đêm trước Đổi mới</em>" của Đặng Phong. Không thể tin
được có thời giá thu mua thóc của nông dân chỉ là 2 hào/kg
– kéo dài trong nhiều năm trời, bất kể giá thực tế có cao
hơn gấp mấy chục lần. Cũng không thể tin được lập luận
của Ủy ban Vật giá Nhà nước, bảo vệ cho cơ chế ấn định
giá này, lên án bất kỳ ai phản đối bằng những lời lẽ
nặng nề như "trái với phương châm chính sách giá cả đã
đề ra trong Nghị quyết của Đại hội lần thứ III của
Đảng", "trái với quy luật kinh tế cơ bản của CNXH".
Thậm chí có người còn xem ổn định giá có nghĩa là đấu
tranh chống những lực lượng phi XHCN, và hạ bút viết: "Đây
là một cuộc đấu tranh có tính chất giai cấp."
Đặng Phong viết: "<em>Vào những năm của thập kỷ 60, người
ta thường phủ nhận mọi tìm tòi trong khoa học bằng những
loại "vũ khí thô sơ" như: "Trái với quan điểm của
Đảng", "mất lập trường giai cấp", "trái với những
nguyên lý của chủ nghĩa xã hội"...</em> Ở thời điểm này
nhìn lại, có lẽ ai cũng thấy rõ chuyện đúng sai nhưng lúc
đó lại không dễ!
Nay câu chuyện trần lãi suất cũng là một dạng ấn định giá
– giá sử dụng đồng vốn.
Luật các tổ chức tín dụng 2010 quy định rõ (Điều 91): Tổ
chức tín dụng được quyền ấn định mức lãi suất huy
động vốn; Tổ chức tín dụng và khách hàng có quyền thỏa
thuận về lãi suất. Ngân hàng Nhà nước chỉ có quyền quy
định "cơ chế xác định phí, lãi suất" trong trường hợp
hoạt động ngân hàng "có diễn biến bất thường" mà thôi.
Chính vì luật lệ quy định rất rõ như thế nên trước nay
Ngân hàng Nhà nước thường phải thông qua Hiệp hội Ngân hàng
để tìm cách đưa ra một trần lãi suất thỏa thuận giữa các
ngân hàng với nhau. Chỉ đến đầu năm nay, NHNN mới ban hành
Thông tư 02, quy định lãi suất huy động vốn tối đa bằng
tiền đồng Việt Nam của các ngân hàng, bao gồm cả khuyến
mại dưới mọi hình thức, là 14%/năm.
Và tuần trước với Chỉ thị 02, NHNN nhắc lại mức trần
này, đồng thời đe dọa sẽ cách chức lãnh đạo ngân hàng
nào vi phạm, nâng lãi suất huy động lên quá 14% dưới bất
kỳ hình thức nào.
<div class="special_quote"><em>Ở đây, mở ngoặc nói thêm: Nhiều
người thắc mắc liệu NHNN có quyền "đình chỉ hoặc miễn
nhiệm chức vụ của người quản lý, người điều hành của
tổ chức tín dụng" như công bố tại Chỉ thị 02 với những
ai lách trần lãi suất?.</em>
<em>Nhiều chuyên gia cho rằng NHNN chỉ có thể đình chỉ, miễn
nhiệm với người quản lý các ngân hàng thương mại nhà
nước, chứ tại ngân hàng cổ phần việc quản lý nhân sự là
do hội đồng quản trị và cổ đông quyết định, làm sao NHNN
can thiệp được.</em>
<em>Thật ra, Luật các tổ chức tín dụng 2010 có quy định tại
điều 37 rằng NHNN có quyền đình chỉ, tạm đình chỉ các
lãnh đạo (như chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc) mọi ngân
hàng, kể cả ngân hàng cổ phần "vi phạm… quy định khác
của pháp luật có liên quan trong quá trình thực hiện quyền,
nghĩa vụ được giao</em>".</div>
Ngoài ra, Chỉ thị 02 của NHNN khi nói về biện pháp xử lý các
ngân hàng vi phạm trần lãi suất cũng căn cứ vào Khoản 12,
Điều 4 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010. Khoản 12 này
cho phép NHNN đình chỉ, tạm đình chỉ, miễn nhiệm chức vụ
người quản lý, người điều hành của tổ chức tín dụng khi
"tổ chức tín dụng vi phạm nghiêm trọng các quy định của
pháp luật về tiền tệ và ngân hàng".
Dễ nhận thấy nhất là trong khi lãi suất cho vay không còn
trần nào nữa cả và lãi suất huy động tối đa là 14% thì
lợi ích của người dân gửi tiền và doanh nghiệp vay tiền
đã bị xâm phạm một cách rõ rệt. Được lợi nhất trong
tình hình này là các ngân hàng một khi chênh lệch hai loại lãi
suất này giãn ra mà không theo quy luật cung cầu.
Thế thì vì sao không để các ngân hàng cạnh tranh thu hút tiền
gửi bằng lãi suất? Thực tế không thể để các ngân hàng
thoải mái nâng lãi suất huy động lên được vì nếu một
ngân hàng dù nhỏ, dù không có uy tín, nâng lãi suất lên 17%
chẳng hạn thì lập tức người gửi tiền sẽ rút tiền gửi
ở các ngân hàng khác, đổ xô đến gửi tại ngân hàng này.
Điều đó sẽ kích động một cuộc đua lãi suất mà thực tế
đã nhiều lần xảy ra. Sẽ có ngân hàng lâm vào cảnh thanh
khoản cạn kiệt, và lãi suất sẽ bị đẩy lên cao không có
điểm dừng.
Vì thế, một mặt, có thể hiểu được tính logic của Thông
tư 02 nhưng mặt khác, không thể để tình trạng "phản cạnh
tranh" này kéo dài. Những biện pháp hành chính này sẽ tạo ra
tình huống "rủi ro về đạo đức", tạo điều kiện để
các ngân hàng hoạt động bất kể rủi ro. Mấu chốt của vấn
đề là do quan niệm cho rằng không thể để bất kỳ ngân hàng
nào trong hệ thống lâm vào khó khăn. Nhưng giả sử cứ áp
dụng luật pháp thật nghiêm minh, cứ để một hai ngân hàng
yếu kém thua lỗ đến mức phải bán lại hay sáp nhập vào
ngân hàng khác, biết đâu sẽ phá bỏ được mâu thuẫn nói
trên.
Giả sử không còn trần lãi suất huy động vốn, chắc chắn
sẽ có ngân hàng nâng lãi suất này lên cao. Lúc đó, NHNN sẽ
phải tuyên truyền thật mạnh về khái niệm "lợi nhuận cao
đi liền với rủi ro cao" để người dân cân nhắc giữa cái
lợi trước mắt và tính an toàn cho đồng tiền của họ. Kèm
theo đó là những quy định phạt đối với những khoản tiền
gửi rút trước thời hạn để chi phí chạy theo lãi suất cao
không còn hấp dẫn với người gửi tiền nữa. Ngân hàng huy
động vốn lãi suất cao ắt phải cho vay với lãi suất cao
tương ứng. Không một ngân hàng nào có thể chịu mức lãi
suất huy động vốn quá cao trong một thời gian dài trong khi
ngân hàng khác vẫn giữ mức lãi suất huy động thấp. Chỉ
một thời gian ngắn, họ sẽ phải giảm lãi suất quay về với
mức chung của thị trường.
Chính lúc này vai trò giám sát của NHNN phải phát huy tác dụng
để ngăn chặn những hoạt động rủi ro của ngân hàng. Hạn
chế tín dụng cho những ngành sẵn sàng chấp nhận lãi suất
cao cũng giúp giảm áp lực chạy đua theo lãi suất như cho vay
kinh doanh chứng khoán.
Nếu ngân hàng nào gặp khó khăn trong thanh khoản, phải huy
động vốn bằng mọi giá, nên công khai tên tuổi ngân hàng đó
ra để người dân biết và không chạy theo lợi nhuận từ lãi
suất hấp dẫn. Và NHNN phải sẵn sàng đưa áp dụng tình
trạng kiểm soát đặc biệt như từng làm trước đây với
một số ngân hàng. Tất cả những biện pháp này, áp dụng
đồng thời và cương quyết, sẽ hạn chế tình trạng chạy
đua nâng lãi suất vô tội vạ.
<em>(Bài này viết lại từ một bài đã đăng trên TBKTSG hồi
tháng Ba nhưng chưa đưa lên đây).</em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/9941), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét