Nếu chúng ta chấp nhận định nghĩa của triết gia John Dewey,
<em>"Một đảng chính trị tân thời là tập hợp của những
người có triết lý, lý tưởng, mục tiêu, hay ý nguyện tương
đồng,"</em> thì Úc Ðại Lợi từ năm 1972 đến 1976, chỉ
trong 4 năm hoạt động đã có trên 60 đảng chính trị. Và như
thế, nhìn lại số tổ chức đảng phái của người Việt Nam
sau năm 1975 tới nay, ở quốc nội cũng như hải ngọai, sĩ số
còn quá ít với tổ chức đảng phái của người Úc Đại
Lợi. Bởi thế, việc tổ chức chính trị càng nhiều càng
tốt, vì nó giúp cho đại chúng dễ dàng thanh lọc và chọn
lựa; chớ chẳng phải rằng có nhiều tổ chức là biểu hiện
của sự chia rẽ như nhiều người lầm tưởng.
Thực tế, những đảng chính trị có khả năng đưa đảng viên
vào lập pháp chỉ gồm có Ðảng Lao Ðộng (Labor Party), Ðảng
Tự Do (Liberal Party), Ðảng Quốc Gia (National Party), Ðảng Dân
Chủ (Democrats)… Và theo nhiều nhà phân tích, thì Úc Ðại Lợi
không phải thuộc hệ thống đa đảng mà là "lưỡng
đảng," bao gồm khối lưỡng đảng (Labor vs non-labor) và khối
tứ đảng (Labor, Liberal, National, Democrats).
<strong>1. Ðảng Lao Ðộng (The Australian Labor Party, ALP)</strong>
<em>a. Nguồn Gốc</em>
Ðảng Lao Ðộng là đảng lâu đời nhất của Úc Ðại Lợi.
Vào thập niên 1890 nhiều cuộc khủng hoảng xảy ra, nhân công
ở New South Wales và Queensland đã đình công dưới sự điều
động của Liên Ðoàn Công Nhân (Labor Leagues). Và các cuộc
đấu tranh này đạt được nhiều thành qủa hơn những cuộc
đấu tranh chỉ mang tính cách Nghiệp Ðoàn (Union) như tại
Victoria và South Australia.
Dân chúng Úc Ðại Lợi cho rằng hình thức tổ chức Liên Ðoàn
Công Nhân đã gần gũi với thợ thuyền và có kỷ luật của
một đảng phái rõ ràng hơn. Và những cuộc đình công trong
công nghiệp đã chẳng mang lại những cải cách theo ý muốn
của đại đa số người dân lao động. Biện pháp duy nhất
để tạo ra những cải cách là phải thay đổi các điều luật
thông qua Quốc Hội. Vì thế New South Wales và Queensland đã hình
thành Ðảng Lao Ðộng để tranh cử vào thập niên 1890, và sau
đó khi Liên Bang được thành lập thì Ðảng Lao Ðộng của
cấp liên bang cũng được ra đời.
<em>b. Chủ Trương</em>
Nguyên Tắc Căn Bản của Ðảng Lao Ðộng bao gồm 3 điều:
- Thành viên trong quốc hội phải tuân theo đường lối của
đảng.
- Caucus, tức là buổi họp các thành viên của đảng nằm trong
quốc hội, sẽ có quyết định ảnh hưởng đến tất cả các
đảng viên trong quốc hội.
- Vai trò của Ðảng Lao Ðộng là liên tục tìm kiếm sự cải
cách và bình đẳng trong xã hội.
Ðảng Lao Ðộng đã trải qua 3 cuộc biến động lớn:
- Cuộc biến động đầu tiên vào năm 1916, khi chủ trương
tổng hợp động viên được Caucus tán thành, nhưng hầu hết
thành viên trong Ðảng Lao Ðộng không tán tành. Kết quả dẫn
đưa đến việc thủ tướng, thủ hiến và các vị lãnh tụ
đảng trong Caucus phải mất chức.
- Năm 1939 có sự bất đồng ý kiến trong đảng Lao Ðộng về
việc đối phó với cuộc khủng hoảng kinh tế.
- Cho tới năm 1955, Ðảng Lao Ðộng bị tách ra làm hai vì bất
đồng chính kiến trên khuynh hướng phải chấp nhận Cộng Sản
hay không. Không riêng gì Việt Nam, mà cả thế giới đã có kinh
nghiệm sống, thừa nhận và kết luận rằng Chế Độ Cộng
Sản là không tưởng, là huyền hoặc và lỗi thời.
<em>c. Cơ Cấu Tổ Chức</em>
Ðảng Lao Ðộng chia làm 3 cấp cấu trúc: chi bộ nghiệp đoàn
được thừa nhận, tiểu bang, và liên bang.
Các chi bộ được thành lập trên căn bản địa lý với nhiệm
vụ vận động bầu cử và gây qũy. Ðảng viên địa phương
có quyền tuyển chọn các đại diện tranh cử vào các chức
vụ dân cử nếu người đó hội đủ hai điều kiện: có chân
trong một chi bộ, và đã gia nhập chi bộ trên 6 tháng.
Các nghiệp đoàn đóng đảng phí cho Ban Thường Vụ Tiểu Bang
(State Executive) và cử người đại diện vào các đại hội
đảng cấp tiểu bang. Tại Queensland, nghiệp đoàn có quyền cử
đại biểu trực tiếp với ban thường vụ, nhưng ở các tiểu
bang khác thì nghiệp đoàn phải thông qua cuộc tuyển chọn
đại biểu ở vùng bầu cử (Electorate).
Ban thường vụ tiểu bang gồm có chủ tịch, các phó chủ
tịch, thư ký, phụ tá thư ký, thủ qũy, tổng ủy viên, các
phối trí viên tiểu bang, ủy viên truyền thông và chủ tọa
của các công ty. Ngoài ra tại đại hội đảng tiểu bang,
người ta còn bầu ra thành viên ủy ban hành chánh, ban tranh
tụng, cử tri đoàn trung ương, đại biểu đại hội quốc gia
và ban thường vụ cấp liên bang. Ðại hội thường niên cấp
tiểu bang quyết định đường lối, tổ chức và bầu ra ban
thường vụ cho năm tới.
Ở cấp liên bang số đại biểu của các tiểu bang đều bằng
nhau. Ban thường vụ liên bang nhóm họp 2 hoặc 3 lần trong năm,
gồm có 2 đại biểu của mỗi tiểu bang. Ðại hội đảng cấp
liên bang nhóm họp mỗi năm 2 lần và mỗi tiểu bang có 6 đại
biểu. Tất cả các quyết định tối hậu đều do ban thường
vụ đảng cấp liên bang quyết định thông qua một đại hội
đảng. Ban thường vụ có nhiệm vụ giữ liên lạc mật thiết
với các đảng viên trong quốc hội.
<em>d. Trung Tâm Quyền Lực </em>
- Caucus, gồm các đảng viên có chân trong quốc hội, có quyền
quyết định chiến thuật tổng quát và bầu ra hội đồng nội
các; Caucus bầu ra lãnh tụ đảng và lãnh tụ có quyền đặt ra
các bộ trong nội các.
- Ðại hội và ban thường vụ đề ra chủ trương chung và xác
định ứng viên tranh cử.
- Các chi bộ địa phương và nghiệp đoàn tuyển chọn ứng
viên tranh cử và vận động cư tri ủng hộ cho các ứng viên
này. Nghiệp đoàn ở Úc Ðại Lợi được hiểu là các công
đoàn lao động, thương mại, tài chánh xin gia nhập đảng và
được đảng thừa nhận (Affiliated Unions).
<em>e. Mối Quan Hệ Đảng</em>
- Nguyên thủy, do bất tín nhiệm các chính trị gia vào thời
thập niên 1890, đảng đưa người vào chính quyền, rồi xảy ra
nhiều vụ cán bộ đảng xé lẻ vào năm 1894… thành viên buộc
phải tuyên thệ và tuân theo quyết định chung. Năm 1916 xảy ra
vụ lật đổ đảng khi Caucus chung quyết "động viên," là
quyết định đi ngược lại nguyện vọng của đảng và nghiệp
đoàn.
- Nhưng cho tới nay chính quyền Lao Ðộng luôn luôn tuân theo
đường lối của Ðảng.
<em>g. Tài Chính Tranh Cử</em>
Ở Sydney là nơi mà Ðảng Lao Ðộng thường giành được chính
quyền thì giai đoạn tranh cử trong nội bộ đảng có khi quan
trọng hơn cả giai đoạn bầu cử phổ thông.
- Ứng cử viên phải là đảng viên của chi bộ liên hệ đến
cuộc tranh cử, hay là thành viên của một nghiệp đoàn đã
được thừa nhận hơn 3 năm liên tiếp, ngoại trừ trường
hợp có sự can thiệp đặc biệt của ủy ban hành chánh. Cuộc
bầu cử chia làm hai phần:
- 50% giá trị tùy thuộc vào cử tri đoàn trung ương. Ðoàn gồm
có 42 phiếu ở Queensland, 1 phiếu của chủ tịch đảng tiểu
bang, 1 phiếu của người lãnh đạo cấp chính quyền mà ứng
viên muốn tranh cử vào vì người này phải thuộc là người
Queensland, 24 phiếu từ đại biểu nghiệp đoàn, và 16 phiếu
từ đại biểu được chọn từ đại hội đảng tiểu bang.
- 50% còn lại sẽ là quyết định của đảng viên các chi bộ
trong vùng liên hệ.
<em>h. Chi Bộ (Branch)</em>
Cứ có 7 đảng viên sinh hoạt trong một vùng bầu cử thì chính
thức thành lập ra một chi bộ đảng mới.
- Ðảng viên. Công dân phải hội đủ các điều kiện: trên 15
tuổi; nộp đơn gia nhập đảng; đóng đảng phí [$52.00, $37.00
hay là $13.00…] tùy theo mức thu nhập của mỗi cá nhân, và
không được có chân trong đảng Phát Xít và Cộng Sản.
Ðể có quyền bầu cử nội bộ, đảng viên phải đăng ký vào
một chi bộ, làm thành viên của chi bộ trên 6 tháng thì mới
có quyền.
<em>i. Các Nhánh của Ðảng</em>
- Thanh Niên Lao Ðộng Úc Ðại Lợi (Australian Young Labor – AYL)
đảng viên từ 15 đến 26 tuổi.
- Hội Phụ Nữ Lao Ðộng (Labor Women's Organisation – LWO) dành
cho nữ đảng viên.
<strong>2. Ðảng Tự Do (Liberal Party)</strong>
Ðảng Tự Do là đảng trẻ trung nhất trong hàng ngũ chính
đảng của Úc Ðại Lợi, nhưng lại là đảng có nhiều quyền
lực và kế tục truyền thống chính trị lâu đời trong dân
chúng của quốc gia này.
<em>a. Nguồn Gốc</em>
Cơn khủng hoảng Caucus của Ðảng Lao Ðộng xảy ra vào năm 1931
đã làm cho đảng này tan rã, và phân chia thành ra ba nhóm. Một
trong số nhóm ấy do Joseph Aloysius Lyons lãnh đạo sát nhập vào
Nhóm Người Quốc Gia (Nationalists) và thành lập ra đảng mới
có danh xưng Úc Ðại Lợi Thống Nhất (United Australia Party). Và
trong cuộc tranh cử phổ thông đầu phiếu đầu tiên năm đó,
Ðảng Úc Ðại Lợi Thống Nhất thắng cử vẻ vang. Nhưng sau
thời gian cầm quyền, đảng này càng ngày lại càng bị yếu
thế bởi cấu trúc lỏng lẻo, không đáp ứng kịp nhu cầu
nhân tâm và tình hình thực tế. Mặc dầu đảng mang danh nghĩa
đại diện ở cấp liên bang, nhưng tại nhiều tiểu bang đảng
này lại không có đại diện. Thứ rồi ở một số tiểu bang,
đảng viên lại hoạt động không mang danh nghĩa Ðảng Úc Ðại
Lợi Thống Nhất mà tuyên xưng thuộc về Nhóm Người Quốc Gia.
Tới tháng 8 năm 1944 trong cuộc trưng cầu dân ý về việc chính
quyền liên bang có thẩm quyền trên các mặt kinh tế và xã
hội hay không… Robert Gordon Menzies nhân dịp tấn công Ðảng Úc
Ðại Lợi Thống Nhất, đứng lên kêu gọi thành lập Ðảng
Tự Do (Liberal Party). Menzies lập luận rằng theo cuộc trưng cầu
dân ý đã chứng minh đất nước Úc Ðại Lợi phát triển là
theo đường hướng với nếp sống tự do. Hơn nữa, người dân
hoàn toàn tin tưởng vào chính quyền Tự Do Dân Chủ đương
thời, mà họ không chấp nhận chủ trương Xã Hội Chủ Nghĩa.
Menzies quả quyết rằng hệ thống Tự Do Dân Chủ đưa dân
nước Úc Ðại Lợi tiến tới phồn thịnh trong tương lai, và
vào năm 1945 ông chính thức thành lập Ðảng Tự Do. Ông kêu
gọi các thành phần trong Ðảng Úc Ðại Lợi Thống Nhất, và
những ai muốn có khuynh hướng sống tự do dân chủ thì hãy gia
nhập Ðảng Tự Do. Trong thời gian thành lập này Ðảng Nhân
Dân Queensland (Queensland's People Party) sát nhập vào Ðảng Tự
Do tạo ra thế kết hợp đầu tiên, nhưng lại giữ nguyên cơ
chế tự trị của tiểu bang, và điều này trở thành nguyên
tắc chủ yếu trong sinh hoạt của Ðảng Tự Do.
Ðảng Tự Do biết uyển chuyển khi phải đương đầu với
những vấn đề chính trị phức tạp, và tranh thủ nhân tâm.
Tự Do nhấn mạnh đến tự do cá nhân, khuyến khích cá nhân
tìm lối sống riêng sao cho phù hợp với sự tự do của mình
mà mình mong muốn. Thành thử Ðảng Tự Do đã đề ra chính
sách ủng hộ các công ty tư nhân, và đảng coi lợi ích của
các công ty tư nhân này là phần thưởng cố gắng, hay nỗ lực
cá nhân mà ra, mà có.
<em>b. Chủ Trương</em>
Ðảng Tự Do vốn chủ trương chống lại Xã Hội Chủ Nghĩa,
không đồng ý với Ðảng Lao Ðộng về quyền kiểm soát rộng
rãi của chính quyền Lao Động trong việc phát triển cuộc
sống và công ăn việc làm của người dân. Tự Do cương quyết
không xử dụng ngân sách quốc gia cho các vấn đề y tế hay an
sinh xã hội.
Ví dụ, Tự Do xóa bỏ Medibank, một hình thức bảo hiểm y tế
của chính phủ rất cồng kềnh và tốn kém nhiều ngân sách
quốc gia do chính quyền Lao Ðộng thành lập; và đang khi Ðảng
Tự Do lại khuyến khích dân chúng mua bảo hiểm tư.
<em>c. Cơ Cấu Tổ Chức</em>
Mạng lưới tổ chức của Ðảng Tự Do, nhìn chung cũng tương
tợ như Ðảng Xã Hội, cũng có những chi bộ địa phương làm
hạ tầng cơ sở, và đảng bộ trong mỗi tiểu bang. Tuy nhiên,
điểm khác biệt giữa Ðảng Tự Do và Ðảng Lao Ðộng là
quyền lực của đảng viên trong Quốc Hội. Các thành viên Tự
Do có quyền tự quyết những vấn đề về chuyên biệt mà
nhiều khi có quyết định đi ngược lại chung quyết của
Ðảng Tự Do đề ra. Nhưng trong những trường hợp nếu có,
thì Ðảng Tự Do cũng đành miễn cưỡng mà chịu chấp nhận,
chớ không phê bác.
Ngay trong Quốc Hội, Caucus của Tự Do là những người nằm
trong Quốc Hội, nhưng nhiệm vụ của những đảng viên này
chỉ bầu ra lãnh tụ, rồi sau đó lãnh tụ này tự ý chỉ
định nội các, chớ không do đảng chỉ định.
Tự Do với phương châm là "đảng lãnh đạo tự nhiên."
Ðiều này có nghĩa là đảng không có đoàn thể chính thức
ủng hộ cho đảng như những nghiệp đoàn trong Ðảng Lao
Ðộng. Và Ðảng Tự Do có sự ủng hộ ngầm của các giới
thương gia doanh nhân.
<strong>3. Ðảng Nông Thôn Quốc Gia (The National Country
Party)</strong>
Nông Thôn Quốc Gia là đảng phát triển trong thời Ðệ Nhất
Thế Chiến, được sự ủng hộ của các tổ chức nông gia, vì
họ cần có tiếng nói trong Quốc Hội để bênh vực cho quyền
lợi của người nông thôn. Năm 1923 Ðảng Nông Thôn Quốc Gia
trở thành đồng minh với Ðảng Quốc Gia (The Nationalist Party).
Ðó là giai đoạn khởi thủy nền tảng liên đảng được tạo
ra để chống lại Ðảng Lao Ðộng (Anti-Labor) ở cấp tiểu bang
và liên bang.
Nông Thôn Quốc Gia chú trọng đến những quyết định liên quan
tới đời sống kỹ nghệ ở vùng nông thôn. Tuy nhiên, đảng
này lại chiếm được nhiều ghế hơn là mức độ mà giới
truyền thông vẫn thường suy đoán, vì họ chỉ dựa trên
thống kê.
Thế mạnh của Ðảng Nông Thôn Quốc Gia là đảng đứng trên
quan điểm và lập trường <em>"đoàn kết - thẳng
thắn."</em> Tuy nhiên từ ngày thành lập tới nay, Nông Thôn
Quốc Gia phải đương đầu với hai vấn đề lớn. Thứ nhất,
sau Ðệ Nhất Thế Chiến, dân số Úc Ðại Lợi tăng trưởng
gấp ba lần, phần lớn lại bỏ nông thôn vốn có đời sống
lam lũ mà tụ tập về chốn phồn hoa đô hội sẵn có công ăn
việc làm; từ đó, tỷ lệ phiếu của vùng nông thôn đã bị
giảm sút. Thứ hai, Ðảng Tự Do – một đối thủ đồng minh
của liên đảng đang dần dà tiến vào giành ghế với Ðảng
Nông Thôn Quốc Gia trong vùng nông thôn với khuynh hướng tự do.
<strong>4. Các Đảng Phái Khác</strong>
Các đảng nhỏ khác thường đấu tranh cho một vấn đề tương
đối nhỏ hẹp. Do đó, mỗi khi có vấn đề không còn tồn
tại thì các đảng nhỏ này phải vất vả để duy trì sự
tồn vong của họ. Thứ đến họ cũng không có những nguồn
tài trợ dồi dào như chính đảng lớn, và họ không có đại
diện trong Quốc Hội thì cũng ít được giới truyền thông báo
chí nhắc tới.
<strong>5. Ðảng Dân Chủ Lao Ðộng (The Democratic Labor
Party)</strong>
Ðảng Dân Chủ Lao Ðộng là mảnh vụn vỡ ra từ Ðảng Lao
Ðộng năm 1955, khi họ bất đồng chính kiến với người Cộng
Sản. Sự kiện Dân Chủ Lao Ðộng tách rời ra cũng làm ảnh
hưởng đến Ðảng Tự Do trong việc thay đổi bầu cử, đẩy
mạnh phong trào chống Ðảng Cộng sản trong vùng Châu Á.
Vào thời kỳ đầu năm 1970, Tự Do đạt đến cực điểm trong
chính trị, chiếm 5 ghế trong thượng viện liên bang. Nhưng tới
năm 1974 Tự Do lại bị thất bại vì không còn giữ được
ghế nào rồi dẫn tới việc ngưng hoạt động của đảng vào
năm 1978.
<strong>6. Ðảng Người Úc Dân Chủ (The Australian
Democrats)</strong>
Donal Leslie Chipp, cựu thành viên của Ðảng Tự Do, đứng ra
thành lập Ðảng Người Úc Dân Chủ vào năm 1977. Ðường lối
của đảng là trung dung giữa hai phe Lao Ðộng và Tự Do. Chỉ
trong 9 tháng đầu hoạt động đảng đã thâu nhận được 120
thành viên, chiếm được 2 ghế Nghị Sĩ. Tuy nhiên tới nay
đảng này cũng gặp nhiều khó khăn về tài chánh.
(Còn tiếp)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10060), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét