Mới đây, nhiều người Việt Nam tỏ ra hồ hởi khi hay tin
xuất khẩu gạo của Việt Nam đang đứng trước cơ hội vượt
qua Thái Lan khi chính phủ nước này thực hiện chính sách bảo
hộ giá gạo trong nước [1].
Điều này càng cho chúng ta thấy một thực tế là thế giới
đang ngày càng trở nên "phẳng" hơn và liên hệ chặt chẽ
với nhau hơn. Giờ đây thì ngay cả các bác nông dân nhà ta
hẳn cũng đã hiểu ra là cái thế giới này nó "phẳng"
đến thế nào rồi. Không chỉ một động thái của Cục Dự
trữ Liên bang Mỹ có ảnh hưởng ngay lập tức tới gần như
toàn bộ nền kinh tế thế giới, mà ngay cả một cuộc nội
chiến ở đất nước Libya nhỏ bé với dân số chỉ 6,6 triệu
người cũng ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường dầu mỏ
thế giới và qua đó là đến nền kinh tế thế giới, hay
quyết định bảo hộ giá gạo của chính phủ Thái Lan cũng
ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường gạo của thế giới,
trong đó có những người nông dân Việt Nam.
Trong cái thế giới đang ngày càng gắn kết hơn với nhau đó,
mỗi một động thái chính sách (và lớn hơn thế, chế độ
chính trị) của một nước đều tạo ra ảnh hưởng nhất
định đến các quốc gia bên ngoài, theo cả hai hướng tích
cực và tiêu cực.
Trước mắt, người nông dân Thái Lan sẽ được hưởng lợi
từ chính sách bảo hộ giá gạo của chính phủ Thái Lan, khi
giá trị sản phẩm của họ tăng lên. Song về lâu dài, chính
sách này sẽ tạo ra sức ỳ cho ngành nông nghiệp trong nước,
trong khi gánh nặng bảo hộ lại đặt trên vai các tầng lớp
dân cư khác, đồng thời nó còn làm méo mó cơ chế phân công
lao động và phân bổ nguồn lực hữu hiệu của thị trường.
Đối với người nông dân Việt Nam, chính sách bảo hộ của
chính phủ Thái Lan sẽ khiến cho giá gạo của Thái Lan kém
cạnh tranh hơn và giá gạo của Việt Nam trở nên cạnh tranh
hơn, cho nên trước mắt nó sẽ tạo nên một cú hích cho hoạt
động sản xuất lúa gạo của Việt Nam. Tuy nhiên, về lâu dài,
việc chúng ta cạnh tranh với một đối thủ vốn đang chịu
sức ỳ do chính sách bảo hộ gây ra thì cũng chẳng cải thiện
được năng lực sản xuất cho mình là mấy; chưa kể, nếu
chính phủ Thái Lan lại đột ngột xoá bỏ chính sách bảo hộ
thì người sản xuất lúa gạo ở Việt Nam không khéo lại còn
phải chịu ảnh hưởng tiêu cực nhiều hơn (do đầu tư dàn
trải quá mức chẳng hạn) so với những gì mà họ được
hưởng khi chính phủ Thái Lan thực thi chính sách bảo hộ.
Người nông dân Thái Lan lâu nay vẫn được hưởng lợi từ
lối vận hành lộn xộn của thị trường lúa gạo Việt Nam,
nơi mà một mình Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA – với
nòng cốt là Tổng Cty Lương thực Miền Nam và Tổng Cty Lương
thực Miền Bắc) làm mưa làm gió, khiến cho lợi lộc chủ yếu
rơi vào khâu trung gian và giới đầu cơ, còn đời sống của
người nông dân thì vẫn chẳng khá lên là bao, nghèo vẫn hoàn
nghèo. Thực tế này khiến cho người nông dân chẳng mấy mặn
mà với việc mở rộng sản xuất, thâm canh hay tăng vụ (một
phần là do không đủ nguồn lực để tái đầu tư). Bản chất
của vấn đề là ở chỗ người ta đã lợi dụng vị thế
độc quyền nhà nước để trục lợi tối đa cho cá nhân và
phe nhóm. Tình trạng tương tự cũng diễn ra trên thị trường
xăng dầu, lĩnh vực mà nhà chức trách và giới phân tích hiện
vẫn đang mổ xẻ. Tuy nhiên, mọi giải pháp không sớm thì
muộn rồi cũng thất bại, hoặc theo kiểu "bắt cóc bỏ
dĩa", khi mà trên thị trường vẫn tồn tại một hoặc một
vài doanh nghiệp đóng vai trò thống lĩnh (trong trường hợp
thị trường xăng dầu thì Petrolimex chiếm tới 60% thị phần)
và khi mà thiệt hại của 86 triệu người tiêu dùng thì không
thể đong đếm được trong khi lợi nhuận chảy vào hầu bao
những kẻ đang thao túng thị trường và các khoản "lại
quả" chảy vào túi của các nhà quản lý tự tư tự lợi,
những kẻ sẵn sàng vì lợi ích của một nhóm người nhỏ bé
và của bản thân mà nhắm mắt làm ngơ (dưới những chiêu bài
như "ổn định thị trường", "kiềm chế lạm phát",
v.v.), thì lại có thể "đếm" được. Và thị trường thì
phản ứng rất chi là linh hoạt: xăng dầu hết chảy sang
Campuchia (khi giá xăng dầu trong nước thấp hơn ở Campuchia)
lại chảy ngược từ Campuchia về Việt Nam (khi giá xăng dầu
trong nước cao hơn).
<b>2.</b>
Sớm muộn gì thì người anh em Lào của chúng ta cũng sẽ tiến
tới với dự án thuỷ điện Xayaburi, đơn giản là ở một
chế độ "dân chủ XHCN" như của Lào thì lời nói của
đồng tiền nó dễ lọt tai hơn bất cứ điều gì khác. Ngay
cả nguy cơ về một cuộc Hán hoá vẫn không đủ để khiến
họ phải rụt rè trước những đồng Yuan có in hình bác Mao
thì còn có gì là đáng kể ở đây. Không khéo chính các đồng
chí Lào ngay từ bây giờ cũng đã ấm ức trong bụng mà rằng,
"Với những bauxite Tây Nguyên, thuỷ điện 6 và 6A Đồng Nai
thì các vị đã nghĩ gì đến người dân của mình hay chưa mà
buộc chúng tôi phải nghĩ cho dân của các vị." Tình trạng
phá rừng hàng loạt ở Lào, trong đó người Việt "góp
công" rất lớn, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến hệ sinh
thái, khí hậu và dòng chảy vào Việt Nam.
Nhiều người Việt Nam từng phấn khởi khi hay tin thủ lĩnh phe
đối lập ở Campuchia bị xét xử về vụ nhổ cọc phân giới
với Việt Nam, do toà án tỉnh Svay Rieng tiến hành ngày 27/1/2010.
Sam Rainsy bị tuyên án 2 năm tù vắng mặt (vì đang ở Pháp), và
phải đóng tiền phạt 8 triệu Riel (2.000USD), đồng thời phải
bồi thường cho chính quyền địa phương 5 triệu Riel (1.200 USD)
vì tội phá hoại tài sản nhà nước và kích động kỳ thị
sắc tộc [2]. Tuy nhiên, những ai biết rõ hiện tình Campuchia
lại đều hiểu rằng ông Hunsen từ nay sẽ càng dễ bề khuynh
loát chính trường Campuchia, những vấn nạn xã hội như tham
nhũng, tội phạm… cũng sẽ nổi lên theo đấy [3]. Và chính
Việt Nam chúng ta lại phải nhận lãnh hậu quả: Tình trạng vũ
khí nóng tràn lan trong nước hiện nay một phần là nhờ sự
nhắm mắt làm ngơ của "người anh 6 chữ vàng" ở phía Bắc
và một phần là nhờ nguồn cung dồi dào từ phía Campuchia. Các
sòng bạc gần biên giới Việt Nam hoạt động gần như bất
chấp pháp luật cũng là một hệ quả của tình trạng pháp
luật lỏng lẻo ở Campuchia, và nó đã gây ra bao hệ luỵ kinh
tế - xã hội cho Việt Nam mà báo chí đã tốn nhiều giấy mực
để phản ảnh.
Chủ nghĩa Đại Hán Trung Hoa dẫu đáng sợ đến mấy nhưng
một nước Trung Quốc dân chủ cũng sẽ khiến cho mối đe doạ
đó giảm đi đáng kể. Và một Việt Nam tự do, dân chủ chắc
chắn sẽ có ảnh hưởng tích cực để đưa đến một Trung
Quốc ngày càng tự do và dân chủ hơn. Tuy nhiên, hai nước
hiện nay lại đang là nguồn cổ vũ của nhau trong chính sách
đè nén dân chúng, bóp nghẹt tự do, chà đạp dân chủ và tham
nhũng. "Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã." Đó là lý do tại sao
Chính phủ Việt Nam vẫn tỏ lập trường ủng hộ Gaddafi cho
đến khi buộc phải muối mặt "thừa nhận" Hội đồng Dân
tộc Chuyển tiếp (NTC) của Libya vào ngày 14/9/2011, khi mà những
tội ác man rợ của chế độ độc tài quái đản Gaddafi đang
dần dần bị phơi bày trước mắt bàn dân thiên hạ; đó là
lý do tại sao Tổng thống Venezuela lại sẵn sàng nghênh đón
Gaddafi tới tị nạn; đó là lý do tại sao Trung Quốc và Nga
lại phủ quyết một dự thảo nghị quyết của Hội đồng
Bảo an LHQ ngày 5/10/2011 về việc trừng phạt Syria nếu nước
này không ngừng ngay lập tức hành động quân sự giết hại
dân thường.
Phong trào dân chủ Mùa Xuân Ả-rập rõ ràng là đang tạo ra
một sự thay đổi tích cực cho bức tranh chính trị của thế
giới Ả-rập và phả hơi nóng vào các chế độ độc tài áp
bức còn sót lại trên thế giới. Khi điều tất yếu phải
đến thì cái giá cho nó lại tuỳ thuộc vào sự khôn ngoan và
thức thời của nhà cầm quyền. Đó có thể là cuộc thay đổi
thay khá nhẹ nhàng ở Tunisia, sự chuyển tiếp tương đối bạo
lực và lộn xộn ở Ai Cập, hay thậm chí là một cuộc nội
chiến đẫm máu ở Lybia.
<b>3.</b>
Nhiều chính sách của chính phủ Việt Nam hiện nay đang thực
sự phá hoại nền kinh tế Việt Nam, khiến cho thị trường
hỗn loạn, tạo ra sự bất công ngày càng sâu sắc trong xã
hội, còn kẻ thù của chúng ta thì lại vui mừng. Khi mà giá
vàng trong nước từ bao năm nay thường cao hơn giá vàng thế
giới, với mức cước chênh lệch nhiều lúc lên tới 4 triệu
VNĐ một lượng thì ngoài sự thiển cận và bảo thủ, điều
mà ai cũng thấy bức xúc chính là thái độ VÔ TRÁCH NHIỆM
của Chính phủ. Khi mà chính sách bình ổn giá lại chỉ tạo
kẻ hở cho khối kẻ lợi dụng chính sách để trục lợi thì
người ta càng thấy rõ tư duy và tầm nhìn từ thời bao cấp
của lãnh đạo Chính phủ [4]. Những chương trình mang hơi
hướng xã hội, nhân đạo như "nhà ở cho người thu nhập
thấp" lại chính là mảnh đất màu mỡ cho tham nhũng và tiêu
cực ở bất cứ đâu, chứ không riêng gì Việt Nam, nơi mà
tình trạng này hầu như ai cũng nhìn thấy rõ [ 5]. Các chương
trình an sinh xã hội của chính phủ, đặc biệt là các chương
trình trợ cấp trực tiếp, lại tạo ra một bộ phân dân nghèo
chỉ biết trông chờ vào trợ cấp của nhà nước. Ngoài ra,
nhiều tiêu cực cũng phát sinh từ đây, chẳng hạn như tình
trạng trợ cấp chẳng đến được tay người nghèo mà lại
thường rơi vào tay người nhà của quan chức địa phương,
điều mà báo chí từng nói đến rất nhiều. Chính sách căn cơ
và lâu dài ở đây là trao cho họ "cần câu", tạo cho họ
cơ hội bình đẳng (cơ hội tiếp cận các dịch vụ cơ bản
như giáo dục, y tế; các quyền tự do cơ bản, trong đó có
quyền tự do chính trị, để họ có thể bầu, giám sát và
miễn nhiệm những người đại diện trong chính quyền của
mình), chứ không phải là trao cho họ "con cá". Hiện tượng
ngành than xuất nhập tùm lum bấy lâu nay chính là do chính sách
điều tiết giá bất hợp lý kéo dài từ năm này qua năm khác,
làm méo mó cơ chế vận hành đúng đắn của thị trường.
v.v...
<b>4.</b>
Vì sao trong khi cả Châu Âu đang phải gồng mình để cứu Hy
Lạp thì người dân nước này lại hết biểu tình rồi đến
đình công? Đó là vì khu vực công ở đây đã phình ra quá to,
một bộ phận dân chúng đã hình thành thói quen dựa dẫm vào
các chương trình chi tiêu hoang phí hoặc mang bản chất tái phân
phối thu nhập của chính phủ. Đến khi mức nợ công cứ ngày
một lớn dần lên và nhằm tránh đổ vỡ, chính phủ buộc
phải thực hiện chính sách thắt lưng buộc bụng để nhận
được gói cứu trợ của EU, và điều này lại đụng chạm
đến bộ phận dân chúng vẫn sống dựa vào ngân sách nhà
nước (công chức, người lao động trong các doanh nghiệp nhà
nước, những đối tượng hưởng trợ cấp xã hội, v.v...).
Thủ phạm của nó chính là chủ nghĩa dân tuý (chính là chính
sách mà chính phủ Thái Lan của cựu thủ tướng Thaksin
Shinawatra trước đây và đương kim thủ tướng Yingluck Shinawatra
hiện nay theo đuổi, và cũng chính là bản chất của các chính
sách an sinh xã hội của Chính phủ Việt Nam hiện nay) và chủ
nghĩa bảo trợ [6](một thực tế vẫn đang diễn ra ở Việt Nam
kể từ đầu giai đoạn đổi mới đến nay). Giải pháp căn cơ
cho nó phải là một cuộc cải cách thể chế sâu rộng chứ
không chỉ đơn thuần là các biện pháp "thắt lưng buộc
bụng" trước mắt [7].
Thông thường, một lĩnh vực trong bộ máy chính phủ không
ngừng phình ra là mục đích tự thân của hoạt động chính
phủ; người lãnh đạo nào cũng muốn có thêm đầu mối để
quản lý (và dĩ nhiên là thêm nhiều lợi ích từ đó), nhà
quản lý nào cũng trông chờ cơ hội thăng tiến tốt hơn nếu
họ có thể tuyển dụng thêm thuộc cấp. Đấy chính là lý do
tại sao ở Việt Nam thời gian qua tuy số bộ ngành đầu mối
giảm, nhưng cơ cấu bên trong lại tiếp tục phình to. Các tổng
cục cứ thi nhau ra đời. Bộ Nông nghiệp thì có Tổng cục Lâm
nghiệp, Tổng cục Thủy sản, Tổng cục Thủy lợi; Bộ Công an
thì chia Tổng cục An ninh Nhân dân thành Tổng cục An ninh I và
Tổng cục An ninh II, chia Tổng cục Cảnh sát Nhân dân thành
Tổng cục Cảnh sát Phòng chống Tội phạm và Tổng cục Cảnh
sát QLHC về TTATXH, v.v... Đến nay thì một loạt tỉnh thành đã
có Sở Cảnh sát Phòng cháy Chữa cháy (Tp HCM, Hà Nội, Hải
Phòng, Cần Thơ, Đà Nẵng, Vĩnh Phúc, Đồng Nai và Bình Dương).
(Ôi giời, cháy nổ thế kia thì cần thiết quá đi chứ lỵ!)
Con người ta có lẽ ai cũng muốn lo lắng và đem lại hạnh
phúc cho những người xung quanh mình, cho đồng bào của mình.
Đó là thiên hướng tự nhiên của con người. Hầu như nhà
lãnh đạo nào cũng muốn "lo cho dân" cả, ít nhất là điều
đó đem lại cho họ sự "chính danh". Họ chỉ khác nhau về
cách "lo" mà thôi. Ông Lê Duẩn từng có câu nói để đời:
"Chúng ta cầm quyền mà không lo nổi rau muống và nước lã
cho dân thì nên từ chức đi" [8]. Sau khi ông trút hơi thở
cuối cùng trên cương vị lãnh đạo cao nhất của chế độ,
Đảng Cộng sản Việt Nam ở vào thế dựa chân tường buộc
phải tiến hành cái gọi là "đổi mới", người ta mới
nghiệm ra rằng hoá ra để cho dân chúng tự lo cho mình lại
tốt hơn nhiều, và người dân càng được "cởi trói" thì
đất nước lại càng phát triển. Ấy vậy nhưng cái chân lý
đó dường như lại đang bị người ta quên mất. Theo nguyên
thứ trưởng Bộ Nội vụ Thang Văn Phúc: "Nhà nước vẫn đang
tiếp tục can thiệp quá sâu vào thị trường. Bộ máy bắt
đầu sa vào giải quyết quá sâu những vấn đề cụ thể.
Nhiều việc không làm xuể thế là phát sinh tổng cục, chi cục
khiến đầu mối thì giảm mà cơ cấu bên trong vẫn tiếp tục
phình to. Các chức năng, nhiệm vụ còn chồng chéo. Bối cảnh
lạm phát mấy năm vừa qua đã phơi bày rõ sự lúng túng" [9].
Thủ tướng cứ phóng tay hết ký thành lập tổng cục này lại
đến ký bổ nhiệm thứ trưởng kia, mà hình như chẳng thấy
"băn khoăn" gì cả thì phải. "Bảo đảm an sinh xã hội"
(bên cạnh những "thực hiện đồng bộ các giải pháp" và
"bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô") đã trở thành một
điệp ngữ của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.
Cuộc khủng hoảng nợ công ở Châu Âu nói chung và ở Hy Lạp,
Bồ Đào Nha… nói riêng chính là bài học cảnh tỉnh cho chúng
ta.
<div class="special_quote"><i>Theo quy định của luật tổ chức
chính phủ nhiều nước trên thế giới, cơ cấu của Chính phủ
(nội các) chỉ bao gồm thủ tướng, phó thủ tướng, các bộ
trưởng và thủ trưởng cơ quan ngang bộ. Còn theo Luật Tổ
chức Chính phủ của Việt Nam, cơ cấu của Chính phủ bao gồm
bộ và cơ quan ngang bộ. Quy định như vậy đã dẫn đến sự
nhầm lẫn giữa hoạt động của bộ và hoạt động của Chính
phủ, các bộ trưởng coi nặng hoạt động ở bộ mà coi nhẹ
hoạt động ở Chính phủ. Các bộ là các cơ quan chuyên môn,
đó là các cơ quan tác nghiệp hành chính, trong khi đó Chính
phủ là cơ quan chính trị, tức là cơ quan đề ra các chủ
trương, quyết sách và thực hiện chức năng điều hoà phối
hợp toàn bộ bộ máy hành chính nhà nước. Nếu quan niệm cơ
cấu của chính phủ bao gồm bộ và cơ quan ngang bộ thì các
bộ trưởng chủ yếu hoạt động ở văn phòng bộ, trong khi
đó yêu cầu của xã hội là các bộ trưởng phải hoạt động
chủ yếu ở trụ sở của chính phủ. Chính phủ các nước
trên thế giới thông thường một tuần họp một lần như ở
Pháp, một tuần họp hai lần như ở nội các Anh, còn trong
thời kỳ phong kiến thì các phiên thiết triều được thiết
lập vào các ngày lẻ hoặc ngày chẵn trong tháng và không ít
hơn 4 lần. </i>
<i>Chính phủ của chúng ta hiện nay chỉ họp một tháng một
lần. Như vậy không thể đảm bảo tính liên tục của hoạt
động hành chính. Hoạt động điều hoà, phối hợp của Chính
phủ vì thế cũng không đáp ứng được yêu cầu của xã hội.
Có thể đưa ra một số minh chứng để khẳng định điều
này. Chẳng hạn việc các đường phố lớn ở Thủ đô Hà
Nội như Trường Chinh, Nguyễn Chí Thanh và một số đường
phố khác bị đào lên đào xuống nhiều lần thể hiện sự
thiếu phối hợp giữa các ngành, các cấp trong việc quản lý
đô thị. Gần đây, việc xây dựng các khu đô thị cao tầng
rất đẹp, rất hoành tráng ở Mỹ Đình nhưng không hề xây
các trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông
nào dẫn đến việc quá tải của các trường tiểu học, trung
học cơ sở, trung học phổ thông ở Thủ đô Hà Nội là một
ví dụ điển hình cho sự thiếu điều hoà, phối hợp giữa
các bộ, ngành. Hiện tượng giấy hồng, giấy đỏ, giấy xanh
cho nhà đất và hộ khẩu cũng là một ví dụ điển hình. Yêu
cầu xây dựng nhà nước pháp quyền đòi hỏi bộ máy hành
chính không được tuỳ tiện đưa ra bất kỳ quy định nào
trái với luật trong quá trình áp dụng chính sách, tuy nhiên ở
Việt Nam, hiện tượng văn bản của cơ quan hành chính cấp
dưới trái với văn bản của cơ quan hành chính cấp trên là
một chuyện khá phổ biến.</i>
(Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp: <a
href="http://www.nclp.org.vn/nha_nuoc_va_phap_luat/phap-luat/to-chuc-bo-may-nha-nuoc/sua-111oi-bo-sung-hien-phap-1992-111ap-ung-yeu-cau-xay-dung-nha-nuoc-phap-quyen-xa-hoi-chu-nghia-va-hoi-nhap-quoc-te">
Sửa đổi, bổ sung Hiến pháp 1992 </a> đáp ứng yêu cầu xây
dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hội nhập
quốc tế – PGS.TS. Thái Vĩnh Thắng, Chủ nhiệm Khoa Hành chính
- nhà nước, Đại học Luật Hà Nội) </div>
<b>5.</b>
Trong bài phát biểu ra mắt cương vị chủ tịch Đảng Dân chủ
Tự do Đức (FDP) ở Rostock trung tuần tháng 5 vừa rồi, chính
trị gia người Đức gốc Việt Philipp Rösler đã so sánh hệ
lụy khi người ta hạn chế tự do từng chút một với một câu
chuyện về con ếch. Nếu ném con ếch vào nồi nước nóng nó
sẽ phản xạ tức thì, nhảy ra khỏi nồi ngay. Nhưng nếu ném
nó vào nồi nước lạnh rồi đun nóng dần thì nó sẽ nằm yên
cho đến khi bị luộc chín. Hạn chế quyền tự do từng chút
một rốt cuộc sẽ dẫn tới kết cục như vậy, bởi xã hội
dần dần bị mất khả năng đề kháng.
Từ Sắc lệnh số 31 ngày 13/9/1945 của Hồ Chủ tịch cho đến
bản Thông báo cấm biểu tình trời ơi đất hỡi ngày 18/8/2011
của UBND Tp Hà Nội là cả một sự thụt lùi ghê gớm của
lịch sử. Đối với nhiều người, dường như đến giờ họ
mới nhận ra là "chú ếch" Việt Nam đã bị "luộc" từ
từ trong suốt 66 năm qua như thế nào, và chính cái thực tế
là ở đây "ta lại luộc ta" chứ chẳng phải bọn "đế
quốc" hay "phản động" nào cả mới khiến cho nỗi niềm
càng thêm chua xót.
Khi chính phủ giành lấy trách nhiệm "lo rau muống và nước
lã" cho người dân, thực chất họ đã tước mất một quyền
cơ bản của công dân, đó là quyền được tự lo liệu cho
cuộc sống của mình. Đến bây giờ thì những người từng
một thời sống dưới chế độ bao cấp ở Việt Nam hẳn đã
thấm thía điều này. Còn nhiều người dân Hy Lạp chắc cũng
đã cảm nhận được cái giá của những ngày tháng sống trong
vòng tay bao bọc của chính phủ.
Gần đây, trước chủ trương sửa đổi Hiến pháp 1992 của
Nhà nước Việt Nam, trên các báo đã xuất hiện nhiều tiếng
nói tích cực, ủng hộ một sự thay đổi sâu sắc và toàn
diện, tránh hiện tượng chắp vá hay chỉ thay đổi bề ngoài,
vốn chỉ đưa đất nước vào một giai đoạn phát triển bất
ổn mới, bỏ qua nhiều vận hội trước mắt [10]. Tuy nhiên,
có nhà nghiên cứu hiến pháp lại đưa ra nhận định: "Ngày
hôm nay chúng ta mong đợi một bản hiến pháp hoàn hảo có lẽ
hơi ảo tưởng, cũng giống như ảo tưởng một công ty nào đó
của Việt Nam có thể tự chế tạo máy bay Boeing hay chip Intel
vậy!" [11]. Hình như lập luận của nhà nghiên cứu hiến pháp
này có cái gì đấy không ổn:
1) Hiến pháp không đóng vai trò là bộ luật cơ bản nhất, hay
khế ước xã hội, hay… chỉ bằng sự hiện hữu của nó. Các
giới chức chính trị, các lực lượng có ảnh hưởng trong xã
hội phải tôn trọng nó thì nó mới có giá trị, nó mới có
hiệu lực. Vì thế, các bản Hiến pháp của Việt Nam từ
trước tới nay phần lớn đều chỉ là mớ giấy lộn không
hơn không kém. Thực tế này cũng có nghĩa là một điều kiện
cần ở đây là phải phân chia quyền lực nhà nước thành các
nhánh độc lập để giám sát và chế ước lẫn nhau.
2) Năm 1946, khi 95% người Việt Nam bị mù chữ mà chúng ta vẫn
có được bản Hiến pháp 1946 thì không có lý do gì khiến
chúng ta lại KHÔNG THỂ cho ra đời một bản hiến pháp thật
sự phù hợp, khoa học, với tầm nhìn dài hạn vào lúc này
(nhất là khi mà dân tộc Việt Nam đã đổ biết bao xương máu,
trải qua biết bao thảm cảnh để ngộ ra chân lý như ngày hôm
nay). Tại sao bao quốc gia khác không có "nền văn hiến bốn
ngàn năm" như chúng ta mà họ lại có được bản hiến pháp
dân chủ (Thái Lan, Campuchia, Singapore, v.v.) trong khi chúng ta lại
cứ phải "đi từng bước, đừng ảo tưởng"? Từ năm 1992
cho đến khi ra đời bản hiến pháp mới sắp tới (dự kiến
vào năm 2013) là 21 năm, tức là mới một "bước" thôi. Vậy
liệu chúng ta còn phải đi thêm mấy bước nữa để quay lại
bản Hiến pháp năm 1946, bản Hiến pháp mà ai cũng cho là tiến
bộ và dân chủ nhất trong số 4 bản Hiến pháp trước đây
của chúng ta và đã ra đời cách nay đến 65 năm, tức là ngót
2/3 thế kỷ? Ai sẽ phải trả giá cho sự chậm trễ này?
3) Bản Hiến pháp Mỹ ra đời cách đây hơn 200 năm, chứ không
phải vừa mới hôm qua. Nó là nền tảng cho sự ổn định và
phát triển của nước Mỹ, cho những Boeing hay Intel như ngày
nay. Điều đó cũng có nghĩa là không phải đến khi nào người
Việt Nam làm ra được những Boeing hay Intel thì chúng ta mới có
quyền "mơ" tới một bản hiến pháp "hoàn hảo".
4) Ai ảo tưởng ở đây? Một cá nhân nào đó? Hay cả dân tộc
Việt Nam? Cách đặt vấn đề như thế rõ ràng là đã thể
hiện một thái độ không đúng mực đối với khát vọng cháy
bỏng của cả một dân tộc.
Như Bản Kiến nghị của các nhân sỹ, trí thức ngày 10/7 về
việc Bảo vệ và phát triển đất nước trong tình hình hiện
nay và Thư ngỏ gửi lãnh đạo Việt Nam về hiểm họa ngoại
bang và sức mạnh dân tộc của các trí thức Việt Kiều ngày
21/8/2011 đã chỉ rõ, bối cảnh lịch sử lại một lần nữa
đặt đất nước chúng ta trước một nguy cơ mới. Liệu chúng
ta có tận dụng được thời cơ để đầy lùi mối nguy và
vươn lên mạnh mẽ hay không là trách nhiệm đang đặt lên vai
các nhà lãnh đạo Việt Nam hiện nay. Họ đang có cơ hội để
sửa chữa sai lầm và hơn thế, còn tạo dựng được chỗ
đứng của mình trong lịch sử. Đất nước Việt Nam vốn đã
chịu nhiều đau thương và bất công này không thể vì sai lầm
của bất kỳ một cá nhân nào để rồi lại một lần nữa
phải ngậm ngùi nhìn thời cơ lịch sử trôi qua. Và nên nhớ
rằng chỉ riêng việc chúng ta ký Hiệp định Thương mại Song
phương Việt Mỹ chậm chưa đầy một năm thôi cũng đã khiến
cho đất nước bỏ lỡ biết bao cơ hội rồi [12].
Để kết thúc bài viết, xin mượn lời của ông Nguyễn Đình
Lương, nguyên Trưởng đoàn đàm phán Hiệp định Thương mại
Việt Mỹ, khi ông nhắc lại những cơ hội nhỡ nhàng vô cùng
đáng tiếc chỉ do quyết định hơi muộn mằn đó: <b>"Thời
đại thay đổi, mình cũng phải thay đổi theo. Không thể cứ
bám riết cái đã rất cũ của mình, chỉ làm thiệt mình và
bắt dân tộc mình phải trả giá"</b> [13].
<h2>Chú Thích</h2>
1. Báo Thanh Niên ngày 26/9/2011: <a
href="http://www.thanhnien.com.vn/pages/20110925/xuat-khau-gao-viet-nam-se-qua-mat-thai-lan.aspx">Xuất
khẩu gạo Việt Nam sẽ qua mặt Thái Lan</a>.
2. Báo Dân Trí ngày 28/1/2010: <a
href="http://dantri.com.vn/c25/s36-375843/campuchia-xet-xu-doi-tuong-nho-coc-phan-gioi-voi-viet-nam.htm">Campuchia
xét xử đối tượng nhổ cọc phân giới với Việt Nam</a>
3. Báo Dân Luận ngày 18/11/2009: Sự xuống cấp của đạo đức
xã hội trong nền kinh tế thị trường và thủ phạm của nó
(danluan.org/node/3286).
4. Báo Công An Nhân Dân ngày 4/10/2011: <a
href="http://www.cand.com.vn/vi-VN/kinhte/2011/10/157353.cand">Ai hưởng
lợi từ chính sách bình ổn giá?</a>; Báo Lao Động ngày
29/8/2011: <a
href="http://laodong.com.vn/Tin-tuc/Gia-hang-binh-on-van-cao-hon-gia-thi-truong/56395">Giá
hàng bình ổn vẫn cao hơn giá thị trường </a>; Báo Dân Trí
ngày 26/7/2011: <a
href="http://dantri.com.vn/c76/s76-501959/loan-gia-hang-binh-on.htm">Loạn
giá hàng bình ổn </a>.
5. Báo VnExpress ngày 1/4/2011: <a
href="http://vnexpress.net/gl/kinh-doanh/bat-dong-san/2011/04/nha-thu-nhap-thap-bi-rao-ban-gap-doi-gia-goc">Nhà
thu nhập thấp bị rao bán gấp đôi giá gốc</a>; Báo VTC News
ngày 5/8/2011: a
href="http://vtc.vn/1-296175/kinh-te/nha-thu-nhap-thap-gia-chung-cu-cao-cap.htm">Nhà
thu nhập thấp, giá chung cư cao cấp; Báo Diễn Đàn Doanh Nghiệp
ngày 20/8/2011: <a
href="http://dddn.com.vn/20110818024630777cat173/nha-o-cho-nguoi-thu-nhap-thap--that-bai-lon.htm">Nhà
ở cho người thu nhập thấp: Thất bại lớn </a>.
6. Chủ nghĩa bảo trợ (clientelism): một thuật ngữ dùng để
mô tả một hệ thống chính trị mà trái tim của nó là mối
quan hệ bất tương xứng giữa giới chính trị gia và các nhóm
chịu sự bảo trợ của họ.
7. OpenDemocracy: <a
href="http://www.opendemocracy.net/openeconomy/takis-s-pappas/causes-of-greek-crisis-are-in-greek-politics">The
causes of the Greek crisis are in Greek politics</a>.
8. Từ điển Bách khoa mở Tiếng Việt: <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_Du%E1%BA%A9n"
title="http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_Du%E1%BA%A9n">http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_Du%E1%BA%A9n</a>.
9. Báo Sài Gòn Tiếp Thị ngày 16/6/2011: <a
href="http://www.sgtt.com.vn/Thoi-su/146352/Bo-may-phinh-to-nhung-van-day-viec-cho-Thu-tuong.html">Bộ
máy phình to, nhưng vẫn đẩy việc cho Thủ tướng</a>.
10. Báo Sài Gòn Tiếp Thị ngày 4/8/2011: <a
href="http://www.sgtt.com.vn/Goc-nhin/148881/Sua-doi-Hien-phap-phai-rach-roi%C2%A0ba-quyen-lap-phap-hanh-phap-tu-phap.html">Sửa
đổi Hiến pháp: phải rạch ròi ba quyền lập pháp, hành pháp,
tư pháp </a>; Báo Vietnamnet ngày 21/9/2011: <a
href="http://wwwz.vietnamnet.vn/vn/chinh-tri/40230/gop-ban-ve-sua-doi-hien-phap-o-viet-nam.html">Góp
bàn về sửa đổi Hiến pháp ở Việt Nam </a>; Báo VTC News ngày
23/9/2011: <a
href="http://vtc.vn/2-302740/xa-hoi/coi-nut-that-cho-cai-cach.htm">Cởi nút
thắt cho cải cách</a>.
11. Báo Vietnamnet ngày 6/10/2011: <a
href="http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2011-10-05-sua-hien-phap-di-tung-buoc-khong-ao-tuong">Sửa
hiến pháp: Đi từng bước, không ảo tưởng</a>
12. Báo Vietnamnet ngày 8/7/2010: <a
href="http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2010-07-03-bta-va-co-hoi-bi-bo-lo">BTA
và cơ hội bị bỏ lỡ</a>.
13. Báo Vietnamnet ngày 8/7/2010: <a
href="http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2010-07-03-bta-va-co-hoi-bi-bo-lo">BTA
và cơ hội bị bỏ lỡ</a>.
<b>Lê Anh Hùng</b>
<i>Quảng Trị, 10/10/2011
(<a href="mailto:lehunglpa@yahoo.com">lehunglpa@yahoo.com</a>)</i>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10236), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét