hóa theo kiểu như miêu tả trong cuốn Thế giới phẳng của
Thomas Friedman là xu hướng không thể đảo ngược, bài viết
"Tại sao Amazon không thể làm chiếc máy Kindle tại Mỹ?"
đăng trên tạp chí Forbes của Steve Denning như một gáo nước
lạnh tạt vào mặt dân Mỹ.</div>
Lâu nay người ta vẫn nghĩ Mỹ khôn, chuyển dần hết mọi khâu
sản xuất cần lao động chân tay sang cho nước khác như Trung
Quốc, họ chỉ làm những việc "cao cấp" như thiết kế,
tiếp thị… mà vẫn hưởng phần lợi lớn nhất. Đó là
"tinh túy" của chuyện toàn cầu hóa. Bài viết của Denning
cũng bắt đầu bằng các con số tạo ra sự yên tâm như vậy.
Hai nhà kinh tế thuộc Fed chi nhánh San Francisco làm một cuộc
nghiên cứu, cho thấy chỉ có 2,7% hàng hóa dân Mỹ tiêu dùng là
có mang nhãn "Made in China", hơn nữa chỉ có 1,2% thật sự
phản ánh chi phí của loại hàng nhập khẩu như thế. Như vậy,
với mỗi đô-la người Mỹ chi cho loại hàng "Made in China"
thì 55 xu rơi vào các dịch vụ phát sinh tại Mỹ. Chuyện đâu
có gì đáng lo, Denning đặt câu hỏi?
Sự thật thì không phải như thế. Đằng sau những con số vô
hồn này là sự sụp đổ của nhiều ngành nghề và số phận
bế tắc của nhiều người dân Mỹ.
Lấy ví dụ Dell, hãng sản xuất máy tính hàng đầu nước Mỹ.
Thoạt tiên Dell thuê ASUSTeK, một công ty Đài Loan sản xuất
giùm một số bảng mạch điện tử. Công việc trôi chảy,
ASUSTeK bèn đến gạ Dell để cho họ sản xuất giùm cả bo
mạch chiếc máy tính, với lập luận đây đâu phải là năng
lực lỏi của Dell đâu mà phí thời gian vào, với lại giao cho
bọn tôi, các ông sẽ giảm được thêm 20% chi phí. Dĩ nhiên
Dell đồng ý vì doanh thu không bị ảnh hưởng trong khi lợi
nhuận lại tăng. Cứ thế Dell dần dần nhả ra cho nhà thầu
của mình từng công đoạn, đến nguyên khâu lắp ráp cả
chiếc máy tính, cả khâu cung ứng vật tư và thiết kế sản
phẩm. Lần cuối cùng ASUSTeK đến, không phải để thăm tổng
hành dinh của Dell ở Mỹ nữa mà chuyển sang các siêu thị Best
Buy và các hãng bán lẻ khác với lời chào mời hấp dẫn: cung
cấp máy tính nhãn hiệu của họ, chất lượng như máy Dell mà
giá thấp hơn 20%.
Thế là thêm một hãng biến mất hay sắp sửa biến mất, một
tên tuổi khác thế chỗ. Chẳng có ai ngu dại gì trong chuyện
này cả; ai cũng làm đúng theo bài bản quản trị kinh doanh:
tập trung nâng lợi nhuận bằng cách tập trung vào những năng
lực lỏi tạo ra lợi nhuận và từ bỏ những hoạt động
không sinh lời! Toàn cầu hóa là như thế đấy.
Hàng thập kỷ thuê nước ngoài gia công sản xuất hàng hóa như
thế nay đã để lại cho nước Mỹ một thực tế: không còn
đủ năng lực, cơ sở hạ tầng, con người và thiết bị để
sản xuất những sản phẩm công nghệ cao, là chìa khóa để
phục hồi nền kinh tế.
Lấy chiếc máy đọc sách Kindle của Amazon làm ví dụ, Denning
khẳng định dù muốn Amazon cũng không thể sản xuất nó ở
Mỹ được mọi bộ phận của máy đã được Mỹ chuyển cơ
sở sản xuất sang Trung Quốc, Đài Loan hay Hàn Quốc từ lâu.
Danh sách những ngành "biến mất" khỏi nước Mỹ thật dài
và thật đáng ngại: sản xuất chip, màn hình LCD, điện thoại
di động, pin sạc, máy tính để bàn, máy tính xách tay, ổ đĩa
cứng…
Kết thúc bài viết, Steve Denning đưa ra một loại khuyến cáo
cho các nhân vật chính trong nền kinh tế như lãnh đạo doanh
nghiệp, nhà đầu tư, người điều hành, chính phủ, nhà kinh
tế… Nhưng dĩ nhiên một xu hướng đã và đang diễn ra từ
nhiều thập niên đến nay không dễ gì giải quyết bằng một
bài báo ngắn gọn. Cũng có người đặt vấn đề, Amazon không
sản xuất nổi chiếc máy Kindle tại Mỹ thì đã sao nào? Nếu
việc phân công lao động buộc dân Mỹ phải tập trung vào
những công đoạn cao cấp như thiết kế, tiếp thị và bán
hàng thì đã sao nào? Người đặt câu hỏi này không hiểu
rằng việc nghiên cứu, thiết kế, tiếp thị nếu tách rời
không gian sản xuất, không dựa vào một nền sản xuất thật
với những vấn đề của nó thì sẽ đi vào chỗ bế tắc và
thất bại.
Dù nước Mỹ cố tình bỏ rơi nhiều ngành sản xuất hay giờ
đây đang sực tỉnh vì sự hụt chân của mình, bài báo của
Denning cũng đã nêu một hiện tượng đáng suy nghĩ về toàn
cầu hóa và cách thức tham gia vào chuỗi sản xuất toàn cầu.
Đây cũng là một góc nhìn về những xáo động đang diễn ra
trên bình diện kinh tế thế giới.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10137), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét