<h2>Sex bị cấm kỵ từ bao giờ?</h2>
"Sex trong xã hội đương đại và thuần phong mỹ tục
Việt". Đó là câu nhạc sĩ Dương Thụ nhắn qua điện thoại
mời dự cuộc trao đổi ý kiến lý thú ở Cà phê Thứ bảy do
anh chủ trì. Rất tiếc, tôi không đến được. Sau đó, chỉ
có một tờ báo đưa tin tương đối rõ và có tựa đề là
"Khuynh hướng "cởi" và "mở" trong xã hội Việt Nam
đương đại với thuần phong mỹ tục Việt". Tối 24 tháng 7
năm 2011 bản tin thời sự của HTV9 có đưa những ý kiến trao
đổi nói trên, nhưng chỉ chọn phát biểu của 3 người
(người chủ trì, một cựu quan chức và một đạo diễn), các
ý kiến rất quan trọng không được nhắc đến. Do đó, tôi
muốn góp vài suy nghĩ của mình.
Ngày nay, chúng ta tỏ ra kiêng kỵ đối với sex hơn bất cứ
thời nào trong lich sử! Tôi muốn mọi người nhìn lại xem ông
bà ta từ xưa đã đối xử với sex như thế nào. (Sex từ
tiếng Anh đã được Việt hóa, có nghĩa: Giới tính trai, gái;
vấn đề sinh lý, dục tính; sự giao cấu.)
Trong kho tàng truyện tiếu lâm từ ngàn xưa (hiện nay vẫn tiếp
tục có thêm nhiều truyện tiếu lâm mới), có lẽ đủ cho
thấy người Việt hiểu sex, bàn về sex không khác và không kém
bất cứ dân tộc nào. Quan lại của các triều đình phong
kiến, tức là những người từng dồi mài kinh sử theo nho
giáo, cũng không hề kiêng kỵ mà lại còn rất mê sex. Sách
"Hoa viên kỳ ngộ tập" một tập truyện sex (ra đời
1760-1761) do các quan lại Việt Nam đi sứ sang Tàu mang về
chuyền tay nhau đọc. Người ta phát hiện Truyền kỳ mạn lục
của Nguyễn Dữ có vài truyện phỏng tác từ sách này... Xin
trích mấy câu trong bài ký Cuộc gặp gỡ ở Tây viên: "Hai
nàng thẹn thùng nói: "Chúng em việc xuân chưa am hiểu, lòng
thơm đang còn khiếp sợ, chỉ e tình hoa rung rẩy, tơ liễu
điên cuồng, ngượng hồng oán lục làm giảm mất một đoạn
phong lưu". Thư sinh đáp: "Cứ tạm thử, không dám làm hai
nàng phải khổ vì mây mưa đâu". Nói xong, sinh cắt tàn bấc
cho đèn sáng lên, rồi cùng nằm, ghé sát vàng, tựa kề ngọc,
vừa nghiêng bên gối, đã xô vụn sóng ba đào".
Thi hào Nguyễn Du là bậc thày miêu tả những cảnh sex. Đây là
cảnh khỏa thân của nàng Kiêù lúc tắm:
"Rõ màu trong ngọc trắng ngà,
"Dày dày sẵn đúc một tòa thiên nhiên"
Cảnh Kiều bị thất thân bởi Mã Giám Sinh:
"Tiếc thay một đóa trà my,
"Con ong đã tỏ đường đi lối về!
" Một cơn mưa gió nặng nề,
"Thương gì đến ngọc tiếc gì đến hương.
"Đêm xuân một giấc mơ màng .
"Đuốc hoa để đó mặc nàng nằm trơ"
Đây là lời Tú Bà dạy Kiều cách phục vụ khách làng chơi:
"Này con thuộc lấy nằm lòng .
"Vành ngoài bảy chữ, vành trong tám nghề.
"Chơi cho liễu chán hoa chê,
"Cho lăn lóc đá, cho mê mẩn đời"
"Vành ngoài bảy chữ, vành trong tám nghề", đã có trong Tố
Nữ Kinh, tương truyền là ở thời Hoàng Đế của Trung Quốc
(hơn 2000 năm trước công nguyên). "Vành ngoài bảy chữ" là
kích dục bên ngoài. "Vành trong tám nghề" là cách làm tình.
Ai đã đọc Tố Nữ Kinh thì qua câu này đã hình dung ra "nghề
chơi cũng lắm công phu".
Chúng ta không thể không nhắc đến bà chúa thơ nôm Hồ Xuân
Hương mà hầu hết tác phẩm đều có nghĩa ngầm (cách nói
của Xuân Diệu) tả sex.
"Đôi gò bồng đảo sương còn ngậm;
"Một lạch đào nguyên suối chửa thông.
"Quân tử dùng dằng đi chẳng dứt"…
Và
"Trai du gối hạc khom khom cật,
"Gái uốn lưng ong ngửa ngửa lòng"…
Trong Hoàng Lê nhất thống chí, có đoạn, khi được gợi ý
việc xin cưới công chúa Ngọc Hân, anh hùng Nguyễn Huệ đã
trả lời rất sex: Gái miền Nam thì ta đã được hưởng, nay
nếu được biết gái Bắc thì hay quá!
Cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 văn hóa Pháp truyền vào
nước ta, trong đó có sex. Có lẽ nghệ thuật nhiếp ảnh khỏa
thân du nhập vào nước ta sớm nhất, trước cả khoa kiến
trúc. Anh lính Pierre Dieulefils đã chụp hằng trăm ảnh khỏa
thân của phụ nữ Việt Nam ở mọi tư thế. Năm 1886, ông đã
tổ chức triển lãm số ảnh khỏa thân đó tại Hà Nội.
Điều này cho thấy từ ngày ấy Hà Nội đã có những người
Pháp và cả người Việt biết thưởng thức loại hình nghệ
thuật rất mới mẻ này. Với số ảnh đó, Pierre Dieulefils đã
đoạt nhiều giải thưởng ảnh nghệ thuật của Pháp, Bỉ,
để rồi sau khi giải ngũ ông tiếp tục hành nghề nhiếp ảnh
tại Hà Nội. Đến thập kỷ 30, 40, sex đã có mặt ở hầu
hết các bộ môn văn học nghệ thuật của nước ta. Tranh khỏa
thân của Trần Văn Cẩn, Lê Phổ…(cách đây đã lâu có tin,
tranh khỏa thân của các cụ có giá bán hơn 3000 USD một bức);
tiểu thuyết của Vũ Trọng Phụng; thơ tình Xuân Diệu…
Sau cách mạng Tháng Tám 1945, sex vẫn không bị cấm kỵ trong
văn học nghệ thuật; nhưng bắt đầu cuộc kháng chiến chống
xâm lược Pháp thì sex đồng nghĩa với những gì hũ bại,
thậm chí rất phản động. Ngay những tác phẩm miêu tả tình
yêu lành mạnh như Màu tím hoa sim của Hữu Loan cũng bị lên án
là sa đọa! Các văn nghệ sĩ tham gia cách mạng đều tuyên bố
từ bỏ những đứa con tinh thần của mình sáng tác trước 1945
có hơi hướng lãng mạn chứ chưa cần có sex. Ở vùng giải
phóng Nam Bộ thời chống Pháp ca vọng cổ cũng bị cấm, vi
phạm sẽ bị tù! Để thay thế loại nghệ thuật này, nhân dân
vùng giải phóng Bạc Liêu, Cà Mau (quê hương của Cao Văn Lầu,
tác giả bài Vọng cổ hoài lang nổi tiếng), đã sáng tạo ra
hình thức Nói thơ Bạc Liêu rất "ướt át" để bù lại.
Trong khi đó, ở các thành thị và sau này ở miền Nam, sex
được các ngành nghệ thuật khai thác và có không ít tác phẩm
có giá trị..
<h2>"Cởi ra, rồi lại buộc vào...!"</h2>
Từ Đại hội 6 đôỉ mới, sex bắt đầu sống lại với các
văn sĩ trẻ như Nguyễn Huy Thiệp, Phạm Thị Hoài… Các tác
giả này được dư luận trong và ngoài nước đánh giá cao.
Nhưng không lâu sau đã bị phê phán gay gắt. Nói chung văn nghệ
sĩ Việt Nam phải tự răn mình trước khi muốn đưa sex vào tác
phẩm vì rất dễ bị lâm nạn! Nhiều tác giả nước ngoài
nổi tiếng, thậm chí đoạt giải Nobel văn chương vào Việt Nam
cũng bị cắt xẻo. Đầu thập kỷ 90, Thành phố Hồ Chí Minh
đã thu hồi Tình yêu thời thổ tả của Gabrien Gacxia Macket với
lý do "truyện đầy cảnh dâm dục"! Có lẽ rút bài học này
mà 10 năm sau, tháng 3-2000, khi xuất bản quyển Lụa của nhà
văn Ý Alessandro Baricco từ bản dịch của Pháp, nhà xuất bản
Trẻ đã viết trong Lời giới thiệu sách: "Gần cuối câu
chuyện có một đoạn rất thường gặp trong tiểu thuyết hoặc
phim ảnh phương Tây, nhưng xa lạ với truyền thống văn hóa
phương Đông. Đó là những đoạn trong bảy trang thư tình của
Hélène, vợ của Hervé Joncour nhờ người viết…Vì lý do
thuần phong mỹ tục, Nhà xuất bản Trẻ đã lược bỏ bớt
những chỗ quá đáng trong bảy trang thư này". Đúng ra Nhà
xuất bản Trẻ chỉ có thể viết là "không phù hợp với các
nhà quản lý văn hóa Việt Nam", chứ không thể nói "xa lạ
với truyền thống văn hóa phương Đông", bởi vì Nhật Bản
từ lâu lắm đã từ bỏ thứ truyền thống phi nhân bản đó,
tiếp theo là Hàn Quốc, Đài Loan, và đến nay cả Trung Quốc
nữa cũng không hề có sự kiêng kỵ đối với sex như chúng ta!
Năm 1995, có sự kiện đáng nhớ là phim Xích Lô của Trần Anh
Hùng được giải Sư tử Vàng ở Liên hoan phim Venise lần thứ
52 tại Italia, nhưng Việt Nam cấm chiếu phim này và cấm tác
giả về nước với lý do "đầy những hình ảnh bạo lực,
nhiều cảnh sex, hiện thực trong phim không đúng thực tế Việt
Nam". Từ đó, cho rằng đạo diễn làm phim này nhằm chống
Việt Nam. Hãng phim Giải phóng phải làm bản kiểm điểm vì sao
lại hợp tác với Trần Anh Hùng làm phim này. Dù rằng suốt
quá trình làm phim, có nhiều cán bộ A25 được giao bám sát, và
yêu cầu Trần Anh Hùng phải sửa chữa liên tục! Trong một
lần trả lời phỏng vấn, Trần Anh Hùng cho rằng, những cảnh
bạo lực của phim phải đạt mục đích là làm cho người xem
căm ghét bạo lực và những cảnh sex là cần thiết cho nội
dung. Ông Thái Kế Toại người được A25 giao trách nhiêm theo
dõi quá trình làm phim này đã đặt câu hỏi: "Chẳng lẽ vì
để chống Việt Nam mà ban giám khảo LHP Venise hạ thấp mình
để trao giải cho bộ phim mà người Việt Nam cho là thấp kém?
Nếu có lý trí tỉnh táo, có thiện chí thì giải đáp câu hỏi
này không khó". Rất tiếc 16 năm đã qua không có cơ quan có
trách nhiệm nào giải đáp câu hỏi rất cấp thiết đó!
Mười lăm năm sau, phim Bi, đừng sợ của Phan Đăng Di vượt qua
4 ứng viên nặng ký của Nga, Pháp, Australia, Rumani, đoạt hai
giải thưởng lớn Phim đầu tay xuất sắc, và Quay phim xuất
sắc ở LHP Stockholm Thụy Điển. May mắn hơn Xích Lô, phim Bi,
đừng sợ được chiếu trong nước và được vài nhà bình
luận viết bài khen ngợi, nhưng chỉ vài ngày sau, đã bị một
trận bão phê bình vùi dập tơi bời trên các báo lớn, chủ
yếu vì phạm tội sex, trái thuần phong mỹ tục Việt Nam! Phan
Đăng Di là đạo diễn được đào tạo bài bản. Ông được
những nhà lý luận của các cường quốc điện ảnh như Mỹ,
Pháp, Thụy Điển, Hàn Quốc… đánh giá cao, thế mà những
người lớn tiếng chỉ trích ông chỉ cần "món võ" thô sơ
là "trái thuần phong mỹ tục"!
Từ đầu thập niên 90, cho đến gần đây, nhiều họa sĩ và
nghệ sĩ nhiếp ảnh xin triển lãm tranh và ảnh khỏa thân đều
không được cho phép. Ban đầu, các nhà quản lý tìm cớ loanh
quanh như địa điểm không thích hợp, thời điểm chưa thuận
(Sở văn hóa Hà Nội đối với nhà nhiếp ảnh Thái Phiên), sau
đó thì nói thẳng là trái thuần phong mỹ tục. Thái Phiên cho
rằng, đó là cách viết lịch sự ở văn bản, còn nói với
nhau người ta lên án là "ảnh khiêu dâm"! Bức ảnh Đồi
trinh nữ của Thái Phiên đã được giải đặc biệt ở cuộc
thi ảnh nghệ thuật Hàn Quốc, nhưng Sở văn hóa thông tin Hà
Nội vẫn phán là "không phù hợp". Tranh khỏa thân của họa
sĩ Nguyễn Kim Đính được Hội đồng nghệ thuật Thừa
Thiên-Huế thẩm định là "đạt tiêu chuẩn nghệ thuật";
nhưng Sở văn hóa thông tin (tức là những người có quyền
nhưng không có chuyên môn) vẫn kết luận "không phù hợp
thuần phong mỹ tục". Có thể xem nội dung công văn của Phó
giám đốc Sở văn hóa thông tin thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn
Tuất Việt gửi cho nữ nhiếp ảnh gia Nguyễn Kim Hoàng là lập
luận chung của tất cả các nhà quản lý văn hóa Việt Nam
hiện nay:
"Nét đẹp của người phụ nữ Việt Nam là nét đẹp kín
đáo. Các bức ảnh đều chụp cận cảnh và phô diễn những
đường nét nhạy cảm nhất của người phụ nữ, nên việc
triển lãm này đến công chúng là không phù hợp với thuần
phong mỹ tục Việt Nam".
Nhiếp ảnh gia Nguyễn Kim Hoàng nói: "Khi đọc công văn của
Sở tôi cảm thấy vô cùng tổn thương!"
Năm 2005, có một sự kiện đáng nhớ là việc phát hành tập
truyện Bóng Đè của nhà văn nữ Đỗ Hoàng Diệu. Tập truyện
được các nhà phê bình, nhà văn hóa hàng đầu của đất
nước hết lời ca ngợi. Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên viết:
"Phụ nữ trong quan hệ với dục tính, nhưng quan trọng hơn,
phụ nữ và dục tính trong quan hệ với xã hội và lịch
sử." Nhà văn Nguyên Ngọc viết: "Và cũng có lẽ một trong
những dấu hiệu đáng tin cậy để nhận ra một tài năng văn
học là đọc họ, ta cảm thấy cứ như bằng trực cảm, bằng
một thứ ăngten riêng, dường như họ nhận ra được và
truyền đến chúng ta những nghiền ngẫm sâu thẳm về con
người, xã hội, về đất nước, thậm chí về số phận dân
tộc mà chính họ bằng luận lý cũng không nói ra cho rõ
được." Nhà văn Châu Diên: "Đây là cuốn sách mà tôi kính
trọng".Độc giả Hoàng Hạc từ Canada cho rằng "Ở Việt nam
có thể cho là mới, nhưng so sánh không đâu xa, ngay với Trung
Quốc thôi cũng không có gì là mới cả!"
Ngay lập tức trên tờ báo Sai Gòn Giải Phóng của đảng bộ TP
HCM có một bài viết phê phán rằng, đây là một quyển sách
dung tục, lạc lỏng, bác bỏ ý kiến ở trên của Nguyên Ngọc
một cách nặng nề: "Không biết sâu xa ý tứ ấy là gì,
nhưng một người bình thường đọc quyển sách này đều khó
lòng nhận ra điều cao cả ấy, nếu không muốn nói là sự
báng bổ đến khó hiểu trong tâm thức nhà văn này". Một nhà
báo không lấy gì làm nổi tiếng, lại lấy ý kiến của
"một người đọc bình thường" (có lẽ tác giả muốn nói
là ý kiến của công nông chăng), nhưng đã đủ sức khóa
miệng các danh sĩ bậc nhất của đất nước!
Năm 2010 ầm ỹ với Sợi Xích của Lê Kiều Như. Lẽ ra các nhà
phê bình chỉ rõ: đây không phải là một tác phẩm văn học.
Sự yếu kém của Sợi Xích như bố cục lỏng lẻo, tâm trạng
nhân vật nhạt nhẽo, tả sex vụng về, tự nhiên chủ nghĩa…
Nhưng tất cả mọi chỉ trích dồn dập nhằm vào sex!
<h2>Có ba điều cần "cởi" và "mở"</h2>
<h3>1. Sex làm cho con người khác con vật </h3>
Ngôn ngữ học cho rằng, con người khác con vật là biết tư duy
qua ngôn ngữ. Tôi muốn nói thêm , con người còn khác con vật
ở sex. Ông Osho một triết gia Ấn Độ cho rằng từ tình dục
đến tình yêu cũng giống như từ than đá đến kim cương vậy.
Không có tình dục sẽ không có tình yêu, cũng như không có than
đá thì không có kim cương. Hiểu theo Osho thì con người có
trình độ văn hóa cao thì tình dục và tình yêu hòa nhau làm
một, như viên kim cương không còn dấu vết nào của than đá.
Tôi nghĩ, sẽ rất sai lầm nếu cho rằng những quyển sách Tố
Nữ Kinh của Trung Quốc, hoặc Kama Sutra của Ấn Độ là sách
dạy dâm dục. Đúng ra phải hiểu đó là những quyển sách
sớm nhất của nhân loại dạy cho con người biết nâng sinh
hoạt tình dục thành một nghệ thuật, khoái lạc hơn, bảo vệ
sức khỏe tốt hơn, hoàn toàn khác với con vật. Hãy nghe Tố
Nữ góp ý cho Hoàng Đế: "Hoàng Đế sớm xuất tinh, suy
nhược là vì ngài không biết cách sinh hoạt phòng sự một
cách bình thường. Hậu quả là không cảm thấy khoái lạc mà
lại mệt mỏi. Tất cả chỉ vì Hoàng Đế không hiểu thủy
tính và hỏa tính, không hiểu hệ quả khi không biết điều
hòa âm dương". Sau khi Nho giáo bị lợi dụng trở thành công
cụ bảo vệ vương quyền thì Tố Nữ Kinh không được phổ
biến cho trăm họ nữa mà biến thành của riêng vua chúa, áp
dụng nó với mục đích trụy lạc trong cung cấm.
Ở nước ta một số trống đồng đã khai quật được có niên
đại suýt soát thời Hoàng Đế, miêu tả những cảnh giao hợp,
chứng tỏ sinh hoạt tình dục từ xa xưa, không hề bị ông bà
chúng ta coi là điều xấu xa, kiêng kỵ mà đã đặt nó ở bình
diện văn hóa. Như vậy cũng tức là từ xa xưa, thuần phong mỹ
tục Việt Nam đã gồm có cả sex!
Nếu cứ giữ tình trạng như hiện nay, thì chúng ta sẽ là
quốc gia cá biệt đối với sex. Bởi vì Trung Quốc xứ sở
của nho giáo lại cùng thể chế như ta, vậy mà từ hơn 10 năm
trước đã xuất hiện dòng văn học linglei bởi những nữ tác
giả rất trẻ. Ban đầu các nhà lý luận định kiến gọi đó
là loại "lưu manh", nhưng chỉ ít lâu sau đã định nghĩa
lại là "sự năng động". Ở các quốc gia Hồi giáo, sex là
điều rất cấm kỵ có thể bị coi là phạm tội chết. Vậy
mà nữ tác giả Nedjma người A-rập theo đạo Hồi đã có tác
phẩm Trái Hạnh Đào được gọi là "sự thức tỉnh về tình
yêu và tình dục". Nhật Bản quốc gia "đồng văn" phương
Đông với chúng ta, sex trong văn học nghệ thuật từ lâu đã
là điều bình thường. Haruki Murakami tác giả Rừng Na Uy nổi
tiếng thế giới cho rằng "Tình yêu luôn gắn với tình
dục". Ông viết về tình dục, nhưng văn phong không hề gợi
dục tính: "Tình dục là cánh cửa mở vào tâm linh". Chính
vì Murakami coi sex là của con người cho nên ông đươc các nhà
bình luận nhiều nước cho rằng: "Tác phẩm của Murakami có
quy mô hành tinh, nó đụng chạm đến những vấn đề của toàn
thể loài người" (Philipp Vase).
Trong cuộc trao đổi Cà phê Thứ Bảy, dịch giả Trần Đỉnh,
ngoài 80 xuân, cho rằng "chuyện đó" rất "người", nên
nhìn nó ở khía cạnh nhân bản. Ông cho rằng không thể dùng
chuẩn mực của những người nhuộm răng đen để phê phán
người răng trắng. Nhà nghiên cứu Lữ Phương đã phát triển
ý này: "Càng không nên biến chúng thành những quy phạm để
chỉ đạo văn học nghệ thuật".
<h3>2. Nếu chỉ bản năng thì chưa thoát khỏi con vật</h3>
Tiến sĩ Trần Hữu Quang cho rằng đằng sau hiện tương sex tràn
lan trên báo "lá cải" là sự khủng hoảng của xã hội đang
có dấu hiệu của sự đổ vỡ. Từ hiện tượng sex, ông đã
nhìn ra bình diện rộng. Đúng là xã hội chúng ta đang đứng
trước những nghịch lý chưa giải tỏa được, kéo theo sự
khủng hoảng văn hóa, đạo đức, trong đó có sex. Người ta
chưa phân biệt sex được thể hiên như thế nào mới đạt
phẩm chất của con người, còn nếu như miêu tả thô tục,
bản năng thì gần với con vật. Ông Lữ Phương nhấn mạnh cái
gọi là "cởi" và "mở" hiện nay đang nghiêng quá nhiều
về phần đua đòi, lai căng, thô tục, xem thường phụ nữ…
tràn lan trên cả các mạng chính thống của nhà nước, rất
trắng trợn, hạ cấp, không phân biệt cho từng lứa tuổi. Ông
cho rằng:
"Vấn đề quan trọng này không được pháp luật quy định
một cách phân minh. Nếu không có giải pháp đúng đắn thì có
thể chúng ta từ mong muốn thoát ra khỏi tình thế bất thường
cũ lại trượt dài vào tình trạng bất thường mới: Xã hội
chúng ta vẫn chưa có được một trạng thái cân bằng mà các
xã hội phát triển khác đang có"
Có lẽ, vấn đề này nên xem xét, đánh giá cả hai phía. Các
văn nghệ sĩ, nhà báo phải miêu tả sex ở tầm văn hóa của
con người, học tập, nâng cao nghệ thuật từ Nguyễn Du, Hồ
Xuân Hương và tiếp thu tinh hoa của các bậc thày nước ngoài.
Nếu miêu tả sex một cách bản năng thì chưa đạt tính người
mà hãy còn gần với con vật. Mặt khác, người tiếp nhận nghe
nhìn, thưởng thức văn học nghệ thuật cũng phải được nâng
sự hiểu biết lên, để phân biệt sự thanh cao với điều ô
trọc. Họa sĩ tài danh người Tây Ban Nha Francisco José Goya
(1746-1826) có câu nói được truyền tụng: "Sự trần truồng
là tác phẩm tuyệt mỹ của tạo hóa ban cho con người. Ý nghĩ
tà dâm nãy sinh trước sự trần truồng là sự bộc lộ bản
chất của những kẻ gian manh!". Nhưng trước khi mạ lỵ như
thế, cần phải có sự giáo dục đã!
<h3>3. Để có trạng thái của một xã hội bình thường</h3>
Nhà nghiên cứu Lữ Phương cho rằng việc quan tâm đến sex có
mặt tích cực là: Phản ánh sự đòi hỏi chuyển biến từ
một xã hội không bình thường sang một xã hội bình thường.
Ý kiến của ông.rất có lý. Xã hội ta nhiều năm qua đã đem
cái không bình thường làm cái bình thường: chấp nhận phong
bì, lót tay; bầu người thoái hóa thành người "4 tốt"; khen
tặng những tập thể đang che giấu tiêu cực lại là "trong
sạch vững mạnh"... Trái lại, biến cái bình thường thành
cái không bình thường như: Dám tố cáo tham nhũng; nhường chỗ
ngồi cho người già yếu, phụ nữ; dừng xe trước đèn đỏ…
Trong những điều bất bình thường đó có sex, là chuyện bình
thường từ ngàn xưa bỗng dưng trở thành một thứ bẩn thỉu,
phải kiêng kỵ.
Trong cuộc trao đổi ở Cà phê Thứ Bảy, nguyên phó giám đốc
Sở văn hóa thông tin TP HCM, bà Thế Thanh cho rằng "Cần có
những đường lối phù hợp để mọi người có thể chia sẻ
sự sáng tạo của mình trong báo chí, điện ảnh hay các lĩnh
vực nghệ thuật xã hội khác". Nói vậy là các nhà quản lý
văn hóa hiện nay đang thực hiện một "đường lối" nào
đó không còn thích hợp? Giở văn kiện Đại Hội 11 ở phần
Phát triển văn hóa: "Huy động các nguồn lực cho phát triển
văn hóa, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà
bản sắc dân tộc, vừa kế thừa, phát huy những truyền thống
văn hóa tốt đẹp của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, vừa
tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại để văn hóa thực sự là
nền tảng tinh thần của xã hội." Nội dung này hầu như
không thay đổi từ các Đại Hội Đảng trước kia. Vậy có
lẽ phải hiểu thế nào là "kế thừa, phát huy những truyền
thống văn hóa tốt đẹp" và thế nào là "tiếp thu tinh hoa
văn hóa nhân loại". Việc đó chủ yếu không phải của các
nhà chính trị và các nhà quản lý văn hóa mà là của các nhà
nghiên cứu lý luận văn học nghệ thuật từng chuyên ngành,
đồng thời phải được sự tranh biện công khai và cuối cùng
được kết luận bởi cơ quan có thẩm quyền ở từng chuyên
ngành.
Các văn nghệ sĩ phải được bảo đảm tự do sáng tác. Các
nhà quản lý có trách nhiệm bảo đảm cho các loại tác phẩm
đến đúng với đối tượng, ví dụ sách, ảnh, phim… loại
nào dành cho lứa tuổi nào. Việc phê bình đánh giá tác phẩm
nên được tiến hành công khai, tôn trọng sự phản biện và
các quan điểm chưa được số đông công nhận cũng được
bảo lưu và tiếp tục tranh biện. Tránh sự áp đặt một quan
điềm không biết từ đâu mà ai cũng kiêng dè. Ví dụ mới
đây, có nhà báo viết dưới tiêu đề Dấn thân vào cảnh nóng
gồm ba bài liên tục: Cảnh "nóng" và nước mắt; Đi qua dư
luận và Giá trị không ở cảnh sex. Chỉ cần đọc ba tựa
đề cũng thấy được người viết không coi sex có sự cần
thiết cho bất cứ tác phẩm nào mà chỉ là một loại để câu
khách! Lẽ ra người viết loạt bài này phải chỉ ra cụ thể,
những bộ phim Việt Nam nào (người viết cho rằng đến 80% số
phim) đã đưa sex không phải vì cần thiết cho nội dung mà chỉ
nhằm câu khách.Vậy mà, tất cả văn nghệ sĩ và các nhà lý
luận phê bình Việt Nam đều im tiếng. Đó là một tình trạng
rất, rất không bình thường!
Ngày 27 tháng 7 năm 2011
TVC
Tác giả gởi cho viet-studies ngày 25-9-11
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10047), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét