khi được xác lập trong cửa đóng then cài; các
ý đồ" thẳm sâu" được giữ kín; thường là đã có không ít
kẻ có điều kiện "tiếp cận thông tin gốc" thu lợi kếch xù
rồi thì những ý đồ quy hoạch mới có dịp được công khai
mà những thay đổi xoành xoạch của nó không mấy khi được
cập nhật thường xuyên.
Đề án bổ nhiệm cán bộ u u minh minh, đủ các thứ quy trình
này nọ xem ra có vẻ nghiêm ngặt lắm, nhưng ai cũng biết
tiếng nói quyết định nằm ở đâu và vì lý do đầu tiên là
gì. Chẳng thế mà trước mỗi lần có đợt thay đổi lớn về
bố trí cán bộ là các bác tài xe công (loại xe con 4 chỗ) lại
được dịp trổ tài phục vụ vô điều kiện, không kể giờ
giấc, nắng mưa, cho sếp của mình lao vào cuộc đua cửa sau mà
thiên hạ cũng không còn coi là chuyện bí mật khi đặt tên cho
loại "thể thao - điền kinh" này là môn "chạy chức, chạy
quyền". Nhiều Nghị quyết của Đảng đã thừa nhận "cán bộ
yếu kém là nguyên nhân của mọi nguyên nhân gây ra tình trạng
yếu kém nói chung của nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội".Tình
trạng này sẽ còn lặp lại, không bao giờ cải thiện được
nếu công tác cán bộ không thực sự được minh bạch, công
khai; nếu nhân dân chưa có điều kiện để thực sự có tiếng
nói quyết định trong việc xuống - lên của các bậc "cha mẹ"
dân; nếu cái tài, cái đức của các quan chưa có dịp được
cạnh tranh lành mạnh trước sự đánh giá minh bạch của mọi
người, của công luận; và nếu người quyết định bổ nhiệm
ai đó chưa phải chịu trách nhiệm công khai về kết quả sai
lầm nhỡn tiền của mình trong sử dụng cán bộ...
Còn có thể nói dài dài về tình trạng tiêu cực ở nhiều
lĩnh vực khác nữa để thấy sự cần thiết của minh bạch,
công khai trong quá trình lành mạnh hóa xã hội. Nhân đây, xin
nhắc lại lời cụ K. Marx,- nguời đề xướng chủ thuyết mà
ở xứ ta hiện nay vẫn tôn vinh là "kim chỉ nam của hành
động" -, khi phê phán bộ máy thống trị thời đó đã rành
rẽ "bắt mạch kê đơn" như vầy: "Thói quen thâm căn cố đế
của đám quan liêu là vô cùng ưa thích ghé tai thì thào mọi
chuyện!". Quả là "chuẩn không cần chỉnh!". Thì thào để bưng
bít thông tin, thì thào để trục lợi cho mình, cho phe cánh của
mình. Một cách làm cũ xưa như... Trái đất!...
Lại nhớ đến một lần đàm đạo với nhà văn đàn anh
Nguyễn Khải - nay đã thành người thiên cổ - dịp ông ra Hà
Nội dự Đại hội nhà văn lần IV (tháng Mười 1989). Dạo ấy,
sau Cải tổ ở Liên Xô, Đổi mới ở nước ta cũng đang vào
form. Biết tôi vừa từ Nga về, anh Khải hỏi:
- Theo cảm nhận của cậu thì Cải tổ ở Liên Xô là gì vậy?
- Là Dân chủ, là Công khai hóa những gì xưa nay ưa giấu
giếm!...
Anh Khải gật gù tán thưởng và nói tiếp luôn:
- Vậy thì Đổi mới là NÓI TO lên những gì xưa nay vẫn THÌ
THÀO!
Hóa ra Đông hay Tây, cổ hay kim, triết gia hay văn sĩ... đều có
thể nghĩ giống nhau.../.
<em>Tác giả gửi cho viet-studies ngày 12-10-11</em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10260), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét