href="http://danluan.org/node/9980">bài viết về những ngày đen tối
của Quê hương</a> được mọi người đón nhận trong tâm thức
sẻ chia bùi ngùi, trong suy tư hồi tưởng, với miền ký ức xa
xăm để cùng nhau góp nhặt những mảnh vỡ đau thương hơn 30
năm qua, như những người lâu lắm rồi mong được:
<em>Thấy bạn bè thèm ngồi bên nhau
Nhắc chuyện người chuyện đời thương đau
Tình chia trong đêm sầu</em>
(Đêm nhớ về Saigon - Trầm Tử Thiêng)(1)
[video:http://www.youtube.com/watch?v=8ry8YDfJkqk&feature=related]
Dù đã hơn 30 năm, dù ký ức đã trở thành từng mảnh vỡ bị
mài mòn, tôi vẫn cố mày mò để ghép lại "bức tranh ma quái"
một thời ám ảnh hàng triệu người Việt Nam. Chắc chắn đó
không thể là bức tranh sắc nét (nhất là cho thế hệ trẻ)
như mong muốn, bởi lẽ từng góc, từng cạnh của mảnh vỡ ký
ức đã bị sứt mẻ theo thời gian, mòn cụt theo cuộc đời
nổi trôi từng phận người ngay trên chính quê Cha đất Tổ.
<strong><center><h2>***</h2></center></strong>
Chắc hẳn, nhiều người trong chúng ta thấy lòng mình chùng
xuống, se sắt và nhói đau khi nghĩ về một thời quá vãng kinh
hoàng của Dân tộc!
Nếu ngồi kể cho nhau nghe những mảnh đời thương tâm làm cho
thể xác biến dạng cùng tâm hồn tật nguyền (kể cả thù
hận) bị gây ra bởi sự ngu xuẩn và hãnh tiến của người CS,
thì nói cả tháng cũng không hết. Vậy hãy nói cho nhau nghe
những gì phổ quát nhất, bao hàm nhất và ấn tượng nhất
để nhiều người trong chúng ta cùng sẻ chia.
Không quá chủ quan, khi tôi cảm nhận về <em>"hai dấu ấn của
quỷ"</em> từ những tháng ngày điêu linh trong quá khứ đó là:
CÁI ĐÓI & BÓNG TỐI. Hai dấu ấn đậm nét mà khi nhắc lại,
dễ làm nhiều người rơi nước mắt! Cái đói & bóng tối, tôi
muốn nói đến ở đây mang cả nghĩa đen và nghĩa bóng. Nếu
bóng tối bao trùm cả Saigon khi màn đêm buông xuống của những
năm sau <em>"giải phóng"</em>, thì bóng tối & cái đói bao phủ
tất cả các lãnh vực, làm nên con người nhân bản và có
trách nhiệm: giáo dục, y tế, tôn giáo, văn hóa - nghệ thuật
kể cả pháp luật. Bao phủ tất cả (tôi xin trần tình và phân
tích trong phần sau). Tất cả các lãnh vực nói trên tha hóa,
bệ rạc và để lại di chứng nặng nề cho đến nay đều
xuất phát từ cái đói thể xác và của cả chục năm trời
dân Saigon đối mặt với bóng tối triền miên của hơn 30 năm
về trước! Đói về thể xác và tập quen với màn đêm u ám,
từ đó hủy hoại tất cả những gì thánh thiện, thanh cao,
tốt đẹp nhất của Con Người đặt trong bối cảnh những năm
75. (Tôi không có ý nói miếng ăn quyết định tất cả trong
mọi thời đại, mọi xã hội, mọi hoàn cảnh, do đó xin nhấn
mạnh cái đói và bóng tối theo quan điểm riêng tôi, cần đặt
trong bối cảnh xã hội Việt Nam vào những năm sau "giải
phóng").
Quá khứ tồi tệ được tạo ra từ một thời u mê, nhiệt
tình đến mức quá khích của cả một "hầm rượu chiến
thắng" được cất từ cái thứ "men đặc quánh" gọi là: "tên
đế quốc khét tiếng thế giới, mà chẳng Quốc gia nào đánh
bại nỗi, chỉ có người Cộng sản Việt Nam làm nên điều
"kỳ diệu" đó" (!) (đây có thể là câu cửa miệng một thời
của hầu hết người CS). Vâng! Chính nó! Chính nó đã làm cho
những người CS ngất ngây trên chín tầng mây xanh để tự tán
dương, tự ca tụng như người bệnh tâm thần phân liệt thể
hoang tưởng (2) và... hình như... "tự sướng" chưa đủ, họ
buộc toàn dân phải hòa vào cùng "sướng chung" bằng bài ca
chiến thắng:
<em>Tổ quốc ơi ta yêu người mãi mãi
Từ trận thắng hôm nay ta xây lại bằng mười
Từ trận thắng hôm nay ta xây lại đẹp hơn!</em> :(
(Tình đất đỏ miền Đông - Trần Long Ẩn)
Lúc đó, đám thanh niên chúng tôi đổi lời mà rằng:
<em>Tổ quốc ơi! ăn khoai mì ngán quá
Từ giải phóng vô đây ăn cơm độn dài dài
Từ giải phóng vô đây ăn cơm độn... thấy mà ghê!</em> :)
và còn hàng hà sa số bài hát dành cho những cơn say. Say
khướt! Say triền miên trong nhiều năm liền. Người CS càng say,
càng sướng. Càng sướng càng say. Trong lúc người dân ngày
càng khổ đau, ngày càng lầm lũi...để..."Phải Sống" (*)!
Họ - những người CS - tự đưa vào trong não một thứ "hào
quang lòa loẹt" về cái gọi là chiến thắng "tên đế quốc
sừng sỏ" thì có gì mà họ không thể làm (và làm tốt nữa
là khác!:p), bằng chứng:
<em>Trong vòng mười năm nữa, mỗi gia đình ở Việt Nam sẽ có
một radio, một TV và một tủ lạnh"</em> (3)
Lê Duẩn (Tết 1976)
Mười năm sau, Lê Duẩn xuống mồ và ôm theo câu nói "nổi
tiếng" một thời! Người dân Saigon còn phải bán tủ lạnh,
tivi... nói gì người dân các vùng quê!
Nghe đâu, khi ông ta chết, nhiều người (đảng viên) mừng
lắm! Ngay đây xin mở ngoặc, tôi cũng như nhiều người khác
lúc bấy giờ rất lấy làm lạ, tại sao một con người chẳng
lấy gì là tài ba xuất chúng cho lắm mà ai cũng sợ một phép
(cỡ ông Hồ, ông Giáp cũng bị điêu đứng vì ông Duẩn) để
khi ông ta chết đi mới làm cái việc gọi là "cởi trói",
"đổi mới"?! Lạ thật! Người CS (trong đó có những nhà báo
tên tuổi) lại tiếp tục u mê tụng ca Nguyễn Văn Linh, Võ Văn
Kiệt như vị cứu tinh kịp thời xuất hiện để cứu nhân
độ thế!!! Miệng ăn mắm ăn muối nói bậy, giả sử Lê Duẩn
mà sống thêm chục năm nữa (nghĩa là 1996 mới chết) biết
đâu dân mình cũng như dân Nga, dân Đông Âu bây giờ chăng?
Định mệnh dân tộc?
<strong><center><h2>***</h2></center></strong>
Bấy giờ, ba tôi hồ hỡi với tuyên bố của Lê Duẩn, trong khi
má tôi trề môi dài buông lửng: "Tưởng gì...!". Lúc này (1976)
chưa... bị đói!
Cái đói thì muôn hình vạn trạng, mỗi người trong chúng ta có
những cảm nhận khác nhau : đói cồn cào, đói quay quắt, đói
rũ rượi, đói triền miên, đói mờ hai con mắt, đói run tay run
chân, đói đến làm thinh mà nằm xoay bên này cũng thấy đói,
trở người bên kia cũng thấy đói. Đói khốc liệt. Đói tàn
nhẫn. Cơn đói ám ảnh nhiều người trong giấc ngủ cố lãng
quên, nhiếu người chạy trốn cơn đói bằng một ly cối
nước, người khác giả vờ vui tươi, lạc quan để quên đói;
người khác lại ráng bò dậy, vật vờ làm cái gì đó mà vẫn
không xong! Lần đầu tiên trong đời, tôi mới biết thế nào
là đói mờ hai con mắt, đó là khi tôi nhìn vào mắt má tôi,
lúc mà bà nhường hết cả bo bo, khoai sùng cho chúng tôi.
Cái đói dạy cho tôi nhiều điều. Trước tiên, má tôi dạy cho
tôi bằng phương pháp "trực quan sinh động":(. Vẻ lịch thiệp,
hoạt bát của một bà chủ thành đạt biến đâu mất dạng,
chỉ còn thấy một bà già ốm o, gầy mòn, đi liêu xiêu,
nghiêng ngả ôm từng bọc nước đá cục (lấy từ tủ lạnh
nhà) đi bỏ cho mấy xe nước mía vào buổi chiều, sau buổi
chợ tờ mờ sáng chen nhau giành mua những miếng thịt ngon nhất
từ cửa hàng hợp tác xã tuồn ra, vội đem ra chợ bán để
kiếm lời.
Tôi thật thấm: "Đói, đầu gối phải bò".
Ba tôi dẹp hết hãng xưởng, cho thợ thầy nghỉ việc với
trợ cấp thỏa đáng, kêu họ về quê mà xây dựng "cuộc sống
mới"!. Ông dặn mấy chú thợ: "Ráng lên! Mai mốt sướng lắm!
Mình làm nhiêu cũng được, nhưng hưởng thì tha hồ". Nói ngay
ra, ông muốn giải thích cái câu: "Làm theo năng lực, hưởng
theo nhu cầu", nhưng sợ mấy chú thợ không hiểu, nên diễn
đạt bình dân vậy! Nhiều chú ngơ ngác mà không dám hỏi.
Thời đó, dân ở Saigon ai cũng xanh mặt khi nghe hai chữ "cách
mạng", nên chẳng ai hỏi lôi thôi.
Sau khi dẹp hết hãng xưởng, khoác áo cách mạng chính danh (vì
trước đó ông là biệt động thành), ba tôi nghiễm nhiên trở
thành một trong những nhân vật đáng kính hàng đầu vào lúc
bấy giờ của Saigon, trước những người đồng chí của ông
từ trong rừng ra và từ ngoài Bắc vào. Việc dẹp hãng xưởng
cũng là "cuộc cách mạng đấu tranh gay gắt" giữa ba và má
tôi, khi má tôi quyết lòng giữ hãng, bà nói với ông đại
khái: "Ông đi đâu thì đi, để (hãng) đó cho tui làm nuôi mấy
đứa nhỏ". Tuy nhiên, cuối cùng mà tôi thua vì phụ nữ Saigon
thời đó vẫn còn theo cách phong kiến lắm (phu xướng phụ tùy
mà!). Nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn đã cho ra đời tiểu thuyết
"Những khoảng cách còn lại" (4), một thời ăn khách và người
CS cùng những người thân cộng rất ưa chuộng. "Những khoảng
cách còn lại" nói về hai vợ chồng, ông thì đi tập kết
ngoài Bắc, vợ ở trong Nam trở thành bà chủ lớn. Sau đấu
tranh gay gắt, bà vợ nghe lời chồng hiến toàn bộ tài sản cho
nhà nước để trở thành người vô sản như ông chồng để
mà đi lo... cho dân :(
Nhà tôi khách khứa liên tục. Những bữa cơm nối nhau cho đến
hết năm 1976...
Ba tôi chính thức trở thành...người nhà nước từ 1976. Ông
hăng say lao vào công việc không biết ngày giờ như những
người CS thời bấy giờ. Bất chấp gạo ngày càng thiếu trong
nhà, bất chấp má tôi ngày càng hao mòn thân xác, bất chấp anh
chị em chúng tôi đồ mặc ngày càng cũ rách, không có tiền mua
tập, mua viết, bất chấp má tôi kêu gọi ông quay trở lại
nghề để lo cho gia đình... Ông bất chấp tất cả để đi theo
tiếng gọi của "tình yêu vĩ đại". Những anh chị lớn của
tôi người thì đã là đồng chí của ông trong nhiều năm,
người thì "tập tành" lao theo ông như những con thiêu thân vào
các phong trào ĐTNCSHCM một thời. Bụng đói mà sao hăng say lạ!
Tôi nhíu mày không hiểu! Cho đến nay, ngẫm lại tôi vẫn thật
sự không hiểu, ngoài suy nghĩ: Cuồng! Hèn chi, Hoàng Việt có
bài:
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=AKw8peEoiFU">Giữ lấy ĐỨC TIN
bền vững em ơi!</a>
(Tình ca - Hoàng Việt)
Khi cái "cuồng" mượn tên "đức tin" thì rõ là vô phương cứu
vãn! Bởi lẽ, họ đang đâm đầu vào bụi rậm mà cứ ngỡ
đang tiến trên đường cái quan. Bất hạnh! Bất hạnh cho đến
nay, bốn người anh chị tôi dù đã ở tuổi thất thập, lục
thập vẫn không thấy quá khứ sai lầm và tội lỗi của họ,
không nhiều thì ít, đã góp tay cho tội ác đối với Dân Tộc
Việt Nam!
Má tôi, tôi cùng hai người khác ở một phía.. chiến tuyến
với ba tôi và mấy người anh chị kia!
Thảm cảnh!
Tuy vậy, nếp nhà chúng tôi không đến nỗi nào (**), có lẽ
nhờ cả quãng đời dài, ba má, anh chị em chúng tôi sống trong
xã hội (chưa phải tốt đẹp nhất) nhưng chắc chắn tốt
đẹp hơn xã hội bây giờ.
Thú thật, tôi hồ hồ nghĩ rằng, lớp trẻ ngày nay chắc chưa
có dịp nhìn kỹ vào mắt một người đói - đói triền miên,
để cảm thông, để thương xót và để làm gì đó có thể.
Vì thế những năm đó hầu như rất hiếm người ăn xin. Đây
là sự thật mà những ai đã trải qua ở Saigon thời đấy có
thể làm chứng cho tôi. Thật sự rất ít người ăn xin (theo
nghĩa chuyên nghiệp), vì lẽ đơn giản, ai cũng hiểu. Thân
mình, gia đình mình lo còn không xong lấy đâu giúp người ăn
xin. Hầu như không có đĩ điếm, cũng vô cùng hiếm trộm
cướp. Ăn còn đói, mặc còn rách tiền đâu mà đi... "chơi"!
Thế là người CS càng lên tiếng ngợi ca... họ và càng có cớ
gọi những cô gái ăn sương là "cặn bã" xã hội, là "tàn dư
của chế độ Mỹ - ngụy"... như mọi người đều biết.
Cái đói. Bóng tối. Sự ủ dột. Đặc biệt sự sợ hãi về
"chính quyền cách mạng" lan tỏa khắp mọi nơi, vì đa số dân
Saigon lúc đó đều tự kỷ ám thị mình là "kẻ thua", nên sợ
lắm. Rất sợ. Vả chăng, người Saigon cũng không hiểu gì
nhiều lắm về hai chữ "Cộng sản" cho mãi đến những cuộc
đổi tiền, đánh tư sản (tên rất hay: cải tạo công thương
nghiệp), học tập cải tạo, kinh tế mới. Lúc bấy giờ,
người Saigon ngày một vỡ lẽ, nhưng đã quá muộn...
Cuộc đổi tiền đầu tiên, vào năm 1976 đã làm nhiều gia
đình khánh kiệt ngay từ đầu, không đợi đến lần 2, lần 3.
Đa số dân Saigon, vào thời bấy giờ cũng hầu như gởi tiền
trong nhà băng (Ngân hàng), gia đình mua bán, sản xuất càng
chẳng bao giờ giữ tiền mặt ở nhà. Gia đình tôi cũng thế.
Hiện trạng tài chính ngân hàng có thể nói giống như hiện
nay, người dân không giữ tiền mặt ở nhà nhiều. Thời đó,
gia đình tôi cũng đã thanh toán bằng chèque, tuy chưa có credit
card, debit card như bây giờ, người Saigon cũng chạy áp phe
(affair) dữ lắm v.v... Hối lộ, tham nhũng lớn thì tôi thật
tình không biết rõ, nhưng chắc chắn cam đoan không có kiểu ăn
bẩn ăn thỉu như mấy chú công an bây giờ, không bao giờ doanh
nghiệp làm ăn đàng hoàng, thuế má đầy đủ mà bị bất cứ
ai làm khó dễ. Nói thật, đố dám! Cảnh sát lúc đó ngán dân
lắm! Hơn nữa, cảnh sát thời đó đều có ăn học đàng
hoàng, tệ tệ cũng phải Tú tài nhất, Tú tài đôi (nói thật,
lớp 11, 12 bây giờ mà nói tương đương tú tài nhất, tú tài
đôi thì tội cho thế hệ trước 75 quá!). Thời đó, đệ tam
là phải học 2 sinh ngữ (lúc đó không gọi là ngoại ngữ,
thường là Anh ngữ (chính) thì Pháp ngữ (phụ) và ngược
lại). Những thầy cô dạy từ trung học (đệ thất) đều gọi
bằng Giáo sư (không phải giáo sư kiểu học vị bây giờ, đó
là cách gọi tôn trọng thôi).
Đồng tiền trước 1975 gồm có:
- Loại 5đ, 10đ làm bằng kim loại, loại 5đ hình hoa mai 5 cánh,
loại 10 đồng hình tròn. Nguyên liệu bền đẹp như các loại
tiền coin ở Mỹ và Châu Âu hiện nay. Thật tình tôi không nhớ
có loại 1đ không nữa?
- Loại 20đ, 50đ, 100đ, 500đ bằng giấy cotton, dai bền dù không
phải như loại tiền polymer hiện nay, màu sắc dễ phân biệt,
không bị lầm lẫn. Tôi thật tình thưa rằng, ấn tượng nhất
với tôi là tờ giấy bạc 500đ. Theo trí nhớ của tôi cũng có
hai mặt, sắc màu cam đậm, mặt sau in hình một chú cọp trông
hùng dũng và oai phong, mặt trước (hình như) là chân dung Hương
Đạo Vương. Tôi không nhớ rõ lắm các loại tiền giấy khác.
Chỉ còn nhớ loại 100đ mặt trước màu tim tím hình vua Quang
Trung (thì phải?). Giấy 20đ thì màu hồng nhạt.(***)
Tôi nhớ trước 75, má tôi cho mấy đứa nhỏ mỗi sáng 40đ ăn
điểm tâm khi đi học, còn mấy đứa lớn thì được phát
tiền tuần để tiêu vặt và tự chịu trách nhiệm trong khoản
tiền đó (thiếu ráng chịu) kèm theo là phải phụ việc nhà
tùy theo tính cách, giới tính mà má tôi giao việc. Ba tôi thì lo
về kỹ thuật, má tôi chịu trách nhiệm quản trị trong
ngoài...
Ngày đổi tiền đầu tiên (hình như cuối tháng 9/1975 thì
phải), tôi nhớ cứ 500đ đổi ra 1đ tiền giải phóng. Nhà tôi
trở thành một trong các điểm đổi tiền được chọn lúc
bấy giờ (nhà cộng sản nằm vùng mà lại!!! họ chọn địa
điểm kỹ lắm, nhưng mình không hề được cho biết trước,
họ chỉ nói mượn địa điểm cho việc quan trọng và xin gia
đình cho mượn mặt bằng trong vài ngày). Má tôi chẳng phải
đi đâu xa.
Sáng đó, má tôi xuống sớm và khi trở lên cầm nắm tiền
trong tay, thẫn thờ như người mất hồn. Bà buông thõng cánh
tay còn lại, tôi nhìn trong mắt bà là một nỗi bàng hoàng
chết lặng. Trước đó, toàn bộ trương mục của gia đình tôi
trong ngân hàng đã mất sạch theo sự sụp đổ của VNCH. Má
tôi còn giữ được (hình như) khoảng mười mấy lượng vàng
lá (loại vàng nổi tiếng lúc bấy giờ có tên Vàng Kim Thành -
một lượng gồm có hai miếng rưỡi, mỏng như lá, bề ngang
khoảng 3 phân, dài khoảng 7 hay 8 phân gì đó, nên gọi vàng lá.
Má tôi giải thích cho tôi như thế. Tôi thắc mắc, sao không
làm 2 hay 3 miếng hay 1 miếng làm gì hai miếng rưỡi kỳ vậy?
Má tôi cười hiền: "Kiểu vậy mà con!"). Không phải lượng
vàng SJC bây giờ.
Má tôi bật khóc tức tưởi như con nít với nắm tiền mới
trong tay...!
(còn nữa)
<strong>Nguyễn Ngọc Già</strong>
_______________
http://www.youtube.com/watch?v=8ry8YDfJkqk&feature=related(1)
(*) Một bộ phim rất xúc động của Trương Nghệ Mưu do Củng
Lợi thủ vai chánh. Mạng sống của con người đôi khi không do
ta tự định đoạt được, nhưng chúng ta cũng cần... Phải
Sống! Tôi xúc động nhất là trường đoạn nhân vật chính
đã đau đớn và quyết từ chối nhận bức ảnh Mao Trạch
Đông như là "món quà ý nghĩa" được "ban tặng" để ghi nhận
"công lao" cậu bé (con của nhân vật chính) vì đi lao động
XHCN, mệt quá ngồi ngủ gục (con nít mà!) bên bức tường
mục. Bức tường sụp đổ và đè chết cậu bé! Hình Mao trở
thành "quà tặng" là chi tiết vô cùng đắt giá để lên án
chế độ CS, đặc biệt lên án tệ sùng bái cá nhân và xem rẻ
sinh mạng con người của CS.
http://movie.zing.vn/Movie/phai-song/to-live/phim-dien-anh/m1781.html
http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_Du%E1%BA%A9n (3)
Thời kỳ đói nhất là 3 năm: 1978 - 1980.
http://74.125.12.90/books?id=u94ZAAAAIAAJ&dq=related:LCCN87139552 (4). Cuốn
truyện này, tôi còn giữ. Nói thật, đọc lại thấy ngượng
chín người, không biết ông Nguyễn Mạnh Tuấn nghĩ sao?!
Được dựng thành phim có tựa "Xa và Gần" với diễn viên
(hình như): Hà Xuyên (diễn viên múa ngoài Bắc, hiện nay đã
vào Nam lâu rồi), ca sĩ Phương Hồng Ngọc (vợ kịch sĩ Ngọc
Đức, hiện định cư tại Mỹ), Bích Liên...
(**)Viết đến đây, tôi xin thành tâm chia buồn với anh Đỗ
Xuân Thọ về vụ con trai út của anh vừa qua! Mong anh mau vượt
qua nỗi đau đớn này. Nhưng nói thật, lá thư anh trải lòng
với nội dung đó, con trai út của anh ngay bây giờ không hiểu
nỗi đâu, anh Thọ ạ! Hãy lắng lòng một thời gian. Tạm hoãn
tham gia các diễn đàn, anh ạ. Nếu có lên mạng chỉ nên đọc
thôi, đừng phản hồi ý kiến gì cả.
(***)Tham khảo: <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_%28ti%E1%BB%81n_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a%29">tiền
Đồng thời Việt Nam Cộng Hòa</a>.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10000), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét