phẫn nộ khi nhìn chung quanh mình. Phải nhìn nhận rằng tình
hình đất nước không khả quan. Biên giới bị kẻ thù xâm
lấn. Ngư trường bị kẻ thù chiếm đoạt và kiểm soát. Kinh
tế suy thoái. Lòng người ly tán. Cái ác lên ngôi. Đạo đức
suy đồi. Hệ thống giáo dục và y tế rối beng. Nhìn chung,
nền tảng xã hội bị lung lay đến tận gốc. Tất cả những
nét vẽ đó làm cho bức tranh xã hội Việt Nam ảm đạm. Nghèo.
Hèn. Câu hỏi là "tại sao". <strong>Tại sao nên nông nỗi
này?</strong>
Ai cũng có thể tìm cho mình câu trả lời. Có thể nhiều câu
trả lời. Nhưng quan điểm cá nhân, tôi nghĩ đến một câu
trả lời đơn giản nhất. Lãnh đạo. Nói chính xác hơn là do
lãnh đạo bất tài nên đất nước mới ở trong tình thế
nghèo hèn như hôm nay.
Câu trả lời của tôi xuất phát từ một hình ảnh lãnh đạo
của một bệnh viện mà tôi từng gắn bó trên 20 năm. Anh
được thành ủy phân công làm giám đốc một bệnh viện lớn
của TPHCM. Anh người nam, trẻ hơn tôi độ 4 tuổi, xuất thân
là một y sĩ trong thời kháng chiến. Do đó, trình độ y khoa
của anh rất hạn chế. Anh không dấu diếm điều đó. Là
người cộng sản, nhưng anh lại là người dễ thương, có cảm
tình và thông cảm với đám bác sĩ của chế độ cũ như chúng
tôi. Anh thích gặp bạn bè sau giờ làm việc và lai rai vài lon
bia nói chuyện đời. Qua "những chuyện đời" tôi mới biết
được rằng tuy anh làm giám đốc bệnh viện, nhưng anh chẳng
có quyền gì cả. Tất cả đều làm theo chỉ thị cấp trên và
của chi bộ Đảng. Bí thư chi bộ là một bác sĩ được ngoài
bắc chi viện vào tiếp quản, trong lúc các bác sĩ miền nam đua
nhau vượt biên bỏ chạy khỏi VN. Anh rất bận giải quyết các
vấn đề nhỏ mang tính hậu cần trong bệnh viện. Anh rất bận
đi họp và … ký giấy giới thiệu. Thời đó giấy giới
thiệu rất quan trọng! Họp giao ban anh không nói gì về chuyên
môn mà chỉ đơn giản thông báo chỉ thị cấp trên và đọc
khẩu hiệu. Những khẩu hiệu mà chính anh cũng không tin hoặc
không hiểu. Anh tại chức được hơn chục năm. Trong thời gian
tại chức anh không để lại một dấu ấn nào. Bệnh viện
vẫn chật chội, bệnh nhân càng ngày càng tăng trong khi số
giường không thay đổi. Bẵng đi một thời gian tôi gặp lại
anh, bấy giờ anh đã là một tiến sĩ, phụ trách một Cục
trong bộ có văn phòng ở TPHCM. Anh ngạc nhiên khi thấy tôi chưa
"làm tiến sĩ". Anh là một lãnh đạo tiêu biểu trong thời
CNXHCNVN, một lãnh đạo được tôi luyện trong môi trường du
kích và nâng đỡ của Đảng. Lãnh đạo quốc gia cũng chẳng
khác mấy so với anh cựu giám đốc bệnh viện tôi vừa kể.
Vai trò lãnh đạo rất quan trọng. Tôi nhìn lãnh đạo là yếu
tố quyết định sự hưng thịnh hay suy vong của một quốc gia.
Nước nào có lãnh đạo tài ba thì nước đó sẽ thăng tiến,
nước nào có lãnh đạo bất tài thì nước đó sẽ lụn bại.
Lý Quang Diệu của Singapore là một minh chứng. Nam Hàn với Phát
Chung Hy (Park Chung-hee) là một minh chứng khác. Philippines với
tài nguyên dồi dào dưới sự lãnh đạo của một người bất
tài như Marcos thì hậu quả chỉ có thể nói là nghèo nàn, lạc
hậu. Vâng, bạn có thể phản biện rằng Lý Quang Diệu và Phát
Chung Hy là hai kẻ độc tài. Vâng, tôi đồng ý. Họ độc tài
nhưng độc tài có đức. Nhưng quan trọng hơn là họ có tài.
Độc tài mà ngu dốt như Marcos mới đáng sợ gấp triệu lần
hơn là độc tài có tài đức. Việt Nam từng có Hồ Chí Minh
cũng có thể xem là một nhà lãnh đạo có tài chính trị, nhưng
tài kinh tế thì là con số 0. Kể từ khi ông Hồ mất, Việt Nam
không có lãnh đạo tài ba và đủ uy tín để huy động quần
chúng. Và đó chính là lý do tại sao chúng ta vẫn còn là một
trong những nước nghèo nàn và lạc hậu nhất thế giới. Nói
nghèo là còn nhẹ, phải nói là sắp phá sản thì đúng hơn.
Phá sản cả về kinh tế và cơ cấu xã hội.
<strong>Vậy thế nào là một lãnh đạo tài ba?</strong> Theo tôi
nghĩ, người lãnh đạo tài ba là người có tầm và có tâm, có
khả năng làm cho người khác muốn nghe theo mình và làm theo ý
của mình. Nói cụ thể hơn, người lãnh đạo tài ba là người
có viễn kiến và khả năng đạo đức huy động quần chúng
thực hiện và biến viễn kiến thành hiện thực. Để có khả
năng huy động quần chúng, tôi nghĩ người lãnh đạo phải có
10 phẩm chất sau đây.
<span class="underlined-text">Phẩm chất số 1 là có tầm
nhìn.</span> Người lãnh đạo như thuyền trưởng điều khiển
con tàu, ngồi trên boong tàu, nhìn rõ phía trước, tránh chướng
ngại vật và tìm đường an toàn mà đi. Tức là người lãnh
đạo phải có tầm nhìn xa nhưng rõ ràng, phải biết lái con
thuyền đất nước đi theo xu hướng chung của thời đại nhưng
đồng thời tránh xung đột. Các vua chúa Thái Lan đã từng lái
con thuyền đất nước Thái Lan như thế, họ không làm anh hùng
để tham chiến với ai, thậm chí chấp nhận một chút thiệt
thòi để đưa đất nước giàu mạnh. Họ có tầm nhìn xa,
biết mình biết người và vì lợi ích chung của đất nước.
Đối chiếu lại tình hình Việt Nam, lãnh đạo chúng ta có
viễn kiến gì? Họ muốn Việt Nam đi theo định hướng xã hội
chủ nghĩa, lấy chủ nghĩa cộng sản làm kim chỉ nam. Nhưng đó
là định hướng sai lầm. Chính vì định hướng XHCN đã biến
một phần đất nước từng xuất khẩu gạo phải ăn độn bo
bo. Chính vì định hướng XHCN đã biến phân nửa Việt Nam có
thời giàu có thành nghèo hèn như ngày hôm nay. Chính vì định
hướng XHCN mà hệ thống giáo dục rối như canh hẹ như ngày
nay. Bây giờ thì ai cũng biết chủ nghĩa cộng sản là loại
chủ thuyết không tưởng. Ngay cả quê hương của chủ nghĩa
cộng sản cũng đã từ bỏ nó một cách không thương tiếc.
Đức Đạt Lai Lạt Ma từng nói: "Cộng sản là loài cỏ dại
mọc trên hoang tàn của chiến tranh; Là loài nấm độc sinh sôi
nẩy nở trên rác rưởi của cuộc đời".
Mối liên hệ giữa CNXH và phồn thịnh là mối liên hệ nhân
quả. Những nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa sau khi
từ bỏ con đường đó trở nên giàu có. Bắc Triều Tiên và
Cuba kiên định theo xã hội chủ nghĩa là những nước nghèo
nhất thế giới. Nước ta khá lên cũng vì từ bỏ chủ nghĩa
bao cấp, hợp tác xã theo mô hình XHCN. Ngày nay, Việt Nam sau
một thời suýt suy sụp nay lại gương cao ngọn cờ "kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa". Đó là một
định hướng quá thai. Quái thai vì kinh tế thị trường thì
không thể nào xã hội chủ nghĩa được. Ngay cả những lãnh
đạo đề ra nó, lớn tiếng nói về nó cũng không hiểu họ
nói gì! Ấy thế mà lãnh đạo Việt Nam đang lái con thuyền
đất nước đi theo hướng mà chính họ không biết hướng nào.
Nhưng dân thì biết rõ rằng họ đã lèo lái con thuyền đất
nước chệch hướng và chúng ta đang và sẽ trả giá đắt cho
sự chệch hướng đó.
<span class="underlined-text">Phẩm chất số 2 của người lãnh
đạo là liêm chính.</span> Tôi hiểu "liêm" là không tham
nhũng, "chính" là chính nghĩa, chính trực. Người liêm chính
là người có chính nghĩa và không tham nhũng. Lãnh đạo phải
có phẩm chất liêm chính thì mới thu hút được nhân tâm.
Người lãnh đạo tiêu biểu có phẩm chất là này cụ Hồ Chí
Minh. Ông cụ có một cuộc sống thanh bần cho đến ngày mất
đi và không có tài sản nào đáng kể. Ông cụ có khả năng thu
hút quần chúng vì tấm gương trong sáng đó.
Nhưng rất tiếc trong thời đại ngày nay, Việt Nam chưa có một
lãnh đạo nào có thể xem là liêm chính. Họ không được dân
bầu thì làm sao có chính nghĩa. Ngược lại, quan tham quá
nhiều. Quan tham hiện diện trong bộ máy của Đảng, của nhà
nước, doanh nghiệp tư nhân. Quan tham hiện diện trong tất cả
các cấp chính quyền, từ cao nhất đến thấp nhất. Có thể
nói rằng chưa bao giờ trong lịch sử nước ta tham ô hối lộ
tràn lan và lộng hành như hiện nay. Người cộng sản thường
tuyên truyền rằng "Mỹ Ngụy" là đồng nghĩa với tham ô
hối lộ. Điều đó cũng đúng một phần. Nhưng người cộng
sản không dám thú nhận rằng chế độ do Đảng CSVN lãnh đạo
ngày nay còn tham ô hơn cả trăm lần so với thời "Mỹ
Ngụy". Chưa có bao giờ nạn mua quan bán chức phổ biến như
hiện nay. Chưa có bao giờ những hàm cấp tá, cấp tướng rẻ
bèo như hiện nay. Chưa có bao giờ những tấm bằng tiến sĩ
rẻ rúng như hiện nay. Đó không phải là dấu hiệu của sự
suy vong thì là gì? Lãnh đạo Việt Nam ngày nay là những người
không có viễn kiến mà còn thiếu tính liêm chính.
<span class="underlined-text">Phẩm chất số 3 là dấn thân.</span>
Dấn thân là dùng thời gian và năng lực của mình để hoàn
thành mục tiêu đề ra. Dấn thân là quên mình, gần dân. Có
thể nói thế hệ lãnh đạo trong thời chiến là những người
dấn thân. Họ theo cách mạng, theo cụ Hồ vì dấn thân đánh
Tây, đuổi Mỹ, dành độc lập tự chủ cho quê hương. Họ
sẵn sàng hy sinh vì lý tưởng đó. Họ thật sự là những
người dấn thân. Cố nhiên, tôi chưa nói họ dấn thân có
đúng hay không, tôi chỉ nói họ là tiêu biểu cho lý tưởng
dấn thân.
Ngày nay thì sao? Theo tôi thấy, lãnh đạo ta chưa chứng minh
rằng họ dấn thân vì sự thịnh vượng của đất nước.
Đất nước hòa bình, họ lo cho bản thân và gia đình hơn là
cho đất nước. Thật vậy, họ nếu có thì họ dấn thân thì
vì quyền lợi cá nhân và gia đình của họ. Họ sẵn sàng làm
tất cả để giữ cái ghế, vị trí của họ trong bộ máy nhà
nước, bộ máy Đảng. Họ dấn thân vào Đảng không phải để
phục vụ nhân dân mà để được ăn trên ngồi chốc, được
đem bổng lộc cho dòng họ, gia tộc. Đọc bài của Huy Đức
sẽ thấy một ông chủ tịch Quốc hội (Nông Đức Mạnh) mà
không hề biết thành phố Hồ Chí Minh có bao nhiêu dân và còn
tỏ ra ngạc nhiên thành phố có nhiều xe! Lãnh đạo Việt Nam
ngày nay là những người không có viễn kiến, thiếu tính liêm
chính và không dấn thân vì sự nghiệp chung.
<span class="underlined-text">Phẩm chất số 4 là dám nói dám
làm.</span> Một phẩm chất quan trọng của người lãnh đạo
giỏi là dám nói ra viễn kiến của mình và dám thực hiện
cũng như chịu trách nhiệm về hậu quả của việc làm. Đó là
phẩm chất của một lãnh đạo can đảm và có danh dự. Một
lãnh đạo dám nói dám làm tạo ra một tấm gương tốt để
cấp dưới và người dân có thể tin tưởng vào họ. Chúng ta
đã thấy lãnh đạo Hàn Quốc dám chịu trách nhiệm như thế
nào. Họ sẵng sàng xin lỗi công chúng khi cấp dưới làm sai.
Lãnh đạo Nhật sẵn sàng và tự nguyện từ chức khi không làm
tròn trách nhiệm.
Còn Việt Nam thì sao? Chúng ta đã thấy có nhiều lãnh đạo
chỉ nói mà không dám làm. Cũng có nhiều người làm nhưng
không dám chịu trách nhiệm. Lãnh đạo Việt Nam không hề có
văn hóa từ chức, không hề có danh dự. Lãnh đạo Việt Nam
không quen với hai chữ "xin lỗi". Họ tỏ ra rất vô trách
nhiệm. Công trình xây dựng có vấn đề, vở đê, những cây
cầu sắp hoặc đang sập, nạn ùn tắt giao thông triền miên,
tội phạm hoành hành, công an tàn ác và giết dân, giáo dục suy
thoái, y tế hỗn độn, nhưng chẳng ai chịu trách nhiệm. Có
bộ trưởng y tế còn trân tráo tuyên bố ra đi một cách thanh
thản để lại sau lưng một di sản rồi mù. Do đó, phải nói
rằng lãnh đạo Việt Nam ngày nay là những người không có
viễn kiến, thiếu tính liêm chính, không dấn thân và vô trách
nhiệm.
<span class="underlined-text">Phẩm chất số 5 là quyết đoán.</span>
Quyết đoán không có nghĩa là hung hãn! Quyết đoán có nghĩa là
quyết tâm làm theo kế hoạch và ý định đề ra để đạt
kết quả. Quyết đoán cũng có nghĩa là khả năng diễn đạt
một cách rõ ràng, không để cho người khác hiểu lầm. Người
lãnh đạo phải quyết đoán để đạt được kết quả đề
ra. Tôi nghĩ đến một người gây ra nhiều tranh cãi nhưng có
phẩm chất quyết đoán, đó là ông Nguyễn Bá Thanh của Đà
Nẵng. Ông là một lãnh đạo dám nói, dám làm và quyết đoán.
Ông nói không thu dụng quan chức học tại chức chuyên tu là
ông làm. Ai dèm phe thế nào thì dèm pha, ông vẫn không thay
đổi quan điểm và vẫn làm. Ông có thể là độc tài và có
vài vấn đề khác, nhưng ông là người lãnh đạo có tài, dám
quyết đoán.
Nhưng chúng ta phải nhìn nhận rằng rất hiếm thấy những lãnh
đạo như Nguyễn Bá Thanh. Ngược lại, chúng ta thấy toàn
những lãnh đạo chỉ làm theo chỉ thị của cấp trên, không
hề tỏ ra quyết đoán. Họ chỉ là những người lãnh đạo
ngoan ngoãn, với viễn kiến duy nhất là giữ được cái vị
trí hiện tại. Một vụ dịch tả họ cũng không dám tuyên bố
cho dân biết vì sợ đụng chạm cấp trên. Khi kẻ thù xâm
phạm vùng biển của ta, họ không hề có một lời tuyên bố
bảo vệ ngư dân và lãnh hải. Ngay cả ngài thủ tướng còn
không dám (?) đuổi một bộ trưởng hay thứ trưởng nào! Lãnh
đạo Việt Nam ngày nay do đó là những người không có viễn
kiến, thiếu tính liêm chính, không dấn thân, vô trách nhiệm
và thiếu tính quyết đoán.
<span class="underlined-text">Phẩm chất số 6 là cởi mở.</span>
Tôi hiểu cởi mở là lắng nghe tâm tư nguyện vọng của
người dân, lắng nghe những ý tưởng mới không hẳn có cùng
ý tưởng với mình. Người lãnh đạo tài ba là người tôn
trọng ý kiến của người khác, tin tưởng vào dân và trí
thức. Người lãnh đạo có tài không cần có học cao, nhưng
phải hiểu rộng và có khả năng thu hút người tài chung quanh
mình. Người có tài thường có cá tính và "trung ngôn nghịch
nhĩ", nên người lãnh đạo phải biết lắng nghe và tôn
trọng ý kiến của họ.
Tuy nhiên, rất hiếm thấy lãnh đạo Việt Nam có tính cởi mở.
Thái độ cởi mở của cụ Hồ và ông Võ Văn Kiệt không hiện
hữu trong giới lãnh đạo hiện nay. Mới đây, wikileaks tiết
lộ rằng một vài lãnh đạo Việt Nam không cởi mở với
chuyến hồi hương của ông Nguyễn Cao Kỳ. Họ không lắng nghe
giới trí thức phản biện về bauxite. Chúng ta biết rằng viện
IDS bị bức bách phải đóng cửa. Họ không cho tự do báo chí.
Họ kêu gọi báo chí chống tham nhũng, nhưng nhà báo phải đi
tù vì chống tham nhũng! Ai nói gì khác họ là mang cái mũ
"phản động", "thành phần bất mãn", thậm chí "chống
chế độ". Đến nhà văn đại tá Nguyên Ngọc, tiến sĩ
Nguyễn Quang A, giáo sư Nguyễn Huệ Chi, giáo sư Phạm Toàn …
mà họ còn liệt vào nhóm "phản động"! Lãnh đạo Việt Nam
đã đánh mất niềm tin của trí thức và của người dân. Vì
thế, có thể nói rằng lãnh đạo Việt Nam ngày nay là những
người không có viễn kiến, thiếu tính liêm chính, không dấn
thân, vô trách nhiệm, thiếu tính quyết đoán và không cởi
mở.
<span class="underlined-text">Phẩm chất số 7 sáng tạo.</span> Sáng
tạo là có khả năng suy nghĩ cái mới, suy nghĩ khác những quy
định giáo điều. Người lãnh đạo tài ba phải có khả năng
sáng tạo để có thể nhìn thấy trước những gì người
thường không nhìn thấy.
Lãnh đạo nước ta thật khó có khả năng sáng tạo do họ bị
trói buộc trong giáo điều của Đảng. Họ không nói ra được
một điều gì ngoài những nghị quyết, quyết định của
Đảng. Thử nghe qua một bài diễn văn của các cấp lãnh đạo,
chúng ta thấy họ chỉ đọc đi đọc lại những từ ngữ nhàm
chán. Tiến lên xã hội chủ nghĩa. Học tập và làm theo tấm
gương của bác Hồ. Đảng ta quang vinh vĩ đại. Vân vân. Những
câu chữ nhàm chán chỉ có một mục đích duy nhất là nhồi
sọ. Họ thốt ra những khái niệm mà chính họ không hiểu ý
nghĩa. Họ chỉ là những người hô khẩu hiệu. Trong môi
trường bị Đảng kiểm soát họ không thể suy nghĩ được cái
gì mới, bởi rất dễ bị quy chụp là "xét lại". Do đó,
khó có thể có những lãnh đạo Việt Nam có tính sáng tạo. Khi
gặp tình huống khó khăn và người dân bày tỏ quan tâm, tất
cả những gì họ có thể nói là "để cho Đảng và nhà
nước lo". Nhưng họ không giải thích được lo cái gì, trong
khi ngư trường bị kẻ thù xâm chiếm. Họ không có chiến
lược gì sáng tạo để giảm lạm phát kinh tế. Họ không có
sáng kiến nào để làm cho dân giàu nước mạnh như một khẩu
hiệu phổ biến. Bên cạnh đó, có kiểu sáng tạo nổi hứng
chẳng giống ai như bộ trưởng Đinh La Thăng và Nguyễn Thiện
Nhân. Họ đòi ra những quy định có ảnh hưởng nhiều triệu
người mà không hề có nghiên cứu gì cả. Một kiểu làm việc
theo cảm tính. Họ tỏ ra năng động bằng một cú điện
thoại. Họ tỏ ra năng nổ nhưng họ lại tự biến mình thành
nhưng kẻ chỉ biết nổ mà không có sáng kiến gì cả. Vì
thế, lãnh đạo Việt Nam ngày nay là những người không có
viễn kiến, thiếu tính liêm chính, không dấn thân, vô trách
nhiệm, thiếu tính quyết đoán, không cởi mở và không có sáng
kiến (dốt).
<span class="underlined-text">Phẩm chất số 8 là công minh.</span>
Không cần nói ra, ai cũng biết công minh là đối xử với mọi
người một cách công bằng và minh bạch, trước sau như một.
Phẩm chất công minh đòi hỏi người lãnh đạo phải tôn
trọng pháp luật, sống và làm việc theo pháp quy chứ không
phải theo những mối liên hệ cá nhân và bè phái. Chế độ
cộng sản không xem công minh là quan trọng. Chính vì thế mà khi
Liên Xô đổi mới, Gorbachev giương cao ngọn cờ "Glasnost" mà
thực chất là công minh hóa.
Nhưng ở nước ta trong thể chế hiện tại, tất cả các mối
liên hệ chịu sự chi phối của thân thế, quyền lực và
Đảng. Dân gian vẫn nói "Nhất thân, nhì thế, tam quyền, tứ
chế". Quan tòa xét xử dựa vào cái gọi là "nhân thân"
hơn là lý luận tội trạng. Người ngoài Đảng lúc nào cũng
bị thiệt thòi hơn Đảng viên. Đó là chưa kể đến nạn
địa phương chủ nghĩa. Một người vào trung ương liền kéo
theo đàn em, đàn anh địa phương theo để kết bè kết cánh.
Hệ quả là tất cả những hành xử đều dựa vào thân thế,
bè phái. Hễ cứ đến kỳ đại hội Đảng là có những trò
đánh đấm nội bộ và họ sử dụng báo chí cho mục tiêu đó.
Nhìn bề ngoài người ta sẽ nghĩ báo chí có tự do nêu lên
những cá nhân "tiêu cực", nhưng dần dần người dân biết
quá rõ rằng đó là những trò đánh đấm để tranh quyền tranh
chức. Lãnh đạo mà không công minh, hành xử trước sau bất
nhất thì làm sao huy động được quần chúng. Không ngạc nhiên
khi thấy người dân xem lãnh đạo như là những người đóng
kịch. Mà họ đóng kịch rất kém. Họ đóng kịch để làm như
tuân theo pháp luật nhưng trong thực tế là họ đứng trên pháp
luật. Lãnh đạo Việt Nam ngày nay là những người thiếu tầm
nhìn xa, thiếu tính liêm chính, không chịu dấn thân, vô trách
nhiệm, thiếu tính quyết đoán, không cởi mở, dốt và thiếu
công minh.
<span class="underlined-text">Phẩm chất số 9 là văn minh.</span>
Trong thế giới hiện đại người lãnh đạo không chỉ là một
công dân Việt Nam mà còn là một công dân toàn cầu. Điều này
đòi hỏi người lãnh đạo phải xuất hiện một cách lịch
thiệp, phải biết hành xử một cách có văn hóa và văn minh
với đồng nghiệp ngoại quốc. Nếu người ta biết chơi golf,
lãnh đạo cũng nên biết tham dự. Nếu người ta nói được
tình hình quốc tế, lãnh đạo cũng phải biết tham gia câu
chuyện và có chính kiến. Lãnh đạo nên ăn nói lưu loát. Tuy
không cần nhưng sẽ rất tốt nếu lãnh đạo biết một ngoại
ngữ. Chúng ta thấy hình ảnh của nữ thủ tướng Thái Lan,
một người có học hành nghiêm chỉnh, ăn mặc đơn giản nhưng
lịch thiệp, nói tiếng Anh lưu loát, rất gần dân nhưng khi
gặp lãnh đạo nước ngoài bà cũng có khả năng trao đổi một
cách tự nhiên.
Còn lãnh đạo nước ta? Chỉ nhìn qua cách ăn mặc và đi đứng
chúng ta cũng dễ dàng thấy lãnh đạo nước ta chưa … văn minh
và thiếu những nét văn hóa tối thiểu. Chúng ta biết rằng
lãnh đạo ta thường xuất thân miền quê, ít ra nước ngoài,
nên họ chưa quen với những cách ứng đối văn minh. Thử nhìn
ông Nguyễn Chí Vịnh, ông Đinh La Thăng, hay rất nhiều lãnh
đạo khác chúng ta thấy họ ăn mặc rất xuề xòa, quần áo
chẳng chẳng đâu vào đâu, caravat thì hờ hững hoặc sai kiểu
cách, tóc tai bù xù, tất cả tạo nên những con người trông
rất phản cảm. Có người mà tôi nghĩ trong đời họ chưa bao
giờ dùng đến cái lượt chải đầu! Họ thể hiện rất rõ
cái tính kém văn minh và kém văn hóa. Chúng ta biết rằng lãnh
đạo nước ta không có học nhiều nhưng lại có bằng cấp
rất cao. Chúng ta biết rằng phần lớn những cái bằng đó
chỉ là mua bán chứ không phải do miệt mài học tập mà có. Do
đó, khi gặp người cùng trình độ, họ ứng xử một cách
thấp kém hơn, lép vế hơn. Họ cũng rất kém tiếng Anh. Nhìn
ông Phạm Gia Khiêm bên cạnh bà Clinton thì chúng ta xấu hổ cho
ngài ngoại trưởng Việt Nam biết dường nào. Do đó, lãnh
đạo Việt Nam ngày nay là những người thiếu tầm nhìn xa,
thiếu tính liêm chính, không chịu dấn thân, vô trách nhiệm,
thiếu tính quyết đoán, không cởi mở, thiếu trình độ,
thiếu công minh và có phần kém văn hóa.
<span class="underlined-text">Phẩm chất số 10 là biết thương
người.</span> Làm lãnh đạo phải biết khổ nỗi khổ của
người dân, phải biết chia sẻ vui buồn với người dân.
Điều kỵ nhất là lãnh đạo vô cảm, quan liêu. Một lãnh
đạo vô cảm là lãnh đạo thiếu nhân tính. Thương dân theo
cái nhìn cá nhân của tôi là gần dân khi dân gặp hoạn nạn
hoặc thiên tai. Lãnh đạo Mỹ sẵn sàng trì hoãn một chuyến
công du để đi thăm dân trong lúc hoạn nạn. Chúng ta đã thấy
các chính khách Thái Lan và Singapore tiếp cận dân như thế nào
trong lúc họ gặp nạn. Họ không màu mè, không đi cứu trợ hay
thăm dân chỉ để chụp được một tấm ảnh đẹp, họ tỏ ra
là những người biết khổ cái khổ của dân.
Còn các lãnh đạo nước ta thì hoàn toàn không có dấu hiệu
nào để gọi là thương dân. Tuần vừa qua, chúng ta thấy trong
khi dân nước lũ tràn về làm ảnh hưởng nghiêm trọnng đến
mùa màn của nông dân ở một số tỉnh ở miền Tây, nhưng có
lãnh đạo nào ghé thăm đâu. Ông tổng bí thư thì bận chuẩn
bị cho chuyến đi thăm thiên triều. Còn các vị khác thì im hơi
lặng tiếng, chẳng ai có lời hỏi han, chẳng ai thân hành
xuống xem tình hình ra sao. Nhưng họ có ra chỉ thị! Trước
đó, ngay cả một trận lũ lụt lịch sử ở miền trung, có
lãnh đạo ghé thăm ăn mặc chỉnh chu, có người che dù, đứng
trên gò đất cao chỉ trỏ, giống y như hình thực dân ngày xưa
đi thị sát tình hình. Một hình ảnh rất phản cảm mà giới
blogger đã nói nhiều. Việc lãnh đạo xa dân chẳng có gì là
bí mật. Ông Phan Minh Tánh là cựu ủy viên trung ương Đảng
cũng nói "giữa dân và lãnh đạo có một số khoảng cách
trong vấn đề này, gây ra ít nhiều bức xúc trong xã hội".
Bức xúc? Tôi nghĩ nói thế là còn lịch sự. Phải nói là
khinh. Dân rất khinh lãnh đạo. Dân khinh lãnh đạo vì họ là
những người thiếu tầm nhìn xa, thiếu tính liêm chính, không
chịu dấn thân, vô trách nhiệm, thiếu tính quyết đoán, không
cởi mở, thiếu trình độ, thiếu công minh, kém văn hóa và
không hề biết thương dân.
Lãnh đạo Việt Nam ngày nay làm ngược lại hoàn toàn những gì
cụ Hồ căn dặn. Chẳng những không làm theo lời dạy của cụ
Hồ, nhưng họ lại rất thích lấy hình tượng và những lời
giáo huấn của cụ Hồ ra để giảng dạy người khác. Đó là
hình ảnh của một thế hệ lãnh đạo đạo đức giả và dối
trá.
Nhưng tại sao lãnh đạo Việt Nam ngày nay bất tài và dối trá
như thế? Tôi nghĩ cần phải nhìn vào sự xuất thân và quá
trình trưởng thành của họ thì sẽ thấy được nguồn gốc
của vấn đề và có câu trả lời. Những người lãnh đạo
Việt Nam ngày nay đều là đảng viên Đảng CSVN. Họ được
dạy một cách khá thuần thục về chủ nghĩa cộng sản. Đảng
cộng sản thực chất là một tôn giáo, nhất là Thiên chúa
giáo La Mã. Tính chất tôn giáo của Đảng có thể nhìn thấy
từ cơ cấu tổ chức đến hoạt động. Thiên chúa giáo có
đức giáo hoàng, Đảng CS có tổng bí thư. Thiên chúa giáo có
hội đồng giám mục, Đảng CS có ban bí thư. Thiên chúa giáo
có hội giám mục, Đảng CS có bí thư tỉnh ủy. Thiên chúa
giáo có cha, Đảng CS có bí thư chi bộ. Thiên chúa giáo có tín
đồ, Đảng CS có đảng viên. Thiên chúa giáo xem người ngoại
đạo là "người lương", Đảng CS xem người ngoài Đảng là
… quần chúng. Quần chúng không đáng tin cậy vì quần chúng
nói chung là có tội hay có tiềm năng có tội. Trong cái tôn
giáo đó, tín đồ (đảng viên) phải tuyệt đối tin vào giáo
huấn của Đảng, không được chất vấn. Họ được dạy về
đấu tranh giai cấp. Họ được dạy về đấu tranh bằng vũ
lực. Chính vì thế mà ngôn ngữ của họ là "cướp",
"dành", "giựt". Họ nói huỵch tẹt rằng "cướp chính
quyền". Suy bụng ta ra bụng người, họ từng cướp chính
quyền bằng vũ lực, nên họ nghi ngờ cái quần chúng ngoài
Đảng cũng có ý đồ tương tự. Đó là lý do họ đàn áp
người dân khi người dân biểu tình phản đối Tàu Cộng (chữ
của GS Vũ Cao Đàm mà tôi nghĩ là chính xác) và áp đặt một
chế độ công an trị. Đó là mô hình tổ chức và hoạt động
của Mao Trạch Đông và Stalin. Được tôi luyện và trưởng
thành trong cái môi trường tôn giáo Mao – Stalin như thế, chúng
ta không ngạc nhiên khi thấy giới lãnh đạo Việt Nam:
<ul><li> Thiếu tầm nhìn – Vì họ quan tâm đến sự sống còn
của Đảng chứ không phải của dân tộc hay đất nước.</li>
<li> Thiếu tính liêm chính – Vì họ sống trong môi trường
dối trá, dựa vào quan hệ cá nhân. Tổng bí thư đảng cộng
sản Liên Xô Gorbachev nói: "Tôi đã bỏ một nửa cuộc đời
cho lý tưởng cộng sản. Ngày hôm nay tôi phải đau buồn mà
nói rằng: Đảng cộng sản chỉ biết tuyên truyền và dối
trá".</li>
<li> Không chịu dấn thân cho đất nước – Họ chỉ biết dấn
thân cho Đảng, cho cá nhân vì lý tưởng của họ là sự tồn
vong của Đảng.</li>
>li> Vô trách nhiệm – Tôn giáo còn có trách nhiệm, nhưng lãnh
đạo ngày nay không có trách nhiệm vì hệ thống tổ chức
chồng chéo giữa Đảng và nhà nước. Đảng ra lệnh nhà nước
làm nhưng Đảng không chịu trách nhiệm!</li>
<li>Thiếu tính quyết đoán – Lớn lên trong môi trường của
Đảng và tổ chức họ không hề có ý tưởng độc lập và
quyết đoán.</li>
<li> Không cởi mở – Vì giáo điều của Đảng là phải nghi
ngờ người ngoài Đảng nên họ lúc nào cũng có thái độ nghi
ngờ quần chúng, nghi ngờ trí thức.</li>
<li> Thiếu trình độ – Họ không có tự do học hỏi những
gì ngoài giáo điều của Đảng nên khó có thể có trình độ
cao và rộng.</li>
<li>Thiếu công minh – Sống và làm việc trong môi trường
Đảng như là một hội kín thì không thể nào có sự minh bạch
được.</li>
<li> Kém văn hóa – Văn hóa của họ là văn hóa Đảng, văn
hóa làng xã, mà trong đó mọi người xuề xòa với nhau, bênh
vực nhau. Nên khi ra ngoài họ không thoát được cách hành xử
của văn hóa ao làng.</li>
<li> Không hề biết thương dân – Đảng xem dân là những
người có tiềm năng phản trắc, nên họ lúc nào cũng nhìn dân
bằng cặp mắt nghi ngờ. Không thể nào đòi hỏi họ thương
dân. Tổng thống Nga Vladimir Putin nói thẳng hơn "Những ai còn
tin vào những gì cộng sản nói là không có cái đầu. Những ai
làm theo lời của cộng sản là không có trái tim".</li></ul>
Ở nước ta có những khẩu hiệu vô lý nhưng chẳng ai đặt
câu hỏi. Một trong những khẩu hiệu thuộc loại vô lý đó là
"<em><strong>Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, nhà nước
quản lý</strong></em>". Người dân diễu cợt hỏi trong một
đất nước chẳng có ai làm công cả thì thử hỏi làm sao khá
nổi! Nhưng suy nghĩ kỹ câu khẩu hiệu đó chúng ta thấy một
sự giả dối. Đảng lãnh đạo, nhưng Đảng không hề chịu
trách nhiệm trước dân. Bao nhiêu oan khiên từ thời Cải cách
ruộng đất, Cải tạo công viên chức VNCH, đánh tư sản mại
bản… Đảng vẫn không đứng ra chịu trách nhiệm. Nhà nước
thực chất là từ Đảng, xuất thân từ Đảng. Nói "nhà
nước quản lý" chính là Đảng quản lý. Nhân dân làm chủ
cái gì trong khi Đảng quản lý tất cả? Trong thực tế chế
độ nước ta là chế thực dân kiểu Đảng trị. Chế độ này
rất khác với chế độ thực dân kiểu cũ hay kiểu mới mà
người cộng sản thích phê phán và kêu gọi đánh phá. Trong
chế thực dân kiểu Đảng trị, người dân không có quyền gì
cả. Tất cả, từ lập pháp đến hành pháp đều do Đảng
độc quyền. Người dân chỉ là người nô lệ kiểu mới mà
thôi. Người dân lao động ngày đêm không đủ ăn nhưng chỉ
để làm giàu thêm cho mấy ông quan tham có thẻ Đảng.
Trong chế thực dân kiểu Đảng trị và môi trường bán tôn
giáo bán chính trị, không có chỗ đứng cho người có thực
tài. Người có tài là người ưa thích tự do, thích chất vấn,
thích tìm cái mới. Họ sẽ không thể nào và không bao giờ
chịu sự trói buộc bởi một ý thức hệ nào vĩnh viễn, càng
không chịu sự chi phối của các giáo lý đoội lốt nội quy
của Đảng. Họ càng không thể chấp nhận chủ nghĩa cộng
sản theo kiểu Mao – Stalin, bởi trong thực tế chủ nghĩa đó
chống lại tinh thần khai sáng tri thức. Nhưng ở nước ta,
muốn lãnh đạo thì phải có thẻ đảng. Thế là những người
có thực tài và yêu chuộng tự do không có vai trò trong việc
lãnh đạo. Ngược lại, những người tham gia Đảng để gọi
là lãnh đạo là những người bất tài, cơ hội, những người
chỉ muốn vâng lệnh chứ không có khả năng suy nghĩ độc
lập. Thế là cái chính sách có thể nói là quái đản đó là
một cách loại bỏ những nhân tài ưu tú của đất nước. Đó
chính là lý do tại sao nước ta dù lúc nào cũng có người tài,
nhưng trong cái cái cơ chế hội kín của Mao – Stalin pha màu tư
bản đỏ như hiện nay thì người tài hoàn toàn bất lực.
Vài người hy vọng một cách huyền bí rằng trong thời đất
nước suy đồi sẽ có một "minh quân", một "nhân tài
xuất chúng" sẽ xuất hiện. Trong bối cảnh và cơ chế Mao –
Stalin hiện nay đó chỉ là một giấc mơ lãng mạn. Chúng ta
không ngạc nhiên khi thấy giới trí thức đang quay lưng với
những lời kêu gọi của Đảng và nhà nước. Chúng ta cũng
không ngạc nhiên tại sao đất nước đã thống nhất 36 năm
nhưng lòng người thì chưa thống nhất.
Do đó, tuy câu trả lời tại sao Việt Nam nghèo hèn là do thiếu
lãnh đạo có tài, nhưng căn cơ sâu xa của câu trả lời chính
là … Đảng. Đảng CSVN và chủ nghĩa cộng sản chính là
nguyên nhân dẫn đến lãnh đạo bất tài. Lãnh đạo bất tài
làm cho đất nước đi chệch hướng, tổn thất về con người
trong thời chiến, kinh tế lụn bại, đạo đức xã hội suy
đồi. Vấn đề là VN không có một đảng chính trị khác ngoài
Đảng CSVN. Đó cũng là một bất hạnh cho dân tộc. Bởi vậy
tôi nghĩ Đảng CSVN phải tự mình cải cách, phải tuyệt đối
từ bỏ mô hình Mao – Stalin. Chỉ khi nào thoát khỏi mô hình
Mao – Stalin và thiết lập dân chủ thì may ra nước ta mới có
cơ hội thoát nghèo. Và thoát hèn.
BSN
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10223), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét