đã lại vượt qua bằng sự sáng tạo và đổi mới. Năng lực
quay trở lại cuộc chơi một cách mạnh mẽ hơn của Hoa kỳ là
không ai sánh kịp trong lịch sử đương đại. Ngọn nguồn của
sức mạnh đó được tuôn trào từ mô hình xã hội tự do-dân
chủ và tự do kinh doanh, đó là thứ mô hình cho đến nay vẫn
là cội nguồn của sự phồn vinh và tiến bộ mãnh liệt nhất
mà nhân loại biết đến.</strong></em>
Ngay cả khi tăng cường các quan hệ song phương chúng ta vẫn
nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác đa phương bởi lẽ
chúng ta tin tưởng rằng việc đề cập tới những thách thức
xuyên quốc gia phức tạp hiện nay mà Châu Á đang phải đối
mặt đòi hỏi một số các thể chế có năng lực tổ chức
các hành động tập thể. Một cấu trúc khu vực mang tính chất
thiết thực, chặt chẽ ở Á châu sẽ góp phần củng cố hệ
thống quy tắc và trách nhiệm, từ bảo vệ quyền sở hữu trí
tuệ cho tới bảo đảm quyền tự do dịch chuyển trên biển là
cơ sở cho một trật tự quốc tế hiệu quả.
Theo quan điểm đa phương thì một hành vi có trách nhiệm luôn
được đánh giá là hợp pháp và đáng tôn trọng, và chúng ta
có thể cùng hành động để kiềm chế những kẻ phá hoại
hòa bình, làm xói mòn sự ổn định và thịnh vượng.
Bởi vậy Hoa kỳ đã tham gia đầy đủ vào các thể chế đa
phương của khu vực, ví dụ như diễn đàn ASEAN, APEC, và
điều đáng lưu tâm là sự tham gia của chúng ta vào các thể
chế khu vực chỉ có thể bổ sung mà không thay thế các mối
liên hệ song phương của chúng ta. Hiện nay trong khu vực đang
có nhu cầu muốn Hoa kỳ đóng một vai trò tích cực trong việc
đề ra chương trình nghị sự của các thể chế đó .Tất
nhiên, Hoa kỳ cũng có lợi ích khi các thể chế đó tỏ ra
hiệu quả và có trách nhiệm.
Bởi vậy Tổng thống Obama sẽ tham gia vào cuộc gặp thượng
đỉnh Đông Á lần đầu tiên vào tháng 11 tới và để dọn
đường, Hoa kỳ đã mở văn phòng phái đoàn của mình tại
ASEAN ở Jakarta và ký kết Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác
với ASEAN.
Tâm điểm chú ý của chúng ta là phát triển một chương trình
nghị sự hướng nhiều hơn tới kết quả cụ thể và góp
phần như một công cụ để thực hiện các nỗ lực nhằm
giải quyết các tranh chấp trên Biển Đông (nguyên văn biển Nam
Trung Hoa). Trong năm 2010, tại Diễn đàn khu vực ASEAN tại Hà
nội, Hoa kỳ đã hỗ trợ hình thành một nỗ lực chung tầm
cỡ khu vực nhằm bảo vệ quyền tiếp cận và đi lại tự do
qua Biển Đông (Nam Trung Hoa), đồng thời ủng hộ các nguyên
tắc quốc tế cơ bản trong việc xác định các yêu sách về
lãnh thổ, lãnh hải trong vùng biển Đông (Nam Trung Hoa). Đó là
một sự đảm bảo có ý nghĩa khi có tới một nửa lượng
hàng hóa thương mại của thế giới thường xuyên lưu chuyển
qua vùng nước này.
Năm vừa qua, chúng ta đã đi được một bước dài trong việc
bảo vệ lợi ích sống còn của Hoa kỳ liên quan đến sự ổn
định và tự do hàng hải, đồng thời đã có những bước đi
đầu trên con đường ngoại giao đa phương bền vững cùng các
bên có yêu sách lãnh thổ ở Biển Đông (Nam Trung Hoa), nhằm
tìm giải pháp hòa bình, tuân thủ các nguyên tắc của Luật
pháp quốc tế.
Hoa kỳ cũng hành động để củng cố vai trò của APEC như một
thể chế quan trọng hàng đầu của khu vực, hướng tới mục
tiêu tăng cường hội nhập kinh tế và giao thương trong vùng
Thái Bình Dương.
Sau lời kêu gọi mạnh mẽ hồi năm ngoái của một nhóm ủng
hộ thành lập khu vực mậu dịch tự do ở Châu Á - Thái Bình
Dương, Tổng thống Obama sẽ chủ trì cuộc gặp thượng đỉnh
nguyên thủ các quốc gia APEC được tổ chức vào tháng 11-2011
tại Hawaii. Chúng ta cam kết làm bền vững hơn nữa APEC với tư
cách là một thể chế kinh tế hàng đầu khu vực Châu Á - Thái
Bình Dương, đưa ra một chương trình nghị sự về kinh tế theo
cách làm sao để có thể tập hợp được cả các nền kinh tế
phát triển cùng các nền kinh tế mới nổi lên, hướng tới
mục tiêu là khuyến khích tự do thương mại, đầu tư, đồng
thời xây dựng và cải thiện tăng cường năng lực của các
chế độ điều hành.
APEC với hoạt động của mình sẽ hỗ trợ tăng trưởng xuất
khẩu của Mỹ đồng thời tạo thêm việc làm chất lượng cao
trong nước, trong khi đó tiếp tục thúc đẩy sự tăng trưởng
trong toàn khu vực. APEC còn cung cấp các phương cách quan trọng
để xây dựng nên những chương trình mở rộng nhằm giải
phóng tiềm năng phát triển kinh tế mà phụ nữ đang nắm giữ.
Cũng vì lẽ đó, Hoa kỳ cam kết cùng hành động với các đối
tác của mình trên một hành trình đầy tham vọng hướng tới
một Kỷ nguyên Tham dự (nguyên văn Participation Age), nơi mà mỗi
cá nhân không phụ thuộc vào giới tính hay các đặc trưng khác
đều là một thành viên có đóng góp và được quý trọng trên
thị trường toàn cầu.
Cùng với những cam kết đối với các thể chế đa phương quy
mô to lớn, chúng ta đã tích cực khởi xướng và quảng bá
rộng rãi một số diễn đàn, hội thảo và nhóm chuyên gia từ
các quốc gia liên đới để bàn luận thẳng thắn những thách
thức đặc thù riêng , chẳng hạn như chúng ta đã đưa ra Sáng
Kiến Hạ lưu sông Mêkông nhằm hỗ trợ giáo dục đào tạo, y
tế, các chương trình môi trường tại Cămpuchia, Lào, Thái lan
và Việt nam. Hay như Diễn đàn các đảo nhỏ Thái bình dương,
nơi mà Hoa kỳ hỗ trợ các thành viên đối phó với những
thách thức của quá trình biến đổi khí hậu, tình trạng
đánh bắt cá tới mức cạn kiệt và vấn đề tự do hàng
hải. Chúng ta cũng bắt đầu vận động hình thành các hình
thức hợp tác 3 bên giữa các quốc gia khác nhau như Mông cổ,
Indonesia,Nhật bản, Kazkhstan và Hàn quốc. Chúng ta đang đưa ra
những đề xuất nhằm củng cố sự phối hợp và cùng tham gia
giữa 3 cường quốc trong khu vực Châu Á - Thái bình dương là
Trung Quốc, Ấn độ và Mỹ.
Trên tất cả các hướng hành động khác nhau chúng ta luôn tìm
cách để định hình và tham dự trong một cấu trúc khu vực có
trách nhiệm, uyển chuyển và hữu hiệu, đồng thời đảm bảo
rằng nó phải gắn kết được với cấu trúc toàn cầu rộng
lớn hơn góp phần bảo vệ sự ổn định thương mại quốc
tế và nâng cao các giá trị của chúng ta.
Điểm nhấn trong hợp tác kinh tế với APEC là duy trì các cam
kết quan trọng của Hoa kỳ nhằm nâng cao năng lực điều hành
kinh tế của chính quyền - đó là một trụ cột của nền
ngoại giao Mỹ. Tiến bộ kinh tế càng ngày càng phụ thuộc vào
các mối quan hệ ngoại giao mạnh mẽ và ngược lại, các tiến
bộ trong ngoại giao lại phụ thuộc rất nhiều vào quan hệ kinh
tế sâu, rộng. Lẽ tự nhiên là việc chú trọng khuyến khích
cho sự thịnh vượng của Mỹ cũng có nghĩa là phải chú trọng
nhiều hơn tới tự do thương mại và hội nhập kinh tế ở
Châu Á- Thái bình dương. Khu vực này đã sản xuất ra hơn một
nửa tổng sản lượng hàng hóa và gần một nửa giao dịch
thương mại toàn cầu. Chúng ta phấn đấu đạt mục tiêu của
Tổng thống Obama nêu ra là tăng gấp đôi xuất khẩu từ nay
tới năm 2015 và đang tìm kiếm các cơ hội kinh doanh nhiều hơn
ở Á châu. Năm ngoái, xuất khẩu của Mỹ sang khu vực Châu Á -
Thái Bình Dương đạt con số $320 tỷ, tạo ra 850.000 việc làm,
bởi vậy, có nhiều điều cổ vũ cho chính sách quay lại Á
châu.
Khi đàm luận với các đồng nghiệp Châu Á có người đã
phát biểu: chúng tôi mong muốn Hoa kỳ là một đối tác dấn
thân và sáng tạo giúp cho sự thịnh vượng và khởi sắc của
thương mại và các giao dịch tài chính ở khu vực. Bởi vì tôi
đang phát biểu với lãnh đạo doanh nghiệp đến từ khắp
nước Mỹ nên điều nghe được quả là rất quan trọng đối
với quyết tâm của chúng ta nhằm tăng xuất khẩu và tận
dụng các cơ hội đầu tư trên thị trường Châu Á đầy năng
động.
Tháng 3 vừa rồi trong kỳ họp APEC ở Washington và sau đó vào
tháng 7 ở Hongkong tôi đưa ra 4 thuộc tính mà tôi cho là những
đặc trưng của một sự cạnh tranh kinh tế lành mạnh, đó là
<span class="underlined-text">Mở, Tự do, Minh bạch và Công
bằng</span>. Thông qua sự dấn thân ở Châu Á- Thái bình dương
chúng ta sẽ hỗ trợ định hình những nguyên tắc đó và cho
thế giới thấy giá trị của chúng.
Chúng ta đang đàm phán các thỏa thuận thương mại cắt giảm
thuế với chuẩn mực cao hơn về cạnh tranh lành mạnh khi mở
ra các thị trường mới. Chẳng hạn như Hiệp định về Tự do
Thương mại giữa Hoa kỳ và Hàn quốc sẽ giảm thuế đối
với 95% các mặt hàng tiêu dùng và công nghiệp xuất xứ từ
Mỹ trong vòng 5 năm, như vậy sẽ tạo ra khoảng 70.000 việc làm
ở Hoa kỳ. Chỉ xét riêng việc cắt giảm thuế đã giúp tăng
xuất khẩu hàng hóa Mỹ lên $10 tỷ, đồng thời tạo ra tăng
trưởng 6% cho nền kinh tế Hàn quốc. Điều này sẽ hình thành
sân chơi bình đẳng cho các nhà sản xuất và công nhân ngành
ôtô Mỹ. Như vậy, dù bạn là nhà sản xuất máy móc Mỹ hay
nhà xuất khẩu hóa chất Hàn quốc thì hiệp định này sẽ hạ
thấp hàng rào thuế quan đã ngăn cản bạn có thêm khách hàng
mới.
Chúng ta cũng đạt được tiến bộ trong đàm phán thành lập
tổ chức Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TTP) có ý nghĩa tập
hợp các nền kinh tế trong khu vực Thái Bình Dương - phát
triển và đang phát triển vào một cộng đồng thương mại.
Mục tiêu của chúng ta không chỉ là tạo ra nhiều tăng trưởng
hơn mà chính là tăng trưởng có chất lượng cao hơn. Chúng ta
tin tưởng rằng các thỏa thuận thương mại cần phải bao
gồm những biện pháp mạnh mẽ để bảo vệ người lao động,
môi trường, sở hữu trí tuệ và các sáng chế.Chúng cũng cần
khuyến khích dòng chảy tự do của công nghệ thông tin và sự
lan tỏa công nghệ xanh, đồng thời cải thiện hệ thống
điều hành và các chuỗi cung ứng.
Cuối cùng thì mọi tiến bộ của chúng ta sẽ đều được đo
bằng chất lượng cuộc sống của người dân - bất kể đàn
ông hay đàn bà đều được làm việc trong sự tôn trọng nhân
phẩm, lĩnh lương khá, nuôi sống gia đình khỏe mạnh, dạy dỗ
con cái và có cơ hội cải thiện tương lai cho các thế hệ mai
sau. Chúng ta hy vọng rằng thỏa thuận TTP với các chuẩn mực
cao sẽ là hình mẫu cho các thỏa thuận sau này và sẽ phát
triển thành nền móng của các tương tác khu vực tầm cỡ lớn
hơn và tất nhiên sẽ phục vụ cho tự do thương mại trong khu
vực Châu á- Thái bình dương.
Để đạt được cân bằng giao thương chúng ta cần có sự cam
kết 2 chiều, đó là bản chất của cán cân thương mại và nó
không thể có được bằng cách áp đặt một chiều. Bởi vậy
chúng ta hành động trong khuôn khổ APEC, G-20 và các mối quan
hệ song phương nhằm quảng bá cho các thị trường tự do với
ít ràng buộc về xuất khẩu, minh bạch hơn và cam kết toàn
diện về công bằng. Các doanh nghiệp và người lao động Hoa
kỳ cần một sự tự tin rằng họ đang chơi trên một sân
chơi bằng phẳng, với những luật chơi biết trước về mọi
thứ, từ sở hữu trí tuệ cho đến sáng tạo mang tính bản
địa.
Sự tăng trưởng kinh tế ngoạn mục của Châu Á trong thập
niên qua và tiềm năng tiếp tục tăng trưởng trong tương lai
phụ thuộc vào môi trường an ninh và ổn định mà bấy lâu
nay được quân đội Hoa kỳ đảm bảo, đó là lực lượng
gồm hơn 50,000 nam, nữ quân nhân đang phục vụ ở Nhật bản
và Hàn quốc. Những thách thức của ngày hôm nay đang nhanh
chóng làm thay đổi khu vực - từ những tranh chấp lãnh thổ và
lãnh hải cho tới các mối đe dọa mới đối với tự do dịch
chuyển trên biển hay ảnh hưởng ngày càng khủng khiếp của
các thảm họa thiên tai. Tất cả những điều đó đòi hỏi Hoa
kỳ phải bố trí lực lượng quân đội sao cho đáp ứng
được các tiêu chí : phân bố hợp lý về lãnh thổ, thao tác
được lâu dài và ổn định về chính trị.
Chúng ta đang làm mới những thỏa thuận về căn cứ quân sự
với các đồng minh ở Bắc Á theo tinh thần giữ vững những
cam kết chắc như đá tảng, đồng thời tăng cường sự hiện
diện ở Đông Nam Á và Ấn độ dương. Chẳng hạn như Hoa kỳ
sẽ bố trí tàu chiến hoạt động gần bờ tới Singapore và
đang nghiên cứu các hình thức khác nhau để quân đội hai
nước cùng tập trận và thao tác. Mỹ và Úc đã thỏa thuận
trong năm nay sẽ thăm dò khả năng tăng thêm sự hiện diện
quân sự tại Úc nhằm gia tăng các cơ hội thao diễn và tập
trận chung.
Chúng ta cũng đang tìm hiểu phương cách gia tăng hoạt động
tiếp cận ở Đông Nam Á và khu vực Ấn độ dương đồng
thời làm sâu sắc thêm những mối liên hệ với các đồng minh
và đối tác ở đây.
Để thích ứng được với những thách thức mới trong khu vực
, không có cách nào khác là Hoa kỳ phải trả lời được câu
hỏi : bằng cách nào chúng ta hoạch định ra một chủ thuyết
hướng dẫn hành động, phản ánh đầy đủ mối liên hệ ngày
càng gia tăng giữa Ấn độ dương và Thái bình dương.
Trên cơ sở đó, một sự bố trí và phân bố lực lượng chung
trong vùng sẽ tạo nên những lợi thế quan trọng. Hoa kỳ sẽ
ở một vị thế thuận lợi hơn để hỗ trợ các sứ mệnh
nhân đạo; và một điểm nữa không kém phần quan trọng là
sự hợp tác cùng các đồng minh và đối tác sẽ tạo nên bức
tường vững chắc ngăn cản những mối đe dọa hoặc nỗ lực
phá hoại ngầm hòa bình và ổn định trong khu vực.
Tuy nhiên, có một thứ còn mạnh hơn cả lực lượng quân sự
hay tầm cỡ của nền kinh tế của chúng ta, và nó cũng là tài
sản có uy lực lớn nhất của đất nước - đó chính là sức
mạnh từ những giá trị của Hoa kỳ, đặc biệt là sự ủng
hộ kiên định của chúng ta đối với dân chủ và nhân quyền.
Điều này đã nói lên đặc trưng sâu sắc nhất của dân Mỹ
và cũng là trung tâm của nền ngoại giao Hoa kỳ,kể cả chiến
lược quay trở lại Châu Á - Thái bình dương của chúng ta.
Trong khi làm sâu sắc sự can dự cùng các đối tác có những
bất đồng về những vấn đề nêu trên, chúng ta sẽ tiếp
tục cố gắng thuyết phục họ tiến hành cải cách nhằm cải
thiện năng lực điều hành, bảo vệ quyền con người và đề
cao tự do chính trị..............
Chúng ta không thể và không bao giờ muốn áp đặt hệ thống
của mình lên các quốc gia khác, nhưng chúng ta tin chắc rằng
có một số giá trị có ý nghĩa toàn cầu mà người dân của
mọi dân tộc trên thế giới, kể cả ở Châu Á , cùng chia sẻ
- và đó chính là những giá trị nội tại đối với những
đất nước ổn định,hòa bình và thịnh vượng.
Rút cục thì điều này hoàn toàn tùy thuộc vào nhân dân Châu
Á khi họ theo đuổi quyền và nguyện vọng của mình, cũng
giống như những điều mà chúng ta đã thấy trên thế giới.
Trong thập kỷ trước chính sách đối ngoại của chúng ta đã
chuyển từ hưởng lợi từ nền hòa bình được thiết lập
sau chiến tranh lạnh sang những cam kết ở Iraq và Afghanistan. Nay
những cuộc chiến đó đang dần lùi xa thì chúng ta sẽ phải
nỗ lực nhiều hơn để kịp xoay chuyển phù hợp với cục
diện toàn cầu mới .
Chúng ta cũng biết rằng những cục diện mới đó đòi hỏi
chúng ta phải sáng tạo, phải cạnh tranh và lãnh đạo theo
cách mới. Thay vì rút ra khỏi công việc toàn cầu chúng ta cần
dấn bước về phía trước và đổi mới lãnh đạo. Trong thời
buổi khan hiếm nguồn lực , không còn nghi ngờ gì về việc
chúng ta cần phải đầu tư vào nơi đem lại thu hoạch lớn
nhất , và do vậy Châu Á- Thái bình dương chính là cơ hội
trong thế kỷ XXI đối với Mỹ.
Tất nhiên các khu vực khác của thế giới vẫn rất quan
trọng. Châu Âu là quê hương của phần lớn các đồng minh
truyền thống của chúng ta sẽ vẫn là đối tác gần gũi nhất
luôn đồng hành cùng Hoa kỳ để đối phó với hầu hết các
thử thách khẩn cấp toàn cầu. Chúng ta đang đầu tư để nâng
cấp các cấu trúc của quan hệ đồng minh truyền thống đó.
Nhân dân vùng Trung Đông và Bắc Phi đang khởi sự trên con
đường mới nhưng đã có những ảnh hưởng toàn cầu sâu sắc
, trong giai đoạn chuyển đổi của khu vực Hoa kỳ cam kết một
sự hợp tác tích cực và bền vững.
Châu Phi vốn có sẵn một tiềm năng rất lớn nhưng chưa
được khai thác để phục vụ phát triển kinh tế và chính
trị trong những năm tới . Các quốc gia láng giềng của chúng
ta ở Tây bán cầu còn chưa là các đối tác xuất khẩu lớn
nhất của Mỹ và họ cũng đang đóng một vai trò ngày càng quan
trọng trong các lĩnh vực chính trị và kinh tế toàn cầu. Tất
cả các khu vực đó của thế giới đều mong muốn Hoa kỳ can
dự và dẫn đầu.
Và chúng ta đã sẵn sàng dẫn đầu. Giờ đây tôi nhận thức
rõ rằng có một số người đặt câu hỏi về việc các lực
lượng Hoa kỳ đang đóng quân trên toàn thế giới. Trước đây
chúng ta cũng từng nghe thấy những điều này. Vào cuối cuộc
chiến Việt nam đã có cả một đội quân các nhà bình luận
toàn cầu cổ xúy cho lập luận rằng nước Mỹ đã rút lui và
đề tài này đôi khi vẫn được nhắc lại trong những thập
kỷ qua.
Thế nhưng cứ mỗi lần nước Mỹ thất bại thì chúng ta đều
đã lại vượt qua bằng sự sáng tạo và đổi mới. Năng lực
quay trở lại cuộc chơi một cách mạnh mẽ hơn của Hoa kỳ là
không ai sánh kịp trong lịch sử đương đại. Ngọn nguồn của
sức mạnh đó được tuôn trào từ mô hình xã hội tự do-
dân chủ và tự do kinh doanh, đó là thứ mô hình cho đến nay
vẫn là cội nguồn của sự phồn vinh và tiến bộ mãnh liệt
nhất mà nhân loại biết đến.
Tôi đã nghe thấy ở những nơi tôi từng đặt chân đến rằng
thế giới này vẫn cần Hoa kỳ dẫn đầu. Quân đội của
chúng ta cho tới nay vẫn là mạnh nhất, nền kinh tế của chúng
ta cho đến nay vẫn lớn nhất thế giới và người lao động
của chúng ta vẫn có năng suất cao nhất. Cả thế giới đều
biết đến nhiều trường đại học Mỹ. Bởi vậy không còn
lý do để nghi ngờ một sự thật là nước Mỹ đủ khả năng
để bảo đảm và duy trì vai trò dẫn đầu thế giới trong
thế kỷ này, như nó đã làm trong thế kỷ trước.
Khi chúng ta tiến lên phía trước để đánh dấu sự dấn thân
ở Châu Á- Thái bình dương cho 60 năm tiếp theo, chúng ta cần
ghi nhớ tạc dạ di sản chính trị mà hai đảng ( Dân chủ và
Cộng hòa - ND) đã gây dựng nên giúp định hình con đường
mà chúng ta đã can dự vào 60 năm qua . Đồng thời chúng ta cần
chú trọng tới từng bước đi ngay trên nước Mỹ, đó là gia
tăng tiết kiệm, cải cách hệ thống tài chính, nhờ cậy ít
hơn vào các khoản vay và khắc phục sự chia rẽ giữa hai
đảng ( Dân chủ và Cộng hòa- ND ) - chỉ có như vậy mới có
thể bảo đảm và duy trì vai trò dẫn đầu của Hoa kỳ trên
thế giới.
Đó không phải là một sự chuyển hướng dễ dàng, nhưng chúng
ta đã đi được những bước chân đầu tiên từ hai năm rưỡi
nay và chúng ta cam kết rằng đây là những nỗ lực ngoại giao
quan trọng nhất của chúng ta hiện nay.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10277), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét