Giang ngày 26, 27/8) và các cơ quan liên quan về nông nghiệp (Hội
Nông dân Việt Nam ngày 13/9, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông
thôn ngày 15/9), ông Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng có 3 lần
dùng cụm từ <em>"tích tụ đất đai", "tích tụ ruộng
đất"</em> như một phần thể hiện quan điểm chỉ đạo
chính sách.
Mật độ phát ngôn dày như vậy chứng tỏ ông Trọng đã có
quyết tâm cao, nghiên cứu sâu sắc và do vậy tư tưởng chỉ
đạo là tín hiệu của <em>"dấu ấn cá nhân"</em> để bù
cho nhận xét của một blogger rằng ông quá nhạt nhoà.
Thực tế, cái gọi là <em>"tích tụ đất đai"</em> đã có
từ rất lâu trong lịch sử, như một quá trình vận động tự
nhiên hoặc phi tự nhiên (không theo thoả thuận bình thường và
có kèm các công cụ cưỡng chế, cươp đoạt…) của chế độ
sở hữu, qui mô sở hữu/ thành phần giai cấp xã hội đối
với loại tài sản/ tư liệu sản xuất đặc biệt này. Sự
vận động đó có lúc gắn với những nhu cầu có tính kỹ
thuật về qui trình canh tác, đối tượng canh tác hoặc nhằm
làm phù hợp với những hạ tầng, dịch vụ nông nghiệp khác
(như hệ thống thuỷ lợi).
Ở miền Bắc Việt Nam trong những năm 50 của thế kỷ XX, khi
tiến hành cải cách ruộng đất và sau đó quốc hữu hoá toàn
bộ đất đai, tước bỏ quyền sở hữu tư nhân về đất đai
của công dân từ năm 1959 (trong đó có những người chỉ mới
được nhận chưa kịp vui từ năm 1953, 1954) để tiến hành
hợp tác hoá nông nghiệp, nhà nước đã làm một cuộc tích
tụ đất đai vĩ đại về mặt pháp lý; đồng thời, về kỹ
thuật cải tạo qui mô diện tích đất, nhiều hợp tác xã
nông nghiệp đã phá bờ, xây dựng những cánh đồng lớn, một
mặt phục vụ cơ giới hoá, thuỷ lợi hoá trong canh tác, và
mặt khác, nó làm cho người nông dân vốn là chủ sở hữu
những mảnh đất đó không còn nhận diện dấu vết tài sản
núm ruột của mình. Sau 1975, chính sách tích tụ này được áp
dụng ở miền Nam. Trước đó, với Luật Người cày có ruộng
(1970), chính quyền Việt Nam Cộng Hoà cũng làm một kiểu tích
tụ theo hướng khác: áp dụng hạn điền sở hữu tối đa để
tịch thu, trưng thu, mua thoả thuận đất của địa chủ chia cho
dân cày – tức giãn qui mô tích tụ.
Từ sau đổi mới, kiểu sản xuất và mô hình hợp tác xã nông
nghiệp phá sản. Nhà nước đã có những chính sách khuyến
khích sản xuất nông nghiệp theo qui mô hộ và cùng với việc
thay đổi Luật đất đai, dần dần trao cho hộ nông dân một
số quyền trong khuôn khổ cái gọi là quyền sử dụng đất.
Thực chất, đây là việc chia lại đất cho hộ nông dân để
sản xuất trong khi nhà nước vẫn nắm quyền quản lý đất
đai theo chế độ <em>"sở hữu toàn dân"</em>. Việc giao lại
như vậy đã tạo nên một số lượng trên dưới 70 triệu
thửa đất trong cả nước.
Tuy nhiên, từ những năm 90 của thế kỷ trước, dưới thời
Tổng Bí thư Đỗ Mười, ở Nam Bộ và một vài vùng khác đã
rộ lên hiện tượng chưa có tên gọi tích tụ đất đai như
bây giờ: nông dân bán lúa non cho tư thương hoặc gán sổ đỏ
cho một số người có vốn sản xuất lớn để lấy chút ít
tiền, bỏ ruộng lên thành phố tìm làm những việc tự do có
thu nhập cao hơn nông nghiệp. Lúc đó, ông Đỗ Mười đã lập
một số đoàn khảo sát để phát hiện ra rằng, một bộ phận
nông dân không nhỏ trở thành người không có đất, trở lại
lãnh canh hoặc làm thuê cho chính người nhận gán sổ đỏ của
mình. Đây là hiện tượng xã hội không bình thường xảy ra
ở nông thôn định hướng xã hội chủ nghĩa. Theo chỗ tôi
biết, một bộ phận lãnh đạo đảng đã yêu cầu dừng hoặc
kiểm soát chặt chẽ hiện tượng này.
Trong vài nhiệm kỳ sau đó, tính chất kinh tế thị trường,
cả mặt trái và mặt phải ngày càng thể hiện, tạo áp lực
rõ hơn, việc thực hiện, vận dụng, xử lý đất đai theo
luật nhằm phục vụ thu hút đầu tư các dự án kinh tế, du
lịch, sân golf, đổi đất tạo vốn xây hạ tầng, phát triển
thị trường địa ốc v.v..đã có những biến thái mới, trong
đó xu hướng tiêu cực, lạm dụng, cưỡng ép và chuyển sự
thiệt thòi chủ yếu về phía nông dân ngày càng lộ rõ. Cùng
thời, đảng lại chủ trương trở lại những chương trình
rất mù mờ về pháp lý và qui trình thực hiện : dồn điền
đổi thửa và tích tụ ruộng đất.
Sự mù mờ trước hết là ở nội hàm mỗi <em>"khái niệm".
"Dồn điền đổi thửa"</em> là một cụm từ có tiểu đối
theo kiểu văn biền ngẫu vốn quen thuộc trong diễn đạt của
tiếng Việt thời hiện đại. Trong đó người ta không hiểu
tại sao lại đối giữa <em>"điền"</em> và
<em>"thửa"</em>, lúc nào dồn điền, lúc nào đổi thửa, quan
hệ giữa <em>"dồn"</em> và <em>đổi</em> .v.v… Còn khái
niệm <em>"tích tụ đất đai"</em> thì chỗ không rõ ràng
nhất là "tích tụ". Cho đến nay, không một vị lãnh đạo
đảng, nhà nước hoặc nhà quản lý tài nguyên, quản lý nông
nghiệp nào định nghĩa một cách dũng cảm và minh bạch từ
này. Chỉ cần tra một vài từ điển tiếng Việt, sau đó áp
dụng nghĩa ấy vào đối tượng đất đai trong bối cảnh pháp
luật Việt Nam, chúng ta sẽ thấy sự khó hiểu này.
Một khía cạnh khác cũng phát sinh từ sự mù mờ nói trên là
lâu nay người ta, nhất là ở cấp tỉnh, hiểu đồn điền
đổi thửa và tích tụ đất đai là một cách làm. Từ đó đã
dẫn đến rất nhiều mô hình thực hiện ép nông dân phải
nhường đất hoặc bị buộc phải nhận thửa đất không có
chất lượng ngang bằng thửa cũ bằng cách bốc thăm (!).
Hậu quả của chính sách nửa vời (vì không có qui định
luật, hướng dẫn rõ qui trình, bảo đảm tương thích với
Luật Đất đai…) cùng với những tiêu cực, lạm dụng quyền
của nhà nước về đất đai theo luật, tầng lớp địa chủ
mới đã xuất hiện ở mọi nơi. Ở khu vực phi nông nghiệp,
đó là các dự án địa ốc, cơ sở sản xuất, dịch vụ, sân
golf, resort với cả các đại gia trong và ngoài nước (Ông
Đặng Hùng Võ đã phân tích rất kỹ trong bài <a
href="http://danluan.org/node/9989">"Mối nguy địa chủ thời hiện
đại"</a>). Ở khu vực nông nghiệp nông thôn, cũng đã có
những ông chủ đất vượt mức hạn điền trước 1945. Cán
bộ cấp huyện, xã ở các huyện miền núi trong cả nước
đều đang được giao diện tích đất rừng rất lớn, cá biệt
có vị nguyên lãnh đạo ở một tỉnh Tây Nguyên có cả ngàn
hecta rừng.
Cục diện như vậy, đảng và nhà nước biết, cùng với những
nhức nhối, bức xúc ở tình trạng khiếu kiện đất đai, dân
oan đất đai diễn ra hàng ngày. Vậy tại sao trong phát triển
nông nghiệp nông thôn, ông Trọng không chú ý những cái khác,
lại kiên trì với tích tụ đất đai? Biết đâu, với chỉ
đạo đó, nay mai sẽ có một số hành lang pháp lý tạm thời
được áp dụng trong khuôn khổ Luật Đất đai hiện hành, để
hợp lý hoá quyền sở hữu, quyền sử dụng, quyền thuê đất,
là những mảnh nạc, của tầng lớp địa chủ mới, sau đó
đảng sẽ sửa đổi luật, ném cho nông dân phần xương còn
lại.
1945 – 2011, mèo lại hoàn mèo.
<strong>Xích Tử</strong>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10013), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét