<center><img src="http://danluan.org/files/u1/sub02/055_450.jpg" width="450"
height="291" alt="055_450.jpg" /></center>
<center><em>TS. Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý
Kinh tế Trung ương
</em></center>
Hỏi ông có bi quan quá không khi khẳng định rằng, "<em>không
nghi ngờ gì nữa, tình hình kinh tế - xã hội nước ta đang ở
tình trạng xấu nhất từ năm 1991 đến nay</em>", ông liền
hỏi lại, "<em>thế bạn thấy có ai phản đối không?</em>".
Câu chuyện giữa VnEconomy với TS. Lê Đăng Doanh, nguyên Viện
trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, diễn ra
khi không khí của cuộc hội thảo về các vấn đề kinh tế vĩ
mô do Ủy ban Kinh tế của Quốc hội tổ chức cuối tuần qua
tại Tp.HCM vẫn còn đang "nóng hổi".
Là diễn giả đăng đàn thứ ba với chủ đề "Điều chỉnh
kế hoạch 5 năm 2011 - 2015, tái cơ cấu và cải cách kinh tế"
tại hội thảo này, ông Doanh đã hơn một lần nhấn mạnh
rằng cần phải nhìn thẳng vào sự thật và "cần có đổi
mới lần hai" một cách sâu sắc, toàn diện.
<h2>Phải nói thẳng</h2>
<em>Thưa ông, nhận định nền kinh tế đang ở tình trạng
"xấu nhất từ năm 1991" đã được "kiểm nghiệm" ở
diễn đàn nào chưa?</em>
Chưa đâu, đây là lần đầu tiên tôi đưa ra nhận định này.
Các ý kiến tại hội thảo đều rất dễ dàng thống nhất là
nền kinh tế đang rất khó khăn, song nếu khái quát như ông thì
liệu có vội vàng quá không?
Thì bạn đã nghe cả tại hội thảo rồi đấy. Phải nói
thẳng là tình hình đang rất xấu.
Xét về tất cả các tiêu chí kinh tế vĩ mô như lạm phát,
bội chi ngân sách, thâm hụt thương mại, cán cân thanh toán
quốc tế, nợ nước ngoài và nợ công, tỷ giá đồng tiền
Việt Nam cũng như sự giảm sút niềm tin của người dân, nhà
đầu tư trong nước và ngoài nước… đều đang ở mức trầm
trọng.
Đáng chú ý là sức khỏe của hệ thống ngân hàng bộc lộ
nhiều vấn đề, tỷ lệ nợ xấu tăng lên. Mức tín nhiệm
của Việt Nam bị các công ty nước ngoài hạ thấp đến mức
B-, tức là mức thấp nhất trước mức C.
Xếp hạng năng lực cạnh tranh của Việt Nam bị giảm 6 bậc
trong năm 2011, xuống vị trí 65 trên 142 nền kinh tế. Tích lũy
từ nội bộ kinh tế liên tục giảm sút, để duy trì mức
đầu tư cao, nước ta đã tăng vay mượn nước ngoài, không
chỉ qua nguồn ODA mà còn cả qua các kênh bán trái phiếu chính
phủ trên thị trường tài chính quốc tế và bảo lãnh cho doanh
nghiệp nhà nước vay mượn thương mại với lãi suất cao. Số
nợ của khu vực doanh nghiệp nói chung, kể cả doanh nghiệp tư
nhân kinh doanh bất động sản cũng tăng cao rồi.
Nợ nước ngoài lên đến 42% GDP, cao nhất từ 1998 đến nay.
Nếu tính thêm nợ của các doanh nghiệp nhà nước mà chính
phủ bảo lãnh và phải trả nợ thay khi doanh nghiệp chưa trả
được, như trường hợp xi măng Đồng Bành vừa qua, thì tổng
số nợ đã vượt quá 100% GDP.
Một vấn đề nữa rất đáng chú ý hiện nay là chênh lệch
giàu-nghèo tăng lên rõ rệt. Đặc biệt, bên cạnh những
người nghèo gặp khó khăn rất lớn trong đời sống, chữa
bệnh, cho con đi học..., đã xuất hiện những hiện tượng phô
bày sự giàu có, xa hoa theo kiểu trọc phú, rất xa lạ với
truyền thống dân tộc và định hướng xã hội chủ nghĩa của
đất nước.
Rồi, tội ác hình sự, các hành vi bạo lực và các tệ nạn
xã hội tăng nhanh, tình hình trật tự xã hội có diễn biến
phức tạp, người dân lương thiện cảm thấy kém an toàn khi
đi ra đường hay đến nơi đông người.
<em>Nhưng thưa ông, chúng ta vẫn thường nghe các đánh giá là
kinh tế - xã hội đang có chuyển biến tích cực?</em>
Tất nhiên hiện thực là bức tranh nhiều màu sắc. Bên cạnh
những "khoảng tối" như tôi vừa nói thì cũng có điểm
sáng, như sản xuất nông nghiệp đạt khá, xuất khẩu, trong
đó có xuất khẩu gạo… vẫn tăng.
Bên cạnh hàng nghìn doanh nghiệp phải ngừng sản xuất thì
cũng có doanh nghiệp làm ăn được. Ví dụ doanh nghiệp Mỹ Lan
ở Trà Vinh chế ra vật liệu nano xuất khẩu, hay gốm sứ Minh
Long cũng có công nghệ tiên tiến, sản phẩm có năng lực cạnh
tranh…
Những điểm sáng như vậy có thể tìm thấy ở tất cả các
lĩnh vực, các địa phương, nhưng chính những doanh nghiệp này
cũng đang gặp khó khăn vì lãi suất cao, lạm phát làm chi phí
đầu vào tăng nhanh.
Những điểm sáng đó mình phải thừa nhận, song một vài con
én nhỏ không làm nên mùa xuân, không làm thay đổi được cục
diện.
Vậy nên đã đến lúc nhìn thẳng vào sự thật, phải có sự
chuyển hướng chiến lược để khôi phục lại niềm tin của
dân và các nhà đầu tư.
<h2>"Đổi mới lần hai"</h2>
<em>Xin mạn phép hỏi ông, ông nghĩ sao khi có ý kiến cho rằng,
dù sao khi đã nghỉ hưu rồi thì cũng dễ "nói mạnh" hơn khi
còn đương chức?</em>
<div class="special_quote"><strong>Tin liên quan:</strong>
<ul>
<li><a href="http://danluan.org/node/298">Bài nói chuyện của TS. Lê
Đăng Doanh trước Bộ Chính Trị</a></li>
</ul></div>
Với tôi thì không phải, tôi luôn luôn nói sự thật, vì thế
nhiều phen sóng gió lắm rồi đấy, nhưng chắc bạn không biết
rõ vì khi ấy bạn còn trẻ.
Còn ở tình thế hiện nay thì tôi thấy cả các anh đương
chức cũng nói thẳng là chúng ta không nên ảo tưởng nữa, và
nếu không điều chỉnh cho sát thực tế hơn thì kế hoạch 5
năm tới sẽ không thể thực hiện được.
<em>Bởi thế nên ông mới kiến nghị "tình hình kinh tế-xã
hội rất không bình thường này cần được phản ánh trung
thực với Quốc hội để có quyết sách thích hợp cho 5 năm
tới và năm 2012"?</em>
Theo tôi thì đã đến lúc Quốc hội, cơ quan quyền lực cao
nhất cần có quyết định cải cách mạnh mẽ, mà tôi tạm
gọi là đổi mới lần thứ hai, để tránh khủng hoảng.
Như đã nói, cần điều chỉnh kế hoạch 5 năm tới. Trước
mắt, cần có kế hoạch ổn định kinh tế vĩ mô gắn liền
với tái cơ cấu và cải cách toàn diện trong ít nhất là hai
năm 2012-2013, trước khi tiếp tục thực hiện các mục tiêu
của kế hoạch 5 năm 2011-2015.
Mục tiêu của kế hoạch này là giảm lạm phát, bội chi ngân
sách, nhập siêu, cải thiện rõ rệt các chỉ tiêu kinh tế vĩ
mô bằng những cải cách mạnh mẽ trong thu-chi ngân sách, cắt
giảm mạnh mẽ đầu tư công, thực hiện công khai minh bạch
trong chi tiêu ngân sách, hoạt động đầu tư, thực hiện tinh
giảm bộ máy nhà nước đã phình to lên nhanh chóng trong thời
gian qua, cắt giảm biên chế hành chính.
Cần sửa đổi, bổ sung Luật Ngân sách, giảm hẳn các khoản
chi tiêu còn để ngoài ngân sách, thực hiện sự giám sát đầy
đủ, chặt chẽ của Quốc hội và các cơ quan dân cử về chi
tiêu ngân sách. Cần sửa đổi, bổ sung Luật Mua sắm công, ban
hành Luật Đầu tư công nhằm hạn chế tham nhũng, lãng phí,
chia chác trong nhóm lợi ích.
Khâu trọng tâm là cải cách các tập đoàn kinh tế nhà nước,
doanh nghiệp nhà nước, đẩy mạnh cổ phần hóa, thực hiện
mô hình quản lý dựa trên kết quả, công khai minh bạch như
những công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán.
Khác với lần đổi mới thứ nhất - chủ yếu là cởi trói và
giải phóng sức sản xuất, được sự ủng hộ của đông
đảo nông dân và quảng đại quần chúng - đổi mới lần này
đòi hỏi phải nâng cao chất lượng của bộ máy, chính sách,
phải tiến hành phẫu thuật, cắt bỏ những ung nhọt đang gây
ra những căn bệnh kéo dài của nền kinh tế và xã hội.
Có thể, một số nhóm lợi ích đang được hưởng lợi lớn
sẽ không ủng hộ một cuộc đổi mới như vậy. Đó là nhiệm
vụ khó khăn cần phải vượt qua, và cũng là sứ mệnh vẻ vang
của thế hệ lãnh đạo hiện nay.
<h2>Phản biện chính sách cần được làm chu đáo hơn</h2>
<em>Trong số các giải pháp để "chữa bệnh" bất ổn,
nhiều ý kiến đặc biệt nhấn mạnh đến việc giảm thu,
giảm chi và tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước, ông có chia
sẻ?</em>
Giảm thu, giảm chi thì rất đúng rồi. Tập trung ổn định vĩ
mô và phải khoan sức dân, bớt thuế bớt chi tiêu đi.
Tôi cho rằng cần phải phát động phong trào toàn dân cần
kiệm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Một vị giáo sư người
Nhật nói với tôi trước đây ông ấy đến Việt Nam thì
được mời rượu Johnnie Walker đỏ, còn bây giờ thì họ mời
Chivas giá mười mấy triệu. Và ôtô người Việt đi cũng sang
hơn trước đây nhiều. Ở Nhật, không bao giờ một quan chức
nào có thể mời bạn uống rượu sang như vậy bằng tiền ngân
sách.
Vì thế cần phải tiết kiệm, trong đó thì cơ quan nhà nước
cần gương mẫu trước.
Còn về tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước thì tôi đã nói
nhiều lần là cơ chế quản lý của doanh nghiệp Việt Nam rất
kém, nhưng không phải là không khắc phục được.
Đi Trung Quốc, tôi được Phó thủ tướng phụ trách công
nghiệp của Trung Quốc cho biết là đã áp dụng chế độ quản
lý theo hiệu quả, nhưng doanh nghiệp nhà nước bên đó cũng
còn rất nhiều vấn đề.
Hỏi thế làm thế nào để khắc phục thì ông ấy cho biết là
yêu cầu một nhóm các nhà khoa học, các chuyên gia khảo sát và
đề ra1 hệ tiêu chí, như phải tăng năng suất bao nhiêu, đổi
mới công nghệ thế nào, lương thưởng bao nhiêu… sau đó công
khai đăng lên. Ai có phương án thì gửi đến, rồi mời hội
đồng nghe báo cáo, bỏ phiếu kín, người được phiếu cao
nhất thì bổ nhiệm làm lãnh đạo 3 năm. Năm đầu làm không
tốt thì không lên lương, năm thứ hai vẫn không làm được
thì hủy hợp đồng không cho làm nữa và thay băng người khác.
Tại sao họ làm được mà Việt Nam mình chưa làm được?
<em>Nhân nói đến vai trò của các nhà khoa học và chuyên gia
kinh tế, có chuyên gia tự phê là ý kiến nào cũng nhấn mạnh
phải tái cơ cấu nền kinh tế, nhưng để góp ý cho Chính phủ
tái cơ cấu bắt đầu từ đâu thì đội ngũ các nhà khoa học
cũng chưa làm được nhiều. Ông có thấy "chạnh lòng" không
ạ?</em>
Lần gần đây nhất được mời đến hội nghị tham vấn cho
Chính phủ thì tôi lại đang hội thảo ở nước ngoài nên
không dự được, rất tiếc.
Đóng góp cá nhân thì có cũng có thể chưa đáp ứng được
yêu cầu, nhưng tôi nghĩ chúng tôi luôn cố gắng đóng góp.
Chỉ có điều vai trò phản biện cũng chưa được coi trọng
đúng mức, thể hiện ở cách làm vội vã. Thông báo trước hai
ngày bảo mời anh đến thì làm sao mà chuẩn bị tốt được.
Lẽ ra anh phải đặt hàng trước một số vấn đề để
người tư vấn có thời gian chuẩn bị thật tốt. Sản phẩm 24
tiếng dĩ nhiên phải khác với sản phẩm được nghiên cứu
nghiêm túc trong 2, 3 tháng chứ.
<em>Cho dù như vậy thì có còn hơn không, thưa ông?</em>
Rõ ràng chứ, chỉ có điều cần mở rộng hơn nữa. Tôi tin là
nếu có quyết tâm cải cách, chúng ta sẽ làm được, làm tốt.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10105), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét