cháu bé mới hơn 2 tuổi của Lê Văn Luyện ở Bắc Giang được
xem là kinh hoàng, khó tin, mất nhân tính. Trong vòng một tuần
đó, cũng đã xảy ra mấy vụ án mạng khác gây hậu quả chết
người; vụ lớn nhất đến 2 người chết ở Bình Dương.
Với vụ Bắc Giang, ngành công an vào cuộc sớm, lực lượng
hùng hậu và tinh nhuệ, quyết tâm cao, chỉ đạo sát. Báo chí
cũng dành sự quan tâm nghề nghiệp thích đáng, đưa tin nhanh
đến từng buổi; mỗi buổi thêm một chi tiết; mỗi chi tiết
là một tin/ bài trên tờ báo, tờ nào cũng vậy, cứ như
truyện trinh thám nhiều kỳ. Tính đến nay, có lẽ tổng số
lượt bài/tin trên báo phải đến vài trăm. Công chúng hồi
hộp (đắng lòng, thót tim, xót lòng, bàng hoàng…) theo dõi tin
tức trên báo, đài, internet và các mẫu tin, câu chuyện, có tam
sao thất bản chút ít trở thành nội dung bàn luận, bình luận,
tranh luận, trao đổi, trong nhiều cuộc gặp gỡ, kể cả nơi
làm việc, trong giờ làm việc.
Bẵng đi vài tuần, sự việc lại xẹp xuống, và được thay
thế bằng nhiều video clip tung lên youtube với các chủ đề hài
hoá, hùng hoá nhân vật Luyện, với nhiều vai khác nhau (batman,
siêu nhân, Kiều…).
Đây là hiện tượng lạ, xuất hiện vừa như phản ứng lại
cơn bão thông tin nói trên, vừa phản ánh một kiểu nhận
thức, ứng xử khác về hiện tượng tội ác. Chủ thể tạo
nên sản phẩm đó là ai, thuộc nhóm nào, trong nước hay ngoài
nước, thật khó xác định, nhưng rõ ràng là họ có kỹ năng
công nghệ thông tin, biết sử dụng thế mạnh của internet và
hình như có khiếu hài hước. Chính những yếu tố "nghiêm
túc" đó của các chủ thể này đã tạo nên sự liên tưởng
hiện tượng đang nói với việc nhiều thanh niên chống người
thi hành công vụ là công an bằng việc bạt tai, đẩy lên mui
xe, tông xe, đánh, chửi rủa mạt sát, và vừa mới đây, tại
Phú Yên, một thanh niên khi bị cảnh sát giao thông dừng xe xử
lý, đã đánh trả và đốt luôn xe.
Những triệu chứng như vậy chứng tỏ một căn bệnh tâm lý
xã hội về sự mất thiêng, hậu quả liên tục của sự giải
thiêng. Mất những cái thiêng tự nhiên hình thành trong lịch
sử văn hoá nhân loại do sự thay thế, lấn át của khoa học
kỹ thuật, sự chiếm lĩnh của những giá trị tinh thần mới
thích ứng với trình độ khoa học kỹ thuật đó đã là khủng
hoảng; ở đây lại là sự giải thiêng và mất những cái
thiêng do con người tạo ra một cách chủ ý, giả dối rồi
tuyên truyền và bắt mọi người phải tin, phải phục tùng:
từ ngôi thiên tử, bậc dân chi phụ mẫu, đấng thần tượng,
đỉnh cao chói lọi, tấm gương sáng của những cá nhân, tầng
lớp cao trong xã hội, đứng trên "quần chúng nhân dân" cho
đến sự đúng đắn tuyệt đối, tính vô tư, nghiêm minh, công
bằng, bình đẳng và phục tùng vô điều kiện của pháp luật.
Sự mất thiêng đó bắt đầu từ những chiêm nghiệm so sánh;
qua so sánh người ta phát hiện mặt trái, mặt dối của những
giá trị nói trên và rơi vào bế tắc, khủng hoảng phương
hướng, khủng hoảng giá trị, niềm tin và lệch lạc hành vi.
Trong điều kiện hiểu biết, thông tin hiện đại, cả nội dung
và phương tiện thông tin, trong lớp trẻ ấy nhiều người có
khả năng so sánh được, chăng hạn, việc giết người của
Luyện với phong trào cải cách ruộng đất những năm 50 của
thế kỷ trước. Trong phong trào ấy, có đến vài chục vạn
người bị xử oan và một số không nhỏ nhận án tử. Cộng
cả số chết vì oan và "không oan" là bao nhiêu? Chỉ có cái
khác là với vụ án mạng Bắc Giang, chủ thể thực hiện hành
vi giết người là cá nhân – một người; còn trong cải cách
ruộng đất, chủ thể ấy mang danh và hiện ra như một đám
đông – tập thể (dĩ nhiên bao gồm các cá nhân và cái tính
vật chất của phong trào cũng thông qua hành động cá nhân :
quyết định chính sách, bắt, tố khổ, giam, chém, bắn). Còn
những cái khác hầu như giống nhau. Về mục đích, trước hết
đó là cướp, hiểu theo nghĩa rộng, như cướp chính quyền
vậy. Quyền sở hữu tư nhân và chủ sở hữu tư nhân về
đất đai, không tính đến những trường hợp cá biệt phạm
tội do phương thức chiếm hữu, xét trong tiến trình lịch sử
là không có tội gì. Tại sao đến thời điểm ấy, khi ta du
nhập lý thuyết đấu tranh giai cấp, mà ở quê hương ra đời
của nó vốn là chuyện giữa tư sản và vô sản, đem áp dụng
vào nước mình cho đối tượng chủ đất, biến tất cả họ
thành người có thể có tội, và sau đó đều có tội để
đạt 5%? Cái cuộc hồi tố phi pháp vĩ đại với chính đồng
bào của mình có trí tuệ và công bằng, nhân đạo không? Còn
về cách giết, khi báo chí cố tình tạo phẫn nộ công chúng
bằng những chi tiết mua phứa, chém nhiều lần của Luyện, thì
trong cải cách ruộng đất cũng không kém phong phú: gây uất,
bỏ đói, bỏ lạnh, bỏ bệnh, bắn, chém, cho kiến cắn, chôn
sống, chôn ló đầu cho trâu bừa qua…Bằng cách giết, Luyện
không xem những nạn nhân là kẻ thù, mà chỉ là đối thể
phải bị tiêu diệt đi để không còn làm chứng cho hành vi
phạm tội của mình nhằm đạt mục tiêu; còn trong cải cách,
chúng ta đã biến đồng bào của chúng ta thành kẻ thù không
thể chung sống.
Rồi trong chiến tranh, việc giết nhau như một hành động vật
chất ngoài chiến trường thì không kể và phải được xem xét
ở những góc độ khác; chỉ kể ra cách giết người trong
những hoạt động gọi là diệt tề, diệt ác. Đó là hoạt
động ám sát, thanh toán nhau trong nội bộ dân tộc mạo danh
cách mạng. Có những người bị giết là địch, là tề, là
ác, là có tội thật; song cũng không biết bao nhiêu người bị
giết oan chỉ vì hiểu nhầm, vì những thù oán cá nhân với gia
đình, bản thân người theo cách mạng. Việc quyết định đối
tượng bị giết rất mù mờ, có khi chỉ do một người nào
đó là du kích ở ngay địa phương; không có bản án, không có
phiên toà; nửa đêm đến bao vây nhà, gọi người ta dậy và
…đoành, xong. Mạng người đó làm lợi được bao nhiêu cho
cách mạng? Song có điều, cho đến bây giờ, không biết lòng
vòng thế nào, một số người bị giết kiểu ấy lại trở
thành liệt sĩ!
Ở quê tôi, vào những năm 63,64, rộ lên phong trào ấy; xóm
làng nơm nớp hàng đêm. Có một đêm nọ, nhà hàng xóm của
tôi bỗng kêu khóc inh ỏi, rồi một tiếng súng, rồi tiếng la
làng. Khi hàng xóm chạy đến thì người chồng đã nằm chết
bên vũng máu ngay sân mình, sát bàn thờ trời, trong tiếng kêu
khóc của người vợ và những đứa con mới năm bảy tuổi.
Cũng là một kiểu án mạng, một tội ác so sánh được chứ,
nếu bỏ qua cái cách mà ta vẫn nói dai dẳng về cách mạng,
về đại cuộc.
Khi viết điều này, tôi không chạy tội cho Luyện, không phủ
nhận những cái đúng và cần thiết của nền văn minh hình sự
nói riêng và pháp luật nói chung, cũng không tuyên truyền cho
quan điểm phi chính phủ hoặc bỏ qua những vấn đề lịch sử
cụ thể. Song cái lẽ công bằng luôn phải được xét bằng
sự so sánh, kể cả so sánh kịch sử. Và do vậy, lịch sử
hiện đại của nước mình buồn quá.
<strong>Xích Tử </strong>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10052), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét