viện, chúng tôi (TMH) đã có đầy đủ 20 tác phẩm của 09 nhà
văn được hội đồng tuyển chọn Hội nhà văn Việt Nam đề
cử dự giải thưởng văn học Hồ Chí Minh 2011 (trừ hai vị
Nguyên Ngọc, Nguyễn Khoa Điềm xin rút), 279 tác phẩm của 68
tác giả được hội đồng này đề cử giải văn học nhà
nước 2011(trừ nhà văn Sơn Tùng và gia đình nhà văn Sơn Nam xin
rút).
Chúng tôi đã, đang và sẽ đọc 300 tác phẩm của các
<em>"đỉnh cao văn học"</em> trên và sẽ lần lượt in các
bài phê bình từng tác giả, tác phẩm này trên các trang báo
mạng, ngõ hầu rộng đường dư luận.
Có điều lạ là trong danh sách đề cử giải thưởng nhà
nước 2011, chúng tôi thấy một số nhà văn có tác phẩm hay
hơn rất nhiều các vị được đề cử giải cao hơn là Hồ
Chí Minh; ví như hai nhà phê bình hàng đầu thời trước năm
1945: Thiếu Sơn và Trương Tửu; ví như các nhà văn có đóng
góp lớn khác như: Hữu Loan, Sơn Nam, Nguyễn Thành Long, Trang
Thế Hy, Hoàng Ngọc Hiến… Một số nhà tiểu thuyết như Đào
Thắng, Hoàng Minh Tường, Văn Lê, Thái Bá Lợi, Xuân Cang, Văn
Linh, Phù Thăng, Nguyễn Phan Hách, Hồ Anh Thái… có tên trong danh
sách đề cử giải thưởng nhà nước không những không thua
kém mà chất lượng tác phẩm của họ còn khá hơn Lê Văn
Thảo, Hồ Phương… là những vị được đề cử giải Hồ
Chí Minh. Một tập truyện ngắn "Tuồi thơ im lặng" của Duy
Khán (đề cử giải nhà nước) cũng có thể vượt lên hầu
hết mấy vị viết truyện ngắn được đề cử giải Hồ Chí
Minh. Các nhà văn viết truyện ngắn xuất sắc như Lê Minh Khuê,
Nguyễn Dậu… chỉ được đề cử giải Nhà nước trong khi
chất lượng tác phẩm của họ chí ít cũng hơn một số vị
được đề cử giải HCM. Về thơ, các tập thơ của Nguyễn
Trọng Tạo, Anh Ngọc, Hoàng Nhuận Cầm, Bế Kiến Quốc, Trần
Ninh Hồ, Lâm Xuân Vy… chỉ được đề cử giải nhà nước,
trong khi các tập thơ dở hơn của Hữu Thỉnh (<em>"Trường ca
biển", "Thương lượng với thời gian"</em>), Phạm Tiến
Duật (<em>"Đường dài và những đốm lửa", "Tiếng bom và
tiếng chuông chùa"</em>) thì vì sao lại được đề cử giải
cao hơn là Hồ Chí Minh?
Chỉ cần liếc qua danh dách đề cử hai loại giải thưởng
trên, những người theo dõi văn học Việt Nam trong 50 qua đã
thấy nhãn tiền là các tiêu chuẩn, tiêu chí giá trị chất
lượng tác phẩm bị đảo lộn, bị đánh tráo, không đúng,
không công bằng, chỉ tổ gây mất đoàn kết và gây mất uy
tín cho nhà nước Việt Nam mà thôi. Mặt khác, hàng trăm, hàng
ngàn tỉ đồng, tiền xương máu của nhân dân lấy ra làm tiền
giải thưởng sẽ bị ném vào trò chơi của các giá trị ảo…
Xin trở lại phần chính của bài này là phê bình tác phẩm
đỉnh cao của Lê Văn Thảo, tiểu thuyết <em>"Cơn Dông"</em>
(NXB Trẻ 2011). Trên bìa đầu cuốn sách này, thấy có ghi
"Giải thưởng văn học ASEAN 2006". Lê Văn Thảo đã từng hai
lần được giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam vào năm 1998 và
2003. Năm 2007, ông đã được giải thưởng Nhà nước về văn
học nghệ thuật. Lê Văn Thảo trong mười năm (2000-20110) là
chủ tịch Hội nhà văn TP.HCM, nguyên phó chủ tịch Hội nhà
văn Việt Nam khóa bảy (2005-2010). Lần này, 2011, tiểu thuyết
<em>"Cơn dông"</em> của ông cùng ba tác phẩm khác được
đề cử giải thưởng văn học Hồ Chí Minh.
Không biết nhà văn Lê Văn Thảo đã đọc kiệt tác
<em>"Giông tố"</em> của văn hào Vũ Trọng Phụng do nhà xuất
bản Văn Thanh Hà Nội in từ năm 1937 chưa mà ông lại lấy tên
tác phẩm của mình gần như trùng với tên tác phẩm lừng danh
của người xưa, tưởng là điều nên tránh?
Xin đọc một đoạn văn ngắn của <em>"Cơn giông"</em>,
được tác giả in chữ to ngoài bìa bốn để quảng bá
<em>"phong cách"</em> của văn mình: <em>"Cả khu chợ tan hoang.
Quán Hai Chất bị tốc mái, khách khứa vẫn tấp nập. Bằng
lên quán uống cà-phê, mặc Thủy và gã con trai tìm người phụ
cáng đưa bà mập đi bịnh viện. Hai Chất vẫn yên vị trên
chiếc ghế mây, như không hề có cơn giông, báo tin ông Sáu
Thiên đã đưa đứa con gái mù ra chợ Cà Mau gặp tay người
Mỹ, tránh được cơn giông, kêu bằng ra đó có chuyện cần
bàn. Rồi lại báo tin trại cải tạo cho người đi tìm
Bằng"</em>. Đoạn này về mặt văn học không có gì, chỉ là
lời kể lể hơi bị lủng củng, dây cà dây muống trong câu
văn thứ tư; nó chỉ thông báo cái điều quan trọng nhất của
tác phẩm là Bằng phải trở lại trại cải tạo.
Chủ đề chính của <em>"Cơn giông"</em> nhằm minh họa cho
chính sách của đảng và nhà nước Việt Nam sau năm 1975: con
người tha hóa của chế độ cũ chỉ có thể được cải tạo
thành người tốt thông qua lao động chân tay trong trại cải
tạo.
Nhân vật chính trong "Cơn giông" là Bằng có một số phận
hẩm hiu từ lúc năm, sáu tuổi: một cơn giông lớn đã nhấn
chìm chiếc ghe cùng cha mẹ anh (Bằng); chỉ một mình cậu bé
sống sót trên vùng đầm nước mênh mông Cà Mau. Bằng được
người cha nuôi mang về, phiêu bạt giang hồ, ăn nhờ ở đậu
trên nhiều ghe khác cho đến lúc 12 tuổi lên chợ làm thuê đủ
mọi nghề cực nhọc. Đến tuổi trưởng thành, người cha nuôi
mang Bằng lên thành phố kiếm sống bằng nhiều nghề khổ
cực. Gặp lúc quân giải phóng đánh vào thành phố, Bằng chạy
qua chỗ giao tranh, thấy có lá cờ giải phóng anh phất đại khi
người cầm cờ bị thương. Rồi vận may đến, Bằng được
người cha nuôi tìm cách gài vào lấy một cô gái con nhà giàu.
Chàng trai giang hồ bạt tử bỗng chốc trở thành giám đốc,
lại bỗng chốc bị đi tù vì thụt két.
Tiểu thuyết bắt đầu từ lúc Bằng ra tù, li dị vợ, được
vợ chia cho cục vàng khá lớn bèn về quê hương mũi Cà Mau
dựng nghiệp. Một cục vàng anh bán để đóng chiếc ghe đẹp
nhất xứ Cà Mau; một cục giấu dưới tấm ván đáy ghe phòng
thân. Bằng một mình chặt đước dựng nhà nơi heo hút nhất
bờ sông Ông Trang.
Trên miền sông nước vô cùng tận đó, các nhân vật trôi
nổi như những dề lục bình dạt vào số phận anh, với những
cuộc đời khác nhau: hai anh em thằng sinh đôi mồ côi mẹ nghèo
khổ thất học, bà mập và ông già ròm quái ác, Thủy - cô
tiếp viên không đẹp nhưng nhân hậu, Long Cụt du côn du đãng
bị lão ròm từng chiêu hồi theo giặc đâm chết, bỏ lại
đứa con gái mù tội nghiệp… Một nhân vật có tên là Sáu
Thiên, cán bộ cách mạng, thương binh, tốt cực, mà gàn cực,
giang hồ cực, xuất hiện như chỉ để cứu vớt đời Bằng.
Sau giải phóng, Sáu Thiên do ít chữ nghĩa và do chính trực đã
xin nghỉ hưu, không cửa nhà cố định, phiêu bạt nay đây mai
đó trên sông nước, gia tài chỉ có chiếc ba lô, thoắt ẩn
thoắt hiện chuyên làm việc thiện, y hệt một ông thánh không
vợ con, không gia đình, không tài sản, lúc nào cũng lạc quan,
cười nói tưng tửng.
Bằng là một tay anh chị chính hiệu, từng ra chiêu du đãng đo
ván nhiều tên du côn khác. Do nghi ngờ Thủy ăn cắp cục vàng
giấu dưới đáy ghe, Bằng ra đòn độc ác vô cùng với phái
yếu. Đây là lời Bằng với Thủy trước khi thượng cẳng tay,
hạ cẳng chân: <em>"Vậy ai lấy? Có ma qủy ở đây hay sao? Xin
cô biết cho, tôi chưa giết người, nhưng côn đồ quậy phá
cũng đã từng, cô thật dại khi đụng vào tôi. Trừ phi cô nói
cho tôi biết tại sao cô lấy tiền tôi, ăn cắp hay muốn trả
thù, hay chuyện gì khác. Hay để tôi nói dùm cô?". " Nhưng
Bằng không nói nữa, đã hết ngôn từ rồi, đứng dậy bước
tới túm lấy tóc cô gái lôi xuống sàn ghe bắt đầu cuộc
đấm đá. Anh đánh vào mặt, vào cổ, vào bất cứ chỗ nào
vớ được trên người cô gái, cô quằn quại kêu rên, ra sức
chống đỡ anh càng nổi cơn điên khùng, tung những cú đấm cho
tới lúc cô gái gục xuống, anh cũng bò lết đến nằm gục ở
mũi ghe"…</em>
Sau cú đánh Thủy thập tử nhất sinh chỉ vì nghi cô ăn cắp
cục vàng, Bằng được ông Sáu Thiên đưa vào trại học tập
cải tạo…Trong trại cải tạo, nhờ lao động trồng đước
và nhờ những bài giáo dục chính trị, được ăn cơm tù ngon
và nhiều đồ ăn như ăn tiệc, Bằng đã cải tạo được con
người du côn độc ác thành một kẻ có lòng nhân từ vô bờ
bến. Anh đã chinh phục được tay đại bàng Long Cụt ngay trong
tù. Khi Long Cụt ra trại đi công việc, bị đâm chết, bỏ lại
đứa con nuôi là cô gái mù bơ vơ tội nghiệp, Bằng đã vui
mừng nhận cô gái mù làm con nuôi…
Sau khi cải tạo xong, Bằng đã hóa thành người tốt quá mức,
mở lòng ra đón nhận tình yêu của người con gái anh đã đánh
gần chết là Thủy. Bằng quyết về sống với cô mở trại
tôm bằng tiền do cô ăn cắp của anh lúc anh chưa đi tù…
<em>"Cơn giông"</em> của Lê Văn Thảo là motif <em>"văn học
minh họa"</em> đã lỗi thời, đã bị nhà văn tài danh Nguyễn
Minh Châu làm bài ai điếu. Chuyện này của Lê Văn Thảo viết
rất lằng nhằng, nhiều chi tiết ngẫu nhiên, lan man, chuyện
nọ xọ chuyện kia, đọc rất mệt, hầu như không có sức hấp
dẫn. Những nhân vật trong tiểu thuyết này được miêu tả
khá sơ sài, công thức, mờ nhạt, khiên cưỡng, áp đặt,
thiếu tự nhiên.Ông Sáu Thiên, đảng viên cộng sản, cựu
chiến binh thì tốt còn hơn thánh. Ông Sáu Thiên được mô tả
là ít chữ mà sao toàn đứng trong bóng tối "lãnh đạo",
"định hướng" cuộc đời nhân vật Bằng bằng những lá
thư tràng giang đại hải phi logic thế ? Bà mập với lão ròm
(từng là bộ đội chống Mỹ ra chiêu hồi) thì xấu đến mức
phi lý. Nhân vật Ông Già coi trại tù thì nhân đức, thương
người đến phát khóc…
Không hiểu sao Lê Văn Thảo lại dám mô tả trại tù này
giống như một thiên đường dưới thế? Tiểu thuyết tô hồng
này hoàn toàn không chinh phục được cảm tình người đọc.
Vả, <em>"Cơn giông"</em> được viết với một ngòi bút
thiếu nghề, thiếu nghệ thuật. Rất nhiều đoạn trong cuốn
sách này được viết rất cẩu thả, văn phong lủng củng,
chấm phảy lộn tùng phèo. Xin lấy một số thí dụ:
Trang 12, thử trích một câu văn của Lê Văn Thảo: <em>"Trời
sáng ra nắng lên, nhìn rõ hai bên bờ nhà san sát, lòng sông
dập dìu xuồng ghe ngược xuôi, anh thấy vui lên một chút, ghe
bán đồ ăn thức uống từ trong bờ đâm ra chào mời inh ỏi
anh mua đủ thứ, chè trôi nước xôi đậu đen bánh canh, uống
nước dừa sữa đậu nành, đám thanh niên bên chiếc ghe chài
ngồi chồm hỗm nhìn sang ngạc nhiên như nhìn thấy lần đầu,
anh cười đưa tay vẫy chúng vây lại, rồi chúng quay ra kêu mua
đồ ăn chọc ghẹo cô gái bán hàng"</em>
Đoạn văn trên Lê Văn Thảo quên mất bốn dấu chấm câu.
Trang 18, câu văn này tác giả đã quên bốn dấu chấm câu:
<em>"Bên kia đám thanh niên leo lên mui cười giỡn, bà mập la
lối,ông ròm ngồi lặng thinh, cô gái leo lên xuống bưng bê,
cả ghe tụ lại ăn tiếp tục cười giỡn la lối".. </em>
Trang 19, trong câu văn này tác giả đã quên ba dấu chấm câu:
<em>"Chiếc ghe vẫn đậu kề bên, đám thanh niên cười đùa,
bà mập quát tháo, ông ròm lặng thinh, cô gái biến đi đâu
mất". </em>
Trang 52, tác giả quên chấm câu: <em>"Con chó vẫn không nhúc
nhích, anh dọn dẹp châm trà ngồi xếp bằng ngó ra sông"</em>.
Trang 110, tác giả đã quên ba dấu chấm câu: <em>"Người lái
xe lôi dưới sàn ra giỏ đồ ăn, người công an bới cơm đưa
cho mọi người, ghe vẫn chạy trong ánh chiều dát vàng". </em>
Trang 152,153, câu văn tràng giang đại hải này tác giả đã
quên khá nhiều dấu chấm câu: <em>"Bằng lấy thêm bánh trái
nước ngọt cất vào trong túi xách, men lại gần người lái ghe
chỉ bến ghé, người lái ngạc nhiên nhưng vẫn cho ghe ghé vào,
mọi người trầm trồ căn nhà, cô dâu đòi chụp hình, khách
khứa ồn ào kéo lên đứng giăng hàng ngang cạnh chiếc vỏ,
Bằng là ông chủ đứng chính giữa, người thợ chụp hình
chạy lom khom tới lui bấm máy lắc rắc"</em>.
Chúng tôi còn có thể dẫn ra đây hàng chục dẫn chứng về
việc nhà văn Lê Văn Thảo không biết cách chấm câu văn sao cho
đúng tiếng Việt.
<em>"Cơn giông"</em> một tiểu thuyết từng được giải
thưởng văn học ASEAN, sắp được giải thưởng văn học Hồ
Chí Minh, tức là thuộc tác phẩm đỉnh cao, trên mức tác phẩm
xuất sắc là giải nhà nước, lẽ nào lại là một tác phẩm
tô hồng thô kệch, nhạt nhẽo, phi nghệ thuật, thậm chí không
biết viết một câu văn tiếng Việt cho chuẩn xác, không trang
nào có văn như thế này ư?
Hay đây là giải Hồ Chí Minh ngược, nghĩa là dùng để tôn
vinh những tác phẩm dở nhất nước?
Sài Gòn ngày 23-9-2011
<strong>Trần Mạnh Hảo</strong>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10027), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét