tăng cao mà quên đi một thực tế: một mức nợ tư cao so với
GDP cũng là một chỉ dấu đáng lo ngại không kém.
<div class="boxleft300"><img
src="http://danluan.org/files/u1/sub02/bad-economic-times.jpg" width="600"
height="350" alt="bad-economic-times.jpg" /></div>
Nói nợ tư là để dễ hình dung khi so với nợ công chứ khái
niệm chính xác ở đây là tổng dư nợ tín dụng của khu vực
kinh tế tư nhân Việt Nam mà theo số liệu của Ngân hàng Thế
giới (WB) là tương đương 125% GDP, một tỷ lệ thuộc loại cao
nhất khu vực. Điều đáng nói là tỷ lệ này tăng rất nhanh
trong những năm qua: từ 35%/GDP năm 2000 lên 71,2% năm 2006, 93,4%%
năm 2007, 90,2% năm 2008, 112,7% năm 2009 và 125% năm 2010 (Nguồn:
WB).
Cho đến nay vẫn chưa ai giải đáp thỏa đáng vì sao tỷ lệ
này lại tăng nhanh trong mấy năm vừa qua. Có người cho rằng
đó là do bong bóng bất động sản, giá đất tăng, tín dụng
cho địa ốc tăng nên tổng tín dụng tăng theo. Có người cho
rằng tỷ lệ này cao là do hoạt động tài trợ tín dụng cho
xuất nhập khẩu. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt
Nam tăng nhanh, hiện lên trên 150% GDP nên phần tín dụng hỗ
trợ cho nó cũng tăng theo. Cũng có nguồn phân tích cho là vì
số lượng các tổ chức tín dụng tăng nhanh, kéo theo mức tăng
tổng tín dụng chung của nền kinh tế, nhất là tăng trưởng
của Việt Nam trong những năm vừa qua chủ yếu dựa vào đầu
tư. Và cũng có lẽ chính sách kích cầu, qua bù lỗ lãi suất
trước đây cũng là lý do cho nợ tư tăng nhanh như vậy.
Nhưng một tỷ lệ tín dụng bằng 125% GDP cho thấy nhiều
điều. Một là dư nợ tín dụng tăng không tương quan với mức
tăng GDP, cần một lượng tăng tín dụng cao mới làm ra một
mức tăng GDP nhất định (ví dụ, năm 2007 GDP tăng 8,6%, dư nợ
tín dụng tăng đến 53,4%). Hai là các kênh tài trợ vốn cho
nền kinh tế không phát huy hiệu quả. Trái phiếu doanh nghiệp
không phát hành được bao nhiêu; thị trường chứng khoán cũng
không phải là nơi doanh nghiệp trông cậy để tìm vốn. Tất
cả đều trông chờ vào tín dụng ngân hàng và từ đó dễ rơi
vào những rủi ro.
Rủi ro thứ nhất là nợ xấu của ngân hàng sẽ tăng nhanh do
quy mô của tín dụng. Một phần trăm nợ xấu ở một nền kinh
tế có tổng dư nợ tín dụng chỉ bằng 50% GDP sẽ khác với 1%
nợ xấu của nền kinh tế mà tổng dư nợ tín dụng lên đến
125% GDP. Theo TS Vũ Quang Việt, nguyên chuyên gia cao cấp Liên
hiệp quốc, điều đáng quan ngại là nợ xấu theo báo cáo của
Ngân hàng Nhà nước đã tăng lên trên 3%; tuy nhiên do cách tính
không hợp chuẩn quốc tế, các tổ chức quốc tế đã cho
rằng tỷ lệ nợ xấu cao hơn 3% nhiều.
Thứ nữa, doanh nghiệp phụ thuộc vào nợ vay của ngân hàng
nên một khi nền kinh tế rơi vào tình huống lãi suất ở mức
cao như hiện nay, doanh nghiệp dễ rơi vào chỗ đình đốn, phá
sản. Ngược lại, hệ thống ngân hàng phải chấp nhận cho
"đảo nợ", nhất là với các dự án bất động sản đang
đóng băng như là giải pháp khả thi duy nhất.
Bức tranh nợ nần của các nước châu Âu hiện nay cũng cung
cấp nhiều bài học mang tính thời sự, ông Việt nhận định.
Trước đây người ta cũng chỉ chú tâm vào con số nợ công
nhưng nay đã bắt đầu có nhiều phân tích cho thấy nguyên nhân
sâu xa hơn của vấn đề nợ công bắt nguồn từ tỷ lệ tín
dụng trên GDP quá cao. Trích dẫn một bài báo trên tờ New York
Times, ông Việt đưa ra ví dụ về Ireland, vào năm 2007 là nước
mẫu mực về nợ công – chỉ có 11% GDP. Thế nhưng khi khủng
hoảng tài chính nổ ra vào năm 2008, Ireland trở thành một trong
những nạn nhân đầu tiên và hiện đang lâm vào cảnh nợ nần
ngập đầu. Nguyên do là vì nợ tư (nợ của các hộ gia đình
và doanh nghiệp phi tài chính) lên đến 241% GDP, cao nhất trong
khu vực.
Phần lớn các khoản nợ này liên quan đến sự bùng nổ giá
bất động sản ở nước này và sự sụp đổ thị trường
địa ốc sau đó. Lúc bất động sản lên ngôi, tín dụng tăng
vọt, ngân hàng ăn nên làm ra. Khi bong bóng bất động sản nổ
tung, ngân hàng rơi vào bờ vực phá sản, nhà nước phải ra tay
cứu, chuyển nợ tư thành nợ công.
Tỷ lệ tổng tín dụng trên GDP cao đã là chỉ báo; chất
lượng tín dụng còn là chỉ báo rõ hơn nữa nếu phần lớn
tín dụng rơi vào bất động sản hay các lãnh vực khác không
tạo ra doanh thu. Nếu không chú ý đến những chỉ báo này,
vấn đề nợ tư và nợ công Việt Nam càng đáng báo động.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10082), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét